೪. ಸುದ್ಧಟ್ಠಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೯೫. ಪಸ್ಸಾಮಿ ಸುದ್ಧನ್ತಿ ಸುದ್ಧಟ್ಠಕಸುತ್ತಂ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಅತೀತೇ ಕಿರ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಬಾರಾಣಸಿವಾಸೀ ಅಞ್ಞತರೋ ಕುಟುಮ್ಬಿಕೋ ಪಞ್ಚಹಿ ಸಕಟಸತೇಹಿ ಪಚ್ಚನ್ತಜನಪದಂ ಅಗಮಾಸಿ ಭಣ್ಡಗ್ಗಹಣತ್ಥಂ. ತತ್ಥ ವನಚರಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮಿತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ದತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಕಚ್ಚಿ, ತೇ ಸಮ್ಮ, ಚನ್ದನಸಾರಂ ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಆಮ ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ತೇನೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಚನ್ದನವನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಸಕಟಾನಿ ಚನ್ದನಸಾರಸ್ಸ ಪೂರೇತ್ವಾ ತಮ್ಪಿ ವನಚರಕಂ ‘‘ಯದಾ, ಸಮ್ಮ, ಬಾರಾಣಸಿಂ ಆಗಚ್ಛಸಿ, ತದಾ ಚನ್ದನಸಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಂಯೇವ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥಾಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಸೋಪಿ ವನಚರಕೋ ಚನ್ದನಸಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಘರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಚನ್ದನಸಾರಂ ಪಿಸಾಪೇತ್ವಾ ಸಮುಗ್ಗಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛ, ಸಮ್ಮ, ನ್ಹಾಯಿತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛಾ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಪುರಿಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ನ್ಹಾನತಿತ್ಥಂ ಪೇಸೇಸಿ. ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಉಸ್ಸವೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ಬಾರಾಣಸಿವಾಸಿನೋ ಪಾತೋವ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಸಾಯಂ ಸುದ್ಧವತ್ಥನಿವತ್ಥಾ ಮಾಲಾಗನ್ಧಾದೀನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಮಹಾಚೇತಿಯಂ ವನ್ದಿತುಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಸೋ ವನಚರಕೋ ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಹಾಜನೋ ಕುಹಿಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ವಿಹಾರಂ ಚೇತಿಯವನ್ದನತ್ಥಾಯಾ’’ತಿ ಚ ಸುತ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ಅಗಮಾಸಿ. ತತ್ಥ ಮನುಸ್ಸೇ ಹರಿತಾಲಮನೋಸಿಲಾದೀಹಿ ನಾನಪ್ಪಕಾರೇಹಿ ಚೇತಿಯೇ ಪೂಜಂ ಕರೋನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಚಿತ್ರಂ ಕಾತುಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ತಂ ಚನ್ದನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಹಾಚೇತಿಯೇ ಸುವಣ್ಣಿಟ್ಠಕಾನಂ. ಉಪರಿ ಕಂಸಪಾತಿಮತ್ತಂ ಮಣ್ಡಲಂ ಅಕಾಸಿ. ಅಥ ತತ್ಥ ಸೂರಿಯುಗ್ಗಮನವೇಲಾಯಂ ಸೂರಿಯರಸ್ಮಿಯೋ ಉಟ್ಠಹಿಂಸು. ಸೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸೀದಿ, ಪತ್ಥನಞ್ಚ ಅಕಾಸಿ ‘‘ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ನಿಬ್ಬತ್ತಾಮಿ, ಈದಿಸಾ ಮೇ ರಸ್ಮಿಯೋ ಉರೇ ಉಟ್ಠಹನ್ತೂ’’ತಿ. ಸೋ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಉರೇ ರಸ್ಮಿಯೋ ಉಟ್ಠಹಿಂಸು, ಚನ್ದಮಣ್ಡಲಂ ವಿಯಸ್ಸ ಉರಮಣ್ಡಲಂ ವಿರೋಚತಿ, ‘‘ಚನ್ದಾಭೋ ದೇವಪುತ್ತೋ’’ತ್ವೇವ ಚ ನಂ ಸಞ್ಜಾನಿಂಸು.

ಸೋ ತಾಯ ಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಛಸು ದೇವಲೋಕೇಸು ಅನುಲೋಮಪಟಿಲೋಮತೋ ಏಕಂ ಬುದ್ಧನ್ತರಂ ಖೇಪೇತ್ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಗವತಿ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತಥೇವಸ್ಸ ಉರೇ ಚನ್ದಮಣ್ಡಲಸದಿಸಂ ರಸ್ಮಿಮಣ್ಡಲಂ ಅಹೋಸಿ. ನಾಮಕರಣದಿವಸೇ ಚಸ್ಸ ಮಙ್ಗಲಂ ಕತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ತಂ ಮಣ್ಡಲಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಧಞ್ಞಪುಞ್ಞಲಕ್ಖಣೋ ಅಯಂ ಕುಮಾರೋ’’ತಿ ವಿಮ್ಹಿತಾ ‘‘ಚನ್ದಾಭೋ’’ ತ್ವೇವ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ತಂ ವಯಪ್ಪತ್ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ರತ್ತಕಞ್ಚುಕಂ ಪಾರುಪಾಪೇತ್ವಾ ರಥೇ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಪೂಜೇತ್ವಾ ‘‘ಯೋ ಚನ್ದಾಭಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸೋ ಯಸಧನಾದೀನಿ ಲಭತಿ, ಸಮ್ಪರಾಯಞ್ಚ ಸಗ್ಗಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಉಗ್ಘೋಸೇನ್ತಾ ಗಾಮನಿಗಮರಾಜಧಾನೀಸು ಆಹಿಣ್ಡನ್ತಿ. ಗತಗತಟ್ಠಾನೇ ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಏಸ ಕಿರ ಭೋ ಚನ್ದಾಭೋ ನಾಮ, ಯೋ ಏತಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸೋ ಯಸಧನಸಗ್ಗಾದೀನಿ ಲಭತೀ’’ತಿ ಉಪರೂಪರಿ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೋ ಚಲಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ತುಚ್ಛಹತ್ಥಕಾನಂ ಆಗತಾನಂ ನ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ, ಸತಂ ವಾ ಸಹಸ್ಸಂ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತಾನಮೇವ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ. ಏವಂ ಚನ್ದಾಭಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅನುವಿಚರನ್ತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಕಮೇನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತಾ.

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ಪವತ್ತಿತವರಧಮ್ಮಚಕ್ಕೋ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ. ಅಥ ಚನ್ದಾಭೋ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪತ್ವಾ ಸಮುದ್ದಪಕ್ಖನ್ತಕುನ್ನದೀ ವಿಯ ಅಪಾಕಟೋ ಅಹೋಸಿ, ಚನ್ದಾಭೋತಿ ಭಣನ್ತೋಪಿ ನತ್ಥಿ. ಸೋ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಮಹಾಜನಕಾಯಂ ಮಾಲಾಗನ್ಧಾದೀನಿ ಆದಾಯ ಜೇತವನಾಭಿಮುಖಂ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕುಹಿಂ ಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಸೋ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತಂ ಸೋತುಂ ಜೇತವನಂ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ಚ ತೇಸಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಸೋಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಣಪರಿವುತೋ ತತ್ಥೇವ ಅಗಮಾಸಿ. ಭಗವಾ ಚ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ವರಬುದ್ಧಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋವ ಹೋತಿ. ಚನ್ದಾಭೋ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮ್ಮ ಮಧುರಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ, ತಾವದೇವ ಚಸ್ಸ ಸೋ ಆಲೋಕೋ ಅನ್ತರಹಿತೋ. ಬುದ್ಧಾಲೋಕಸ್ಸ ಹಿ ಸಮೀಪೇ ಅಸೀತಿಹತ್ಥಬ್ಭನ್ತರೇ ಅಞ್ಞೋ ಆಲೋಕೋ ನಾಭಿಭೋತಿ. ಸೋ ‘‘ಆಲೋಕೋ ಮೇ ನಟ್ಠೋ’’ತಿ ನಿಸೀದಿತ್ವಾವ ಉಟ್ಠಾಸಿ, ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಚ ಗನ್ತುಮಾರದ್ಧೋ. ಅಥ ನಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಪುರಿಸೋ ಆಹ – ‘‘ಕಿಂ ಭೋ ಚನ್ದಾಭ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಭೀತೋ ಗಚ್ಛಸೀ’’ತಿ. ನಾಹಂ ಭೀತೋ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಅಪಿಚ ಮೇ ಇಮಸ್ಸ ತೇಜೇನ ಆಲೋಕೋ ನ ಸಮ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಪುನದೇವ ಭಗವತೋ ಪುರತೋ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಪಾದತಲಾ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಕೇಸಗ್ಗಾ ರೂಪರಂಸಿಲಕ್ಖಣಾದಿಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಹೇಸಕ್ಖೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಮಮ ಉರೇ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೋ ಆಲೋಕೋ ಉಟ್ಠಿತೋ, ತಾವತಕೇನಪಿ ಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪಂ ವಿಚರನ್ತಿ. ಏವಂ ವರಲಕ್ಖಣಸಮ್ಪತ್ತಿಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ನೇವ ಮಾನೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಅದ್ಧಾ ಅಯಂ ಅನೋಮಗುಣಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನ’’ನ್ತಿ ಅತಿವಿಯ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿ. ಭಗವಾ ಅಞ್ಞತರಂ ಥೇರಂ ಆಣಾಪೇಸಿ – ‘‘ಪಬ್ಬಾಜೇಹಿ ನ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ತಂ ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ತಚಪಞ್ಚಕಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ಸೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಆರಭಿತ್ವಾ ನ ಚಿರೇನೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ‘‘ಚನ್ದಾಭತ್ಥೇರೋ’’ತಿ ವಿಸ್ಸುತೋ ಅಹೋಸಿ. ತಂ ಆರಬ್ಭ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಯೇ ಚನ್ದಾಭಂ ಅದ್ದಸಂಸು. ತೇ ಯಸಂ ವಾ ಧನಂ ವಾ ಲಭಿಂಸು, ಸಗ್ಗಂ ವಾ ಗಚ್ಛಿಂಸು, ವಿಸುದ್ಧಿಂ ವಾ ಪಾಪುಣಿಂಸು ತೇನ ಚಕ್ಖುದ್ವಾರಿಕರೂಪದಸ್ಸನೇನಾ’’ತಿ. ಭಗವಾ ತಸ್ಸಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಯಂ ಇಮಂ ಸುತ್ತಮಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಪಠಮಗಾಥಾಯ ತಾವತ್ಥೋ – ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏವರೂಪೇನ ದಸ್ಸನೇನ ಸುದ್ಧಿ ಹೋತಿ. ಅಪಿಚ ಖೋ ಕಿಲೇಸಮಲಿನತ್ತಾ ಅಸುದ್ಧಂ, ಕಿಲೇಸರೋಗಾನಂ ಅವಿಗಮಾ ಸರೋಗಮೇವ ಚನ್ದಾಭಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಏವರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕೋ ಬಾಲೋ ಅಭಿಜಾನಾತಿ ‘‘ಪಸ್ಸಾಮಿ ಸುದ್ಧಂ ಪರಮಂ ಅರೋಗಂ, ತೇನ ಚ ದಿಟ್ಠಿಸಙ್ಖಾತೇನ ದಸ್ಸನೇನ ಸಂಸುದ್ಧಿ ನರಸ್ಸ ಹೋತೀ’’ತಿ, ಸೋ ಏವಂ ಅಭಿಜಾನನ್ತೋ ತಂ ದಸ್ಸನಂ ‘‘ಪರಮ’’ನ್ತಿ ಞತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ದಸ್ಸನೇ ಸುದ್ಧಾನುಪಸ್ಸೀ ಸಮಾನೋ ತಂ ದಸ್ಸನಂ ‘‘ಮಗ್ಗಞಾಣ’’ನ್ತಿ ಪಚ್ಚೇತಿ. ತಂ ಪನ ಮಗ್ಗಞಾಣಂ ನ ಹೋತಿ. ತೇನಾಹ – ‘‘ದಿಟ್ಠೇನ ಚೇ ಸುದ್ಧೀ’’ತಿ ದುತಿಯಗಾಥಂ.

೭೯೬. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ತೇನ ರೂಪದಸ್ಸನಸಙ್ಖಾತೇನ ದಿಟ್ಠೇನ ಯದಿ ಕಿಲೇಸಸುದ್ಧಿ ನರಸ್ಸ ಹೋತಿ. ತೇನ ವಾ ಞಾಣೇನ ಸೋ ಯದಿ ಜಾತಿಆದಿದುಕ್ಖಂ ಪಜಹಾತಿ. ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಅರಿಯಮಗ್ಗತೋ ಅಞ್ಞೇನ ಅಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇನೇವ ಸೋ ಸುಜ್ಝತಿ, ರಾಗಾದೀಹಿ ಉಪಧೀಹಿ ಸಉಪಧಿಕೋ ಏವ ಸಮಾನೋ ಸುಜ್ಝತೀತಿ ಆಪನ್ನಂ ಹೋತಿ, ನ ಚ ಏವಂವಿಧೋ ಸುಜ್ಝತಿ. ತಸ್ಮಾ ದಿಟ್ಠೀ ಹಿ ನಂ ಪಾವ ತಥಾ ವದಾನಂ, ಸಾ ನಂ ದಿಟ್ಠಿಯೇವ ‘‘ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಕಥೇತಿ ದಿಟ್ಠಿಅನುರೂಪಂ ‘‘ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ತಥಾ ತಥಾ ವದನ್ತಿ.

೭೯೭. ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತಿ ತತಿಯಗಾಥಾ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಯೋ ಪನ ಬಾಹಿತಪಾಪತ್ತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಹೋತಿ, ಸೋ ಮಗ್ಗೇನ ಅಧಿಗತಾಸವಕ್ಖಯೋ ಖೀಣಾಸವಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅರಿಯಮಗ್ಗಞಾಣತೋ ಅಞ್ಞೇನ ಅಭಿಮಙ್ಗಲಸಮ್ಮತರೂಪಸಙ್ಖಾತೇ ದಿಟ್ಠೇ ತಥಾವಿಧಸದ್ದಸಙ್ಖಾತೇ ಸುತೇ ಅವೀತಿಕ್ಕಮಸಙ್ಖಾತೇ ಸೀಲೇ ಹತ್ಥಿವತಾದಿಭೇದೇ ವತೇ ಪಥವಿಆದಿಭೇದೇ ಮುತೇ ಚ ಉಪ್ಪನ್ನೇನ ಮಿಚ್ಛಾಞಾಣೇನ ಸುದ್ಧಿಂ ನ ಆಹ. ಸೇಸಮಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ವಣ್ಣಭಣನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಸೋ ಹಿ ತೇಧಾತುಕಪುಞ್ಞೇ ಸಬ್ಬಸ್ಮಿಞ್ಚ ಪಾಪೇ ಅನೂಪಲಿತ್ತೋ, ತಸ್ಸ ಪಹೀನತ್ತಾ ಅತ್ತದಿಟ್ಠಿಯಾ ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ವಾ ಗಹಣಸ್ಸ ಪಹೀನತ್ತಾ ಅತ್ತಞ್ಜಹೋ, ಪುಞ್ಞಾಭಿಸಙ್ಖಾರಾದೀನಂ ಅಕರಣತೋ ನಯಿಧ ಪಕುಬ್ಬಮಾನೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತಸ್ಮಾ ನಂ ಏವಂ ಪಸಂಸನ್ತೋ ಆಹ. ಸಬ್ಬಸ್ಸೇವ ಚಸ್ಸ ಪುರಿಮಪಾದೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ – ಪುಞ್ಞೇ ಚ ಪಾಪೇ ಚ ಅನೂಪಲಿತ್ತೋ, ಅತ್ತಞ್ಜಹೋ ನಯಿಧ ಪಕುಬ್ಬಮಾನೋ, ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅಞ್ಞತೋ ಸುದ್ಧಿಮಾಹಾತಿ.

೭೯೮. ಏವಂ ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅಞ್ಞತೋ ಸುದ್ಧಿಮಾಹಾತಿ ವತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಯೇ ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕಾ ಅಞ್ಞತೋ ಸುದ್ಧಿಂ ಬ್ರುವನ್ತಿ, ತೇಸಂ ತಸ್ಸಾ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಅನಿಬ್ಬಾಹಕಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಪುರಿಮಂ ಪಹಾಯಾ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ತೇ ಹಿ ಅಞ್ಞತೋ ಸುದ್ಧಿವಾದಾ ಸಮಾನಾಪಿ ಯಸ್ಸಾ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಅಪ್ಪಹೀನತ್ತಾ ಗಹಣಮುಞ್ಚನಂ ಹೋತಿ. ತಾಯ ಪುರಿಮಂ ಸತ್ಥಾರಾದಿಂ ಪಹಾಯ ಅಪರಂ ನಿಸ್ಸಿತಾ ಏಜಾಸಙ್ಖಾತಾಯ ತಣ್ಹಾಯ ಅನುಗತಾ ಅಭಿಭೂತಾ ರಾಗಾದಿಭೇದಂ ನ ತರನ್ತಿ ಸಙ್ಗಂ, ತಞ್ಚ ಅತರನ್ತಾ ತಂ ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ ಚ ನಿರಸ್ಸಜನ್ತಿ ಚ ಮಕ್ಕಟೋವ ಸಾಖನ್ತಿ.

೭೯೯. ಪಞ್ಚಮಗಾಥಾಯ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ – ಯೋ ಚ ಸೋ ‘‘ದಿಟ್ಠೀ ಹಿ ನಂ ಪಾವ ತಥಾ ವದಾನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೋ, ಸೋ ಸಯಂ ಸಮಾದಾಯಾತಿ. ತತ್ಥ ಸಯನ್ತಿ ಸಾಮಂ. ಸಮಾದಾಯಾತಿ ಗಹೇತ್ವಾ. ವತಾನೀತಿ ಹತ್ಥಿವತಾದೀನಿ. ಉಚ್ಚಾವಚನ್ತಿ ಅಪರಾಪರಂ ಹೀನಪಣೀತಂ ವಾ ಸತ್ಥಾರತೋ ಸತ್ಥಾರಾದಿಂ. ಸಞ್ಞಸತ್ತೋತಿ ಕಾಮಸಞ್ಞಾದೀಸು ಲಗ್ಗೋ. ವಿದ್ವಾ ಚ ವೇದೇಹಿ ಸಮೇಚ್ಚ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಪರಮತ್ಥವಿದ್ವಾ ಚ ಅರಹಾ ಚತೂಹಿ ಮಗ್ಗಞಾಣವೇದೇಹಿ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಸಮೇಚ್ಚಾತಿ. ಸೇಸಂ ಪಾಕಟಮೇವ.

೮೦೦. ಸ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮೇಸು ವಿಸೇನಿಭೂತೋ, ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದಿಟ್ಠಂವ ಸುತಂ ಮುತಂ ವಾತಿ ಸೋಭೂರಿಪಞ್ಞೋ ಖೀಣಾಸವೋ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದಿಟ್ಠಂ ವಾ ಸುತಂ ವಾ ಮುತಂ ವಾ ತೇಸು ಸಬ್ಬಧಮ್ಮೇಸು ಮಾರಸೇನಂ ವಿನಾಸೇತ್ವಾ ಠಿತಭಾವೇನ ವಿಸೇನಿಭೂತೋ. ತಮೇವದಸ್ಸಿನ್ತಿ ತಂ ಏವಂ ವಿಸುದ್ಧದಸ್ಸಿಂ. ವಿವಟಂ ಚರನ್ತನ್ತಿತಣ್ಹಚ್ಛದನಾದಿವಿಗಮೇನ ವಿವಟಂ ಹುತ್ವಾ ಚರನ್ತಂ. ಕೇನೀಧ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ವಿಕಪ್ಪಯೇಯ್ಯಾತಿ ಕೇನ ಇಧ ಲೋಕೇ ತಣ್ಹಾಕಪ್ಪೇನ ವಾ ದಿಟ್ಠಿಕಪ್ಪೇನ ವಾ ಕೋಚಿ ವಿಕಪ್ಪೇಯ್ಯ, ತೇಸಂ ವಾ ಪಹೀನತ್ತಾ ರಾಗಾದಿನಾ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತೇನಾತಿ.

೮೦೧. ನ ಕಪ್ಪಯನ್ತೀತಿ ಗಾಥಾಯ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ಅತ್ಥೋ ಚ – ಕಿಞ್ಚ ಭಿಯ್ಯೋ? ತೇ ಹಿ ತಾದಿಸಾ ಸನ್ತೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ಕಪ್ಪಾನಂ ಪುರೇಕ್ಖಾರಾನಞ್ಚ ಕೇನಚಿ ನ ಕಪ್ಪಯನ್ತಿ ನ ಪುರೇಕ್ಖರೋನ್ತಿ, ಪರಮತ್ಥಅಚ್ಚನ್ತಸುದ್ಧಿಅಧಿಗತತ್ತಾ ಅನಚ್ಚನ್ತಸುದ್ಧಿಂಯೇವ ಅಕಿರಿಯಸಸ್ಸತದಿಟ್ಠಿಂ ಅಚ್ಚನ್ತ ಸುದ್ಧೀತಿ ನ ತೇ ವದನ್ತಿ. ಆದಾನಗನ್ಥಂ ಗಥಿತಂ ವಿಸಜ್ಜಾತಿ ಚತುಬ್ಬಿಧಮ್ಪಿ ರೂಪಾದೀನಂ ಆದಾಯಕತ್ತಾ ಆದಾನಗನ್ಥಂ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಸನ್ತಾನೇ ಗಥಿತಂ ಬದ್ಧಂ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸತ್ಥೇನ ವಿಸಜ್ಜ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ. ಸೇಸಂ ಪಾಕಟಮೇವ.

೮೦೨. ಸೀಮಾತಿಗೋತಿ ಗಾಥಾ ಏಕಪುಗ್ಗಲಾಧಿಟ್ಠಾನಾಯ ದೇಸನಾಯ ವುತ್ತಾ. ಪುಬ್ಬಸದಿಸೋ ಏವ ಪನಸ್ಸಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ಸೋ ಏವಂ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋ – ಕಿಞ್ಚ ಭಿಯ್ಯೋ ಸೋ ಈದಿಸೋ ಭೂರಿಪಞ್ಞೋ ಚತುನ್ನಂ ಕಿಲೇಸಸೀಮಾನಂ ಅತೀತತ್ತಾ ಸೀಮಾತಿಗೋ ಬಾಹಿತಪಾಪತ್ತಾ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ಇತ್ಥಮ್ಭೂತಸ್ಸ ಚ ತಸ್ಸ ನತ್ಥಿ ಪರಚಿತ್ತಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಞಾಣೇಹಿ ಞತ್ವಾ ವಾ ಮಂಸಚಕ್ಖುದಿಬ್ಬಚಕ್ಖೂಹಿ ದಿಸ್ವಾ ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಮುಗ್ಗಹೀತಂ, ಅಭಿನಿವಿಟ್ಠನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸೋ ಚ ಕಾಮರಾಗಾಭಾವತೋ ನ ರಾಗರಾಗೀ, ರೂಪಾರೂಪರಾಗಾಭಾವತೋ ನ ವಿರಾಗರತ್ತೋ. ಯತೋ ಏವಂವಿಧಸ್ಸ ‘‘ಇದಂ ಪರ’’ನ್ತಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಇಧ ಉಗ್ಗಹಿತಂ ನತ್ಥೀತಿ ಅರಹತ್ತನಿಕೂಟೇನ ದೇಸನಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ.

ಪರಮತ್ಥಜೋತಿಕಾಯ ಖುದ್ದಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ

ಸುತ್ತನಿಪಾತ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ಸುದ್ಧಟ್ಠಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.