೧೬. ಗೋಚರನಾನತ್ತಞಾಣನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

೬೭. ಗೋಚರನಾನತ್ತಞಾಣನಿದ್ದೇಸೇ ರೂಪೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ವವತ್ಥೇತೀತಿ ಅಜ್ಝತ್ತತೋ ಬಹಿದ್ಧಾಭೂತೇ ರೂಪಾಯತನಧಮ್ಮೇ ವವತ್ಥಪೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಭೂತಾತಿಆದಿ ಅತ್ತಭಾವಪರಿಯಾಪನ್ನಕಮ್ಮಜರೂಪತ್ತಾ ವುತ್ತಂ. ಆಹಾರೋಪಿ ಹಿ ಕಮ್ಮಜರೂಪಸ್ಸ ಉಪತ್ಥಮ್ಭಕಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ. ಸದ್ದಸ್ಸ ಪನ ಉತುಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನತ್ತಾ ಅವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಭೂತಾದಿಚತುಕ್ಕಂ ನ ವುತ್ತಂ. ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾನಂ ಸಯಂ ಮಹಾಭೂತತ್ತಾ ‘‘ಚತುನ್ನಂ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಉಪಾದಾಯಾ’’ತಿ ನ ವುತ್ತಂ. ಧಮ್ಮಾತಿ ಚೇತ್ಥ ಭವಙ್ಗಮನೋಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ತಯೋ ಅರೂಪಿನೋ ಖನ್ಧಾ, ಧಮ್ಮಾಯತನಪರಿಯಾಪನ್ನಾನಿ ಸುಖುಮರೂಪಾನಿ ಚ ಕಮ್ಮಸಮುಟ್ಠಾನಾನಿ, ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ರೂಪಾದೀನಿ ಚ. ಅಪಿಚ ಯಾನಿ ಯಾನಿ ಯೇನ ಯೇನ ಸಮುಟ್ಠಹನ್ತಿ, ತಾನಿ ತಾನಿ ತೇನ ತೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಇತರಥಾ ಹಿ ಸಕಸನ್ತಾನಪರಿಯಾಪನ್ನಾಪಿ ರೂಪಾದಯೋ ಧಮ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇ ನ ಸಙ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯುಂ. ಯಸ್ಮಾ ಅನಿನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧರೂಪಾದಯೋಪಿ ವಿಪಸ್ಸನೂಪಗಾ, ತಸ್ಮಾ ತೇಸಂ ಕಮ್ಮಸಮ್ಭೂತಪದೇನ ಸಙ್ಗಹೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ತೇಪಿ ಹಿ ಸಬ್ಬಸತ್ತಸಾಧಾರಣಕಮ್ಮಪಚ್ಚಯಉತುಸಮುಟ್ಠಾನಾ. ಅಞ್ಞೇ ಪನ ‘‘ಅನಿನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಾ ರೂಪಾದಯೋ ಅವಿಪಸ್ಸನೂಪಗಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ತಂ ಪನ –

‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾತಿ, ಯದಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸತಿ;

ಅಥ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ ದುಕ್ಖೇ, ಏಸ ಮಗ್ಗೋ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ’’ತಿ. (ಧ. ಪ. ೨೭೭) –

ಆದಿಕಾಯ ಪಾಳಿಯಾ ವಿರುಜ್ಝತಿ. ವುತ್ತಞ್ಚ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ – ‘‘ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಆದಿತೋವ ಅಜ್ಝತ್ತಸಙ್ಖಾರೇ ಅಭಿನಿವಿಸಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸತಿ, ಯಸ್ಮಾ ಪನ ನ ಸುದ್ಧಅಜ್ಝತ್ತದಸ್ಸನಮತ್ತೇನೇವ ಮಗ್ಗವುಟ್ಠಾನಂ ಹೋತಿ, ಬಹಿದ್ಧಾಪಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಮೇವ, ತಸ್ಮಾ ಪರಸ್ಸ ಖನ್ಧೇಪಿ ಅನುಪಾದಿನ್ನಸಙ್ಖಾರೇಪಿ ಅನಿಚ್ಚಂ ದುಕ್ಖಮನತ್ತಾತಿ ವಿಪಸ್ಸತೀ’’ತಿ (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೨.೭೮೪). ತಸ್ಮಾ ಪರೇಸಂ ಚಕ್ಖಾದಿವವತ್ಥಾನಮ್ಪಿ ಅನಿನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧರೂಪಾದಿವವತ್ಥಾನಮ್ಪಿ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬಮೇವ, ತಸ್ಮಾ ತೇಭೂಮಕಸಙ್ಖಾರಾ ಅವಿಪಸ್ಸನೂಪಗಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ.

ಗೋಚರನಾನತ್ತಞಾಣನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.