೧೧. ನಾಗಪೇತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ

ಪುರತೋವ ಸೇತೇನ ಪಲೇತಿ ಹತ್ಥಿನಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥರಿ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೇ ದ್ವೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪೇತೇ ಆರಮ್ಭ ವುತ್ತಂ. ಆಯಸ್ಮಾ ಕಿರ ಸಂಕಿಚ್ಚೋ ಸತ್ತವಸ್ಸಿಕೋ ಖುರಗ್ಗೇಯೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಸಾಮಣೇರಭೂಮಿಯಂ ಠಿತೋ ತಿಂಸಮತ್ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅರಞ್ಞಾಯತನೇ ವಸನ್ತೋ ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಚೋರಸತಾನಂ ಹತ್ಥತೋ ಆಗತಂ ಮರಣಮ್ಪಿ ಬಾಹಿತ್ವಾ ತೇ ಚ ಚೋರೇ ದಮೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಾಜೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ, ದೇಸನಾವಸಾನೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ಸಂಕಿಚ್ಚೋ ಪರಿಪುಣ್ಣವಸ್ಸೋ ಲದ್ಧೂಪಸಮ್ಪದೋ ತೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಇಸಿಪತನೇ ವಿಹಾಸಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಪಸನ್ನಮಾನಸಾ ವೀಥಿಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ವಗ್ಗವಗ್ಗಾ ಹುತ್ವಾ ಆಗನ್ತುಕದಾನಂ ಅದಂಸು. ತತ್ಥ ಅಞ್ಞತರೋ ಉಪಾಸಕೋ ಮನುಸ್ಸೇ ನಿಚ್ಚಭತ್ತೇ ಸಮಾದಪೇಸಿ, ತೇ ಯಥಾಬಲಂ ನಿಚ್ಚಭತ್ತಂ ಪಟ್ಠಪೇಸುಂ.

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ದ್ವೇ ಪುತ್ತಾ ಏಕಾ ಚ ಧೀತಾ ಅಹೇಸುಂ. ತೇಸು ಜೇಟ್ಠಪುತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಉಪಾಸಕಸ್ಸ ಮಿತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಂಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಆಯಸ್ಮಾ ಸಂಕಿಚ್ಚೋ ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಸೋ ಮುದುಚಿತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ನಂ ಸೋ ಉಪಾಸಕೋ ಆಹ – ‘‘ತ್ವಂ ಏಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನಿಚ್ಚಭತ್ತಂ ದೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಅನಾಚಿಣ್ಣಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಸಮಣಾನಂ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾನಂ ನಿಚ್ಚಭತ್ತದಾನಂ, ತಸ್ಮಾ ನಾಹಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ಭತ್ತಂ ನ ದಸ್ಸಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಕಥಂ ನ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಯದಿ ಏವಂ ಯಂ ಮಯ್ಹಂ ದೇಸಿ, ತಂ ಏಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ದೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ದುತಿಯದಿವಸೇ ಪಾತೋವ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆನೇತ್ವಾ ಭೋಜೇಸಿ.

ಏವಂ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಕಾಲೇ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಸುಣಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಕನಿಟ್ಠಭಾತಾ ಚ ಭಗಿನೀ ಚ ಸಾಸನೇ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನಾ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮರತಾ ಚ ಅಹೇಸುಂ. ಏವಂ ತೇ ತಯೋ ಜನಾ ಯಥಾವಿಭವಂ ದಾನಾನಿ ದೇನ್ತಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಸಕ್ಕರಿಂಸು ಗರುಂ ಕರಿಂಸು ಮಾನೇಸುಂ ಪೂಜೇಸುಂ. ಮಾತಾಪಿತರೋ ಪನ ನೇಸಂ ಅಸ್ಸದ್ಧಾ ಅಪ್ಪಸನ್ನಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು ಅಗಾರವಾ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯಾಯ ಅನಾದರಾ ಅಚ್ಛನ್ದಿಕಾ ಅಹೇಸುಂ. ತೇಸಂ ಧೀತರಂ ದಾರಿಕಂ ಮಾತುಲಪುತ್ತಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಞಾತಕಾ ವಾರೇಸುಂ. ಸೋ ಚ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಂಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಸಂವೇಗಜಾತೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ನಿಚ್ಚಂ ಅತ್ತನೋ ಮಾತು-ಗೇಹಂ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ಗಚ್ಛತಿ. ತಂ ಮಾತಾ ಅತ್ತನೋ ಭಾತು-ಧೀತಾಯ ದಾರಿಕಾಯ ಪಲೋಭೇತಿ. ತೇನ ಸೋ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋ ಹುತ್ವಾ ಉಪಜ್ಝಾಯಂ ಉಪಸಙ್ಗಮಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಉಪ್ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಅನುಜಾನಾಥ ಮ’’ನ್ತಿ. ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ತಸ್ಸ ಉಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಸಾಮಣೇರ, ಮಾಸಮತ್ತಂ ಆಗಮೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ಮಾಸೇ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೇ ತಥೇವ ಆರೋಚೇಸಿ. ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಪುನ ‘‘ಅಡ್ಢಮಾಸಂ ಆಗಮೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಡ್ಢಮಾಸೇ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೇ ತಥೇವ ವುತ್ತೇ ಪುನ ‘‘ಸತ್ತಾಹಂ ಆಗಮೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿ. ಅಥ ತಸ್ಮಿಂ ಅನ್ತೋಸತ್ತಾಹೇ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ಮಾತುಲಾನಿಯಾ ಗೇಹಂ ವಿನಟ್ಠಚ್ಛದನಂ ಜಿಣ್ಣಂ ದುಬ್ಬಲಕುಟ್ಟಂ ವಾತವಸ್ಸಾಭಿಹತಂ ಪರಿಪತಿ. ತತ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ದ್ವೇ ಪುತ್ತಾ ಘೀತಾ ಚ ಗೇಹೇನ ಅಜ್ಝೋತ್ಥಟಾ ಕಾಲಮಕಂಸು. ತೇಸು ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಚ ಪೇತಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು, ದ್ವೇ ಪುತ್ತಾ ಧೀತಾ ಚ ಭುಮ್ಮದೇವೇಸು. ತೇಸು ಜೇಟ್ಠಪುತ್ತಸ್ಸ ಹತ್ಥಿಯಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಕನಿಟ್ಠಸ್ಸ ಅಸ್ಸತರೀರಥೋ, ಧೀತಾಯ ಸುವಣ್ಣಸಿವಿಕಾ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಚ ಮಹನ್ತೇ ಮಹನ್ತೇ ಅಯೋಮುಗ್ಗರೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಆಕೋಟೇನ್ತಿ, ಅಭಿಹತಟ್ಠಾನೇಸು ಮಹನ್ತಾ ಮಹನ್ತಾ ಘಟಪ್ಪಮಾಣಾ ಗಣ್ಡಾ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಮುಹುತ್ತೇನೇವ ಪಚಿತ್ವಾ ಪರಿಭೇದಪ್ಪತ್ತಾ ಹೋನ್ತಿ. ತೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಗಣ್ಡೇ ಫಾಲೇತ್ವಾ ಕೋಧಾಭಿಭೂತಾ ನಿಕ್ಕರುಣಾ ಫರುಸವಚನೇಹಿ ತಜ್ಜೇನ್ತಾ ಪುಬ್ಬಲೋಹಿತಂ ಪಿವನ್ತಿ, ನ ಚ ತಿತ್ತಿಂ ಪಟಿಲಭನ್ತಿ.

ಅಥ ಸಾಮಣೇರೋ ಉಕ್ಕಣ್ಠಾಭಿಭೂತೋ ಉಪಜ್ಝಾಯಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಯಾ ಪಟಿಞ್ಞಾತದಿವಸಾ ವೀತಿವತ್ತಾ, ಗೇಹಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅನುಜಾನಾಥ ಮ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ನಂ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ‘‘ಅತ್ಥಙ್ಗತೇ ಸೂರಿಯೇ ಕಾಲಪಕ್ಖಚಾತುದ್ದಸಿಯಾ ಪವತ್ತಮಾನಾಯ ಏಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಸಿಪತನವಿಹಾರಸ್ಸ ಪಿಟ್ಠಿಪಸ್ಸೇನ ಥೋಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ತೇ ದ್ವೇ ದೇವಪುತ್ತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಭಗಿನಿಯಾ ತೇನೇವ ಮಗ್ಗೇನ ಯಕ್ಖಸಮಾಗಮಂ ಸಮ್ಭಾವೇತುಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಪನ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಮುಗ್ಗರಹತ್ಥಾ ಫರುಸವಾಚಾ ಕಾಳರೂಪಾ ಆಕುಲಾಕುಲಲೂಖಪತಿತಕೇಸಭಾರಾ ಅಗ್ಗಿದಡ್ಢತಾಲಕ್ಖನ್ಧಸದಿಸಾ ವಿಗಲಿತಪುಬ್ಬಲೋಹಿತಾ ವಲಿತಗತ್ತಾ ಅತಿವಿಯ ಜೇಗುಚ್ಛಬೀಭಚ್ಛದಸ್ಸನಾ ತೇ ಅನುಬನ್ಧನ್ತಿ.

ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ಸಂಕಿಚ್ಚೋ ಯಥಾ ಸೋ ಸಾಮಣೇರೋ ತೇ ಸಬ್ಬೇ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಪಸ್ಸತಿ, ತಥಾರೂಪಂ ಇದ್ಧಾಭಿಸಙ್ಖಾರಂ ಅಭಿಸಙ್ಖರಿತ್ವಾ ಸಾಮಣೇರಂ ಆಹ – ‘‘ಪಸ್ಸಸಿ ತ್ವಂ, ಸಾಮಣೇರ, ಇಮೇ ಗಚ್ಛನ್ತೇ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಇಮೇಹಿ ಕತಕಮ್ಮಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛಾ’’ತಿ. ಸೋ ಹತ್ಥಿಯಾನಾದೀಹಿ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿ. ತೇ ಆಹಂಸು – ‘‘ಯೇ ಪಚ್ಛತೋ ಪೇತಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇ ಪಟಿಪುಚ್ಛಾ’’ತಿ. ಸಾಮಣೇರೋ ತೇ ಪೇತೇ ಗಾಥಾಹಿ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

೭೩. ‘‘ಪುರತೋವ ಸೇತೇನ ಪಲೇತಿ ಹತ್ಥಿನಾ, ಮಜ್ಝೇ ಪನ ಅಸ್ಸತರೀರಥೇನ;

ಪಚ್ಛಾ ಚ ಕಞ್ಞಾ ಸಿವಿಕಾಯ ನೀಯತಿ, ಓಭಾಸಯನ್ತೀ ದಸ ಸಬ್ಬಸೋ ದಿಸಾ.

೭೪. ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಪನ ಮುಗ್ಗರಹತ್ಥಪಾಣಿನೋ, ರುದಂಮುಖಾ ಛಿನ್ನಪಭಿನ್ನಗತ್ತಾ;

ಮನುಸ್ಸಭೂತಾ ಕಿಮಕತ್ಥ ಪಾಪಂ, ಯೇನಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಪಿವಾಥ ಲೋಹಿತ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಪುರತೋತಿ ಸಬ್ಬಪಠಮಂ. ಸೇತೇನಾತಿ ಪಣ್ಡರೇನ. ಪಲೇತೀತಿ ಗಚ್ಛತಿ. ಮಜ್ಝೇ ಪನಾತಿ ಹತ್ಥಿಂ ಆರುಳ್ಹಸ್ಸ ಸಿವಿಕಂ ಆರುಳ್ಹಾಯ ಚ ಅನ್ತರೇ. ಅಸ್ಸತರೀರಥೇನಾತಿ ಅಸ್ಸತರೀಯುತ್ತೇನ ರಥೇನ ಪಲೇತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ನೀಯತೀತಿ ವಹೀಯತಿ. ಓಭಾಸಯನ್ತೀ ದಸ ಸಬ್ಬಸೋ ದಿಸಾತಿ ಸಬ್ಬತೋ ಸಮನ್ತತೋ ಸಬ್ಬಾ ದಸ ದಿಸಾ ಅತ್ತನೋ ಸರೀರಪ್ಪಭಾಹಿ ವತ್ಥಾಭರಣಾದಿಪ್ಪಭಾಹಿ ಚ ವಿಜ್ಜೋತಯಮಾನಾ. ಮುಗ್ಗರಹತ್ಥಪಾಣಿನೋತಿ ಮುಗ್ಗರಾ ಹತ್ಥಸಙ್ಖಾತೇಸು ಪಾಣೀಸು ಯೇಸಂ ತೇ ಮುಗ್ಗರಹತ್ಥಪಾಣಿನೋ, ಭೂಮಿಸಣ್ಹಕರಣೀಯಾದೀಸು ಪಾಣಿವೋಹಾರಸ್ಸ ಲಬ್ಭಮಾನತ್ತಾ ಹತ್ಥಸದ್ದೇನ ಪಾಣಿ ಏವ ವಿಸೇಸಿತೋ. ಛಿನ್ನಪಭಿನ್ನಗತ್ತಾತಿ ಮುಗ್ಗರಪ್ಪಹಾರೇನ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಛಿನ್ನಪಭಿನ್ನಸರೀರಾ. ಪಿವಾಥಾತಿ ಪಿವಥ.

ಏವಂ ಸಾಮಣೇರೇನ ಪುಟ್ಠಾ ತೇ ಪೇತಾ ಸಬ್ಬಂ ತಂ

ಪವತ್ತಿಂ ಚತೂಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಪಚ್ಚಭಾಸಿಂಸು –

೭೫. ‘‘ಪುರತೋವ ಯೋ ಗಚ್ಛತಿ ಕುಞ್ಜರೇನ, ಸೇತೇನ ನಾಗೇನ ಚತುಕ್ಕಮೇನ;

ಅಮ್ಹಾಕ ಪುತ್ತೋ ಅಹು ಜೇಟ್ಠಕೋ ಸೋ, ದಾನಾನಿ ದತ್ವಾನ ಸುಖೀ ಪಮೋದತಿ.

೭೬. ‘‘ಯೋ ಯೋ ಮಜ್ಝೇ ಅಸ್ಸತರೀರಥೇನ, ಚತುಬ್ಭಿ ಯುತ್ತೇನ ಸುವಗ್ಗಿತೇನ;

ಅಮ್ಹಾಕ ಪುತ್ತೋ ಅಹು ಮಜ್ಝಿಮೋ ಸೋ, ಅಮಚ್ಛರೀ ದಾನಪತೀ ವಿರೋಚತಿ.

೭೭. ‘‘ಯಾ ಸಾ ಚ ಪಚ್ಛಾ ಸಿವಿಕಾಯ ನೀಯತಿ, ನಾರೀ ಸಪಞ್ಞಾ ಮಿಗಮನ್ದಲೋಚನಾ;

ಅಮ್ಹಾಕ ಧೀತಾ ಅಹು ಸಾ ಕನಿಟ್ಠಿಕಾ, ಭಾಗಡ್ಢಭಾಗೇನ ಸುಖೀ ಪಮೋದತಿ.

೭೮. ‘‘ಏತೇ ಚ ದಾನಾನಿ ಅದಂಸು ಪುಬ್ಬೇ, ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ;

ಮಯಂ ಪನ ಮಚ್ಛರೀನೋ ಅಹುಮ್ಹ, ಪರಿಭಾಸಕಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ;

ಏತೇ ಚ ದತ್ವಾ ಪರಿಚಾರಯನ್ತಿ, ಮಯಞ್ಚ ಸುಸ್ಸಾಮ ನಳೋವ ಛಿನ್ನೋ’’ತಿ.

೭೫. ತತ್ಥ ಪುರತೋವ ಯೋ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಇಮೇಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾನಂ ಯೋ ಪುರತೋ ಗಚ್ಛತಿ. ‘‘ಯೋಸೋ ಪುರತೋ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ವಾ ಪಾಠೋ, ತಸ್ಸ ಯೋ ಏಸೋ ಪುರತೋ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕುಞ್ಜರೇನಾತಿ ಕುಂ ಪಥವಿಂ ಜೀರಯತಿ, ಕುಞ್ಜೇಸು ವಾ ರಮತಿ ಚರತೀತಿ ‘‘ಕುಞ್ಜರೋ’’ತಿ ಲದ್ಧನಾಮೇನ ಹತ್ಥಿನಾ. ನಾಗೇನಾತಿ, ನಾಸ್ಸ ಅಗಮನೀಯಂ ಅನಭಿಭವನೀಯಂ ಅತ್ಥೀತಿ ನಾಗಾ, ತೇನ ನಾಗೇನ. ಚತುಕ್ಕಮೇನಾತಿ ಚತುಪ್ಪದೇನ. ಜೇಟ್ಠಕೋತಿ ಪುಬ್ಬಜೋ.

೭೬-೭೭. ಚತುಬ್ಭೀತಿ ಚತೂಹಿ ಅಸ್ಸತರೀಹಿ. ಸುವಗ್ಗಿತೇನಾತಿ ಸುನ್ದರಗಮನೇನ ಚಾತುರಗಮನೇನ. ಮಿಗಮನ್ದಲೋಚನಾತಿ ಮಿಗೀ ವಿಯ ಮನ್ದಕ್ಖಿಕಾ. ಭಾಗಡ್ಢಭಾಗೇನಾತಿ ಭಾಗಸ್ಸ ಅಡ್ಢಭಾಗೇನ, ಅತ್ತನಾ ಲದ್ಧಕೋಟ್ಠಾಸತೋ ಅಡ್ಢಭಾಗದಾನೇನ ಹೇತುಭೂತೇನ. ಸುಖೀತಿ ಸುಖಿನೀ. ಲಿಙ್ಗವಿಪಲ್ಲಾಸೇನ ಹೇತಂ ವುತ್ತಂ.

೭೮. ಪರಿಭಾಸಕಾತಿ ಅಕ್ಕೋಸಕಾ. ಪರಿಚಾರಯನ್ತೀತಿ ದಿಬ್ಬೇಸು ಕಾಮಗುಣೇಸು ಅತ್ತನೋ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಯಥಾಸುಖಂ ಚಾರೇನ್ತಿ, ಪರಿಜನೇಹಿ ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪುಞ್ಞಾನುಭಾವನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ಪರಿಚರಿಯಂ ಕಾರೇನ್ತಿ. ಮಯಞ್ಚ ಸುಸ್ಸಾಮ ನಳೋವ ಛಿನ್ನೋತಿ ಮಯಂ ಪನ ಛಿನ್ನೋ ಆತಪೇ ಖಿತ್ತೋ ನಳೋ ವಿಯ ಸುಸ್ಸಾಮ, ಖುಪ್ಪಿಪಾಸಾಹಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ದಣ್ಡಾಭಿಘಾತೇಹಿ ಚ ಸುಕ್ಖಾ ವಿಸುಕ್ಖಾ ಭವಾಮಾತಿ.

ಏವಂ ಅತ್ತನೋ ಪಾಪಂ ಸಮ್ಪವೇದೇತ್ವಾ ‘‘ಮಯಂ ತುಯ್ಹಂ ಮಾತುಲಮಾತುಲಾನಿಯೋ’’ತಿ ಆಚಿಕ್ಖಿಂಸು. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸಾಮಣೇರೋ ಸಞ್ಜಾತಸಂವೇಗೋ ‘‘ಏವರೂಪಾನಂ ಕಿಬ್ಬಿಸಕಾರೀನಂ ಕಥಂ ನು ಖೋ ಭೋಜನಾನಿ ಸಿಜ್ಝನ್ತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ –

೭೯. ‘‘ಕಿಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಭೋಜನಂ ಕಿಂ ಸಯಾನಂ, ಕಥಞ್ಚ ಯಾಪೇಥ ಸುಪಾಪಧಮ್ಮಿನೋ;

ಪಹೂತಭೋಗೇಸು ಅನಪ್ಪಕೇಸು, ಸುಖಂ ವಿರಾಧಾಯ ದುಕ್ಖಜ್ಜ ಪತ್ತಾ’’ತಿ. –

ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ. ತತ್ಥ ಕಿಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಭೋಜನನ್ತಿ ಕೀದಿಸಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಭೋಜನಂ? ಕಿಂ ಸಯಾನನ್ತಿ ಕೀದಿಸಂ ಸಯನಂ? ‘‘ಕಿಂ ಸಯಾನಾ’’ತಿ ಕೇಚಿ ಪಠನ್ತಿ, ಕೀದಿಸಾ ಸಯನಾ, ಕೀದಿಸೇ ಸಯನೇ ಸಯಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಥಞ್ಚ ಯಾಪೇಥಾತಿ ಕೇನ ಪಕಾರೇನ ಯಾಪೇಥ, ‘‘ಕಥಂ ವೋ ಯಾಪೇಥಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಕಥಂ ತುಮ್ಹೇ ಯಾಪೇಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸುಪಾಪಧಮ್ಮಿನೋತಿ ಸುಟ್ಠು ಅತಿವಿಯ ಪಾಪಧಮ್ಮಾ. ಪಹೂತಭೋಗೇಸೂತಿ ಅಪರಿಯನ್ತೇಸು ಉಳಾರೇಸು ಭೋಗೇಸು ಸನ್ತೇಸು. ಅನಪ್ಪಕೇಸೂತಿ ನ ಅಪ್ಪಕೇಸು ಬಹೂಸು. ಸುಖಂ ವಿರಾಧಾಯಾತಿ ಸುಖಹೇತುನೋ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಅಕರಣೇನ ಸುಖಂ ವಿರಜ್ಝಿತ್ವಾ ವಿರಾಧೇತ್ವಾ. ‘‘ಸುಖಸ್ಸ ವಿರಾಧೇನಾ’’ತಿ ಕೇಚಿ ಪಠನ್ತಿ. ದುಕ್ಖಜ್ಜ ಪತ್ತಾತಿ ಅಜ್ಜ ಇದಾನಿ ಇದಂ ಪೇತಯೋನಿಪರಿಯಾಪನ್ನಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತಾತಿ.

ಏವಂ ಸಾಮಣೇರೇನ ಪುಟ್ಠಾ ಪೇತಾ ತೇನ ಪುಚ್ಛಿತಮತ್ಥಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತಾ –

೮೦. ‘‘ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವಧಿತ್ವಾನ, ಪಿವಾಮ ಪುಬ್ಬಲೋಹಿತಂ;

ಬಹುಂ ವಿತ್ವಾ ನ ಧಾತಾ ಹೋಮ, ನಚ್ಛಾದಿಮ್ಹಸೇ ಮಯಂ.

೮೧. ‘‘ಇಚ್ಚೇವ ಮಚ್ಚಾ ಪರಿದೇವಯನ್ತಿ, ಅದಾಯಕಾ ಪೇಚ್ಚ ಯಮಸ್ಸ ಠಾಯಿನೋ;

ಯೇ ತೇ ವಿದಿಚ್ಚ ಅಧಿಗಮ್ಮ ಭೋಗೇ, ನ ಭುಞ್ಜರೇ ನಾಪಿ ಕರೋನ್ತಿ ಪುಞ್ಞಂ.

೮೨. ‘‘ತೇ ಖುಪ್ಪಿಪಾಸೂಪಗತಾ ಪರತ್ಥ, ಪಚ್ಛಾ ಚಿರಂ ಝಾಯರೇ ಡಯ್ಹಮಾನಾ;

ಕಮ್ಮಾನಿ ಕತ್ವಾನ ದುಖುದ್ರಾನಿ, ಅನುಭೋನ್ತಿ ದುಕ್ಖಂ ಕಟುಕಪ್ಫಲಾನಿ.

೮೩. ‘‘ಇತ್ತರಞ್ಹಿ ಧನಂ ಧಞ್ಞಂ, ಇತ್ತರಂ ಇಧ ಜೀವಿತಂ;

ಇತ್ತರಂ ಇತ್ತರತೋ ಞತ್ವಾ, ದೀಪಂ ಕಯಿರಾಥ ಪಣ್ಡಿತೋ.

೮೪. ‘‘ಯೇ ತೇ ಏವಂ ಪಜಾನನ್ತಿ, ನರಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಕೋವಿದಾ;

ತೇ ದಾನೇ ನಪ್ಪಮಜ್ಜನ್ತಿ, ಸುತ್ವಾ ಅರಹತಂ ವಚೋ’’ತಿ. –

ಪಞ್ಚ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿಂಸು.

೮೦-೮೧. ತತ್ಥ ನ ಧಾತಾ ಹೋಮಾತಿ ಧಾತಾ ಸುಹಿತಾ ತಿತ್ತಾ ನ ಹೋಮ. ನಚ್ಛಾದಿಮ್ಹಸೇತಿ ನ ರುಚ್ಚಾಮ, ನ ರುಚಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇಮ, ನ ತಂ ಮಯಂ ಅತ್ತನೋ ರುಚಿಯಾ ಪಿವಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಚ್ಚೇವಾತಿ ಏವಮೇವ. ಮಚ್ಚಾ ಪರಿದೇವಯನ್ತೀತಿ ಮಯಂ ವಿಯ ಅಞ್ಞೇಪಿ ಮನುಸ್ಸಾ ಕತಕಿಬ್ಬಿಸಾ ಪರಿದೇವನ್ತಿ ಕನ್ದನ್ತಿ. ಅದಾಯಕಾತಿ ಅದಾನಸೀಲಾ ಮಚ್ಛರಿನೋ. ಯಮಸ್ಸ ಠಾಯಿನೋತಿ ಯಮಲೋಕಸಞ್ಞಿತೇ ಯಮಸ್ಸ ಠಾನೇ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯೇ ಠಾನಸೀಲಾ. ಯೇ ತೇ ವಿದಿಚ್ಚ ಅಧಿಗಮ್ಮಭೋಗೇತಿ ಯೇ ತೇ ಸಮ್ಪತಿ ಆಯತಿಞ್ಚ ಸುಖವಿಸೇಸವಿಧಾಯಕೇ ಭೋಗೇ ವಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ. ನ ಭುಞ್ಜರೇ ನಾಪಿ ಕರೋನ್ತಿ ಪುಞ್ಞನ್ತಿ ಅಮ್ಹೇ ವಿಯ ಸಯಮ್ಪಿ ನ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ಪರೇಸಂ ದೇನ್ತಾ ದಾನಮಯಂ ಪುಞ್ಞಮ್ಪಿ ನ ಕರೋನ್ತಿ.

೮೨. ತೇ ಖುಪ್ಪಿಪಾಸೂಪಗತಾ ಪರತ್ಥಾತಿ ತೇ ಸತ್ತಾ ಪರತ್ಥ ಪರಲೋಕೇ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯೇ ಜಿಘಚ್ಛಾಪಿಪಾಸಾಭಿಭೂತಾ ಹುತ್ವಾ. ಚಿರಂ ಝಾಯರೇ ಡಯ್ಹಮಾನಾತಿ ಖುದಾದಿಹೇತುಕೇನ ದುಕ್ಖಗ್ಗಿನಾ ‘‘ಅಕತಂ ವತ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಕುಸಲಂ, ಕತಂ ಪಾಪ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ವತ್ತಮಾನೇನ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಗ್ಗಿನಾ ಪರಿಡಯ್ಹಮಾನಾ ಝಾಯನ್ತಿ, ಅನುತ್ಥುನನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ದುಖುದ್ರಾನೀತಿ ದುಕ್ಖವಿಪಾಕಾನಿ. ಅನುಭೋನ್ತಿ ದುಕ್ಖಂ ಕಟುಕಪ್ಫಲಾನೀತಿ ಅನಿಟ್ಠಫಲಾನಿ ಪಾಪಕಮ್ಮಾನಿ ಕತ್ವಾ ಚಿರಕಾಲಂ ದುಕ್ಖಂ ಆಪಾಯಿಕದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವನ್ತಿ.

೮೩-೮೪. ಇತ್ತರನ್ತಿ ನ ಚಿರಕಾಲಟ್ಠಾಯೀ, ಅನಿಚ್ಚಂ ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮಂ. ಇತ್ತರಂ ಇಧ ಜೀವಿತನ್ತಿ ಇಧ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಸತ್ತಾನಂ ಜೀವಿತಮ್ಪಿ ಇತ್ತರಂ ಪರಿತ್ತಂ ಅಪ್ಪಕಂ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ – ‘‘ಯೋ ಚಿರಂ ಜೀವತಿ, ಸೋ ವಸ್ಸಸತಂ ಅಪ್ಪಂ ವಾ ಭಿಯ್ಯೋ’’ತಿ (ದೀ. ನಿ. ೨.೯೧; ಸಂ. ನಿ. ೧.೧೪೫; ಅ. ನಿ. ೭.೭೪). ಇತ್ತರಂ ಇತ್ತರತೋ ಞತ್ವಾತಿ ಧನಧಞ್ಞಾದಿಉಪಕರಣಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಜೀವಿತಞ್ಚ ಇತ್ತರಂ ಪರಿತ್ತಂ ಖಣಿಕಂ ನ ಚಿರಸ್ಸನ್ತಿ ಪಞ್ಞಾಯ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾ. ದೀಪಂ ಕಯಿರಾಥ ಪಣ್ಡಿತೋತಿ ಸಪಞ್ಞೋ ಪುರಿಸೋ ದೀಪಂ ಅತ್ತನೋ ಪತಿಟ್ಠಂ ಪರಲೋಕೇ ಹಿತಸುಖಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಕರೇಯ್ಯ. ಯೇ ತೇ ಏವಂ ಪಜಾನನ್ತೀತಿ ಯೇ ತೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಭೋಗಾನಂ ಜೀವಿತಸ್ಸ ಚ ಇತ್ತರಭಾವಂ ಯಾಥಾವತೋ ಜಾನನ್ತಿ, ತೇ ದಾನೇ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ನಪ್ಪಮಜ್ಜನ್ತಿ. ಸುತ್ವಾ ಅರಹತಂ ವಚೋತಿ ಅರಹತಂ ಬುದ್ಧಾದೀನಂ ಅರಿಯಾನಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ, ಸುತತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಪಾಕಟಮೇವ.

ಏವಂ ತೇ ಪೇತಾ ಸಾಮಣೇರೇನ ಪುಟ್ಠಾ ತಮತ್ಥಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ‘‘ಮಯಂ ತುಯ್ಹಂ ಮಾತುಲಮಾತುಲಾನಿಯೋ’’ತಿ ಪವೇದೇಸುಂ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸಾಮಣೇರೋ ಸಞ್ಜಾತಸಂವೇಗೋ ಉಕ್ಕಣ್ಠಂ ಪಟಿವಿನೋದೇತ್ವಾ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಪಾದೇಸು ಸಿರಸಾ ನಿಪತಿತ್ವಾ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಅನುಕಮ್ಪಕೇನ ಕರಣೀಯಂ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯ, ತಂ ಮೇ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಕತಂ, ಮಹತಾ ವತಮ್ಹಿ ಅನತ್ಥಪಾತತೋ ರಕ್ಖಿತೋ, ನ ದಾನಿ ಮೇ ಘರಾವಾಸೇನ ಅತ್ಥೋ, ಅಭಿರಮಿಸ್ಸಾಮಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸೇ’’ತಿ. ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ಸಂಕಿಚ್ಚೋ ತಸ್ಸ ಅಜ್ಝಾಸಯಾನುರೂಪಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ಸೋ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಅನುಯುಞ್ಜನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ಆಯಸ್ಮಾ ಪನ ಸಂಕಿಚ್ಚೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಮತ್ಥಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಪರಿಸಾಯ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ, ಸಾ ದೇಸನಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ನಾಗಪೇತವತ್ಥುವಣಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.