೧೬. ಸಾರಿಪುತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೬೨. ನ ಮೇ ದಿಟ್ಠೋತಿ ಸಾರಿಪುತ್ತಸುತ್ತಂ, ‘‘ಥೇರಪಞ್ಹಸುತ್ತ’’ನ್ತಿಪಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಇಮಸ್ಸ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪತ್ತಿ – ರಾಜಗಹಕಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಚನ್ದನಘಟಿಕಾಯ ಪಟಿಲಾಭಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ತಾಯ ಚನ್ದನಘಟಿಕಾಯ ಕತಸ್ಸ ಪತ್ತಸ್ಸ ಆಕಾಸೇ ಉಸ್ಸಾಪನಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಪಿಣ್ಡೋಲಭಾರದ್ವಾಜಸ್ಸ ಇದ್ಧಿಯಾ ಪತ್ತಗ್ಗಹಣಂ, ತಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಸಾವಕಾನಂ ಇದ್ಧಿಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ, ತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ಕತ್ತುಕಾಮತಾ, ಪಾಟಿಹಾರಿಯಕರಣಂ, ಭಗವತೋ ಸಾವತ್ಥಿಗಮನಂ, ತಿತ್ಥಿಯಾನುಬನ್ಧನಂ, ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಸೇನದಿನೋ ಬುದ್ಧೂಪಗಮನಂ ಕಣ್ಡಮ್ಬಪಾತುಭಾವೋ, ಚತುನ್ನಂ ಪರಿಸಾನಂ ತಿತ್ಥಿಯಜಯತ್ಥಂ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಕರಣುಸ್ಸುಕ್ಕನಿವಾರಣಂ, ಯಮಕಪಾಟಿಹಾರಿಯಕರಣಂ, ಕತಪಾಟಿಹಾರಿಯಸ್ಸ ಭಗವತೋ ತಾವತಿಂಸಭವನಗಮನಂ, ತತ್ಥ ತೇಮಾಸಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ, ಆಯಸ್ಮತಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರೇನ ಯಾಚಿತಸ್ಸ ದೇವಲೋಕತೋ ಸಙ್ಕಸ್ಸನಗರೇ ಓರೋಹಣನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ವತ್ಥೂನಿ ಅನ್ತರನ್ತರೇ ಚ ಜಾತಕಾನಿ ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ ಯಾವ ದಸಸಹಸ್ಸಚಕ್ಕವಾಳದೇವತಾಹಿ ಪೂಜಿಯಮಾನೋ ಭಗವಾ ಮಜ್ಝೇ ಮಣಿಮಯೇನ ಸೋಪಾನೇನ ಸಙ್ಕಸ್ಸನಗರೇ ಓರುಯ್ಹ ಸೋಪಾನಕಳೇವರೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ –

‘‘ಯೇ ಝಾನಪ್ಪಸುತಾ ಧೀರಾ, ನೇಕ್ಖಮ್ಮೂಪಸಮೇ ರತಾ;

ದೇವಾಪಿ ತೇಸಂ ಪಿಹಯನ್ತಿ, ಸಮ್ಬುದ್ಧಾನಂ ಸತೀಮತ’’ನ್ತಿ. (ಧ. ಪ. ೧೮೧) –

ಇಮಿಸ್ಸಾ ಧಮ್ಮಪದಗಾಥಾಯ ವುಚ್ಚಮಾನಾಯ ವುತ್ತಾ. ಸೋಪಾನಕಳೇವರೇ ಠಿತಂ ಪನ ಭಗವನ್ತಂ ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ವನ್ದಿ, ತತೋ ಉಪ್ಪಲವಣ್ಣಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ, ಅಥಾಪರೋ ಜನಕಾಯೋ. ತತ್ರ ಭಗವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಇಮಿಸ್ಸಂ ಪರಿಸತಿ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಇದ್ಧಿಯಾ ಅಗ್ಗೋತಿ ಪಾಕಟೋ, ಅನುರುದ್ಧೋ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುನಾ, ಪುಣ್ಣೋ ಧಮ್ಮಕಥಿಕತ್ತೇನ, ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಪನಾಯಂ ಪರಿಸಾ ನ ಕೇನಚಿ ಗುಣೇನ ಏವಂ ಅಗ್ಗೋತಿ ಜಾನಾತಿ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಗುಣೇನ ಪಕಾಸೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಥೇರಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಥೇರೋ ಭಗವತಾ ಪುಚ್ಛಿತಂ ಪುಚ್ಛಿತಂ ಪುಥುಜ್ಜನಪಞ್ಹಂ, ಸೇಕ್ಖಪಞ್ಹಂ, ಅಸೇಕ್ಖಪಞ್ಹಞ್ಚ, ಸಬ್ಬಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ತದಾ ನಂ ಜನೋ ‘‘ಪಞ್ಞಾಯ ಅಗ್ಗೋ’’ತಿ ಅಞ್ಞಾಸಿ. ಅಥ ಭಗವಾ ‘‘ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ನ ಇದಾನೇವ ಪಞ್ಞಾಯ ಅಗ್ಗೋ, ಅತೀತೇಪಿ ಪಞ್ಞಾಯ ಅಗ್ಗೋ’’ತಿ ಜಾತಕಂ ಆನೇಸಿ.

ಅತೀತೇ ಪರೋಸಹಸ್ಸಾ ಇಸಯೋ ವನಮೂಲಫಲಾಹಾರಾ ಪಬ್ಬತಪಾದೇ ವಸನ್ತಿ. ತೇಸಂ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಆಬಾಧೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ಉಪಟ್ಠಾನಾನಿ ವತ್ತನ್ತಿ. ಜೇಟ್ಠನ್ತೇವಾಸೀ ‘‘ಸಪ್ಪಾಯಭೇಸಜ್ಜಂ ಆಹರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಆಚರಿಯಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಉಪಟ್ಠಹಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಪಥಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಅನಾಗತೇಯೇವ ಆಚರಿಯೋ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ತಂ ‘‘ಇದಾನಿ ಕಾಲಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಮಾರಬ್ಭ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಸೋ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ – ‘‘ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚೀ’’ತಿ, ಅನ್ತೇವಾಸಿನೋ ‘‘ನತ್ಥಿ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಅಧಿಗಮೋ’’ತಿ ಅಗ್ಗಹೇಸುಂ. ಅಥ ಜೇಟ್ಠನ್ತೇವಾಸೀ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಆದಾಯ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಕಾಲಕತಂ ದಿಸ್ವಾ ಆಚರಿಯಂ ‘‘ಕಿಞ್ಚಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಆಮ ಪುಚ್ಛಿಮ್ಹಾ, ‘‘ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚೀ’’ತಿ ಆಹ, ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಆಚರಿಯೇನ ಅಧಿಗತನ್ತಿ. ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚೀತಿ ವದನ್ತೋ ಆಚರಿಯೋ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಪವೇದೇಸಿ, ಸಕ್ಕಾತಬ್ಬೋ ಆಚರಿಯೋತಿ.

‘‘ಪರೋಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಸಮಾಗತಾನಂ,

ಕನ್ದೇಯ್ಯುಂ ತೇ ವಸ್ಸಸತಂ ಅಪಞ್ಞಾ;

ಏಕೋಪಿ ಸೇಯ್ಯೋ ಪುರಿಸೋ ಸಪಞ್ಞೋ,

ಯೋ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ವಿಜಾನಾತಿ ಅತ್ಥ’’ನ್ತಿ. (ಜಾ. ೧.೧.೯೯);

ಕಥಿತೇ ಚ ಪನ ಭಗವತಾ ಜಾತಕೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಾನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖುಸತಾನಮತ್ಥಾಯ ಸಪ್ಪಾಯಸೇನಾಸನಗೋಚರಸೀಲವತಾದೀನಿ ಪುಚ್ಛಿತುಂ ‘‘ನ ಮೇ ದಿಟ್ಠೋ ಇತೋ ಪುಬ್ಬೇ’’ತಿ ಇಮಂ ಥುತಿಗಾಥಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಅಟ್ಠ ಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಿ. ತಮತ್ಥಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೋ ಭಗವಾ ತತೋ ಪರಾ ಸೇಸಗಾಥಾತಿ.

ತತ್ಥ ಇತೋ ಪುಬ್ಬೇತಿ ಇತೋ ಸಙ್ಕಸ್ಸನಗರೇ ಓತರಣತೋ ಪುಬ್ಬೇ. ವಗ್ಗುವದೋತಿ ಸುನ್ದರವದೋ. ತುಸಿತಾ ಗಣಿಮಾಗತೋತಿ ತುಸಿತಕಾಯಾ ಚವಿತ್ವಾ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಂ ಆಗತತ್ತಾ ತುಸಿತಾ ಆಗತೋ, ಗಣಾಚರಿಯತ್ತಾ ಗಣೀ. ಸನ್ತುಟ್ಠಟ್ಠೇನ ವಾ ತುಸಿತಸಙ್ಖಾತಾ ದೇವಲೋಕಾ ಗಣಿಂ ಆಗತೋ ತುಸಿತಾನಂ ವಾ ಅರಹನ್ತಾನಂ ಗಣಿಂ ಆಗತೋತಿ.

೯೬೩. ದುತಿಯಗಾಥಾಯ ಸದೇವಕಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಯಥಾ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ಸದೇವಕಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ವಿಯ ಮನುಸ್ಸಾನಮ್ಪಿ ದಿಸ್ಸತಿ. ಯಥಾ ವಾ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ತಚ್ಛತೋ ಅವಿಪರೀತತೋ ದಿಸ್ಸತಿ ಚಕ್ಖುಮಾತಿ ಉತ್ತಮಚಕ್ಖು. ಏಕೋತಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಸಙ್ಖಾತಾದೀಹಿ ಏಕೋ. ರತಿನ್ತಿ ನೇಕ್ಖಮ್ಮರತಿಆದಿಂ.

೯೬೪. ತತಿಯಗಾಥಾಯ ಬಹೂನಮಿಧ ಬದ್ಧಾನನ್ತಿ ಇಧ ಬಹೂನಂ ಖತ್ತಿಯಾದೀನಂ ಸಿಸ್ಸಾನಂ. ಸಿಸ್ಸಾ ಹಿ ಆಚರಿಯೇ ಪಟಿಬದ್ಧವುತ್ತಿತ್ತಾ ‘‘ಬದ್ಧಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಅತ್ಥಿ ಪಞ್ಹೇನ ಆಗಮನ್ತಿ ಅತ್ಥಿಕೋ ಪಞ್ಹೇನ ಆಗತೋಮ್ಹಿ, ಅತ್ಥಿಕಾನಂ ವಾ ಪಞ್ಹೇನ ಆಗಮನಂ, ಪಞ್ಹೇನ ಅತ್ಥಿ ಆಗಮನಂ ವಾತಿ.

೯೬೫. ಚತುತ್ಥಗಾಥಾಯ ವಿಜಿಗುಚ್ಛತೋತಿ ಜಾತಿಆದೀಹಿ ಅಟ್ಟೀಯತೋ ರಿತ್ತಮಾಸನನ್ತಿ ವಿವಿತ್ತಂ ಮಞ್ಚಪೀಠಂ. ಪಬ್ಬತಾನಂ ಗುಹಾಸು ವಾತಿ ಪಬ್ಬತಗುಹಾಸು ವಾ ರಿತ್ತಮಾಸನಂ ಭಜತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ.

೯೬೬. ಪಞ್ಚಮಗಾಥಾಯ ಉಚ್ಚಾವಚೇಸೂತಿ ಹೀನಪಣೀತೇಸು. ಸಯನೇಸೂತಿ ವಿಹಾರಾದೀಸು ಸೇನಾಸನೇಸು. ಕೀವನ್ತೋ ತತ್ಥ ಭೇರವಾತಿ ಕಿತ್ತಕಾ ತತ್ಥ ಭಯಕಾರಣಾ. ‘‘ಕುವನ್ತೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಕೂಜನ್ತೋತಿ ಚಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ. ನ ಪನ ಪುಬ್ಬೇನಾಪರಂ ಸನ್ಧಿಯತಿ.

೯೬೭. ಛಟ್ಠಗಾಥಾಯ ಕತೀ ಪರಿಸ್ಸಯಾತಿ ಕಿತ್ತಕಾ ಉಪದ್ದವಾ. ಅಗತಂ ದಿಸನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ತಞ್ಹಿ ಅಗತಪುಬ್ಬತ್ತಾ ಅಗತಂ ತಥಾ ನಿದ್ದಿಸಿತಬ್ಬತೋ ದಿಸಾ ಚಾತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಗತಂ ದಿಸ’’ನ್ತಿ. ಅಭಿಸಮ್ಭವೇತಿ ಅಭಿಭವೇಯ್ಯ. ಪನ್ತಮ್ಹೀತಿ ಪರಿಯನ್ತೇ.

೯೬೮-೯. ಸತ್ತಮಗಾಥಾಯ ಕ್ಯಾಸ್ಸ ಬ್ಯಪ್ಪಥಯೋ ಅಸ್ಸೂತಿ ಕೀದಿಸಾನಿ ತಸ್ಸ ವಚನಾನಿ ಅಸ್ಸು. ಅಟ್ಠಮಗಾಥಾಯ ಏಕೋದಿ ನಿಪಕೋತಿ ಏಕಗ್ಗಚಿತ್ತೋ ಪಣ್ಡಿತೋ.

೯೭೦. ಏವಂ ಆಯಸ್ಮತಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೇನ ತೀಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಭಗವನ್ತಂ ಥೋಮೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚಹಿ ಗಾಥಾಹಿ – ಪಞ್ಚಸತಾನಂ ಸಿಸ್ಸಾನಮತ್ಥಾಯ ಸೇನಾಸನಗೋಚರಸೀಲವತಾದೀನಿ ಪುಚ್ಛಿತೋ ಭಗವಾ ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇತುಂ ‘‘ವಿಜಿಗುಚ್ಛಮಾನಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಮಾರದ್ಧೋ. ತತ್ಥ ಪಠಮಗಾಥಾಯ ತಾವತ್ಥೋ – ಜಾತಿಆದೀಹಿ ವಿಜಿಗುಚ್ಛಮಾನಸ್ಸ ರಿತ್ತಾಸನಂ ಸಯನಂ ಸೇವತೋ ಚೇ ಸಮ್ಬೋಧಿಕಾಮಸ್ಸ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಯದಿದಂ ಫಾಸು ಯೋ ಫಾಸುವಿಹಾರೋ ಯಥಾನುಧಮ್ಮಂ ಯೋ ಚ ಅನುಧಮ್ಮೋ, ತಂ ತೇ ಪವಕ್ಖಾಮಿ ಯಥಾ ಪಜಾನಂ ಯಥಾ ಪಜಾನನ್ತೋ ವದೇಯ್ಯ, ಏವಂ ವದಾಮೀತಿ.

೯೭೧. ದುತಿಯಗಾಥಾಯ ಪರಿಯನ್ತಚಾರೀತಿ ಸೀಲಾದೀಸು ಚತೂಸು ಪರಿಯನ್ತೇಸು ಚರಮಾನೋ. ಡಂಸಾಧಿಪಾತಾನನ್ತಿ ಪಿಙ್ಗಲಮಕ್ಖಿಕಾನಞ್ಚ ಸೇಸಮಕ್ಖಿಕಾನಞ್ಚ. ಸೇಸಮಕ್ಖಿಕಾ ಹಿ ತತೋ ತತೋ ಅಧಿಪತಿತ್ವಾ ಖಾದನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಅಧಿಪಾತಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಮನುಸ್ಸಫಸ್ಸಾನನ್ತಿ ಚೋರಾದಿಫಸ್ಸಾನಂ.

೯೭೨. ತತಿಯಗಾಥಾಯ ಪರಧಮ್ಮಿಕಾ ನಾಮ ಸತ್ತ ಸಹಧಮ್ಮಿಕವಜ್ಜಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಬಾಹಿರಕಾ. ಕುಸಲಾನುಏಸೀತಿ ಕುಸಲಧಮ್ಮೇ ಅನ್ವೇಸಮಾನೋ.

೯೭೩. ಚತುತ್ಥಗಾಥಾಯ ಆತಙ್ಕಫಸ್ಸೇನಾತಿ ರೋಗಫಸ್ಸೇನ. ಸೀತಂ ಅತುಣ್ಹನ್ತಿ ಸೀತಞ್ಚ ಉಣ್ಹಞ್ಚ. ಸೋ ತೇಹಿ ಫುಟ್ಠೋ ಬಹುಧಾತಿ ಸೋ ತೇಹಿ ಆತಙ್ಕಾದೀಹಿ ಅನೇಕೇಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಫುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋಪಿ. ಅನೋಕೋತಿ ಅಭಿಸಙ್ಖಾರವಿಞ್ಞಾಣಾದೀನಂ ಅನೋಕಾಸಭೂತೋ.

೯೭೪. ಏವಂ ‘‘ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಿಜಿಗುಚ್ಛತೋ’’ತಿಆದೀಹಿ ತೀಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಪುಟ್ಠಮತ್ಥಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ‘‘ಕ್ಯಾಸ್ಸ ಬ್ಯಪ್ಪಥಯೋ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪುಟ್ಠಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೋ ‘‘ಥೇಯ್ಯಂ ನ ಕಾರೇ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಫಸ್ಸೇತಿ ಫರೇಯ್ಯ. ಯದಾವಿಲತ್ತಂ ಮನಸೋ ವಿಜಞ್ಞಾತಿ ಯಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಆವಿಲತ್ತಂ ವಿಜಾನೇಯ್ಯ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ‘‘ಕಣ್ಹಸ್ಸ ಪಕ್ಖೋ’’ತಿ ವಿನೋದಯೇಯ್ಯ.

೯೭೫. ಮೂಲಮ್ಪಿ ತೇಸಂ ಪಲಿಖಞ್ಞ ತಿಟ್ಠೇತಿ ತೇಸಂ ಕೋಧಾತಿಮಾನಾನಂ ಯಂ ಅವಿಜ್ಜಾದಿಕಂ ಮೂಲಂ, ತಮ್ಪಿ ಪಲಿಖಣಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ. ಅದ್ಧಾ ಭವನ್ತೋ ಅಭಿಸಮ್ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಏವಂ ಪಿಯಪ್ಪಿಯಂ ಅಭಿಭವನ್ತೋ ಏಕಂಸೇನೇವ ಅಭಿಭವೇಯ್ಯ, ನ ತತ್ರ ಸಿಥಿಲಂ ಪರಕ್ಕಮೇಯ್ಯಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೯೭೬. ಪಞ್ಞಂ ಪುರಕ್ಖತ್ವಾತಿ ಪಞ್ಞಂ ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಂ ಕತ್ವಾ. ಕಲ್ಯಾಣಪೀತೀತಿ ಕಲ್ಯಾಣಾಯ ಪೀತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಚತುರೋ ಸಹೇಥ ಪರಿದೇವಧಮ್ಮೇತಿ ಅನನ್ತರಗಾಥಾಯ ವುಚ್ಚಮಾನೇ ಪರಿದೇವನೀಯಧಮ್ಮೇ ಸಹೇಯ್ಯ.

೯೭೭. ಕಿಂಸೂ ಅಸಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಕಿಂ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮಿ. ಕುವಂ ವಾ ಅಸಿಸ್ಸನ್ತಿ ಕುಹಿಂ ವಾ ಅಸಿಸ್ಸಾಮಿ. ದುಕ್ಖಂ ವತ ಸೇತ್ಥ ಕ್ವಜ್ಜ ಸೇಸ್ಸನ್ತಿ ಇಮಂ ರತ್ತಿಂ ದುಕ್ಖಂ ಸಯಿಂ, ಅಜ್ಜ ಆಗಮನರತ್ತಿಂ ಕತ್ಥ ಸಯಿಸ್ಸಂ. ಏತೇ ವಿತಕ್ಕೇತಿ ಏತೇ ಪಿಣ್ಡಪಾತನಿಸ್ಸಿತೇ ದ್ವೇ, ಸೇನಾಸನನಿಸ್ಸಿತೇ ದ್ವೇತಿ ಚತ್ತಾರೋ ವಿತಕ್ಕೇ. ಅನಿಕೇತಚಾರೀತಿ ಅಪಲಿಬೋಧಚಾರೀ ನಿತ್ತಣ್ಹಚಾರೀ.

೯೭೮. ಕಾಲೇತಿ ಪಿಣ್ಡಪಾತಕಾಲೇ ಪಿಣ್ಡಪಾತಸಙ್ಖಾತಂ ಅನ್ನಂ ವಾ ಚೀವರಕಾಲೇ ಚೀವರಸಙ್ಖಾತಂ ವಸನಂ ವಾ ಲದ್ಧಾ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಮತ್ತಂ ಸೋ ಜಞ್ಞಾತಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ಚ ಪರಿಭೋಗೇ ಚ ಸೋ ಪಮಾಣಂ ಜಾನೇಯ್ಯ. ಇಧಾತಿ ಸಾಸನೇ, ನಿಪಾತಮತ್ತಮೇವ ವಾ ಏತಂ. ತೋಸನತ್ಥನ್ತಿ ಸನ್ತೋಸತ್ಥಂ, ಏತದತ್ಥಂ ಮತ್ತಂ ಜಾನೇಯ್ಯಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸೋ ತೇಸು ಗುತ್ತೋತಿ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ತೇಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ಗುತ್ತೋ. ಯತಚಾರೀತಿ ಸಂಯತವಿಹಾರೋ, ರಕ್ಖಿತಿರಿಯಾಪಥೋ ರಕ್ಖಿತಕಾಯವಚೀಮನೋದ್ವಾರೋ ಚಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ‘‘ಯತಿಚಾರೀ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಸೋಯೇವತ್ಥೋ. ರುಸಿತೋತಿ ರೋಸಿತೋ, ಘಟ್ಟಿತೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೯೭೯. ಝಾನಾನುಯುತ್ತೋತಿ ಅನುಪನ್ನುಪ್ಪಾದನೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಾಸೇವನೇನ ಚ ಝಾನೇ ಅನುಯುತ್ತೋ. ಉಪೇಕ್ಖಮಾರಬ್ಭ ಸಮಾಹಿತತ್ತೋತಿ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನುಪೇಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತೋ. ತಕ್ಕಾಸಯಂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಿಯೂಪಛಿನ್ದೇತಿ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಿಂ ತಕ್ಕಞ್ಚ, ಕಾಮಸಞ್ಞಾದಿಂ ತಸ್ಸ ತಕ್ಕಸ್ಸ ಆಸಯಞ್ಚ, ಹತ್ಥಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾದಿಂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಿಯಞ್ಚ ಉಪಚ್ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ.

೯೮೦. ಚುದಿತೋ ವಚೀಭಿ ಸತಿಮಾಭಿನನ್ದೇತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯಾದೀಹಿ ವಾಚಾಹಿ ಚೋದಿತೋ ಸಮಾನೋ ಸತಿಮಾ ಹುತ್ವಾ ತಂ ಚೋದನಂ ಅಭಿನನ್ದೇಯ್ಯ. ವಾಚಂ ಪಮುಞ್ಚೇ ಕುಸಲನ್ತಿ ಞಾಣಸಮುಟ್ಠಿತಂ ವಾಚಂ ಪಮುಞ್ಚೇಯ್ಯ. ನಾತಿವೇಲನ್ತಿ ಅತಿವೇಲಂ ಪನ ವಾಚಂ ಕಾಲವೇಲಞ್ಚ ಸೀಲವೇಲಞ್ಚ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಂ ನಪ್ಪಮುಞ್ಚೇಯ್ಯ. ಜನವಾದಧಮ್ಮಾಯಾತಿ ಜನವಾದಕಥಾಯ. ನ ಚೇತಯೇಯ್ಯಾತಿ ಚೇತನಂ ನ ಉಪ್ಪಾದೇಯ್ಯ.

೯೮೧. ಅಥಾಪರನ್ತಿ ಅಥ ಇದಾನಿ ಇತೋ ಪರಮ್ಪಿ. ಪಞ್ಚ ರಜಾನೀತಿ ರೂಪರಾಗಾದೀನಿ ಪಞ್ಚ ರಜಾನಿ. ಯೇಸಂ ಸತೀಮಾ ವಿನಯಾಯ ಸಿಕ್ಖೇತಿ ಯೇಸಂ ಉಪಟ್ಠಿತಸ್ಸತಿ ಹುತ್ವಾ ವಿನಯನತ್ಥಂ ತಿಸ್ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ. ಏವಂ ಸಿಕ್ಖನ್ತೋ ಹಿ ರೂಪೇಸು…ಪೇ… ಫಸ್ಸೇಸು ಸಹೇಥ ರಾಗಂ, ನ ಅಞ್ಞೇತಿ.

೯೮೨. ತತೋ ಸೋ ತೇಸಂ ವಿನಯಾಯ ಸಿಕ್ಖನ್ತೋ ಅನುಕ್ಕಮೇನ – ಏತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸೂತಿ ಗಾಥಾ. ತತ್ಥ ಏತೇಸೂತಿ ರೂಪಾದೀಸು. ಕಾಲೇನ ಸೋ ಸಮ್ಮಾ ಧಮ್ಮಂ ಪರಿವೀಮಂಸಮಾನೋತಿ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಯ್ವಾಯಂ ‘‘ಉದ್ಧತೇ ಚಿತ್ತೇ ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಕಾಲೋ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಕಾಲೋ ವುತ್ತೋ, ತೇನ ಕಾಲೇನ ಸಬ್ಬಂ ಸಙ್ಖತಧಮ್ಮಂ ಅನಿಚ್ಚಾದಿನಯೇನ ಪರಿವೀಮಂಸಮಾನೋ. ಏಕೋದಿಭೂತೋ ವಿಹನೇ ತಮಂ ಸೋತಿ ಸೋ ಏಕಗ್ಗಚಿತ್ತೋ ಸಬ್ಬಂ ಮೋಹಾದಿತಮಂ ವಿಹನೇಯ್ಯ. ನತ್ಥಿ ಏತ್ಥ ಸಂಸಯೋ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪಾಕಟಮೇವ.

ಏವಂ ಭಗವಾ ಅರಹತ್ತನಿಕೂಟೇನ ದೇಸನಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಪಞ್ಚಸತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಾ, ತಿಂಸಕೋಟಿಸಙ್ಖ್ಯಾನಞ್ಚ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಪರಮತ್ಥಜೋತಿಕಾಯ ಖುದ್ದಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ

ಸುತ್ತನಿಪಾತ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ಸಾರಿಪುತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ನಿಟ್ಠಿತೋ ಚ ಚತುತ್ಥೋ ವಗ್ಗೋ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾನಯತೋ, ನಾಮೇನ

ಅಟ್ಠಕವಗ್ಗೋತಿ.