೬. ಪಾಟಿಹಾರಿಯಕಥಾ

ಪಾಟಿಹಾರಿಯಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೩೦. ಇದಾನಿ ಲೋಕತ್ಥಚರಿಯಾಪರಿಯೋಸಾನಾಯ ಚರಿಯಾಕಥಾಯ ಅನನ್ತರಂ ಲೋಕತ್ಥಾನುಸಾಸನಪರಿಯೋಸಾನಂ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೇನ ಕಥಿತಾಯ ಸುತ್ತನ್ತಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಾಯ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಕಥಾಯ ಅಪುಬ್ಬತ್ಥಾನುವಣ್ಣನಾ. ತತ್ಥ ಸುತ್ತನ್ತೇ ತಾವ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಾನೀತಿ ಪಚ್ಚನೀಕಪಟಿಹರಣವಸೇನ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಾನಿ. ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯನ್ತಿ ಇಜ್ಝನವಸೇನ ಇದ್ಧಿ, ಪಟಿಹರಣವಸೇನ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ, ಇದ್ಧಿಯೇವ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ. ಇತರೇಸು ಪನ ಆದಿಸ್ಸನವಸೇನ ಆದೇಸನಂ, ಅನುಸಾಸನವಸೇನ ಅನುಸಾಸನೀ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ. ಏಕಚ್ಚೋತಿ ಏಕೋ ಪೋಸೋ. ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯನಿದ್ದೇಸೋ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತತ್ಥೋಯೇವ. ನಿಮಿತ್ತೇನ ಆದಿಸತೀತಿ ಆಗತನಿಮಿತ್ತೇನ ವಾ ಗತನಿಮಿತ್ತೇನ ವಾ ಠಿತನಿಮಿತ್ತೇನ ವಾ ಕಥೇತಿ. ಏವಮ್ಪಿ ತೇ ಮನೋತಿ ಏವಮ್ಪಿ ತವ ಮನೋ ಸೋಮನಸ್ಸಿತೋ ವಾ ದೋಮನಸ್ಸಿತೋ ವಾ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಿಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ ವಾ. ಅಪಿ-ಸದ್ದೋ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡನತ್ಥೋ. ಇತ್ಥಮ್ಪಿ ತೇ ಮನೋತಿ ಸೋಮನಸ್ಸಿತಾದಿತೋ ಏಕೇಕವಿಧೇಪಿ ಚಿತ್ತೇ ನಾನಪ್ಪಕಾರಪರಿದೀಪನಂ. ಇತಿಪಿ ತೇ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಇತಿಪಿ ತವ ಚಿತ್ತಂ, ಇಮಞ್ಚ ಇಮಞ್ಚ ಅತ್ಥಂ ಚಿನ್ತಯಮಾನಂ ಪವತ್ತತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಬಹುಂ ಚೇಪಿ ಆದಿಸತೀತಿ ಚಿತ್ತತೋ ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಇದಞ್ಚ ಇದಞ್ಚ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ ಭವತಿ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಬಹುಕಮ್ಪಿ ಕಥೇತಿ. ತಥೇವ ತಂ ಹೋತಿ, ನೋ ಅಞ್ಞಥಾತಿ ತಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಯಥಾ ಯಥಾ ಕಥಿತಂ, ತಥೇವ ಹೋತಿ, ಅಞ್ಞಥಾ ನ ಹೋತಿ.

ನ ಹೇವ ಖೋ ನಿಮಿತ್ತೇನ ಆದಿಸತೀತಿ ನಿಮಿತ್ತಂ ಜಾನನ್ತೋಪಿ ಕೇವಲಂ ನಿಮಿತ್ತೇನೇವ ನ ಕಥೇತಿ. ಅಪಿಚಾತಿ ಅಪರಪರಿಯಾಯದಸ್ಸನಂ. ಮನುಸ್ಸಾನನ್ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಜಾನನಕಮನುಸ್ಸಾನಂ. ಅಮನುಸ್ಸಾನನ್ತಿ ಸಾವಿತಾನಂ ವಾ ಅಸ್ಸಾವಿತಾನಂ ವಾ ಯಕ್ಖಪಿಸಾಚಾದೀನಂ. ದೇವತಾನನ್ತಿ ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕಾದೀನಂ. ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಞತ್ವಾ ಕಥೇನ್ತಾನಂ ಸದ್ದಂ ಸುಣಿತ್ವಾ. ಪನಾತಿ ನಿಪಾತೋ ಪುನ ಆರಮ್ಭೇ. ವಿತಕ್ಕಯತೋತಿ ಯಂ ವಾ ತಂ ವಾ ವಿತಕ್ಕೇನ ವಿತಕ್ಕೇನ್ತಸ್ಸ. ವಿಚಾರಯತೋತಿ ವಿತಕ್ಕಸಮ್ಪಯುತ್ತೇನೇವ ವಿಚಾರೇನ ವಿಚಾರೇನ್ತಸ್ಸ. ವಿತಕ್ಕವಿಪ್ಫಾರಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾತಿ ವಿತಕ್ಕವೇಗವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ವಿಪ್ಪಲಪನ್ತಾನಂ ಸುತ್ತಪ್ಪಮತ್ತಾದೀನಂ ಕೂಜನಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ. ಯಂ ವಿತಕ್ಕಯತೋ ಸೋ ಸದ್ದೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ತಸ್ಸ ವಸೇನ ‘‘ಏವಮ್ಪಿ ತೇ ಮನೋ’’ತಿಆದೀನಿ ಆದಿಸತಿ.

ಅವಿತಕ್ಕಂ ಅವಿಚಾರಂ ಸಮಾಧಿನ್ತಿ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಕ್ಖೋಭವಿರಹಿತಸನ್ತಚಿತ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಜಾನನಸಮತ್ಥತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೇನ ವುತ್ತಂ, ಸೇಸಚಿತ್ತಜಾನನೇ ಪನ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ. ಚೇತಸಾ ಚೇತೋ ಪರಿಚ್ಚ ಪಜಾನಾತೀತಿ ಚೇತೋಪರಿಯಞಾಣಲಾಭೀ. ಭೋತೋತಿ ಭವನ್ತಸ್ಸ. ಮನೋಸಙ್ಖಾರಾ ಪಣಿಹಿತಾತಿ ಚಿತ್ತಸಙ್ಖಾರಾ ಠಪಿತಾ. ಅಮುಕಂ ನಾಮ ವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕಯಿಸ್ಸತೀತಿ ಕುಸಲಾದಿವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕಯಿಸ್ಸತಿ ಪವತ್ತಯಿಸ್ಸತೀತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ಪಜಾನನ್ತೋ ಚ ಆಗಮನೇನ ಜಾನಾತಿ, ಪುಬ್ಬಭಾಗೇನ ಜಾನಾತಿ, ಅನ್ತೋಸಮಾಪತ್ತಿಯಂ ಚಿತ್ತಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಜಾನಾತಿ. ಆಗಮನೇನ ಜಾನಾತಿ ನಾಮ ಕಸಿಣಪರಿಕಮ್ಮಕಾಲೇಯೇವ ‘‘ಯೇನಾಕಾರೇನೇಸ ಕಸಿಣಭಾವನಂ ಆರದ್ಧೋ ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ ವಾ ದುತಿಯಾದಿಜ್ಝಾನಂ ವಾ ಅಟ್ಠ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ವಾ ಉಪ್ಪಾದೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಜಾನಾತಿ. ಪುಬ್ಬಭಾಗೇನ ಜಾನಾತಿ ನಾಮ ಪಠಮವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಆರದ್ಧಾಯ ಏವಂ ಜಾನಾತಿ, ‘‘ಯೇನಾಕಾರೇನೇಸ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಆರದ್ಧೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಂ ವಾ ಉಪ್ಪಾದೇಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ ವಾ ಉಪ್ಪಾದೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಜಾನಾತಿ. ಅನ್ತೋಸಮಾಪತ್ತಿಯಂ ಚಿತ್ತಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಜಾನಾತಿ ನಾಮ ‘‘ಯೇನಾಕಾರೇನ ಇಮಸ್ಸ ಮನೋಸಙ್ಖಾರಾ ಠಪಿತಾ, ಇಮಸ್ಸ ನಾಮ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾ ಇಮಂ ನಾಮ ವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇಸ್ಸತಿ, ಇತೋ ವುಟ್ಠಿತಸ್ಸ ಏತಸ್ಸ ಹಾನಭಾಗಿಯೋ ವಾ ಸಮಾಧಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಠಿತಿಭಾಗಿಯೋ ವಾ ವಿಸೇಸಭಾಗಿಯೋ ವಾ ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗಿಯೋ ವಾ, ಅಭಿಞ್ಞಾಯೋ ವಾ ಉಪ್ಪಾದೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಜಾನಾತಿ. ಬಹುಂ ಚೇಪಿ ಆದಿಸತೀತಿ ಚೇತೋಪರಿಯಞಾಣಸ್ಸ ಚಿತ್ತಚೇತಸಿಕಾನಂಯೇವ ಆರಮ್ಮಣಕರಣತೋ ಸರಾಗಾದಿಸೋಳಸಪಭೇದವಸೇನೇವ ಬಹುಂ ಚೇಪಿ ಕಥೇತಿ, ನ ಅಞ್ಞವಸೇನಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತಥೇವ ತಂ ಹೋತೀತಿ ಇದಂ ಏಕಂಸೇನ ತಥೇವ ಹೋತಿ. ಚೇತೋಪರಿಯಞಾಣವಸೇನ ಞಾತಞ್ಹಿ ಅಞ್ಞಥಾಭಾವೀ ನಾಮ ನತ್ಥಿ.

ಏವಂ ವಿತಕ್ಕೇಥಾತಿ ಏವಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮವಿತಕ್ಕಾದಯೋ ಪವತ್ತೇನ್ತಾ ವಿತಕ್ಕೇಥ. ಮಾ ಏವಂ ವಿತಕ್ಕಯಿತ್ಥಾತಿ ಏವಂ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಯೋ ಪವತ್ತೇನ್ತಾ ಮಾ ವಿತಕ್ಕಯಿತ್ಥ. ಏವಂ ಮನಸಿ ಕರೋಥಾತಿ ಏವಂ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಮೇವ, ದುಕ್ಖಸಞ್ಞಾದೀಸು ವಾ ಅಞ್ಞತರಂ ಮನಸಿ ಕರೋಥ. ಮಾ ಏವಂ ಮನಸಾಕತ್ಥಾತಿ ಏವಂ ನಿಚ್ಚನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಮಾ ಮನಸಿ ಅಕತ್ಥ. ಇದಂ ಪಜಹಥಾತಿ ಇದಂ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣರಾಗಾದಿಂ ಪಜಹಥ. ಇದಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಥಾತಿ ಇದಂ ಚತುಮಗ್ಗಫಲಪ್ಪಭೇದಂ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಮೇವ ಪಾಪುಣಿತ್ವಾ ನಿಪ್ಫಾದೇತ್ವಾ ವಿಹರಥ.

೩೧. ಇದಾನಿ ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯೇ ಅಪರಂ ಪರಿಯಾಯಂ ವಿಸೇಸೇನ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ಇಜ್ಝತೀತಿ ಇದ್ಧೀತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಂ ಪಟಿಹರತೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಪಕ್ಖಭೂತಂ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಂ ಪಟಿಬಲಂ ಹುತ್ವಾ ಹರತಿ ಪಜಹತೀತಿ ತದೇವ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ನಾಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯೇ ತೇನ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾತಿ ಏವಂ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಪಟಿಹಾರಕೇನ ತೇನ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇನ ಯೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಪಟಿಲಾಭವಸೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ವಿಸುದ್ಧಚಿತ್ತಾತಿ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಾಭಾವತೋ ವಿಸುದ್ಧಚಿತ್ತಾ. ಅನಾವಿಲಸಙ್ಕಪ್ಪಾತಿ ಕಾಮಸಙ್ಕಪ್ಪೇನ ಅನಾಲುಲಿತನೇಕ್ಖಮ್ಮಸಙ್ಕಪ್ಪಾ. ಇತಿ ಆದೇಸನಾಪಾಟಿಹಾರಿಯನ್ತಿ ಪರಚಿತ್ತಕುಸಲೇನ ವಾ ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ವಾ ಬುದ್ಧಸಾವಕೇಹಿ ವಾ ಏವಂ ಆದೇಸನಾ ಪಾಟಿಹಾರಿಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ವಾ ಇತಿ ಏವಂ ಆದಿಸನಂ ಆದೇಸನಾಪಾಟಿಹಾರಿಯನ್ತಿ ಆದೇಸನಸದ್ದೋ ಪಾಠಸೇಸಂ ಕತ್ವಾ ಪಯುಜ್ಜಿತಬ್ಬೋ. ಏವಂ ಆಸೇವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಚ ಪಕಾರೇನ ಇಮಿನಾ ಚ ಪಕಾರೇನ ಆದಿತೋ ಸೇವಿತಬ್ಬಂ. ಸೇಸತ್ತಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ತದನುಧಮ್ಮತಾ ಸತಿ ಉಪಟ್ಠಪೇತಬ್ಬಾತಿ ತಸ್ಸ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಸ್ಸ ಅನುಕೂಲಭೂತಾ ಸತಿ ಭುಸಂ ಠಪೇತಬ್ಬಾ. ಇತಿ ಅನುಸಾಸನೀಪಾಟಿಹಾರಿಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಆದೇಸನಾಪಾಟಿಹಾರಿಯಯೋಜನಾಯ ವಿಯ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಅಬ್ಯಾಪಾದಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಪಾಠೋ ಪನ ಝಾನಾದೀನಿ ಸಙ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅನ್ತೇ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಮೇವ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಲಿಖಿತೋ. ತತ್ಥ ಚತೂಸುಪಿ ಮಗ್ಗೇಸು ‘‘ಏವಂ ಆಸೇವಿತಬ್ಬೋ’’ತಿಆದಿ ಏಕಚಿತ್ತಕ್ಖಣಿಕತ್ತಾ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಭಾಗವಸೇನ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಹಿ ಪುಬ್ಬಭಾಗಭೂತಾಯ ಲೋಕಿಯಮಗ್ಗಸಙ್ಖಾತಾಯ ವುಟ್ಠಾನಗಾಮಿನಿಯಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಮಗ್ಗುಪ್ಪಾದನತ್ಥಂ ಆಸೇವನಾದೀಸು ಕತೇಸು ತಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಮಗ್ಗೋಪಿ ಆಸೇವಿತೋ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಸಬ್ಬತ್ಥಿಕವಾದಾಚರಿಯಾ ಪನ ‘‘ಏಕೇಕಮಗ್ಗೋ ಸೋಳಸಕ್ಖಣಿಕೋ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ತದನುಧಮ್ಮತಾಸತಿಉಪಟ್ಠಾಪನಂ ಪನ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಯುಜ್ಜತಿಯೇವಾತಿ.

೩೨. ಪುನ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ಇಜ್ಝತೀತಿ ಇದ್ಧೀತಿಆದೀನಿ ‘‘ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯ’’ನ್ತಿಪದಸ್ಸ ಕಮ್ಮಧಾರಯಸಮಾಸತ್ತದೀಪನತ್ಥಂ ವುತ್ತಾನಿ. ಸುತ್ತನ್ತೇ ವುತ್ತೇಸು ತೀಸು ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಸ್ಸೇವ ಸಮಾಸತ್ತೇ ವುತ್ತೇ ಸೇಸಾನಂ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ವುತ್ತೋವ ಹೋತೀತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪರಿಯಾಯೇ ಮೂಲಭೂತಸ್ಸ ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಸ್ಸೇವ ಸಮಾಸತ್ಥೋ ವುತ್ತೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ.

ಪಾಟಿಹಾರಿಯಕಥಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.