೧. ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೦೮. ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಕಿತ್ತಯಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಸುತ್ತಂ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ಭಗವತಿ ಕಿರ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರನ್ತೇ ಆಯಸ್ಮತೋ ಆನನ್ದಸ್ಸ ಪರಿವಿತಕ್ಕೋ ಉದಪಾದಿ – ‘‘ಸಾರಿಪುತ್ತಾದೀನಂ ಮಹಾಸಾವಕಾನಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಕಿತ್ತಿತಾ, ತಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಚ ಉಪಾಸಕಾ ಚ ಜಾನನ್ತಿ. ಭಗವತೋ ಪನ ಅಕಿತ್ತಿತಾ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಕಿತ್ತೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ಜೇತವನವಿಹಾರೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಚಿತ್ತಬೀಜನಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭಗವತೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಕಿತ್ತೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಸುತ್ತಮಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಕಿತ್ತೇನ್ತೇನ ಯಥಾ ಪಬ್ಬಜಿ, ತಂ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಂ. ಯಥಾ ಚ ಪಬ್ಬಜಿ, ತಂ ಕಿತ್ತೇನ್ತೇನ ಯಥಾ ವೀಮಂಸಮಾನೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ರೋಚೇಸಿ, ತಂ ಕಿತ್ತೇತಬ್ಬಂ. ತಸ್ಮಾ ‘‘ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಕಿತ್ತಯಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಯಥಾ ಪಬ್ಬಜೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಚಕ್ಖುಮಾತಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಚಕ್ಖೂಹಿ ಚಕ್ಖುಮಾ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಮಾದಿಗಾಥಾಯ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

೪೦೯. ಇದಾನಿ ‘‘ಯಥಾ ವೀಮಂಸಮಾನೋ’’ತಿ ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಮ್ಬಾಧೋಯ’’ನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಸಮ್ಬಾಧೋತಿ ಪುತ್ತದಾರಾದಿಸಮ್ಪೀಳನೇನ ಕಿಲೇಸಸಮ್ಪೀಳನೇನ ಚ ಕುಸಲಕಿರಿಯಾಯ ಓಕಾಸರಹಿತೋ. ರಜಸ್ಸಾಯತನನ್ತಿ ಕಮ್ಬೋಜಾದಯೋ ವಿಯ ಅಸ್ಸಾದೀನಂ, ರಾಗಾದಿರಜಸ್ಸ ಉಪ್ಪತ್ತಿದೇಸೋ. ಅಬ್ಭೋಕಾಸೋತಿ ವುತ್ತಸಮ್ಬಾಧಪಟಿಪಕ್ಖಭಾವೇನ ಆಕಾಸೋ ವಿಯ ವಿವಟಾ. ಇತಿ ದಿಸ್ವಾನ ಪಬ್ಬಜೀತಿ ಇತಿ ಘರಾವಾಸಪಬ್ಬಜ್ಜಾಸು ಬ್ಯಾಧಿಜರಾಮರಣೇಹಿ ಸುಟ್ಠುತರಂ ಚೋದಿಯಮಾನಹದಯೋ ಆದೀನವಮಾನಿಸಂಸಞ್ಚ ವೀಮಂಸಿತ್ವಾ, ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನಂ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ, ಅನೋಮಾನದೀತೀರೇ ಖಗ್ಗೇನ ಕೇಸೇ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ, ತಾವದೇವ ಚ ದ್ವಙ್ಗುಲಮತ್ತಸಣ್ಠಿತಸಮಣಸಾರುಪ್ಪಕೇಸಮಸ್ಸು ಹುತ್ವಾ ಘಟಿಕಾರೇನ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಉಪನೀತೇ ಅಟ್ಠ ಪರಿಕ್ಖಾರೇ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಏವಂ ನಿವಾಸೇತಬ್ಬಂ ಪಾರುಪಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಕೇನಚಿ ಅನನುಸಿಟ್ಠೋ ಅನೇಕಜಾತಿಸಹಸ್ಸಪವತ್ತಿತೇನ ಅತ್ತನೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಚಿಣ್ಣೇನೇವ ಸಿಕ್ಖಾಪಿಯಮಾನೋ ಪಬ್ಬಜಿ. ಏಕಂ ಕಾಸಾವಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಕರಿತ್ವಾ ಏಕಂ ಚೀವರಂ ಖನ್ಧೇ ಕರಿತ್ವಾ ಮತ್ತಿಕಾಪತ್ತಂ ಅಂಸೇ ಆಲಗ್ಗೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತವೇಸಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಸೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

೪೧೦. ಏವಂ ಭಗವತೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ತತೋ ಪರಂ ಪಬ್ಬಜಿತಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಅನೋಮಾನದೀತೀರಂ ಹಿತ್ವಾ ಪಧಾನಾಯ ಗಮನಞ್ಚ ಪಕಾಸೇತುಂ ‘‘ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾನ ಕಾಯೇನಾ’’ತಿಆದಿಂ ಸಬ್ಬಮಭಾಸಿ. ತತ್ಥ ಕಾಯೇನ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ವಿವಜ್ಜಯೀತಿ ತಿವಿಧಂ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಂ ವಜ್ಜೇಸಿ. ವಚೀದುಚ್ಚರಿತನ್ತಿ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಂ. ಆಜೀವಂ ಪರಿಸೋಧಯೀತಿ ಮಿಚ್ಛಾಜೀವಂ ಹಿತ್ವಾ ಸಮ್ಮಾಜೀವಮೇವ ಪವತ್ತಯಿ.

೪೧೧. ಏವಂ ಆಜೀವಟ್ಠಮಕಸೀಲಂ ಸೋಧೇತ್ವಾ ಅನೋಮಾನದೀತೀರತೋ ತಿಂಸಯೋಜನಪ್ಪಮಾಣಂ ಸತ್ತಾಹೇನ ಅಗಮಾ ರಾಜಗಹಂ ಬುದ್ಧೋ. ತತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಯದಾ ರಾಜಗಹಂ ಅಗಮಾಸಿ, ತದಾ ಬುದ್ಧೋ ನ ಹೋತಿ, ತಥಾಪಿ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಚರಿಯಾತಿ ಕತ್ವಾ ಏವಂ ವತ್ತುಂ ಲಬ್ಭತಿ – ‘‘ಇಧ ರಾಜಾ ಜಾತೋ, ಇಧ ರಜ್ಜಂ ಅಗ್ಗಹೇಸೀ’’ತಿಆದಿ ಲೋಕಿಯವೋಹಾರವಚನಂ ವಿಯ. ಮಗಧಾನನ್ತಿ ಮಗಧಾನಂ ಜನಪದಸ್ಸ ನಗರನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಗಿರಿಬ್ಬಜನ್ತಿ ಇದಮ್ಪಿ ತಸ್ಸ ನಾಮಂ. ತಞ್ಹಿ ಪಣ್ಡವಗಿಜ್ಝಕೂಟವೇಭಾರಇಸಿಗಿಲಿವೇಪುಲ್ಲನಾಮಕಾನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಗಿರೀನಂ ಮಜ್ಝೇ ವಜೋ ವಿಯ ಠಿತಂ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಗಿರಿಬ್ಬಜ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಪಿಣ್ಡಾಯ ಅಭಿಹಾರೇಸೀತಿ ಭಿಕ್ಖತ್ಥಾಯ ತಸ್ಮಿಂ ನಗರೇ ಚರಿ. ಸೋ ಕಿರ ನಗರದ್ವಾರೇ ಠತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಚಾಹಂ ರಞ್ಞೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಆಗಮನಂ ನಿವೇದೇಯ್ಯಂ, ‘ಸುದ್ಧೋದನಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಸಿದ್ಧತ್ಥೋ ನಾಮ ಕುಮಾರೋ ಆಗತೋ’ತಿ ಬಹುಮ್ಪಿ ಮೇ ಪಚ್ಚಯಂ ಅಭಿಹರೇಯ್ಯ. ನ ಖೋ ಪನ ಮೇ ತಂ ಪತಿರೂಪಂ ಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚಯಗಹಣಂ, ಹನ್ದಾಹಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಾಮೀ’’ತಿ ದೇವದತ್ತಿಯಂ ಪಂಸುಕೂಲಚೀವರಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಮತ್ತಿಕಾಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಾಚೀನದ್ವಾರೇನ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅನುಘರಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಅಚರಿ. ತೇನಾಹ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ – ‘‘ಪಿಣ್ಡಾಯ ಅಭಿಹಾರೇಸೀ’’ತಿ. ಆಕಿಣ್ಣವರಲಕ್ಖಣೋತಿ ಸರೀರೇ ಆಕಿರಿತ್ವಾ ವಿಯ ಠಪಿತವರಲಕ್ಖಣೋ ವಿಪುಲವರಲಕ್ಖಣೋ ವಾ. ವಿಪುಲಮ್ಪಿ ಹಿ ‘‘ಆಕಿಣ್ಣ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಯಥಾಹ – ‘‘ಆಕಿಣ್ಣಲುದ್ದೋ ಪುರಿಸೋ, ಧಾತಿಚೇಲಂವ ಮಕ್ಖಿತೋ’’ತಿ (ಜಾ. ೧.೬.೧೧೮; ೧.೯.೧೦೬). ವಿಪುಲಲುದ್ದೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

೪೧೨. ತಮದ್ದಸಾತಿ ತತೋ ಕಿರ ಪುರಿಮಾನಿ ಸತ್ತ ದಿವಸಾನಿ ನಗರೇ ನಕ್ಖತ್ತಂ ಘೋಸಿತಂ ಅಹೋಸಿ. ತಂ ದಿವಸಂ ಪನ ‘‘ನಕ್ಖತ್ತಂ ವೀತಿವತ್ತಂ, ಕಮ್ಮನ್ತಾ ಪಯೋಜೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ ಭೇರಿ ಚರಿ. ಅಥ ಮಹಾಜನೋ ರಾಜಙ್ಗಣೇ ಸನ್ನಿಪತಿ. ರಾಜಾಪಿ ‘‘ಕಮ್ಮನ್ತಂ ಸಂವಿದಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸೀಹಪಞ್ಜರಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ಬಲಕಾಯಂ ಪಸ್ಸನ್ತೋ ತಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಅಭಿಹಾರೇನ್ತಂ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಅದ್ದಸ. ತೇನಾಹ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ – ‘‘ತಮದ್ದಸಾ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ, ಪಾಸಾದಸ್ಮಿಂ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ’’ತಿ. ಇಮಮತ್ಥಂ ಅಭಾಸಥಾತಿ ಇಮಂ ಅತ್ಥಂ ಅಮಚ್ಚಾನಂ ಅಭಾಸಿ.

೪೧೩. ಇದಾನಿ ತಂ ತೇಸಂ ಅಮಚ್ಚಾನಂ ಭಾಸಿತಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ – ‘‘ಇಮಂ ಭೋನ್ತೋ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಇಮನ್ತಿ ಸೋ ರಾಜಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ಭೋನ್ತೋತಿ ಅಮಚ್ಚೇ ಆಲಪತಿ. ನಿಸಾಮೇಥಾತಿ ಪಸ್ಸಥ. ಅಭಿರೂಪೋತಿ ದಸ್ಸನೀಯಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗೋ. ಬ್ರಹ್ಮಾತಿ ಆರೋಹಪರಿಣಾಹಸಮ್ಪನ್ನೋ. ಸುಚೀತಿ ಪರಿಸುದ್ಧಛವಿವಣ್ಣೋ. ಚರಣೇನಾತಿ ಗಮನೇನ.

೪೧೪-೫. ನೀಚಕುಲಾಮಿವಾತಿ ನೀಚಕುಲಾ ಇವ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ನ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಕಾರೋ ಪದಸನ್ಧಿಕರೋ. ಕುಹಿಂ ಭಿಕ್ಖು ಗಮಿಸ್ಸತೀತಿ ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಕುಹಿಂ ಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಅಜ್ಜ ಕತ್ಥ ವಸಿಸ್ಸತೀತಿ ಜಾನಿತುಂ ರಾಜದೂತಾ ಸೀಘಂ ಗಚ್ಛನ್ತು. ದಸ್ಸನಕಾಮಾ ಹಿ ಮಯಂ ಅಸ್ಸಾತಿ ಇಮಿನಾ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಆಹ. ಗುತ್ತದ್ವಾರೋ ಓಕ್ಖಿತ್ತಚಕ್ಖುತಾಯ, ಸುಸಂವುತೋ ಸತಿಯಾ. ಗುತ್ತದ್ವಾರೋ ವಾ ಸತಿಯಾ, ಸುಸಂವುತೋ ಪಾಸಾದಿಕೇನ ಸಙ್ಘಾಟಿಚೀವರಧಾರಣೇನ.

೪೧೬. ಖಿಪ್ಪಂ ಪತ್ತಂ ಅಪೂರೇಸೀತಿ ಸಮ್ಪಜಾನತ್ತಾ ಪತಿಸ್ಸತತ್ತಾ ಚ ಅಧಿಕಂ ಅಗಣ್ಹನ್ತೋ ‘‘ಅಲಂ ಏತ್ತಾವತಾ’’ತಿ ಅಜ್ಝಾಸಯಪೂರಣೇನ ಖಿಪ್ಪಂ ಪತ್ತಂ ಅಪೂರೇಸಿ. ಮುನೀತಿ ಮೋನತ್ಥಾಯ ಪಟಿಪನ್ನತ್ತಾ ಅಪ್ಪತ್ತಮುನಿಭಾವೋಪಿ ಮುನಿಇಚ್ಚೇವ ವುತ್ತೋ, ಲೋಕವೋಹಾರೇನ ವಾ. ಲೋಕಿಯಾ ಹಿ ಅಮೋನಸಮ್ಪತ್ತಮ್ಪಿ ಪಬ್ಬಜಿತಂ ‘‘ಮುನೀ’’ತಿ ಭಣನ್ತಿ. ಪಣ್ಡವಂ ಅಭಿಹಾರೇಸೀತಿ ತಂ ಪಬ್ಬತಂ ಅಭಿರುಹಿ. ಸೋ ಕಿರ ಮನುಸ್ಸೇ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ನಗರೇ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಕತ್ಥ ವಸನ್ತೀ’’ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ತೇ ‘‘ಪಣ್ಡವಸ್ಸ ಉಪರಿ ಪುರತ್ಥಾಭಿಮುಖಪಬ್ಭಾರೇ’’ತಿ ಆರೋಚೇಸುಂ. ತಸ್ಮಾ ತಮೇವ ಪಣ್ಡವಂ ಅಭಿಹಾರೇಸಿ ‘‘ಏತ್ಥ ವಾಸೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ.

೪೧೯-೨೩. ಬ್ಯಗ್ಘುಸಭೋವ ಸೀಹೋವ ಗಿರಿಗಬ್ಭರೇತಿ ಗಿರಿಗುಹಾಯಂ ಬ್ಯಗ್ಘೋ ವಿಯ ಉಸಭೋ ವಿಯ ಸೀಹೋ ವಿಯ ಚ ನಿಸಿನ್ನೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತೇ ಹಿ ತಯೋ ಸೇಟ್ಠಾ ವಿಗತಭಯಭೇರವಾ ಗಿರಿಗಬ್ಭರೇ ನಿಸೀದನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏವಂ ಉಪಮಂ ಅಕಾಸಿ. ಭದ್ದಯಾನೇನಾತಿ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸರಥಸಿವಿಕಾದಿನಾ ಉತ್ತಮಯಾನೇನ. ಸಯಾನಭೂಮಿಂ ಯಾಯಿತ್ವಾತಿ ಯಾವತಿಕಾ ಭೂಮಿ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಾದಿನಾ ಯಾನೇನ ಸಕ್ಕಾ ಗನ್ತುಂ, ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ. ಆಸಜ್ಜಾತಿ ಪತ್ವಾ, ಸಮೀಪಮಸ್ಸ ಗನ್ತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಪಾವಿಸೀತಿ ನಿಸೀದಿ. ಯುವಾತಿ ಯೋಬ್ಬನಸಮ್ಪನ್ನೋ. ದಹರೋತಿ ಜಾತಿಯಾ ತರುಣೋ. ಪಠಮುಪ್ಪತ್ತಿಕೋ ಸುಸೂತಿ ತದುಭಯವಿಸೇಸನಮೇವ. ಯುವಾ ಸುಸೂತಿ ಅತಿಯೋಬ್ಬನೋ. ಪಠಮುಪ್ಪತ್ತಿಕೋತಿ ಪಠಮೇನೇವ ಯೋಬ್ಬನವೇಸೇನ ಉಟ್ಠಿತೋ. ದಹರೋ ಚಾಸೀತಿ ಸತಿ ಚ ದಹರತ್ತೇ ಸುಸು ಬಾಲಕೋ ವಿಯ ಖಾಯಸೀತಿ.

೪೨೪-೫. ಅನೀಕಗ್ಗನ್ತಿ ಬಲಕಾಯಂ ಸೇನಾಮುಖಂ. ದದಾಮಿ ಭೋಗೇ ಭುಞ್ಜಸ್ಸೂತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಅಹಂ ತೇ ಅಙ್ಗಮಗಧೇಸು ಯಾವಿಚ್ಛಸಿ, ತಾವ ದದಾಮಿ ಭೋಗೇ. ತಂ ತ್ವಂ ಸೋಭಯನ್ತೋ ಅನೀಕಗ್ಗಂ ನಾಗಸಙ್ಘಪುರಕ್ಖತೋ ಭುಞ್ಜಸ್ಸೂ’’ತಿ ಏವಂ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಉಜುಂ ಜನಪದೋ ರಾಜಾತಿ ‘‘ದದಾಮಿ ಭೋಗೇ ಭುಞ್ಜಸ್ಸು, ಜಾತಿಂ ಅಕ್ಖಾಹಿ ಪುಚ್ಛಿತೋ’’ತಿ ಏವಂ ಕಿರ ವುತ್ತೋ ಮಹಾಪುರಿಸೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಚೇ ಅಹಂ ರಜ್ಜೇನ ಅತ್ಥಿಕೋ ಅಸ್ಸಂ, ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕಾದಯೋಪಿ ಮಂ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ರಜ್ಜೇನ ನಿಮನ್ತೇಯ್ಯುಂ, ಗೇಹೇ ಠಿತೋ ಏವ ವಾ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಯ್ಯಂ. ಅಯಂ ಪನ ರಾಜಾ ಅಜಾನನ್ತೋ ಏವಮಾಹ – ‘ಹನ್ದಾಹಂ, ತಂ ಜಾನಾಪೇಮೀ’’’ತಿ ಬಾಹಂ ಉಚ್ಚಾರೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಆಗತದಿಸಾಭಾಗಂ ನಿದ್ದಿಸನ್ತೋ ‘‘ಉಜುಂ ಜನಪದೋ ರಾಜಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಹಿಮವನ್ತಸ್ಸ ಪಸ್ಸತೋತಿ ಭಣನ್ತೋ ಸಸ್ಸಸಮ್ಪತ್ತಿವೇಕಲ್ಲಾಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಹಿಮವನ್ತಞ್ಹಿ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪಾಸಾಣವಿವರಸಮ್ಭವಾ ಮಹಾಸಾಲಾಪಿ ಪಞ್ಚಹಿ ವುದ್ಧೀಹಿ ವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕಿಮಙ್ಗಂ ಪನ ಖೇತ್ತೇ ವುತ್ತಾನಿ ಸಸ್ಸಾನಿ. ಧನವೀರಿಯೇನ ಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಭಣನ್ತೋ ಸತ್ತಹಿ ರತನೇಹಿ ಅವೇಕಲ್ಲತ್ತಂ, ಪರರಾಜೂಹಿ ಅತಕ್ಕನೀಯಂ ವೀರಪುರಿಸಾಧಿಟ್ಠಿತಭಾವಞ್ಚಸ್ಸ ದಸ್ಸೇತಿ. ಕೋಸಲೇಸು ನಿಕೇತಿನೋತಿ ಭಣನ್ತೋ ನವಕರಾಜಭಾವಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ನವಕರಾಜಾ ಹಿ ನಿಕೇತೀತಿ ನ ವುಚ್ಚತಿ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಆದಿಕಾಲತೋ ಪಭುತಿ ಅನ್ವಯವಸೇನ ಸೋ ಏವ ಜನಪದೋ ನಿವಾಸೋ, ಸೋ ನಿಕೇತೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತಥಾರೂಪೋ ಚ ರಾಜಾ ಸುದ್ಧೋದನೋ, ಯಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ ‘‘ಕೋಸಲೇಸು ನಿಕೇತಿನೋ’’ತಿ. ತೇನ ಅನ್ವಯಾಗತಮ್ಪಿ ಭೋಗಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದೀಪೇತಿ.

೪೨೬. ಏತ್ತಾವತಾ ಅತ್ತನೋ ಭೋಗಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದೀಪೇತ್ವಾ ‘‘ಆದಿಚ್ಚಾ ನಾಮ ಗೋತ್ತೇನ, ಸಾಕಿಯಾ ನಾಮ ಜಾತಿಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಜಾತಿಸಮ್ಪತ್ತಿಞ್ಚ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ಯಂ ವುತ್ತಂ ರಞ್ಞಾ ‘‘ದದಾಮಿ ಭೋಗೇ ಭುಞ್ಜಸ್ಸೂ’’ತಿ, ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ಆಹ – ‘‘ತಮ್ಹಾ ಕುಲಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋಮ್ಹಿ, ನ ಕಾಮೇ ಅಭಿಪತ್ಥಯ’’ನ್ತಿ. ಯದಿ ಹಿ ಅಹಂ ಕಾಮೇ ಅಭಿಪತ್ಥಯೇಯ್ಯಂ, ನ ಈದಿಸಂ ಧನವೀರಿಯಸಮ್ಪನ್ನಂ ದ್ವಾಸೀತಿಸಹಸ್ಸವೀರಪುರಿಸಸಮಾಕುಲಂ ಕುಲಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜೇಯ್ಯನ್ತಿ ಅಯಂ ಕಿರೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೪೨೭. ಏವಂ ರಞ್ಞೋ ವಚನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತತೋ ಪರಂ ಅತ್ತನೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಹೇತುಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ – ‘‘ಕಾಮೇಸ್ವಾದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ, ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ದಟ್ಠು ಖೇಮತೋ’’ತಿ. ಏತಂ ‘‘ಪಬ್ಬಜಿತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ. ತತ್ಥ ದಟ್ಠೂತಿ ದಿಸ್ವಾ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಇತೋ ಪುರಿಮಗಾಥಾಸು ಚ ಯಂ ಯಂ ನ ವಿಚಾರಿತಂ, ತಂ ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥತ್ತಾ ಏವ ನ ವಿಚಾರಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಏವಂ ಅತ್ತನೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಹೇತುಂ ವತ್ವಾ ಪಧಾನತ್ಥಾಯ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ರಾಜಾನಂ ಆಮನ್ತೇನ್ತೋ ಆಹ – ‘‘ಪಧಾನಾಯ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಏತ್ಥ ಮೇ ರಞ್ಜತೀ ಮನೋ’’ತಿ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಯಸ್ಮಾಹಂ, ಮಹಾರಾಜ, ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ದಟ್ಠು ಖೇಮತೋ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಪರಮತ್ಥನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ನಿಬ್ಬಾನಾಮತಂ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠೇನ ಪಧಾನಂ ಪತ್ಥೇನ್ತೋ ಪಧಾನತ್ಥಾಯ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಏತ್ಥ ಮೇ ಪಧಾನೇ ರಞ್ಜತಿ ಮನೋ, ನ ಕಾಮೇಸೂತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಕಿರ ರಾಜಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಆಹ – ‘‘ಪುಬ್ಬೇವ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಸುತಂ ‘ಸುದ್ಧೋದನರಞ್ಞೋ ಕಿರ ಪುತ್ತೋ ಸಿದ್ಧತ್ಥಕುಮಾರೋ ಚತ್ತಾರಿ ಪುಬ್ಬನಿಮಿತ್ತಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಸೋಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಅಧಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಏವಂಪಸನ್ನೋ ‘ಅದ್ಧಾ ಬುದ್ಧತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸಥಾ’ತಿ. ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಬುದ್ಧತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಮಮ ವಿಜಿತಂ ಓಕ್ಕಮೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ.

ಪರಮತ್ಥಜೋತಿಕಾಯ ಖುದ್ದಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ

ಸುತ್ತನಿಪಾತ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.