೨. ಪಧಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೨೮. ತಂ ಮಂ ಪಧಾನಪಹಿತತ್ತನ್ತಿ ಪಧಾನಸುತ್ತಂ. ಕಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿ? ‘‘ಪಧಾನಾಯ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಏತ್ಥ ಮೇ ರಞ್ಜತೀ ಮನೋ’’ತಿ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಭಗವಾ ಗನ್ಧಕುಟಿಯಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಮಯಾ ಛಬ್ಬಸ್ಸಾನಿ ಪಧಾನಂ ಪತ್ಥಯಮಾನೇನ ದುಕ್ಕರಕಾರಿಕಾ ಕತಾ, ತಂ ಅಜ್ಜ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಅಥ ಗನ್ಧಕುಟಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಬುದ್ಧಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ‘‘ತಂ ಮಂ ಪಧಾನಪಹಿತತ್ತ’’ನ್ತಿ ಆರಭಿತ್ವಾ ಇಮಂ ಸುತ್ತಮಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ತಂ ಮನ್ತಿ ದ್ವೀಹಿಪಿ ವಚನೇಹಿ ಅತ್ತಾನಮೇವ ನಿದ್ದಿಸತಿ. ಪಧಾನಪಹಿತತ್ತನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನತ್ಥಾಯ ಪೇಸಿತಚಿತ್ತಂ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಅತ್ತಭಾವಂ ವಾ. ನದಿಂ ನೇರಞ್ಜರಂ ಪತೀತಿ ಲಕ್ಖಣಂ ನಿದ್ದಿಸತಿ. ಲಕ್ಖಣಞ್ಹಿ ಪಧಾನಪಹಿತತ್ತಾಯ ನೇರಞ್ಜರಾ ನದೀ. ತೇನೇವ ಚೇತ್ಥ ಉಪಯೋಗವಚನಂ. ಅಯಂ ಪನತ್ಥೋ ‘‘ನದಿಯಾ ನೇರಞ್ಜರಾಯಾ’’ತಿ, ನೇರಞ್ಜರಾಯ ತೀರೇತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ವಿಪರಕ್ಕಮ್ಮಾತಿ ಅತೀವ ಪರಕ್ಕಮಿತ್ವಾ. ಝಾಯನ್ತನ್ತಿ ಅಪ್ಪಾಣಕಜ್ಝಾನಮನುಯುಞ್ಜನ್ತಂ. ಯೋಗಕ್ಖೇಮಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾತಿ ಚತೂಹಿ ಯೋಗೇಹಿ ಖೇಮಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಅಧಿಗಮತ್ಥಂ.

೪೨೯. ನಮುಚೀತಿ ಮಾರೋ. ಸೋ ಹಿ ಅತ್ತನೋ ವಿಸಯಾ ನಿಕ್ಖಮಿತುಕಾಮೇ ದೇವಮನುಸ್ಸೇ ನ ಮುಞ್ಚತಿ, ಅನ್ತರಾಯಂ ನೇಸಂ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ನಮುಚೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಕರುಣಂ ವಾಚನ್ತಿ ಅನುದ್ದಯಾಯುತ್ತಂ ವಾಚಂ. ಭಾಸಮಾನೋ ಉಪಾಗಮೀತಿ ಇದಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಕಸ್ಮಾ ಪನ ಉಪಾಗತೋ? ಮಹಾಪುರಿಸೋ ಕಿರ ಏಕದಿವಸಂ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಬ್ಬದಾ ಆಹಾರಂ ಪರಿಯೇಸಮಾನೋ ಜೀವಿತೇ ಸಾಪೇಕ್ಖೋ ಹೋತಿ, ನ ಚ ಸಕ್ಕಾ ಜೀವಿತೇ ಸಾಪೇಕ್ಖೇನ ಅಮತಂ ಅಧಿಗನ್ತು’’ನ್ತಿ. ತತೋ ಆಹಾರುಪಚ್ಛೇದಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ, ತೇನ ಕಿಸೋ ದುಬ್ಬಣ್ಣೋ ಚ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ಮಾರೋ ‘‘ಅಯಂ ಸಮ್ಬೋಧಾಯ ಮಗ್ಗೋ ಹೋತಿ, ನ ಹೋತೀತಿ ಅಜಾನನ್ತೋ ಅತಿಘೋರಂ ತಪಂ ಕರೋತಿ, ಕದಾಚಿ ಮಮ ವಿಸಯಂ ಅತಿಕ್ಕಮೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಭೀತೋ ‘‘ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ವತ್ವಾ ವಾರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಗತೋ. ತೇನೇವಾಹ – ‘‘ಕಿಸೋ ತ್ವಮಸಿ ದುಬ್ಬಣ್ಣೋ, ಸನ್ತಿಕೇ ಮರಣಂ ತವಾ’’ತಿ.

೪೩೦. ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ಅಥಸ್ಸ ಮರಣಸನ್ತಿಕಭಾವಂ ಸಾವೇನ್ತೋ ಆಹ – ‘‘ಸಹಸ್ಸಭಾಗೋ ಮರಣಸ್ಸ, ಏಕಂಸೋ ತವ ಜೀವಿತ’’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಸಹಸ್ಸಂ ಭಾಗಾನಂ ಅಸ್ಸಾತಿ ಸಹಸ್ಸಭಾಗೋ. ಕೋ ಸೋ? ಮರಣಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೋತಿ ಪಾಠಸೇಸೋ. ಏಕೋ ಅಂಸೋತಿ ಏಕಂಸೋ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಅಯಂ ಅಪ್ಪಾಣಕಜ್ಝಾನಾದಿಸಹಸ್ಸಭಾಗೋ ತವ ಮರಣಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೋ, ತತೋ ಪನ ತೇ ಏಕೋ ಏವ ಭಾಗೋ ಜೀವಿತಂ, ಏವಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಮರಣಂ ತವಾತಿ. ಏವಂ ಮರಣಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಭಾವಂ ಸಾವೇತ್ವಾ ಅಥ ನಂ ಜೀವಿತೇ ಸಮುಸ್ಸಾಹೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಜೀವ ಭೋ ಜೀವಿತಂ ಸೇಯ್ಯೋ’’ತಿ. ಕಥಂ ಸೇಯ್ಯೋತಿ ಚೇ. ಜೀವಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕಾಹಸೀತಿ.

೪೩೧. ಅಥ ಅತ್ತನಾ ಸಮ್ಮತಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ – ‘‘ಚರತೋ ಚ ತೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯ’’ನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತಿ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಮೇಥುನವಿರತಿಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ, ಯಂ ತಾಪಸಾ ಕರೋನ್ತಿ. ಜೂಹತೋತಿ ಜುಹನ್ತಸ್ಸ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಪಾಕಟಮೇವ.

೪೩೨. ದುಗ್ಗೋ ಮಗ್ಗೋತಿ ಇಮಂ ಪನ ಅಡ್ಢಗಾಥಂ ಪಧಾನವಿಚ್ಛನ್ದಂ ಜನೇನ್ತೋ ಆಹ. ತತ್ಥ ಅಪ್ಪಾಣಕಜ್ಝಾನಾದಿಗಹನತ್ತಾ ದುಕ್ಖೇನ ಗನ್ತಬ್ಬೋತಿ ದುಗ್ಗೋ, ದುಕ್ಖಿತಕಾಯಚಿತ್ತೇನ ಕತ್ತಬ್ಬತ್ತಾ ದುಕ್ಕರೋ, ಸನ್ತಿಕಮರಣೇನ ತಾದಿಸೇನಾಪಿ ಪಾಪುಣಿತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತೋ ದುರಭಿಸಮ್ಭವೋತಿ ಏವಮತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಇತೋ ಪರಂ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಭಣಂ ಮಾರೋ, ಅಟ್ಠಾ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇತಿ ಅಯಮುಪಡ್ಢಗಾಥಾ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರೇಹಿ ವುತ್ತಾ. ಸಕಲಗಾಥಾಪೀತಿ ಏಕೇ. ಭಗವತಾ ಏವ ಪನ ಪರಂ ವಿಯ ಅತ್ತಾನಂ ನಿದ್ದಿಸನ್ತೇನ ಸಬ್ಬಮೇತ್ಥ ಏವಂಜಾತಿಕಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಅಯಮಮ್ಹಾಕಂ ಖನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಅಟ್ಠಾತಿ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

೪೩೩. ಛಟ್ಠಗಾಥಾಯ ಯೇನತ್ಥೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಪರೇಸಂ ಅನ್ತರಾಯಕರಣೇನ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥೇನ ತ್ವಂ, ಪಾಪಿಮ, ಆಗತೋಸೀತಿ ಅಯಮಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

೪೩೪. ‘‘ಜೀವಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕಾಹಸೀ’’ತಿ ಇದಂ ಪನ ವಚನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ‘‘ಅಣುಮತ್ತೋಪೀ’’ತಿ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಪುಞ್ಞೇನಾತಿ ವಟ್ಟಗಾಮಿಂ ಮಾರೇನ ವುತ್ತಂ ಪುಞ್ಞಂ ಸನ್ಧಾಯ ಭಣತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

೪೩೫. ಇದಾನಿ ‘‘ಏಕಂಸೋ ತವ ಜೀವಿತ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ವಚನಂ ಆರಬ್ಭ ಮಾರಂ ಸನ್ತಜ್ಜೇನ್ತೋ ‘‘ಅತ್ಥಿ ಸದ್ಧಾ’’ತಿ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ರಾಯಮಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಅರೇ, ಮಾರ, ಯೋ ಅನುತ್ತರೇ ಸನ್ತಿವರಪದೇ ಅಸ್ಸದ್ಧೋ ಭವೇಯ್ಯ, ಸದ್ಧೋಪಿ ವಾ ಕುಸೀತೋ, ಸದ್ಧೋ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ಸಮಾನೋಪಿ ವಾ ದುಪ್ಪಞ್ಞೋ, ತಂ ತ್ವಂ ಜೀವಿತಮನುಪುಚ್ಛಮಾನೋ ಸೋಭೇಯ್ಯಾಸಿ, ಮಯ್ಹಂ ಪನ ಅನುತ್ತರೇ ಸನ್ತಿವರಪದೇ ಓಕಪ್ಪನಸದ್ಧಾ ಅತ್ಥಿ, ತಥಾ ಕಾಯಿಕಚೇತಸಿಕಮಸಿಥಿಲಪರಕ್ಕಮತಾಸಙ್ಖಾತಂ ವೀರಿಯಂ, ವಜಿರೂಪಮಾ ಪಞ್ಞಾ ಚ ಮಮ ವಿಜ್ಜತಿ, ಸೋ ತ್ವಂ ಏವಂ ಮಂ ಪಹಿತತ್ತಂ ಉತ್ತಮಜ್ಝಾಸಯಂ ಕಿಂ ಜೀವಮನುಪುಚ್ಛಸಿ, ಕಸ್ಮಾ ಜೀವಿತಂ ಪುಚ್ಛಸಿ. ಪಞ್ಞಾ ಚ ಮಮಾತಿ ಏತ್ಥ ಚ ಸದ್ದೇನ ಸತಿ ಸಮಾಧಿ ಚ. ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಯೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಾಪುಣನ್ತಿ, ತೇಸು ಏಕೇನಾಪಿ ಅವಿರಹಿತಂ ಏವಂ ಮಂ ಪಹಿತತ್ತಂ ಕಿಂ ಜೀವಮನುಪುಚ್ಛಸಿ? ನನು – ಏಕಾಹಂ ಜೀವಿತಂ ಸೇಯ್ಯೋ, ವೀರಿಯಮಾರಭತೋ ದಳ್ಹಂ (ಧ. ಪ. ೧೧೨). ಪಞ್ಞವನ್ತಸ್ಸ ಝಾಯಿನೋ, ಪಸ್ಸತೋ ಉದಯಬ್ಬಯನ್ತಿ (ಧ. ಪ. ೧೧೧, ೧೧೩).

೪೩೬-೮. ಏವಂ ಮಾರಂ ಸನ್ತಜ್ಜೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ದೇಹಚಿತ್ತಪ್ಪವತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ನದೀನಮಪೀ’’ಪಿ ಗಾಥಾತ್ತಯಮಾಹ. ತಮತ್ಥತೋ ಪಾಕಟಮೇವ. ಅಯಂ ಪನ ಅಧಿಪ್ಪಾಯವಣ್ಣನಾ – ಯ್ವಾಯಂ ಮಮ ಸರೀರೇ ಅಪ್ಪಾಣಕಜ್ಝಾನವೀರಿಯವೇಗಸಮುಟ್ಠಿತೋ ವಾತೋ ವತ್ತತಿ, ಲೋಕೇ ಗಙ್ಗಾಯಮುನಾದೀನಂ ನದೀನಮ್ಪಿ ಸೋತಾನಿ ಅಯಂ ವಿಸೋಸಯೇ, ಕಿಞ್ಚ ಮೇ ಏವಂ ಪಹಿತತ್ತಸ್ಸ ಚತುನಾಳಿಮತ್ತಂ ಲೋಹಿತಂ ನ ಉಪಸೋಸೇಯ್ಯ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಮೇ ಲೋಹಿತಮೇವ ಸುಸ್ಸತಿ, ಅಪಿಚ ಖೋ ಪನ ತಮ್ಹಿ ಲೋಹಿತೇ ಸುಸ್ಸಮಾನಮ್ಹಿ ಬದ್ಧಾಬದ್ಧಭೇದಂ ಸರೀರಾನುಗತಂ ಪಿತ್ತಂ, ಅಸಿತಪೀತಾದಿಪಟಿಚ್ಛಾದಕಂ ಚತುನಾಳಿಮತ್ತಮೇವ ಸೇಮ್ಹಞ್ಚ, ಕಿಞ್ಚಾಪರಂ ತತ್ತಕಮೇವ ಮುತ್ತಞ್ಚ ಓಜಞ್ಚ ಸುಸ್ಸತಿ, ತೇಸು ಚ ಸುಸ್ಸಮಾನೇಸು ಮಂಸಾನಿಪಿ ಖೀಯನ್ತಿ, ತಸ್ಸ ಮೇ ಏವಂ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಮಂಸೇಸು ಖೀಯಮಾನೇಸು ಭಿಯ್ಯೋ ಚಿತ್ತಂ ಪಸೀದತಿ, ನ ತ್ವೇವ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಸಂಸೀದತಿ. ಸೋ ತ್ವಂ ಈದಿಸಂ ಚಿತ್ತಮಜಾನನ್ತೋ ಸರೀರಮತ್ತಮೇವ ದಿಸ್ವಾ ಭಣಸಿ ‘‘ಕಿಸೋ ತ್ವಮಸಿ ದುಬ್ಬಣ್ಣೋ, ಸನ್ತಿಕೇ ಮರಣಂ ತವಾ’’ತಿ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಮೇ ಚಿತ್ತಮೇವ ಪಸೀದತಿ, ಅಪಿಚ ಖೋ ಪನ ಭಿಯ್ಯೋ ಸತಿ ಚ ಪಞ್ಞಾ ಚ ಸಮಾಧಿ ಮಮ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಣುಮತ್ತೋಪಿ ಪಮಾದೋ ವಾ ಸಮ್ಮೋಹೋ ವಾ ಚಿತ್ತವಿಕ್ಖೇಪೋ ವಾ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ ಏವಂ ವಿಹರತೋ ಯೇ ಕೇಚಿ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಅತೀತಂ ವಾ ಅದ್ಧಾನಂ ಅನಾಗತಂ ವಾ ಏತರಹಿ ವಾ ಓಪಕ್ಕಮಿಕಾ ವೇದನಾ ವೇದಯನ್ತಿ, ತಾಸಂ ನಿದಸ್ಸನಭೂತಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಉತ್ತಮವೇದನಂ. ಯಥಾ ಅಞ್ಞೇಸಂ ದುಕ್ಖೇನ ಫುಟ್ಠಾನಂ ಸುಖಂ, ಸೀತೇನ ಉಣ್ಹಂ, ಉಣ್ಹೇನ ಸೀತಂ, ಖುದಾಯ ಭೋಜನಂ, ಪಿಪಾಸಾಯ ಫುಟ್ಠಾನಂ ಉದಕಂ ಅಪೇಕ್ಖತೇ ಚಿತ್ತಂ, ಏವಂ ಪಞ್ಚಸು ಕಾಮಗುಣೇಸು ಏಕಕಾಮಮ್ಪಿ ನಾಪೇಕ್ಖಕೇ ಚಿತ್ತಂ. ‘‘ಅಹೋ ವತಾಹಂ ಸುಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಸುಖಸೇಯ್ಯಂ ಸಯೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಈದಿಸೇನಾಕಾರೇನ ಮಮ ಚಿತ್ತಂ ನ ಉಪ್ಪನ್ನಂ, ಪಸ್ಸ, ತ್ವಂ ಮಾರ, ಸತ್ತಸ್ಸ ಸುದ್ಧತನ್ತಿ.

೪೩೯-೪೧. ಏವಂ ಅತ್ತನೋ ಸುದ್ಧತಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ನಿವಾರೇಸ್ಸಾಮಿ ತ’’ನ್ತಿ ಆಗತಸ್ಸ ಮಾರಸ್ಸ ಮನೋರಥಭಞ್ಜನತ್ಥಂ ಮಾರಸೇನಂ ಕಿತ್ತೇತ್ವಾ ತಾಯ ಅಪರಾಜಿತಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಕಾಮಾ ತೇ ಪಠಮಾ ಸೇನಾ’’ತಿಆದಿಕಾ ಛ ಗಾಥಾಯೋ ಆಹ.

ತತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ಆದಿತೋವ ಅಗಾರಿಯಭೂತೇ ಸತ್ತೇ ವತ್ಥುಕಾಮೇಸು ಕಿಲೇಸಕಾಮಾ ಮೋಹಯನ್ತಿ, ತೇ ಅಭಿಭುಯ್ಯ ಅನಗಾರಿಯಭಾವಂ ಉಪಗತಾನಂ ಪನ್ತೇಸು ವಾ ಸೇನಾಸನೇಸು ಅಞ್ಞತರಞ್ಞತರೇಸು ವಾ ಅಧಿಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಅರತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ವುತ್ತಞ್ಚೇತಂ ‘‘ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅಭಿರತಿ ದುಕ್ಕರಾ’’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೪.೩೩೧). ತತೋ ತೇ ಪರಪಟಿಬದ್ಧಜೀವಿಕತ್ತಾ ಖುಪ್ಪಿಪಾಸಾ ಬಾಧೇತಿ, ತಾಯ ಬಾಧಿತಾನಂ ಪರಿಯೇಸನತಣ್ಹಾ ಚಿತ್ತಂ ಕಿಲಮಯತಿ, ಅಥ ನೇಸಂ ಕಿಲನ್ತಚಿತ್ತಾನಂ ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ಓಕ್ಕಮತಿ. ತತೋ ವಿಸೇಸಮನಧಿಗಚ್ಛನ್ತಾನಂ ದುರಭಿಸಮ್ಭವೇಸು ಅರಞ್ಞವನಪತ್ಥೇಸು ಸೇನಾಸನೇಸು ವಿಹರತಂ ಉತ್ರಾಸಸಞ್ಞಿತಾ ಭೀರು ಜಾಯತಿ, ತೇಸಂ ಉಸ್ಸಙ್ಕಿತಪರಿಸಙ್ಕಿತಾನಂ ದೀಘರತ್ತಂ ವಿವೇಕರಸಮನಸ್ಸಾದಯಮಾನಾನಂ ವಿಹರತಂ ‘‘ನ ಸಿಯಾ ನು ಖೋ ಏಸ ಮಗ್ಗೋ’’ತಿ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತಂ ವಿನೋದೇತ್ವಾ ವಿಹರತಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇನ ವಿಸೇಸಾಧಿಗಮೇನ ಮಾನಮಕ್ಖಥಮ್ಭಾ ಜಾಯನ್ತಿ, ತೇಪಿ ವಿನೋದೇತ್ವಾ ವಿಹರತಂ ತತೋ ಅಧಿಕತರಂ ವಿಸೇಸಾಧಿಗಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಲಾಭಾದಿಮುಚ್ಛಿತಾ ಧಮ್ಮಪತಿರೂಪಕಾನಿ ಪಕಾಸೇನ್ತಾ ಮಿಚ್ಛಾಯಸಂ ಅಧಿಗನ್ತ್ವಾ ತತ್ಥ ಠಿತಾ ಜಾತಿಆದೀಹಿ ಅತ್ತಾನಂ ಉಕ್ಕಂಸೇನ್ತಿ, ಪರಂ ವಮ್ಭೇನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಕಾಮಾದೀನಂ ಪಠಮಸೇನಾದಿಭಾವೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೪೪೨-೩. ಏವಮೇತಂ ದಸವಿಧಂ ಸೇನಂ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ಯಸ್ಮಾ ಸಾ ಕಣ್ಹಧಮ್ಮಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಕಣ್ಹಸ್ಸ ನಮುಚಿನೋ ಉಪಕಾರಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ, ತಸ್ಮಾ ನಂ ತವ ಸೇನಾತಿ ನಿದ್ದಿಸನ್ತೋ ಆಹ – ‘‘ಏಸಾ ನಮುಚಿ ತೇ ಸೇನಾ, ಕಣ್ಹಸ್ಸಾಭಿಪ್ಪಹಾರಿನೀ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಅಭಿಪ್ಪಹಾರಿನೀತಿ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಘಾತನೀ ನಿಪ್ಪೋಥನೀ, ಅನ್ತರಾಯಕರೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ನಂ ಅಸೂರೋ ಜಿನಾತಿ, ಜೇತ್ವಾ ಚ ಲಭತೇ ಸುಖನ್ತಿ ಏವಂ ತವ ಸೇನಂ ಅಸೂರೋ ಕಾಯೇ ಚ ಜೀವಿತೇ ಚ ಸಾಪೇಕ್ಖೋ ಪುರಿಸೋ ನ ಜಿನಾತಿ, ಸೂರೋ ಪನ ಜಿನಾತಿ, ಜೇತ್ವಾ ಚ ಮಗ್ಗಸುಖಂ ಫಲಸುಖಞ್ಚ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ. ಯಸ್ಮಾ ಚ ಲಭತೇ ಸುಖಂ, ತಸ್ಮಾ ಸುಖಂ ಪತ್ಥಯಮಾನೋ ಅಹಮ್ಪಿ ಏಸ ಮುಞ್ಜಂ ಪರಿಹರೇತಿ. ಸಙ್ಗಾಮಾವಚರಾ ಅನಿವತ್ತಿನೋ ಪುರಿಸಾ ಅತ್ತನೋ ಅನಿವತ್ತನಕಭಾವವಿಞ್ಞಾಪನತ್ಥಂ ಸೀಸೇ ವಾ ಧಜೇ ವಾ ಆವುಧೇ ವಾ ಮುಞ್ಜತಿಣಂ ಬನ್ಧನ್ತಿ, ತಂ ಅಯಮ್ಪಿ ಪರಿಹರತಿಚ್ಚೇವ ಮಂ ಧಾರೇಹಿ. ತವ ಸೇನಾಯ ಪರಾಜಿತಸ್ಸ ಧಿರತ್ಥು ಮಮ ಜೀವಿತಂ, ತಸ್ಮಾ ಏವಂ ಧಾರೇಹಿ – ಸಙ್ಗಾಮೇ ಮೇ ಮತಂ ಸೇಯ್ಯೋ, ಯಞ್ಚೇ ಜೀವೇ ಪರಾಜಿತೋ, ಯೇನ ಜೀವಿತೇನ ಪರಾಜಿತೋ ಜೀವೇ, ತಸ್ಮಾ ಜೀವಿತಾ ತಯಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನಾನಂ ಅನ್ತರಾಯಕರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಙ್ಗಾಮೇ ಮತಂ ಮಮ ಸೇಯ್ಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

೪೪೪. ಕಸ್ಮಾ ಮತಂ ಸೇಯ್ಯೋತಿ ಚೇ? ಯಸ್ಮಾ ಪಗಾಳ್ಹೇತ್ಥ…ಪೇ… ಸುಬ್ಬತಾ, ಏತ್ಥ ಕಾಮಾದಿಕಾಯ ಅತ್ತುಕ್ಕಂಸನಪರವಮ್ಭನಪರಿಯೋಸಾನಾಯ ತವ ಸೇನಾಯ ಪಗಾಳ್ಹಾ ನಿಮುಗ್ಗಾ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ ಏಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ನ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸೀಲಾದೀಹಿ ಗುಣೇಹಿ ನಪ್ಪಕಾಸನ್ತಿ, ಅನ್ಧಕಾರಂ ಪವಿಟ್ಠಾ ವಿಯ ಹೋನ್ತಿ. ಏತೇ ಏವಂ ಪಗಾಳ್ಹಾ ಸಮಾನಾ ಸಚೇಪಿ ಕದಾಚಿ ಉಮ್ಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿಮುಜ್ಜನಪುರಿಸೋ ವಿಯ ‘‘ಸಾಹು ಸದ್ಧಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಉಮ್ಮುಜ್ಜನ್ತಿ, ತಥಾಪಿ ತಾಯ ಸೇನಾಯ ಅಜ್ಝೋತ್ಥಟತ್ತಾ ತಞ್ಚ ಮಗ್ಗಂ ನ ಜಾನನ್ತಿ ಖೇಮಂ ನಿಬ್ಬಾನಗಾಮೀನಂ, ಸಬ್ಬೇಪಿ ಬುದ್ಧಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾದಯೋ ಯೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಸುಬ್ಬತಾತಿ. ಇಮಂ ಪನ ಗಾಥಂ ಸುತ್ವಾ ಮಾರೋ ಪುನ ಕಿಞ್ಚಿ ಅವತ್ವಾ ಏವ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

೪೪೫-೬. ಪಕ್ಕನ್ತೇ ಪನ ತಸ್ಮಿಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ತಾಯ ದುಕ್ಕರಕಾರಿಕಾಯ ಕಿಞ್ಚಿಪಿ ವಿಸೇಸಂ ಅನಧಿಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ‘‘ಸಿಯಾ ನು ಖೋ ಅಞ್ಞೋ ಮಗ್ಗೋ ಬೋಧಾಯಾ’’ತಿಆದೀನಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಓಳಾರಿಕಾಹಾರಂ ಆಹಾರೇತ್ವಾ, ಬಲಂ ಗಹೇತ್ವಾ, ವಿಸಾಖಪುಣ್ಣಮದಿವಸೇ ಪಗೇವ ಸುಜಾತಾಯ ಪಾಯಾಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ, ಭದ್ರವನಸಣ್ಡೇ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ, ತತ್ಥ ಅಟ್ಠ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇನ್ತೋ ದಿವಸಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಮಹಾಬೋಧಿಮಣ್ಡಾಭಿಮುಖೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿಯೇನ ದಿನ್ನಾ ಅಟ್ಠ ತಿಣಮುಟ್ಠಿಯೋ ಬೋಧಿಮೂಲೇ ವಿಕಿರಿತ್ವಾ ದಸಸಹಸ್ಸಲೋಕಧಾತುದೇವತಾಹಿ ಕತಸಕ್ಕಾರಬಹುಮಾನೋ –

‘‘ಕಾಮಂ ತಚೋ ಚ ನ್ಹಾರು ಚ, ಅಟ್ಠಿ ಚ ಅವಸಿಸ್ಸತು;

ಉಪಸುಸ್ಸತು ನಿಸ್ಸೇಸಂ, ಸರೀರೇ ಮಂಸಲೋಹಿತ’’ನ್ತಿ. –

ಚತುರಙ್ಗವೀರಿಯಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ‘‘ನ ದಾನಿ ಬುದ್ಧತ್ತಂ ಅಪಾಪುಣಿತ್ವಾ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಭಿನ್ದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಕತ್ವಾ ಅಪರಾಜಿತಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ನಿಸೀದಿ. ತಂ ಞತ್ವಾ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ‘‘ಅಜ್ಜ ಸಿದ್ಧತ್ಥೋ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಕತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೋ, ಅಜ್ಜೇವ ದಾನಿಸ್ಸ ಸಾ ಪಟಿಞ್ಞಾ ಪಟಿಬಾಹಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ ಬೋಧಿಮಣ್ಡತೋ ಯಾವ ಚಕ್ಕವಾಳಮಾಯತಂ ದ್ವಾದಸಯೋಜನವಿತ್ಥಾರಂ ಉದ್ಧಂ ನವಯೋಜನಮುಗ್ಗತಂ ಮಾರಸೇನಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ದಿಯಡ್ಢಯೋಜನಸತಪ್ಪಮಾಣಂ ಗಿರಿಮೇಖಲಂ ಹತ್ಥಿರಾಜಾನಂ ಆರುಯ್ಹ ಬಾಹುಸಹಸ್ಸಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ನಾನಾವುಧಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಗಣ್ಹಥ, ಹನಥ, ಪಹರಥಾ’’ತಿ ಭಣನ್ತೋ ಆಳವಕಸುತ್ತೇ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಾ ವುಟ್ಠಿಯೋ ಮಾಪೇಸಿ, ತಾ ಮಹಾಪುರಿಸಂ ಪತ್ವಾ ತತ್ಥ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಾ ಏವ ಸಮ್ಪಜ್ಜಿಂಸು. ತತೋ ವಜಿರಙ್ಕುಸೇನ ಹತ್ಥಿಂ ಕುಮ್ಭೇ ಪಹರಿತ್ವಾ ಮಹಾಪುರಿಸಸ್ಸ ಸಮೀಪಂ ನೇತ್ವಾ ‘‘ಉಟ್ಠೇಹಿ, ಭೋ ಸಿದ್ಧತ್ಥ, ಪಲ್ಲಙ್ಕಾ’’ತಿ ಆಹ. ಮಹಾಪುರಿಸೋ ‘‘ನ ಉಟ್ಠಹಾಮಿ ಮಾರಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಂ ಧಜಿನಿಂ ಸಮನ್ತಾ ವಿಲೋಕೇನ್ತೋ ಇಮಾ ಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಿ ‘‘ಸಮನ್ತಾ ಧಜಿನಿ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಧಜಿನಿನ್ತಿ ಸೇನಂ. ಯುತ್ತನ್ತಿ ಉಯ್ಯುತ್ತಂ. ಸವಾಹನನ್ತಿ ಗಿರಿಮೇಖಲನಾಗರಾಜಸಹಿತಂ. ಪಚ್ಚುಗ್ಗಚ್ಛಾಮೀತಿ ಅಭಿಮುಖೋ ಉಪರಿ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸೋ ಚ ಖೋ ತೇಜೇನೇವ, ನ ಕಾಯೇನ. ಕಸ್ಮಾ? ಮಾ ಮಂ ಠಾನಾ ಅಚಾವಯಿ, ಮಂ ಏತಸ್ಮಾ ಠಾನಾ ಅಪರಾಜಿತಪಲ್ಲಙ್ಕಾ ಮಾರೋ ಮಾ ಚಾಲೇಸೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ನಪ್ಪಸಹತೀತಿ ಸಹಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ನಾಭಿಭವತಿ ವಾ. ಆಮಂ ಪತ್ತನ್ತಿ ಕಾಚಜಾತಂ ಮತ್ತಿಕಾಭಾಜನಂ. ಅಸ್ಮನಾತಿ ಪಾಸಾಣೇನ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಪಾಕಟಮೇವ.

೪೪೭-೮. ಇದಾನಿ ‘‘ಏತಂ ತೇ ಮಾರಸೇನಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ತತೋ ಪರಂ ವಿಜಿತಸಙ್ಗಾಮೋ ಸಮ್ಪತ್ತಧಮ್ಮರಾಜಾಭಿಸೇಕೋ ಇದಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ವಸೀಕರಿತ್ವಾ’’ತಿ. ತತ್ಥ ವಸೀಕರಿತ್ವಾ ಸಙ್ಕಪ್ಪನ್ತಿ ಮಗ್ಗಭಾವನಾಯ ಸಬ್ಬಂ ಮಿಚ್ಛಾಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ಪಹಾಯ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪಸ್ಸೇವ ಪವತ್ತನೇನ ವಸೀಕರಿತ್ವಾ ಸಙ್ಕಪ್ಪಂ. ಸತಿಞ್ಚ ಸೂಪತಿಟ್ಠಿತನ್ತಿ ಕಾಯಾದೀಸು ಚತೂಸು ಠಾನೇಸು ಅತ್ತನೋ ಸತಿಞ್ಚ ಸುಟ್ಠು ಉಪಟ್ಠಿತಂ ಕರಿತ್ವಾ ಏವಂ ವಸೀಕತಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಸ್ಸತಿ ರಟ್ಠಾ ರಟ್ಠಂ ವಿಚರಿಸ್ಸಾಮಿ ದೇವಮನುಸ್ಸಭೇದೇ ಪುಥೂ ಸಾವಕೇ ವಿನಯನ್ತೋ. ಅಥ ಮಯಾ ವಿನೀಯಮಾನಾ ತೇ ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ…ಪೇ… ನ ಸೋಚರೇ, ತಂ ನಿಬ್ಬಾನಾಮತಮೇವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೪೪೯-೫೧. ಅಥ ಮಾರೋ ಇಮಾ ಗಾಥಾಯೋ ಸುತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಏವರೂಪಂ ಪಕ್ಖಂ ದಿಸ್ವಾ ನ ಭಾಯಸಿ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಮಾರ, ನ ಭಾಯಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಸ್ಮಾ ನ ಭಾಯಸೀ’’ತಿ? ‘‘ದಾನಾದೀನಂ ಪಾರಮಿಪುಞ್ಞಾನಂ ಕತತ್ತಾ’’ತಿ. ‘‘ಕೋ ಏತಂ ಜಾನಾತಿ ದಾನಾದೀನಿ ತ್ವಮಕಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಕಿಂ ಏತ್ಥ ಪಾಪಿಮ ಸಕ್ಖಿಕಿಚ್ಚೇನ, ಅಪಿಚ ಏಕಸ್ಮಿಂಯೇವ ಭವೇ ವೇಸ್ಸನ್ತರೋ ಹುತ್ವಾ ಯಂ ದಾನಮದಾಸಿಂ, ತಸ್ಸಾನುಭಾವೇನ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ಛಹಿ ಪಕಾರೇಹಿ ಸಞ್ಜಾತಕಮ್ಪಾ ಅಯಂ ಮಹಾಪಥವೀಯೇವ ಸಕ್ಖೀ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಉದಕಪರಿಯನ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಮಹಾಪಥವೀ ಕಮ್ಪಿ ಭೇರವಸದ್ದಂ ಮುಞ್ಚಮಾನಾ, ಯಂ ಸುತ್ವಾ ಮಾರೋ ಅಸನಿಹತೋ ವಿಯ ಭೀತೋ ಧಜಂ ಪಣಾಮೇತ್ವಾ ಪಲಾಯಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಸಾಯ. ಅಥ ಮಹಾಪುರಿಸೋ ತೀಹಿ ಯಾಮೇಹಿ ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಅರುಣುಗ್ಗಮನೇ ‘‘ಅನೇಕಜಾತಿಸಂಸಾರಂ…ಪೇ… ತಣ್ಹಾನಂ ಖಯಮಜ್ಝಗಾ’’ತಿ ಇಮಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ. ಮಾರೋ ಉದಾನಸದ್ದೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ‘ಬುದ್ಧೋ ಅಹ’ನ್ತಿ ಪಟಿಜಾನಾತಿ, ಹನ್ದ ನಂ ಅನುಬನ್ಧಾಮಿ ಆಭಿಸಮಾಚಾರಿಕಂ ಪಸ್ಸಿತುಂ. ಸಚಸ್ಸ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಾಯೇನ ವಾ ವಾಚಾಯ ವಾ ಖಲಿತಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ವಿಹೇಠೇಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಬೋಧಿಸತ್ತಭೂಮಿಯಂ ಛಬ್ಬಸ್ಸಾನಿ ಅನುಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಬುದ್ಧತ್ತಂ ಪತ್ತಂ ಏಕಂ ವಸ್ಸಂ ಅನುಬನ್ಧಿ. ತತೋ ಭಗವತೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಖಲಿತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ‘‘ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನೀ’’ತಿ ಇಮಾ ನಿಬ್ಬೇಜನೀಯಗಾಥಾಯೋ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಓತಾರನ್ತಿ ರನ್ಧಂ ವಿವರಂ. ನಾಧಿಗಚ್ಛಿಸ್ಸನ್ತಿ ನಾಧಿಗಮಿಂ. ಮೇದವಣ್ಣನ್ತಿ ಮೇದಪಿಣ್ಡಸದಿಸಂ. ಅನುಪರಿಯಗಾತಿ ಪರಿತೋ ಪರಿತೋ ಅಗಮಾಸಿ. ಮುದುನ್ತಿ ಮುದುಕಂ. ವಿನ್ದೇಮಾತಿ ಅಧಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಮ. ಅಸ್ಸಾದನಾತಿ ಸಾದುಭಾವೋ. ವಾಯಸೇತ್ತೋತಿ ವಾಯಸೋ ಏತ್ತೋ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಪಾಕಟಮೇವ.

ಅಯಂ ಪನ ಯೋಜನಾ – ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ಭಗವನ್ತಂ ಓತಾರಾಪೇಕ್ಖೋ ಅನುಬನ್ಧಿಂ ಕತ್ಥಚಿ ಅವಿಜಹನ್ತೋ ಪದಾಪದಂ, ಏವಂ ಅನುಬನ್ಧಿತ್ವಾಪಿ ಚ ಓತಾರಂ ನಾಧಿಗಮಿಂ. ಸೋಹಂ ಯಥಾ ನಾಮ ಮೇದವಣ್ಣಂ ಪಾಸಾಣಂ ಮೇದಸಞ್ಞೀ ವಾಯಸೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪಸ್ಸೇ ಮುಖತುಣ್ಡಕೇನ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಅಸ್ಸಾದಂ ಅವಿನ್ದಮಾನೋ ‘‘ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಏತ್ಥ ಮುದು ವಿನ್ದೇಮ, ಅಪಿ ಇತೋ ಅಸ್ಸಾದನಾ ಸಿಯಾ’’ತಿ ಸಮನ್ತಾ ತಥೇವ ವಿಜ್ಝನ್ತೋ ಅನುಪರಿಯಾಯಿತ್ವಾ ಕತ್ಥಚಿ ಅಸ್ಸಾದಂ ಅಲದ್ಧಾ ‘‘ಪಾಸಾಣೋವಾಯ’’ನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಜ ಪಕ್ಕಮೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವಾಹಂ ಭಗವನ್ತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಾದೀಸು ಅತ್ತನೋ ಪರಿತ್ತಪಞ್ಞಾಮುಖತುಣ್ಡಕೇನ ವಿಜ್ಝನ್ತೋ ಸಮನ್ತಾ ಅನುಪರಿಯಗಾ ‘‘ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಕತ್ಥಚಿ ಅಪರಿಸುದ್ಧಕಾಯಸಮಾಚಾರಾದಿಮುದುಭಾವಂ ವಿನ್ದೇಮ, ಕುತೋಚಿ ಅಸ್ಸಾದನಾ ಸಿಯಾ’’ತಿ, ತೇ ದಾನಿ ಮಯಂ ಅಸ್ಸಾದಂ ಅಲಭಮಾನಾ ಕಾಕೋವ ಸೇಲಮಾಸಜ್ಜ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಜಾಪೇಮ ಗೋತಮಂ ಆಸಜ್ಜ ತತೋ ಗೋತಮಾ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಜ ಅಪೇಮಾತಿ. ಏವಂ ವದತೋ ಕಿರ ಮಾರಸ್ಸ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ನಿಪ್ಫಲಪರಿಸ್ಸಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಬಲವಸೋಕೋ ಉದಪಾದಿ. ತೇನಸ್ಸ ವಿಸೀದಮಾನಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಸ್ಸ ಬೇಲುವಪಣ್ಡು ನಾಮ ವೀಣಾ ಕಚ್ಛತೋ ಪತಿತಾ. ಯಾ ಸಕಿಂ ಕುಸಲೇಹಿ ವಾದಿತಾ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಮಧುರಸ್ಸರಂ ಮುಞ್ಚತಿ, ಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಕ್ಕೋ ಪಞ್ಚಸಿಖಸ್ಸ ಅದಾಸಿ. ತಂ ಸೋ ಪತಮಾನಮ್ಪಿ ನ ಬುಜ್ಝಿ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –

೪೫೨. ‘‘ತಸ್ಸ ಸೋಕಪರೇತಸ್ಸ, ವೀಣಾ ಕಚ್ಛಾ ಅಭಸ್ಸಥ;

ತತೋ ಸೋ ದುಮ್ಮನೋ ಯಕ್ಖೋ, ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯಥಾ’’ತಿ.

ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರಕಾ ಆಹಂಸೂತಿ ಏಕೇ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪನೇತಂ ನಕ್ಖಮತೀತಿ.

ಪರಮತ್ಥಜೋತಿಕಾಯ ಖುದ್ದಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ

ಸುತ್ತನಿಪಾತ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ಪಧಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.