೧೫. ಅತ್ತದಣ್ಡಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೪೨. ಅತ್ತದಣ್ಡಾ ಭಯಂ ಜಾತನ್ತಿ ಅತ್ತದಣ್ಡಸುತ್ತಂ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಯೋ ಸೋ ಸಮ್ಮಾಪರಿಬ್ಬಾಜನೀಯಸುತ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪತ್ತಿಯಂ ವುಚ್ಚಮಾನಾಯ ಸಾಕಿಯಕೋಲಿಯಾನಂ ಉದಕಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಕಲಹೋ ವಣ್ಣಿತೋ, ತಂ ಞತ್ವಾ ಭಗವಾ ‘‘ಞಾತಕಾ ಕಲಹಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಹನ್ದ ನೇ ವಾರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಸೇನಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ಠತ್ವಾ ಇಮಂ ಸುತ್ತಮಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಪಠಮಗಾಥಾಯತ್ಥೋ – ಯಂ ಲೋಕಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಂ ವಾ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಂ ವಾ ಭಯಂ ಜಾತಂ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಅತ್ತದಣ್ಡಾ ಭಯಂ ಜಾತಂ ಅತ್ತನೋ ದುಚ್ಚರಿತಕಾರಣಾ ಜಾತಂ, ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ಜನಂ ಪಸ್ಸಥ ಮೇಧಗಂ, ಇಮಂ ಸಾಕಿಯಾದಿಜನಂ ಪಸ್ಸಥ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಮೇಧಗಂ ಹಿಂಸಕಂ ಬಾಧಕನ್ತಿ. ಏವಂ ತಂ ಪಟಿವಿರುದ್ಧಂ ವಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನಂ ಜನಂ ಪರಿಭಾಸಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿದಸ್ಸನೇನ ತಸ್ಸ ಸಂವೇಗಂ ಜನೇತುಂ ಆಹ ‘‘ಸಂವೇಗಂ ಕಿತ್ತಯಿಸ್ಸಾಮಿ, ಯಥಾ ಸಂವಿಜಿತಂ ಮಯಾ’’ತಿ, ಪುಬ್ಬೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೇನೇವ ಸತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೯೪೩. ಇದಾನಿ ಯಥಾನೇನ ಸಂವಿಜಿತಂ, ತಂ ಪಕಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಫನ್ದಮಾನ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಫನ್ದಮಾನನ್ತಿ ತಣ್ಹಾದೀಹಿ ಕಮ್ಪಮಾನಂ. ಅಪ್ಪೋದಕೇತಿ ಅಪ್ಪಉದಕೇ. ಅಞ್ಞಮಞ್ಞೇಹಿ ಬ್ಯಾರುದ್ಧೇ ದಿಸ್ವಾತಿ ನಾನಾಸತ್ತೇ ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಿರುದ್ಧೇ ದಿಸ್ವಾ. ಮಂ ಭಯಮಾವಿಸೀತಿ ಮಂ ಭಯಂ ಪವಿಟ್ಠಂ.

೯೪೪. ಸಮನ್ತಮಸಾರೋ ಲೋಕೋತಿ ನಿರಯಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಮನ್ತತೋ ಲೋಕೋ ಅಸಾರೋ ನಿಚ್ಚಸಾರಾದಿರಹಿತೋ. ದಿಸಾ ಸಬ್ಬಾ ಸಮೇರಿತಾತಿ ಸಬ್ಬಾ ದಿಸಾ ಅನಿಚ್ಚತಾಯ ಕಮ್ಪಿತಾ. ಇಚ್ಛಂ ಭವನಮತ್ತನೋತಿ ಅತ್ತನೋ ತಾಣಂ ಇಚ್ಛನ್ತೋ. ನಾದ್ದಸಾಸಿಂ ಅನೋಸಿತನ್ತಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಠಾನಂ ಜರಾದೀಹಿ ಅನಜ್ಝಾವುತ್ಥಂ ನಾದ್ದಕ್ಖಿಂ.

೯೪೫. ಓಸಾನೇತ್ವೇವ ಬ್ಯಾರುದ್ಧೇ, ದಿಸ್ವಾ ಮೇ ಅರತೀ ಅಹೂತಿ ಯೋಬ್ಬಞ್ಞಾದೀನಂ ಓಸಾನೇ ಏವ ಅನ್ತಗಮಕೇ ಏವ ವಿನಾಸಕೇ ಏವ ಜರಾದೀಹಿ ಬ್ಯಾರುದ್ಧೇ ಆಹತಚಿತ್ತೇ ಸತ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಅರತಿ ಮೇ ಅಹೋಸಿ. ಅಥೇತ್ಥ ಸಲ್ಲನ್ತಿ ಅಥ ಏತೇಸು ಸತ್ತೇಸು ರಾಗಾದಿಸಲ್ಲಂ. ಹದಯನಿಸ್ಸಿತನ್ತಿ ಚಿತ್ತನಿಸ್ಸಿತಂ.

೯೪೬. ‘‘ಕಥಂಆನುಭಾವಂ ಸಲ್ಲ’’ನ್ತಿ ಚೇ – ಯೇನ ಸಲ್ಲೇನ ಓತಿಣ್ಣೋತಿ ಗಾಥಾ. ತತ್ಥ ದಿಸಾ ಸಬ್ಬಾ ವಿಧಾವತೀತಿ ಸಬ್ಬಾ ದುಚ್ಚರಿತದಿಸಾಪಿ ಪುರತ್ಥಿಮಾದಿದಿಸಾವಿದಿಸಾಪಿ ಧಾವತಿ. ತಮೇವ ಸಲ್ಲಮಬ್ಬುಯ್ಹ, ನ ಧಾವತಿ ನ ಸೀದತೀತಿ ತಮೇವ ಸಲ್ಲಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ತಾ ಚ ದಿಸಾ ನ ಧಾವತಿ, ಚತುರೋಘೇ ಚ ನ ಸೀದತೀತಿ.

೯೪೭. ಏವಂಮಹಾನುಭಾವೇನ ಸಲ್ಲೇನ ಓತಿಣ್ಣೇಸ್ವಪಿ ಚ ಸತ್ತೇಸು – ತತ್ಥ ಸಿಕ್ಖಾನುಗೀಯನ್ತಿ, ಯಾನಿ ಲೋಕೇ ಗಧಿತಾನೀತಿ ಗಾಥಾ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಯೇ ಲೋಕೇ ಪಞ್ಚ ಕಾಮಗುಣಾ ಪಟಿಲಾಭಾಯ ಗಿಜ್ಝನ್ತೀತಿ ಕತ್ವಾ ‘‘ಗಧಿತಾನೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಚಿರಕಾಲಾಸೇವಿತತ್ತಾ ವಾ ‘‘ಗಧಿತಾನೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ತತ್ಥ ತಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಹತ್ಥಿಸಿಕ್ಖಾದಿಕಾ ಅನೇಕಾ ಸಿಕ್ಖಾ ಕಥೀಯನ್ತಿ ಉಗ್ಗಯ್ಹನ್ತಿ ವಾ. ಪಸ್ಸಥ ಯಾವ ಪಮತ್ತೋ ವಾಯಂ ಲೋಕೋ, ಯತೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ ತೇಸು ವಾ ಗಧಿತೇಸು ತಾಸು ವಾ ಸಿಕ್ಖಾಸು ಅಧಿಮುತ್ತೋ ನ ಸಿಯಾ, ಅಞ್ಞದತ್ಥು ಅನಿಚ್ಚಾದಿದಸ್ಸನೇನ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಝ ಸಬ್ಬಸೋ ಕಾಮೇ ಅತ್ತನೋ ನಿಬ್ಬಾನಮೇವ ಸಿಕ್ಖೇತಿ.

೯೪೮. ಇದಾನಿ ಯಥಾ ನಿಬ್ಬಾನಾಯ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ, ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸಚ್ಚೋ ಸಿಯಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸಚ್ಚೋತಿ ವಾಚಾಸಚ್ಚೇನ ಞಾಣಸಚ್ಚೇನ ಮಗ್ಗಸಚ್ಚೇನ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ರಿತ್ತಪೇಸುಣೋತಿ ಪಹೀನಪೇಸುಣೋ. ವೇವಿಚ್ಛನ್ತಿ ಮಚ್ಛರಿಯಂ.

೯೪೯. ನಿದ್ದಂ ತನ್ದಿಂ ಸಹೇ ಥೀನನ್ತಿ ಪಚಲಾಯಿಕಞ್ಚ ಕಾಯಾಲಸಿಯಞ್ಚ ಚಿತ್ತಾಲಸಿಯಞ್ಚಾತಿ ಇಮೇ ತಯೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಭಿಭವೇಯ್ಯ. ನಿಬ್ಬಾನಮನಸೋತಿ ನಿಬ್ಬಾನನಿನ್ನಚಿತ್ತೋ.

೯೫೦-೫೧. ಸಾಹಸಾತಿ ರತ್ತಸ್ಸ ರಾಗಚರಿಯಾದಿಭೇದಾ ಸಾಹಸಕರಣಾ. ಪುರಾಣಂ ನಾಭಿನನ್ದೇಯ್ಯಾತಿ ಅತೀತರೂಪಾದಿಂ ನಾಭಿನನ್ದೇಯ್ಯ. ನವೇತಿ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ. ಹಿಯ್ಯಮಾನೇತಿ ವಿನಸ್ಸಮಾನೇ. ಆಕಾಸಂ ನ ಸಿತೋ ಸಿಯಾತಿ ತಣ್ಹಾನಿಸ್ಸಿತೋ ನ ಭವೇಯ್ಯ. ತಣ್ಹಾ ಹಿ ರೂಪಾದೀನಂ ಆಕಾಸನತೋ ‘‘ಆಕಾಸೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

೯೫೨. ‘‘ಕಿಂಕಾರಣಾ ಆಕಾಸಂ ನ ಸಿತೋ ಸಿಯಾ’’ತಿ ಚೇ – ‘‘ಗೇಧಂ ಬ್ರೂಮೀ’’ತಿ ಗಾಥಾ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಅಹಞ್ಹಿ ಇಮಂ ಆಕಾಸಸಙ್ಖಾತಂ ತಣ್ಹಂ ರೂಪಾದೀಸು ಗಿಜ್ಝನತೋ ಗೇಧಂ ಬ್ರೂಮಿ ‘‘ಗೇಧೋ’’ತಿ ವದಾಮಿ. ಕಿಞ್ಚ ಭಿಯ್ಯೋ – ಅವಹನನಟ್ಠೇನ ‘‘ಓಘೋ’’ತಿ ಚ ಆಜವನಟ್ಠೇನ ‘‘ಆಜವ’’ನ್ತಿ ಚ ‘‘ಇದಂ ಮಯ್ಹಂ, ಇದಂ ಮಯ್ಹ’’ನ್ತಿ ಜಪ್ಪಕಾರಣತೋ ‘‘ಜಪ್ಪನ’’ನ್ತಿ ಚ ದುಮ್ಮುಞ್ಚನಟ್ಠೇನ ‘‘ಆರಮ್ಮಣ’’ನ್ತಿ ಚ ಕಮ್ಪಕರಣೇನ ‘‘ಪಕಮ್ಪನ’’ನ್ತಿ ಚ ಬ್ರೂಮಿ, ಏಸಾ ಚ ಲೋಕಸ್ಸ ಪಲಿಬೋಧಟ್ಠೇನ ದುರತಿಕ್ಕಮನೀಯಟ್ಠೇನ ಚ ಕಾಮಪಙ್ಕೋ ದುರಚ್ಚಯೋತಿ. ‘‘ಆಕಾಸಂ ನ ಸಿತೋ ಸಿಯಾ’’ತಿ ಏವಂ ವುತ್ತೇ ವಾ ‘‘ಕಿಮೇತಂ ಆಕಾಸ’’ನ್ತಿ ಚೇ? ಗೇಧಂ ಬ್ರೂಮೀತಿ. ಏವಮ್ಪಿ ತಸ್ಸಾ ಗಾಥಾಯ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ತತ್ಥ ಪದಯೋಜನಾ – ಆಕಾಸನ್ತಿ ಗೇಧಂ ಬ್ರೂಮೀತಿ. ತಥಾ ಯ್ವಾಯಂ ಮಹೋಘೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತಂ ಬ್ರೂಮಿ, ಆಜವಂ ಬ್ರೂಮಿ, ಜಪ್ಪನಂ ಬ್ರೂಮಿ, ಪಕಮ್ಪನಂ ಬ್ರೂಮಿ, ಯ್ವಾಯಂ ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಕಾಮಪಙ್ಕೋ ದುರಚ್ಚಯೋ, ತಂ ಬ್ರೂಮೀತಿ.

೯೫೩. ಏವಮೇತಂ ಗೇಧಾದಿಪರಿಯಾಯಂ ಆಕಾಸಂ ಅನಿಸ್ಸಿತೋ – ಸಚ್ಚಾ ಅವೋಕ್ಕಮ್ಮಾತಿ ಗಾಥಾ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಾ ತಿವಿಧಾಪಿ ಸಚ್ಚಾ ಅವೋಕ್ಕಮ್ಮ ಮೋನೇಯ್ಯಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಮುನೀತಿ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗತೋ ನಿಬ್ಬಾನತ್ಥಲೇ ತಿಟ್ಠತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ಸ ವೇ ಏವರೂಪೋ ಸಬ್ಬಾನಿ ಆಯತನಾನಿ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ‘‘ಸನ್ತೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ.

೯೫೪. ಕಿಞ್ಚ ಭಿಯ್ಯೋ – ಸ ವೇ ವಿದ್ವಾತಿ ಗಾಥಾ. ತತ್ಥ ಞತ್ವಾ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಅನಿಚ್ಚಾದಿನಯೇನ ಸಙ್ಖತಧಮ್ಮಂ ಞತ್ವಾ. ಸಮ್ಮಾ ಸೋ ಲೋಕೇ ಇರಿಯಾನೋತಿ ಅಸಮ್ಮಾಇರಿಯನಕರಾನಂ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಪಹಾನಾ ಸಮ್ಮಾ ಸೋ ಲೋಕೇ ಇರಿಯಮಾನೋ.

೯೫೫. ಏವಂ ಅಪಿಹೇನ್ತೋ ಚ – ಯೋಧ ಕಾಮೇತಿ ಗಾಥಾ. ತತ್ಥ ಸಙ್ಗನ್ತಿ ಸತ್ತವಿಧಂ ಸಙ್ಗಞ್ಚ ಯೋ ಅಚ್ಚತರಿ ನಾಜ್ಝೇತೀತಿ ನಾಭಿಜ್ಝಾಯತಿ.

೯೫೬. ತಸ್ಮಾ ತುಮ್ಹೇಸುಪಿ ಯೋ ಏವರೂಪೋ ಹೋತುಮಿಚ್ಛತಿ, ತಂ ವದಾಮಿ – ಯಂ ಪುಬ್ಬೇತಿ ಗಾಥಾ. ತತ್ಥ ಯಂ ಪುಬ್ಬೇತಿ ಅತೀತೇ ಸಙ್ಖಾರೇ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಧಮ್ಮಂ ಕಿಲೇಸಜಾತಂ ಅತೀತಕಮ್ಮಞ್ಚ. ಪಚ್ಛಾ ತೇ ಮಾಹು ಕಿಞ್ಚನನ್ತಿ ಅನಾಗತೇಪಿ ಸಙ್ಖಾರೇ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಧಮ್ಮಂ ರಾಗಾದಿಕಿಞ್ಚನಂ ಮಾಹು. ಮಜ್ಝೇ ಚೇ ನೋ ಗಹೇಸ್ಸಸೀತಿ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ರೂಪಾದಿಧಮ್ಮೇಪಿ ನ ಗಹೇಸ್ಸಸಿ ಚೇ.

೯೫೭. ಏವಂ ‘‘ಉಪಸನ್ತೋ ಚರಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಅರಹತೋ ಥುತಿವಸೇನ ಇತೋ ಪರಾ ಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಿ. ತತ್ಥ ಸಬ್ಬಸೋತಿ ಗಾಥಾಯ ಮಮಾಯಿತನ್ತಿ ಮಮತ್ತಕರಣಂ, ‘‘ಮಮ ಇದ’’ನ್ತಿ ಗಹಿತಂ ವಾ ವತ್ಥು. ಅಸತಾ ಚ ನ ಸೋಚತೀತಿ ಅವಿಜ್ಜಮಾನಕಾರಣಾ ಅಸನ್ತಕಾರಣಾ ನ ಸೋಚತಿ. ನ ಜೀಯತೀತಿ ಜಾನಿಮ್ಪಿ ನ ಗಚ್ಛತಿ.

೯೫೮-೯. ಕಿಞ್ಚ ಭಿಯ್ಯೋ – ಯಸ್ಸ ನತ್ಥೀತಿ ಗಾಥಾ. ತತ್ಥ ಕಿಞ್ಚನನ್ತಿ ಕಿಞ್ಚಿ ರೂಪಾದಿಧಮ್ಮಜಾತಂ. ಕಿಞ್ಚ ಭಿಯ್ಯೋ – ಅನಿಟ್ಠುರೀತಿ ಗಾಥಾ. ತತ್ಥ ಅನಿಟ್ಠುರೀತಿ ಅನಿಸ್ಸುಕೀ. ‘‘ಅನಿದ್ಧುರೀ’’ತಿಪಿ ಕೇಚಿ ಪಠನ್ತಿ. ಸಬ್ಬಧೀ ಸಮೋತಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸಮೋ, ಉಪೇಕ್ಖಕೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಕಿಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ? ಯೋ ಸೋ ‘‘ನತ್ಥಿ ಮೇ’’ತಿ ನ ಸೋಚತಿ, ತಮಹಂ ಅವಿಕಮ್ಪಿನಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ಅನಿಟ್ಠುರೀ ಅನನುಗಿದ್ಧೋ ಅನೇಜೋ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಮೋತಿ ಇಮಂ ತಸ್ಮಿಂ ಪುಗ್ಗಲೇ ಚತುಬ್ಬಿಧಮಾನಿಸಂಸಂ ಬ್ರೂಮೀತಿ.

೯೬೦. ಕಿಞ್ಚ ಭಿಯ್ಯೋ – ಅನೇಜಸ್ಸಾತಿ ಗಾಥಾ. ತತ್ಥ ನಿಸಙ್ಖತೀತಿ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸಙ್ಖಾರಾದೀಸು ಯೋ ಕೋಚಿ ಸಙ್ಖಾರೋ. ಸೋ ಹಿ ಯಸ್ಮಾ ನಿಸಙ್ಖರಿಯತಿ ನಿಸಙ್ಖರೋತಿ ವಾ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ನಿಸಙ್ಖತೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ವಿಯಾರಮ್ಭಾತಿ ವಿವಿಧಾ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸಙ್ಖಾರಾದಿಕಾ ಆರಮ್ಭಾ. ಖೇಮಂ ಪಸ್ಸತಿ ಸಬ್ಬಧೀತಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅಭಯಮೇವ ಪಸ್ಸತಿ.

೯೬೧. ಏವಂ ಪಸ್ಸನ್ತೋ ನ ಸಮೇಸೂತಿ ಗಾಥಾ. ತತ್ಥ ನ ವದತೇತಿ ‘‘ಸದಿಸೋಹಮಸ್ಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಮಾನವಸೇನ ಸಮೇಸುಪಿ ಅತ್ತಾನಂ ನ ವದತಿ ಓಮೇಸುಪಿ ಉಸ್ಸೇಸುಪಿ. ನಾದೇತಿ ನ ನಿರಸ್ಸತೀತಿ ರೂಪಾದೀಸು ಕಞ್ಚಿ ಧಮ್ಮಂ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ; ನ ನಿಸ್ಸಜ್ಜತಿ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪಾಕಟಮೇವ. ಏವಂ ಅರಹತ್ತನಿಕೂಟೇನ ದೇಸನಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ, ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಪಞ್ಚಸತಾ ಸಾಕಿಯಕುಮಾರಾ ಚ ಕೋಲಿಯಕುಮಾರಾ ಚ ಏಹಿಭಿಕ್ಖುಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತಾ, ತೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಭಗವಾ ಮಹಾವನಂ ಪಾವಿಸೀತಿ.

ಪರಮತ್ಥಜೋತಿಕಾಯ ಖುದ್ದಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ

ಸುತ್ತನಿಪಾತ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ಅತ್ತದಣ್ಡಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.