೧೦. ಪುರಾಭೇದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೫೫. ಕಥಂದಸ್ಸೀತಿ ಪುರಾಭೇದಸುತ್ತಂ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಇಮಸ್ಸ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಇತೋ ಪರೇಸಞ್ಚ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಕಲಹವಿವಾದಚೂಳಬ್ಯೂಹಮಹಾಬ್ಯೂಹತುವಟಕಅತ್ತದಣ್ಡಸುತ್ತಾನಂ ಸಮ್ಮಾಪರಿಬ್ಬಾಜನೀಯಸ್ಸ ಉಪ್ಪತ್ತಿಯಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ಉಪ್ಪತ್ತಿ ವುತ್ತಾ. ವಿಸೇಸತೋ ಪನ ಯಥೇವ ತಸ್ಮಿಂ ಮಹಾಸಮಯೇ ರಾಗಚರಿತದೇವತಾನಂ ಸಪ್ಪಾಯವಸೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತುಂ ನಿಮ್ಮಿತಬುದ್ಧೇನ ಅತ್ತಾನಂ ಪುಚ್ಛಾಪೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮಾಪರಿಬ್ಬಾಜನೀಯಸುತ್ತಮಭಾಸಿ, ಏವಂ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಮಹಾಸಮಯೇ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಪುರಾ ಸರೀರಭೇದಾ ಕತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಉಪ್ಪನ್ನಚಿತ್ತಾನಂ ದೇವತಾನಂ ಚಿತ್ತಂ ಞತ್ವಾ ತಾಸಂ ಅನುಗ್ಗಹತ್ಥಂ ಅಡ್ಢತೇಳಸಭಿಕ್ಖುಸತಪರಿವಾರಂ ನಿಮ್ಮಿತಬುದ್ಧಂ ಆಕಾಸೇನ ಆನೇತ್ವಾ ತೇನ ಅತ್ತಾನಂ ಪುಚ್ಛಾಪೇತ್ವಾ ಇಮಂ ಸುತ್ತಮಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಪುಚ್ಛಾಯ ತಾವ ಸೋ ನಿಮ್ಮಿತೋ ಕಥಂದಸ್ಸೀತಿ ಅಧಿಪಞ್ಞಂ ಕಥಂಸೀಲೋತಿ ಅಧಿಸೀಲಂ, ಉಪಸನ್ತೋತಿ ಅಧಿಚಿತ್ತಂ ಪುಚ್ಛತಿ. ಸೇಸಂ ಪಾಕಟಮೇವ.

೮೫೬. ವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇ ಪನ ಭಗವಾ ಸರೂಪೇನ ಅಧಿಪಞ್ಞಾದೀನಿ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾವ ಅಧಿಪಞ್ಞಾದಿಪ್ಪಭಾವೇನ ಯೇಸಂ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಉಪಸಮಾ ‘‘ಉಪಸನ್ತೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ನಾನಾದೇವತಾನಂ ಆಸಯಾನುಲೋಮೇನ ತೇಸಂ ಉಪಸಮಮೇವ ದೀಪೇನ್ತೋ ‘‘ವೀತತಣ್ಹೋ’’ತಿಆದಿಕಾ ಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಿ. ತತ್ಥ ಆದಿತೋ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಗಾಥಾನಂ ‘‘ತಂ ಬ್ರೂಮಿ ಉಪಸನ್ತೋ’’ತಿ ಇಮಾಯ ಗಾಥಾಯ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ತತೋ ಪರಾಸಂ ‘‘ಸ ವೇ ಸನ್ತೋತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಿಮೇನ ಪದೇನ.

ಅನುಪದವಣ್ಣನಾನಯೇನ ಚ – ವೀತತಣ್ಹೋ ಪುರಾ ಭೇದಾತಿ ಯೋ ಸರೀರಭೇದಾ ಪುಬ್ಬಮೇವ ಪಹೀನತಣ್ಹೋ. ಪುಬ್ಬಮನ್ತಮನಿಸ್ಸಿತೋತಿ ಅತೀತದ್ಧಾದಿಭೇದಂ ಪುಬ್ಬನ್ತಮನಿಸ್ಸಿತೋ. ವೇಮಜ್ಝೇನುಪಸಙ್ಖೇಯ್ಯೋತಿ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇಪಿ ಅದ್ಧನಿ ‘‘ರತ್ತೋ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ನ ಉಪಸಙ್ಖಾತಬ್ಬೋ. ತಸ್ಸ ನತ್ಥಿ ಪುರಕ್ಖತನ್ತಿ ತಸ್ಸ ಅರಹತೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪುರೇಕ್ಖಾರಾನಂ ಅಭಾವಾ ಅನಾಗತೇ ಅದ್ಧನಿ ಪುರಕ್ಖತಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ, ತಂ ಬ್ರೂಮಿ ಉಪಸನ್ತೋತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ಯೋಜನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ಇತೋ ಪರಂ ಪನ ಯೋಜನಂ ಅದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಅನುತ್ತಾನಪದವಣ್ಣನಂಯೇವ ಕರಿಸ್ಸಾಮ.

೮೫೭. ಅಸನ್ತಾಸೀತಿ ತೇನ ತೇನ ಅಲಾಭಕೇನ ಅಸನ್ತಸನ್ತೋ. ಅವಿಕತ್ಥೀತಿ ಸೀಲಾದೀಹಿ ಅವಿಕತ್ಥನಸೀಲೋ. ಅಕುಕ್ಕುಚೋತಿ ಹತ್ಥಕುಕ್ಕುಚಾದಿವಿರಹಿತೋ. ಮನ್ತಭಾಣೀತಿ ಮನ್ತಾಯ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ವಾಚಂ ಭಾಸಿತಾ. ಅನುದ್ಧತೋತಿ ಉದ್ಧಚ್ಚವಿರಹಿತೋ. ಸ ವೇ ವಾಚಾಯತೋತಿ ಸೋ ವಾಚಾಯ ಯತೋ ಸಂಯತೋ ಚತುದೋಸವಿರಹಿತಂ ವಾಚಂ ಭಾಸಿತಾ ಹೋತಿ.

೮೫೮. ನಿರಾಸತ್ತೀತಿ ನಿತ್ತಣ್ಹೋ. ವಿವೇಕದಸ್ಸೀ ಫಸ್ಸೇಸೂತಿ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇಸು ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಾದೀಸು ಅತ್ತಾದಿಭಾವವಿವೇಕಂ ಪಸ್ಸತಿ. ದಿಟ್ಠೀಸು ಚ ನ ನೀಯತೀತಿ ದ್ವಾಸಟ್ಠಿದಿಟ್ಠೀಸು ಕಾಯಚಿ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ನ ನೀಯತಿ.

೮೫೯. ಪತಿಲೀನೋತಿ ರಾಗಾದೀನಂ ಪಹೀನತ್ತಾ ತತೋ ಅಪಗತೋ. ಅಕುಹಕೋತಿ ಅವಿಮ್ಹಾಪಕೋ ತೀಹಿ ಕುಹನವತ್ಥೂಹಿ. ಅಪಿಹಾಲೂತಿ ಅಪಿಹನಸೀಲೋ, ಪತ್ಥನಾತಣ್ಹಾಯ ರಹಿತೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅಮಚ್ಛರೀತಿ ಪಞ್ಚಮಚ್ಛೇರವಿರಹಿತೋ. ಅಪ್ಪಗಬ್ಭೋತಿ ಕಾಯಪಾಗಬ್ಭಿಯಾದಿವಿರಹಿತೋ. ಅಜೇಗುಚ್ಛೋತಿ ಸಮ್ಪನ್ನಸೀಲಾದಿತಾಯ ಅಜೇಗುಚ್ಛನೀಯೋ ಅಸೇಚನಕೋ ಮನಾಪೋ. ಪೇಸುಣೇಯ್ಯೇ ಚ ನೋ ಯುತೋತಿ ದ್ವೀಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಉಪಸಂಹರಿತಬ್ಬೇ ಪಿಸುಣಕಮ್ಮೇ ಅಯುತ್ತೋ.

೮೬೦. ಸಾತಿಯೇಸು ಅನಸ್ಸಾವೀತಿ ಸಾತವತ್ಥೂಸು ಕಾಮಗುಣೇಸು ತಣ್ಹಾಸನ್ಥವವಿರಹಿತೋ. ಸಣ್ಹೋತಿ ಸಣ್ಹೇಹಿ ಕಾಯಕಮ್ಮಾದೀಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಪಟಿಭಾನವಾತಿ ಪರಿಯತ್ತಿಪರಿಪುಚ್ಛಾಧಿಗಮಪಟಿಭಾನೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ನ ಸದ್ಧೋತಿ ಸಾಮಂ ಅಧಿಗತಧಮ್ಮಂ ನ ಕಸ್ಸಚಿ ಸದ್ದಹತಿ. ನ ವಿರಜ್ಜತೀತಿ ಖಯಾ ರಾಗಸ್ಸ ವಿರತ್ತತ್ತಾ ಇದಾನಿ ನ ವಿರಜ್ಜತಿ.

೮೬೧. ಲಾಭಕಮ್ಯಾ ನ ಸಿಕ್ಖತೀತಿ ನ ಲಾಭಪತ್ಥನಾಯ ಸುತ್ತನ್ತಾದೀನಿ ಸಿಕ್ಖತಿ. ಅವಿರುದ್ಧೋ ಚ ತಣ್ಹಾಯ, ರಸೇಸು ನಾನುಗಿಜ್ಝತೀತಿ ವಿರೋಧಾಭಾವೇನ ಚ ಅವಿರುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ತಣ್ಹಾಯ ಮೂಲರಸಾದೀಸು ಗೇಧಂ ನಾಪಜ್ಜತಿ.

೮೬೨. ಉಪೇಕ್ಖಕೋತಿ ಛಳಙ್ಗುಪೇಕ್ಖಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸತೋತಿ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸನಾದಿಸತಿಯುತ್ತೋ.

೮೬೩. ನಿಸ್ಸಯನಾತಿ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿನಿಸ್ಸಯಾ. ಞತ್ವಾ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಅನಿಚ್ಚಾದೀಹಿ ಆಕಾರೇಹಿ ಧಮ್ಮಂ ಜಾನಿತ್ವಾ. ಅನಿಸ್ಸಿತೋತಿ ಏವಂ ತೇಹಿ ನಿಸ್ಸಯೇಹಿ ಅನಿಸ್ಸಿತೋ. ತೇನ ಅಞ್ಞತ್ರ ಧಮ್ಮಞಾಣಾ ನತ್ಥಿ ನಿಸ್ಸಯಾನಂ ಅಭಾವೋತಿ ದೀಪೇತಿ ಭವಾಯ ವಿಭವಾಯ ವಾತಿ ಸಸ್ಸತಾಯ ಉಚ್ಛೇದಾಯ ವಾ.

೮೬೪. ತಂ ಬ್ರೂಮಿ ಉಪಸನ್ತೋತಿ ತಂ ಏವರೂಪಂ ಏಕೇಕಗಾಥಾಯ ವುತ್ತಂ ಉಪಸನ್ತೋತಿ ಕಥೇಮಿ. ಅತರೀ ಸೋ ವಿಸತ್ತಿಕನ್ತಿ ಸೋ ಇಮಂ ವಿಸತಾದಿಭಾವೇನ ವಿಸತ್ತಿಕಾಸಙ್ಖಾತಂ ಮಹಾತಣ್ಹಂ ಅತರಿ.

೮೬೫. ಇದಾನಿ ತಮೇವ ಉಪಸನ್ತಂ ಪಸಂಸನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ನ ತಸ್ಸ ಪುತ್ತಾ’’ತಿ ಏವಮಾದಿ. ತತ್ಥ ಪುತ್ತಾ ಅತ್ರಜಾದಯೋ ಚತ್ತಾರೋ. ಏತ್ಥ ಚ ಪುತ್ತಪರಿಗ್ಗಹಾದಯೋ ಪುತ್ತಾದಿನಾಮೇನ ವುತ್ತಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ತೇ ಹಿಸ್ಸ ನ ವಿಜ್ಜನ್ತಿ, ತೇಸಂ ವಾ ಅಭಾವೇನ ಪುತ್ತಾದಯೋ ನ ವಿಜ್ಜನ್ತೀತಿ.

೮೬೬. ಯೇನ ನಂ ವಜ್ಜುಂ ಪುಥುಜ್ಜನಾ, ಅಥೋ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿ ಯೇನ ತಂ ರಾಗಾದಿನಾ ವಜ್ಜೇನ ಪುಥುಜ್ಜನಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ದೇವಮನುಸ್ಸಾ ಇತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಚ ರತ್ತೋ ವಾ ದುಟ್ಠೋ ವಾತಿ, ವದೇಯ್ಯುಂ. ತಂ ತಸ್ಸ ಅಪುರಕ್ಖತನ್ತಿ ತಂ ರಾಗಾದಿವಜ್ಜಂ ತಸ್ಸ ಅರಹತೋ ಅಪುರಕ್ಖತಂ ತಸ್ಮಾ ವಾದೇಸು ನೇಜತೀತಿ ತಂ ಕಾರಣಾ ನಿನ್ದಾವಚನೇಸು ನ ಕಮ್ಪತಿ.

೮೬೭. ನ ಉಸ್ಸೇಸು ವದತೇತಿ ವಿಸಿಟ್ಠೇಸು ಅತ್ತಾನಂ ಅನ್ತೋಕತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ವಿಸಿಟ್ಠೋ’’ತಿ ಅತಿಮಾನವಸೇನ ನ ವದತಿ. ಏಸ ನಯೋ ಇತರೇಸು ದ್ವೀಸು. ಕಪ್ಪಂ ನೇತಿ ಅಕಪ್ಪಿಯೋತಿ ಸೋ ಏವರೂಪೋ ದುವಿಧಮ್ಪಿ ಕಪ್ಪಂ ನ ಏತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಯಸ್ಮಾ ಅಕಪ್ಪಿಯೋ, ಪಹೀನಕಪ್ಪೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೮೬೮. ಸಕನ್ತಿ ಮಯ್ಹನ್ತಿ ಪರಿಗ್ಗಹಿತಂ. ಅಸತಾ ಚ ನ ಸೋಚತೀತಿ ಅವಿಜ್ಜಮಾನಾದಿನಾ ಅಸತಾ ಚ ನ ಸೋಚತಿ. ಧಮ್ಮೇಸು ಚ ನ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಸಬ್ಬೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಛನ್ದಾದಿವಸೇನ ನ ಗಚ್ಛತಿ. ಸ ವೇ ಸನ್ತೋತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಸೋ ಏವರೂಪೋ ನರುತ್ತಮೋ ‘‘ಸನ್ತೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಅರಹತ್ತನಿಕೂಟೇನ ದೇಸನಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸದೇವತಾನಂ ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತಿ ಅಹೋಸಿ, ಸೋತಾಪನ್ನಾದೀನಂ ಗಣನಾ ನತ್ಥೀತಿ.

ಪರಮತ್ಥಜೋತಿಕಾಯ ಖುದ್ದಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ

ಸುತ್ತನಿಪಾತ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ಪುರಾಭೇದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.