೩. ದುಟ್ಠಟ್ಠಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೮೭. ವದನ್ತಿ ವೇ ದುಟ್ಠಮನಾಪೀತಿ ದುಟ್ಠಟ್ಠಕಸುತ್ತಂ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಆದಿಗಾಥಾಯ ತಾವ ಉಪ್ಪತ್ತಿ – ಮುನಿಸುತ್ತನಯೇನ ಭಗವತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಉಪ್ಪನ್ನಲಾಭಸಕ್ಕಾರಂ ಅಸಹಮಾನಾ ತಿತ್ಥಿಯಾ ಸುನ್ದರಿಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಂ ಉಯ್ಯೋಜೇಸುಂ. ಸಾ ಕಿರ ಜನಪದಕಲ್ಯಾಣೀ ಸೇತವತ್ಥಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಾವ ಅಹೋಸಿ. ಸಾ ಸುನ್ಹಾತಾ ಸುನಿವತ್ಥಾ ಮಾಲಾಗನ್ಧವಿಲೇಪನವಿಭೂಸಿತಾ ಭಗವತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಸಾವತ್ಥಿವಾಸೀನಂ ಜೇತವನತೋ ನಿಕ್ಖಮನವೇಲಾಯ ಸಾವತ್ಥಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಜೇತವನಾಭಿಮುಖೀ ಗಚ್ಛತಿ. ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಚ ‘‘ಕುಹಿಂ ಗಚ್ಛಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತಾ ‘‘ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ಸಾವಕೇ ಚಸ್ಸ ರಮಯಿತುಂ ಗಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಜೇತವನದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ವಿಚರಿತ್ವಾ ಜೇತವನದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಪಿದಹಿತೇ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಭಾತೇ ಪುನ ಜೇತವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಗನ್ಧಕುಟಿಸಮೀಪೇ ಪುಪ್ಫಾನಿ ವಿಚಿನನ್ತೀ ವಿಯ ಚರತಿ. ಬುದ್ಧುಪಟ್ಠಾನಂ ಆಗತೇಹಿ ಚ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ‘‘ಕಿಮತ್ಥಂ ಆಗತಾಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತಾ ಯಂಕಿಞ್ಚಿದೇವ ಭಣತಿ. ಏವಂ ಅಡ್ಢಮಾಸಮತ್ತೇ ವೀತಿಕ್ಕನ್ತೇ ತಿತ್ಥಿಯಾ ತಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇತ್ವಾ ಪರಿಖಾತಟೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಭಾತೇ ‘‘ಸುನ್ದರಿಂ ನ ಪಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಕೋಲಾಹಲಂ ಕತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಚ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ತೇನ ಅನುಞ್ಞಾತಾ ಜೇತವನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ವಿಚಿನನ್ತಾ ವಿಯ ತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಟ್ಠಾನಾ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಮಞ್ಚಕಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ನಗರಂ ಅಭಿಹರಿತ್ವಾ ಉಪಕ್ಕೋಸಂ ಅಕಂಸು. ಸಬ್ಬಂ ಪಾಳಿಯಂ (ಉದಾ. ೩೮) ಆಗತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಭಗವಾ ತಂ ದಿವಸಂ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಬುದ್ಧಚಕ್ಖುನಾ ಲೋಕಂ ವೋಲೋಕೇನ್ತೋ ‘‘ತಿತ್ಥಿಯಾ ಅಜ್ಜ ಅಯಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ತೇಸಂ ಸದ್ದಹಿತ್ವಾ ಮಾದಿಸೇ ಚಿತ್ತಂ ಪಕೋಪೇತ್ವಾ ಮಹಾಜನೋ ಅಪಾಯಾಭಿಮುಖೋ ಮಾ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ ಗನ್ಧಕುಟಿದ್ವಾರಂ ಪಿದಹಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋಗನ್ಧಕುಟಿಯಂಯೇವ ಅಚ್ಛಿ, ನ ನಗರಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಪನ ದ್ವಾರಂ ಪಿದಹಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪುಬ್ಬಸದಿಸಮೇವ ಪವಿಸಿಂಸು. ಮನುಸ್ಸಾ ಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾ ನಾನಪ್ಪಕಾರೇಹಿ ಅಕ್ಕೋಸಿಂಸು. ಅಥ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವತೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ‘‘ತಿತ್ಥಿಯೇಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಅಯಸೋ ಉಪ್ಪಾದಿತೋ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಇಧ ವಸಿತುಂ, ವಿಪುಲೋ ಜಮ್ಬುದೀಪೋ, ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ಆಹ. ತತ್ಥಪಿ ಅಯಸೇ ಉಟ್ಠಿತೇ ಕುಹಿಂ ಗಮಿಸ್ಸಸಿ ಆನನ್ದಾತಿ? ‘‘ಅಞ್ಞಂ ನಗರಂ ಭಗವಾ’’ತಿ. ಅಥ ಭಗವಾ ‘‘ಆಗಮೇಹಿ, ಆನನ್ದ, ಸತ್ತಾಹಮೇವಾಯಂ ಸದ್ದೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸತ್ತಾಹಚ್ಚಯೇನ ಯೇಹಿ ಅಯಸೋ ಕತೋ, ತೇಸಂಯೇವ ಉಪರಿ ಪತಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಸ್ಸ ಧಮ್ಮದೇಸನತ್ಥಂ ‘‘ವದನ್ತಿ ವೇ’’ತಿ ಇಮಂ ಗಾಥಮಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ವದನ್ತೀತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ ಉಪವದನ್ತಿ. ದುಟ್ಠಮನಾಪಿ ಏಕೇ ಅಥೋಪಿ ವೇ ಸಚ್ಚಮನಾತಿ ಏಕಚ್ಚೇ ದುಟ್ಠಚಿತ್ತಾ, ಏಕಚ್ಚೇ ತಥಸಞ್ಞಿನೋಪಿ ಹುತ್ವಾ, ತಿತ್ಥಿಯಾ ದುಟ್ಠಚಿತ್ತಾ, ಯೇ ತೇಸಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಸದ್ದಹಿಂಸು, ತೇ ಸಚ್ಚಮನಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ವಾದಞ್ಚ ಜಾತನ್ತಿ ಏತಂ ಅಕ್ಕೋಸವಾದಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ. ಮುನಿ ನೋ ಉಪೇತೀತಿ ಅಕಾರಕತಾಯ ಚ ಅಕುಪ್ಪನತಾಯ ಚ ಬುದ್ಧಮುನಿ ನ ಉಪೇತಿ. ತಸ್ಮಾ ಮುನೀ ನತ್ಥಿ ಖಿಲೋ ಕುಹಿಞ್ಚೀತಿ ತೇನ ಕಾರಣೇನ ಅಯಂ ಮುನಿ ರಾಗಾದಿಖಿಲೇಹಿ ನತ್ಥಿ ಖಿಲೋ ಕುಹಿಞ್ಚೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೭೮೮. ಇಮಞ್ಚ ಗಾಥಂ ವತ್ವಾ ಭಗವಾ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಂ ಪುಚ್ಛಿ, ‘‘ಏವಂ ಖುಂಸೇತ್ವಾ ವಮ್ಭೇತ್ವಾ ವುಚ್ಚಮಾನಾ ಭಿಕ್ಖೂ, ಆನನ್ದ, ಕಿಂ ವದನ್ತೀ’’ತಿ. ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಭಗವಾತಿ. ‘‘ನ, ಆನನ್ದ, ‘ಅಹಂ ಸೀಲವಾ’ತಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ತುಣ್ಹೀ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಲೋಕೇ ಹಿ ನಾಭಾಸಮಾನಂ ಜಾನನ್ತಿ ಮಿಸ್ಸಂ ಬಾಲೇಹಿ ಪಣ್ಡಿತ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ, ‘‘ಭಿಕ್ಖೂ, ಆನನ್ದ, ತೇ ಮನುಸ್ಸೇ ಏವಂ ಪಟಿಚೋದೇನ್ತೂ’’ತಿ ಧಮ್ಮದೇಸನತ್ಥಾಯ ‘‘ಅಭೂತವಾದೀ ನಿರಯಂ ಉಪೇತೀ’’ತಿ ಇಮಂ ಗಾಥಮಭಾಸಿ. ಥೇರೋ ತಂ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಹ – ‘‘ಮನುಸ್ಸಾ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಇಮಾಯ ಗಾಥಾಯ ಪಟಿಚೋದೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ತಥಾ ಅಕಂಸು. ಪಣ್ಡಿತಮನುಸ್ಸಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೇಸುಂ. ರಾಜಾಪಿ ರಾಜಪುರಿಸೇ ಸಬ್ಬತೋ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಯೇಸಂ ಧುತ್ತಾನಂ ಲಞ್ಜಂ ದತ್ವಾ ತಿತ್ಥಿಯಾ ತಂ ಮಾರಾಪೇಸುಂ, ತೇ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಗ್ಗಯ್ಹ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಞತ್ವಾ ತಿತ್ಥಿಯೇ ಪರಿಭಾಸಿ. ಮನುಸ್ಸಾಪಿ ತಿತ್ಥಿಯೇ ದಿಸ್ವಾ ಲೇಡ್ಡುನಾ ಪಹರನ್ತಿ, ಪಂಸುನಾ ಓಕಿರನ್ತಿ ‘‘ಭಗವತೋ ಅಯಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸು’’ನ್ತಿ. ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸಿ, ಭಗವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಇಮಂ ಗಾಥಮಭಾಸಿ ‘‘ಸಕಞ್ಹಿ ದಿಟ್ಠಿಂ…ಪೇ… ವದೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಯಾಯಂ ದಿಟ್ಠಿ ತಿತ್ಥಿಯಜನಸ್ಸ ‘‘ಸುನ್ದರಿಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ಸಮಣಾನಂ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾನಂ ಅವಣ್ಣಂ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಏತೇನುಪಾಯೇನ ಲದ್ಧಂ ಸಕ್ಕಾರಂ ಸಾದಿಯಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ, ಸೋ ತಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ಕಥಂ ಅತಿಕ್ಕಮೇಯ್ಯ, ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಅಯಸೋ ತಮೇವ ತಿತ್ಥಿಯಜನಂ ಪಚ್ಚಾಗತೋ ತಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ಅಚ್ಚೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಂ. ಯೋ ವಾ ಸಸ್ಸತಾದಿವಾದೀ, ಸೋಪಿ ಸಕಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ಕಥಂ ಅಚ್ಚಯೇಯ್ಯ ತೇನ ದಿಟ್ಠಿಚ್ಛನ್ದೇನ ಅನುನೀತೋ ತಾಯ ಚ ದಿಟ್ಠಿರುಚಿಯಾ ನಿವಿಟ್ಠೋ, ಅಪಿಚ ಖೋ ಪನ ಸಯಂ ಸಮತ್ತಾನಿ ಪಕುಬ್ಬಮಾನೋ ಅತ್ತನಾವ ಪರಿಪುಣ್ಣಾನಿ ತಾನಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಿ ಕರೋನ್ತೋ ಯಥಾ ಜಾನೇಯ್ಯ, ತಥೇವ ವದೇಯ್ಯಾತಿ.

೭೮೯. ಅಥ ರಾಜಾ ಸತ್ತಾಹಚ್ಚಯೇನ ತಂ ಕುಣಪಂ ಛಡ್ಡಾಪೇತ್ವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ನನು, ಭನ್ತೇ, ಈದಿಸೇ ಅಯಸೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಭಗವಾ, ‘‘ನ, ಮಹಾರಾಜ, ‘ಅಹಂ ಸೀಲವಾ ಗುಣಸಮ್ಪನ್ನೋ’ತಿ ಪರೇಸಂ ಆರೋಚೇತುಂ ಅರಿಯಾನಂ ಪತಿರೂಪ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಯಂ ‘‘ಯೋ ಅತ್ತನೋ ಸೀಲವತಾನೀ’’ತಿ ಅವಸೇಸಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಸೀಲವತಾನೀತಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಾದೀನಿ ಸೀಲಾನಿ ಆರಞ್ಞಿಕಾದೀನಿ ಧುತಙ್ಗವತಾನಿ ಚ. ಅನಾನುಪುಟ್ಠೋತಿ ಅಪುಚ್ಛಿತೋ. ಪಾವಾತಿ ವದತಿ. ಅನರಿಯಧಮ್ಮಂ ಕುಸಲಾ ತಮಾಹು, ಯೋ ಆತುಮಾನಂ ಸಯಮೇವ ಪಾವಾತಿ ಯೋ ಏವಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸಯಮೇವ ವದತಿ, ತಸ್ಸ ತಂ ವಾದಂ ‘‘ಅನರಿಯಧಮ್ಮೋ ಏಸೋ’’ತಿ ಕುಸಲಾ ಏವಂ ಕಥೇನ್ತಿ.

೭೯೦. ಸನ್ತೋತಿ ರಾಗಾದಿಕಿಲೇಸವೂಪಸಮೇನ ಸನ್ತೋ, ತಥಾ ಅಭಿನಿಬ್ಬುತತ್ತೋ. ಇತಿಹನ್ತಿ ಸೀಲೇಸು ಅಕತ್ಥಮಾನೋತಿ ‘‘ಅಹಮಸ್ಮಿ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಇತಿ ಸೀಲೇಸು ಅಕತ್ಥಮಾನೋ, ಸೀಲನಿಮಿತ್ತಂ ಅತ್ತೂಪನಾಯಿಕಂ ವಾಚಂ ಅಭಾಸಮಾನೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತಮರಿಯಧಮ್ಮಂ ಕುಸಲಾ ವದನ್ತೀತಿ ತಸ್ಸ ತಂ ಅಕತ್ಥನಂ ‘‘ಅರಿಯಧಮ್ಮೋ ಏಸೋ’’ತಿ ಬುದ್ಧಾದಯೋ ಖನ್ಧಾದಿಕುಸಲಾ ವದನ್ತಿ. ಯಸ್ಸುಸ್ಸದಾ ನತ್ಥಿ ಕುಹಿಞ್ಚಿ ಲೋಕೇತಿ ಯಸ್ಸ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ರಾಗಾದಯೋ ಸತ್ತ ಉಸ್ಸದಾ ಕುಹಿಞ್ಚಿ ಲೋಕೇ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಸ ತಂ ಅಕತ್ಥನಂ ‘‘ಅರಿಯಧಮ್ಮೋ ಏಸೋ’’ತಿ ಏವಂ ಕುಸಲಾ ವದನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೭೯೧. ಏವಂ ಖೀಣಾಸವಪಟಿಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕಾನಂ ತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ರಞ್ಞೋ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ – ‘‘ಪಕಪ್ಪಿತಾ ಸಙ್ಖತಾ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಪಕಪ್ಪಿತಾತಿ ಪರಿಕಪ್ಪಿತಾ. ಸಙ್ಖತಾತಿ ಪಚ್ಚಯಾಭಿಸಙ್ಖತಾ. ಯಸ್ಸಾತಿ ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕಸ್ಸ. ಧಮ್ಮಾತಿ ದಿಟ್ಠಿಯೋ. ಪುರಕ್ಖತಾತಿ ಪುರತೋ ಕತಾ. ಸನ್ತೀತಿ ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ. ಅವೀವದಾತಾತಿ ಅವೋದಾತಾ. ಯದತ್ತನಿ ಪಸ್ಸತಿ ಆನಿಸಂಸಂ, ತಂ ನಿಸ್ಸಿತೋ ಕುಪ್ಪಪಟಿಚ್ಚಸನ್ತಿನ್ತಿ ಯಸ್ಸೇತೇ ದಿಟ್ಠಿಧಮ್ಮಾ ಪುರಕ್ಖತಾ ಅವೋದಾತಾ ಸನ್ತಿ, ಸೋ ಏವಂವಿಧೋ ಯಸ್ಮಾ ಅತ್ತನಿ ತಸ್ಸಾ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ದಿಟ್ಠಿಧಮ್ಮಿಕಞ್ಚ ಸಕ್ಕಾರಾದಿಂ, ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಞ್ಚ ಗತಿವಿಸೇಸಾದಿಂ ಆನಿಸಂಸಂ ಪಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಞ್ಚ ಆನಿಸಂಸಂ, ತಞ್ಚ ಕುಪ್ಪತಾಯ ಚ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನತಾಯ ಚ ಸಮ್ಮುತಿಸನ್ತಿತಾಯ ಚ ಕುಪ್ಪಪಟಿಚ್ಚಸನ್ತಿಸಙ್ಖಾತಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ನಿಸ್ಸಿತೋವ ಹೋತಿ, ಸೋ ತನ್ನಿಸ್ಸಿತತ್ತಾ ಅತ್ತಾನಂ ವಾ ಉಕ್ಕಂಸೇಯ್ಯ ಪರೇ ವಾ ವಮ್ಭೇಯ್ಯ ಅಭೂತೇಹಿಪಿ ಗುಣದೋಸೇಹಿ.

೭೯೨. ಏವಂ ನಿಸ್ಸಿತೇನ ಚ ದಿಟ್ಠೀನಿವೇಸಾ…ಪೇ… ಆದಿಯತೀ ಚ ಧಮ್ಮನ್ತಿ. ತತ್ಥ ದಿಟ್ಠೀನಿವೇಸಾತಿ ಇದಂಸಚ್ಚಾಭಿನಿವೇಸಸಙ್ಖಾತಾನಿ ದಿಟ್ಠಿನಿವೇಸನಾನಿ. ನ ಹಿ ಸ್ವಾತಿವತ್ತಾತಿ ಸುಖೇನ ಅತಿವತ್ತಿತಬ್ಬಾ ನ ಹೋನ್ತಿ. ಧಮ್ಮೇಸು ನಿಚ್ಛೇಯ್ಯ ಸಮುಗ್ಗಹೀತನ್ತಿ ದ್ವಾಸಟ್ಠಿದಿಟ್ಠಿಧಮ್ಮೇಸು ತಂ ತಂ ಸಮುಗ್ಗಹಿತಂ ಅಭಿನಿವಿಟ್ಠಂ ಧಮ್ಮಂ ನಿಚ್ಛಿನಿತ್ವಾ ಪವತ್ತತ್ತಾ ದಿಟ್ಠಿನಿವೇಸಾ ನ ಹಿ ಸ್ವಾತಿವತ್ತಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ನರೋ ತೇಸು ನಿವೇಸನೇಸು, ನಿರಸ್ಸತೀ ಆದಿಯತೀ ಚ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಯಸ್ಮಾ ನ ಹಿ ಸ್ವಾತಿವತ್ತಾ, ತಸ್ಮಾ ನರೋ ತೇಸುಯೇವ ದಿಟ್ಠಿನಿವೇಸನೇಸು ಅಜಸೀಲಗೋಸೀಲಕುಕ್ಕುರಸೀಲಪಞ್ಚಾತಪಮರುಪ್ಪಪಾತಉಕ್ಕುಟಿಕಪ್ಪಧಾನಕಣ್ಟಕಾಪಸ್ಸಯಾದಿಭೇದಂ ಸತ್ಥಾರಧಮ್ಮಕ್ಖಾನಗಣಾದಿಭೇದಞ್ಚ ತಂ ತಂ ಧಮ್ಮಂ ನಿರಸ್ಸತಿ ಚ ಆದಿಯತಿ ಚ ಜಹತಿ ಚ ಗಣ್ಹಾತಿ ಚ ವನಮಕ್ಕಟೋ ವಿಯ ತಂ ತಂ ಸಾಖನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಏವಂ ನಿರಸ್ಸನ್ತೋ ಚ ಆದಿಯನ್ತೋ ಚ ಅನವಟ್ಠಿತಚಿತ್ತತ್ತಾ ಅಸನ್ತೇಹಿಪಿ ಗುಣದೋಸೇಹಿ ಅತ್ತನೋ ವಾ ಪರಸ್ಸ ವಾ ಯಸಾಯಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇಯ್ಯ.

೭೯೩. ಯೋ ಪನಾಯಂ ಸಬ್ಬದಿಟ್ಠಿಗತಾದಿದೋಸಧುನನಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಧೋನೋ, ತಸ್ಸ ಧೋನಸ್ಸ ಹಿ…ಪೇ… ಅನೂಪಯೋ ಸೋ. ಕಿಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ? ಧೋನಧಮ್ಮಸಮನ್ನಾಗಮಾ ಧೋನಸ್ಸ ಧುತಸಬ್ಬಪಾಪಸ್ಸ ಅರಹತೋ ಕತ್ಥಚಿ ಲೋಕೇ ತೇಸು ತೇಸು ಭವೇಸು ಪಕಪ್ಪಿತಾ ದಿಟ್ಠಿ ನತ್ಥಿ, ಸೋ ತಸ್ಸಾ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಅಭಾವೇನ, ಯಾಯ ಚ ಅತ್ತನಾ ಕತಂ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇನ್ತಾ ತಿತ್ಥಿಯಾ ಮಾಯಾಯ ಮಾನೇನ ವಾ ಏತಂ ಅಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತಮ್ಪಿ ಮಾಯಞ್ಚ ಮಾನಞ್ಚ ಪಹಾಯ ಧೋನೋ ರಾಗಾದೀನಂ ದೋಸಾನಂ ಕೇನ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೇ ಸಮ್ಪರಾಯೇ ವಾ ನಿರಯಾದೀಸು ಗತಿವಿಸೇಸೇಸು ಕೇನ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಅನೂಪಯೋ ಸೋ, ಸೋ ಹಿ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿಉಪಯಾನಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಅಭಾವೇನ ಅನೂಪಯೋತಿ.

೭೯೪. ಯೋ ಪನ ತೇಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಭಾವೇನ ಉಪಯೋ ಹೋತಿ, ಸೋ ಉಪಯೋ ಹಿ…ಪೇ… ದಿಟ್ಠಿಮಿಧೇವ ಸಬ್ಬನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಉಪಯೋತಿ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿನಿಸ್ಸಿತೋ. ಧಮ್ಮೇಸು ಉಪೇತಿ ವಾದನ್ತಿ ‘‘ರತ್ತೋ’’ತಿ ವಾ ‘‘ದುಟ್ಠೋ’’ತಿ ವಾ ಏವಂ ತೇಸು ತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಉಪೇತಿ ವಾದಂ. ಅನೂಪಯಂ ಕೇನ ಕಥಂ ವದೇಯ್ಯಾತಿ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿಪಹಾನೇನ ಅನೂಪಯಂ ಖೀಣಾಸವಂ ಕೇನ ರಾಗೇನ ವಾ ದೋಸೇನ ವಾ ಕಥಂ ‘‘ರತ್ತೋ’’ತಿ ವಾ ‘‘ದುಟ್ಠೋ’’ತಿ ವಾ ವದೇಯ್ಯ, ಏವಂ ಅನುಪವಜ್ಜೋ ಚ ಸೋ ಕಿಂ ತಿತ್ಥಿಯಾ ವಿಯ ಕತಪಟಿಚ್ಛಾದಕೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಅತ್ತಾ ನಿರತ್ತಾ ನ ಹಿ ತಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ತಸ್ಸ ಹಿ ಅತ್ತದಿಟ್ಠಿ ವಾ ಉಚ್ಛೇದದಿಟ್ಠಿ ವಾ ನತ್ಥಿ, ಗಹಣಂ ಮುಞ್ಚನಂ ವಾಪಿ ಅತ್ತನಿರತ್ತಸಞ್ಞಿತಂ ನತ್ಥಿ. ಕಿಂಕಾರಣಾ ನತ್ಥೀತಿ ಚೇ? ಅಧೋಸಿ ಸೋ ದಿಟ್ಠಿಮಿಧೇವ ಸಬ್ಬಂ, ಯಸ್ಮಾ ಸೋ ಇಧೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ ಞಾಣವಾತೇನ ಸಬ್ಬಂ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಅಧೋಸಿ, ಪಜಹಿ, ವಿನೋದೇಸೀತಿ ಅರಹತ್ತನಿಕೂಟೇನ ದೇಸನಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ಅತ್ತಮನೋ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮೀತಿ.

ಪರಮತ್ಥಜೋತಿಕಾಯ ಖುದ್ದಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ

ಸುತ್ತನಿಪಾತ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ದುಟ್ಠಟ್ಠಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.