೪. ಪಿಟ್ಠಧೀತಲಿಕಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ

ಯಂ ಕಿಞ್ಚಾರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿನೋ ದಾನಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಕಿರ ಗಹಪತಿನೋ ಧೀತು ಧೀತಾಯ ದಾರಿಕಾಯ ಧಾತಿ ಪಿಟ್ಠಧೀತಲಿಕಂ ಅದಾಸಿ ‘‘ಅಯಂ ತೇ ಧೀತಾ, ಇಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕೀಳಸ್ಸೂ’’ತಿ. ಸಾ ತತ್ಥ ಧೀತುಸಞ್ಞಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ಏಕದಿವಸಂ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕೀಳನ್ತಿಯಾ ಪಮಾದೇನ ಪತಿತ್ವಾ ಭಿಜ್ಜಿ. ತತೋ ದಾರಿಕಾ ‘‘ಮಮ ಧೀತಾ ಮತಾ’’ತಿ ಪರೋದಿ. ತಂ ರೋದನ್ತಿಂ ಕೋಚಿಪಿ ಗೇಹಜನೋ ಸಞ್ಞಾಪೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಸಮಯೇ ಸತ್ಥಾ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿನೋ ಗೇಹೇ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ ಚ ಭಗವತೋ ಸಮೀಪೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಅಹೋಸಿ. ಧಾತಿ ತಂ ದಾರಿಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸೇಟ್ಠಿ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಸ್ಸಾಯಂ ದಾರಿಕಾ ರೋದತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಧಾತಿ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸೇಟ್ಠಿ ತಂ ದಾರಿಕಂ ಅಙ್ಕೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ತವ ಧೀತುದಾನಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಆರೋಚೇಸಿ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಮ ನತ್ತುಧೀತರಂ ಪಿಟ್ಠಧೀತಲಿಕಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ದಾನಂ ದಾತುಕಾಮೋ, ತಂ ಮೇ ಪಞ್ಚಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸ್ವಾತನಾಯ ಅಧಿವಾಸೇಥಾ’’ತಿ. ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ.

ಅಥ ಭಗವಾ ದುತಿಯದಿವಸೇ ಪಞ್ಚಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಘರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ಅನುಮೋದನಂ ಕರೋನ್ತೋ –

೧೦. ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಾರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ, ದಜ್ಜಾ ದಾನಂ ಅಮಚ್ಛರೀ;

ಪುಬ್ಬಪೇತೇ ಚ ಆರಬ್ಭ, ಅಥ ವಾ ವತ್ಥುದೇವತಾ.

೧೧. ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಮಹಾರಾಜೇ, ಲೋಕಪಾಲೇ ಯಸಸ್ಸಿನೇ;

ಕುವೇರಂ ಧತರಟ್ಠಞ್ಚ, ವಿರೂಪಕ್ಖಂ ವಿರೂಳ್ಹಕಂ;

ತೇ ಚೇವ ಪೂಜಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ದಾಯಕಾ ಚ ಅನಿಪ್ಫಲಾ.

೧೨. ‘‘ನ ಹಿ ರುಣ್ಣಂ ವಾ ಸೋಕೋ ವಾ, ಯಾ ಚಞ್ಞಾ ಪರಿದೇವನಾ;

ನ ತಂ ಪೇತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ, ಏವಂ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ ಞಾತಯೋ.

೧೩. ‘‘ಅಯಞ್ಚ ಖೋ ದಕ್ಖಿಣಾ ದಿನ್ನಾ, ಸಙ್ಘಮ್ಹಿ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಾ;

ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯಸ್ಸ, ಠಾನಸೋ ಉಪಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ. – ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ;

೧೦. ತತ್ಥ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಾರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾತಿ ಮಙ್ಗಲಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಂ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಆರಬ್ಭ ಉದ್ದಿಸ್ಸ. ದಜ್ಜಾತಿ ದದೇಯ್ಯ. ಅಮಚ್ಛರೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಪರೇಹಿ ಸಾಧಾರಣಭಾವಾಸಹನಲಕ್ಖಣಸ್ಸ ಮಚ್ಛೇರಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ ಅಮಚ್ಛರೀ, ಪರಿಚ್ಚಾಗಸೀಲೋ ಮಚ್ಛರಿಯಲೋಭಾದಿಚಿತ್ತಮಲಂ ದೂರತೋ ಕತ್ವಾ ದಾನಂ ದದೇಯ್ಯಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಪುಬ್ಬಪೇತೇ ಚ ಆರಬ್ಭಾತಿ ಪುಬ್ಬಕೇಪಿ ಪೇತೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸ. ವತ್ಥುದೇವತಾತಿ ಘರವತ್ಥುಆದೀಸು ಅಧಿವತ್ಥಾ ದೇವತಾ ಆರಬ್ಭಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಅಥ ವಾತಿ ಇಮಿನಾ ಅಞ್ಞೇಪಿ ದೇವಮನುಸ್ಸಾದಿಕೇ ಯೇ ಕೇಚಿ ಆರಬ್ಭ ದಾನಂ ದದೇಯ್ಯಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

೧೧. ತತ್ಥ ದೇವೇಸು ತಾವ ಏಕಚ್ಚೇ ಪಾಕಟೇ ದೇವೇ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಮಹಾರಾಜೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನ ತೇ ನಾಮತೋ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ‘‘ಕುವೇರ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಕುವೇರನ್ತಿ ವೇಸ್ಸವಣಂ. ಧತರಟ್ಠನ್ತಿಆದೀನಿ ಸೇಸಾನಂ ತಿಣ್ಣಂ ಲೋಕಪಾಲಾನಂ ನಾಮಾನಿ. ತೇ ಚೇವ ಪೂಜಿತಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ತೇ ಚ ಮಹಾರಾಜಾನೋ ಪುಬ್ಬಪೇತವತ್ಥುದೇವತಾಯೋ ಚ ಉದ್ದಿಸನಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಮಾನಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ. ದಾಯಕಾ ಚ ಅನಿಪ್ಫಲಾತಿ ಯೇ ದಾನಂ ದೇನ್ತಿ, ತೇ ದಾಯಕಾ ಚ ಪರೇಸಂ ಉದ್ದಿಸನಮತ್ತೇನ ನ ನಿಪ್ಫಲಾ, ಅತ್ತನೋ ದಾನಫಲಸ್ಸ ಭಾಗಿನೋ ಏವ ಹೋನ್ತಿ.

೧೨. ಇದಾನಿ ‘‘ಯೇ ಅತ್ತನೋ ಞಾತೀನಂ ಮರಣೇನ ರೋದನ್ತಿ ಪರಿದೇವನ್ತಿ ಸೋಚನ್ತಿ, ತೇಸಂ ತಂ ನಿರತ್ಥಕಂ, ಅತ್ತಪರಿತಾಪನಮತ್ತಮೇವಾ’’ತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ನ ಹಿ ರುಣ್ಣಂ ವಾ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ರುಣ್ಣನ್ತಿ ರುದಿತಂ ಅಸ್ಸುಮೋಚನಂ ನ ಹಿ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ವಚನಸೇಸೋ. ಸೋಕೋತಿ ಸೋಚನಂ ಚಿತ್ತಸನ್ತಾಪೋ, ಅನ್ತೋನಿಜ್ಝಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಾ ಚಞ್ಞಾ ಪರಿದೇವನಾತಿ ಯಾ ಚ ರುಣ್ಣಸೋಕತೋ ಅಞ್ಞಾ ಪರಿದೇವನಾ, ‘‘ಕಹಂ ಏಕಪುತ್ತಕಾ’’ತಿಆದಿವಾಚಾವಿಪ್ಪಲಾಪೋ, ಸೋಪಿ ನ ಕಾತಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಬ್ಬತ್ಥ ವಾ-ಸದ್ದೋ ವಿಕಪ್ಪನತ್ಥೋ. ನ ತಂ ಪೇತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ರುಣ್ಣಂ ವಾ ಸೋಕೋ ವಾ ಪರಿದೇವನಾ ವಾತಿ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ತಂ ಪೇತಸ್ಸ ಕಾಲಕತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಉಪಕಾರಾಯ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ನ ಹಿ ತಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ತಥಾಪಿ ಏವಂ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ ಞಾತಯೋ ಅವಿದ್ದಸುನೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೧೩. ಏವಂ ರುಣ್ಣಾದೀನಂ ನಿರತ್ಥಕಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಯಾ ಪುಬ್ಬಪೇತಾದಿಕೇ ಆರಬ್ಭ ದಾಯಕೇನ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಕ್ಖಿಣಾ ದಿನ್ನಾ, ತಸ್ಸಾ ಸಾತ್ಥಕಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅಯಞ್ಚ ಖೋ ದಕ್ಖಿಣಾ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಅಯನ್ತಿ ದಾಯಕೇನ ತಂ ದಿನ್ನಂ ದಾನಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ವದತಿ. ಚ-ಸದ್ದೋ ಬ್ಯತಿರೇಕತ್ಥೋ, ತೇನ ಯಥಾ ರುಣ್ಣಾದಿ ಪೇತಸ್ಸ ನ ಕಸ್ಸಚಿ ಅತ್ಥಾಯ ಹೋತಿ, ನ ಏವಮಯಂ, ಅಯಂ ಪನ ದಕ್ಖಿಣಾ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯಸ್ಸ ಹೋತೀತಿ ವಕ್ಖಮಾನಮೇವ ವಿಸೇಸಂ ಜೋತೇತಿ. ಖೋತಿ ಅವಧಾರಣೇ. ದಕ್ಖಿಣಾತಿ ದಾನಂ. ಸಙ್ಘಮ್ಹಿ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಾತಿ ಅನುತ್ತರೇ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತೇ ಸಙ್ಘೇ ಸುಟ್ಠು ಪತಿಟ್ಠಿತಾ. ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯಸ್ಸಾತಿ ಅಸ್ಸ ಪೇತಸ್ಸ ಚಿರಕಾಲಂ ಹಿತಾಯ ಅತ್ಥಾಯ. ಠಾನಸೋ ಉಪಕಪ್ಪತೀತಿ ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ ನಿಪ್ಫಜ್ಜತಿ, ನ ಕಾಲನ್ತರೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಯಞ್ಹಿ ತತ್ಥ ಧಮ್ಮತಾ – ಯಂ ಪೇತೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ದಾನೇ ದಿನ್ನೇ ಪೇತಾ ಚೇ ಅನುಮೋದನ್ತಿ, ತಾವದೇವ ತಸ್ಸ ಫಲೇನ ಪೇತಾ ಪರಿಮುಚ್ಚನ್ತೀತಿ.

ಏವಂ ಭಗವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಮಹಾಜನಂ ಪೇತೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ದಾನಾಭಿರತಮಾನಸಂ ಕತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಪುನದಿವಸೇ ಸೇಟ್ಠಿಭರಿಯಾ ಅವಸೇಸಾ ಚ ಞಾತಕಾ ಸೇಟ್ಠಿಂ ಅನುವತ್ತನ್ತಾ ಏವಂ ತೇಮಾಸಮತ್ತಂ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇಸುಂ. ಅಥ ರಾಜಾ ಪಸೇನದಿ ಕೋಸಲೋ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಕಸ್ಮಾ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಮಾಸಮತ್ತಂ ಮಮ ಘರಂ ನಾಗಮಿಂಸೂ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸತ್ಥಾರಾ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾರಣೇ ಕಥಿತೇ ರಾಜಾಪಿ ಸೇಟ್ಠಿಂ ಅನುವತ್ತನ್ತೋ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇಸಿ, ತಂ ದಿಸ್ವಾ ನಾಗರಾ ರಾಜಾನಂ ಅನುವತ್ತನ್ತಾ ಮಾಸಮತ್ತಂ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇಸುಂ. ಏವಂ ಮಾಸದ್ವಯಂ ಪಿಟ್ಠಧೀತಲಿಕಮೂಲಕಂ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇಸುನ್ತಿ.

ಪಿಟ್ಠಧೀತಲಿಕಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.