೪. ಅಬ್ಭನ್ತರವಗ್ಗೋ

[೨೮೧] ೧. ಅಬ್ಭನ್ತರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಅಬ್ಭನ್ತರೋ ನಾಮ ದುಮೋತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಬಿಮ್ಬಾದೇವೀಥೇರಿಯಾ ಅಮ್ಬರಸದಾನಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇ ಹಿ ಪವತ್ತಿತವರಧಮ್ಮಚಕ್ಕೇ ವೇಸಾಲಿಯಂ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯಂ ವಿಹರನ್ತೇ ಮಹಾಪಜಾಪತೀ ಗೋತಮೀ ಪಞ್ಚ ಸಾಕಿಯಸತಾನಿ ಆದಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಞ್ಚೇವ ಉಪಸಮ್ಪದಞ್ಚ ಲಭಿ. ಅಪರಭಾಗೇ ತಾ ಪಞ್ಚಸತಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ನನ್ದಕೋವಾದಂ (ಮ. ನಿ. ೩.೩೯೮ ಆದಯೋ) ಸುತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಸತ್ಥರಿ ಪನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರನ್ತೇ ರಾಹುಲಮಾತಾ ಬಿಮ್ಬಾದೇವೀ ‘‘ಸಾಮಿಕೋ ಮೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ, ಪುತ್ತೋಪಿ ಮೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ತಸ್ಸೇವ ಸನ್ತಿಕೇ ವಸತಿ, ಅಹಂ ಅಗಾರಮಜ್ಝೇ ಕಿಂಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಹಮ್ಪಿ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಞ್ಚ ಪುತ್ತಞ್ಚ ನಿಬದ್ಧಂ ಪಸ್ಸಮಾನಾ ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಞ್ಚ ಪಿಯಪುತ್ತಞ್ಚ ಪಸ್ಸಮಾನಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯೇ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ರಾಹುಲಸಾಮಣೇರೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಮಾತರಂ ಪಸ್ಸತಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಥೇರಿಯಾ ಉದರವಾತೋ ಕುಪ್ಪಿ. ಸಾ ಪುತ್ತೇ ದಟ್ಠುಂ ಆಗತೇ ತಸ್ಸ ದಸ್ಸನತ್ಥಾಯ ನಿಕ್ಖಮಿತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ, ಅಞ್ಞಾವ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅಫಾಸುಕಭಾವಂ ಕಥಯಿಂಸು. ಸೋ ಮಾತು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ತೇ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ತಾತ, ಅಗಾರಮಜ್ಝೇ ಮೇ ಸಕ್ಖರಯೋಜಿತೇ ಅಮ್ಬರಸೇ ಪೀತೇ ಉದರವಾತೋ ವೂಪಸಮ್ಮತಿ, ಇದಾನಿ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇಮ, ಕುತೋ ತಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಸಾಮಣೇರೋ ‘‘ಲಭನ್ತೋ ಆಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿ. ತಸ್ಸ ಪನಾಯಸ್ಮತೋ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿ, ಆಚರಿಯೋ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ, ಚೂಳಪಿತಾ ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ, ಪಿತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋತಿ ಮಹಾಸಮ್ಪತ್ತಿ. ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗನ್ತ್ವಾ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ದುಮ್ಮುಖಾಕಾರೋ ಹುತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಥೇರೋ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ರಾಹುಲ, ದುಮ್ಮುಖೋ ವಿಯಾಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಮಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಥೇರಿಯಾ ಉದರವಾತೋ ಕುಪಿತೋ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಕ್ಖರಯೋಜಿತೇನ ಕಿರ ಅಮ್ಬರಸೇನ ಫಾಸು ಹೋತೀ’’ತಿ. ‘‘ಹೋತು ಲಭಿಸ್ಸಾಮಿ, ಮಾ ಚಿನ್ತಯೀ’’ತಿ.

ಸೋ ಪುನದಿವಸೇ ತಂ ಆದಾಯ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಾಮಣೇರಂ ಆಸನಸಾಲಾಯಂ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ರಾಜದ್ವಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಕೋಸಲರಾಜಾ ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾ ನಿಸೀದಾಪೇಸಿ, ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ ಉಯ್ಯಾನಪಾಲೋ ಪಿಣ್ಡಿಪಕ್ಕಾನಂ ಮಧುರಅಮ್ಬಾನಂ ಏಕಂ ಪುಟಂ ಆಹರಿ. ರಾಜಾ ಅಮ್ಬಾನಂ ತಚಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಸಕ್ಖರಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಸಯಮೇವ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಥೇರೋ ರಾಜನಿವೇಸನಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಆಸನಸಾಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ಅದಾಸಿ ‘‘ಹರಿತ್ವಾ ಮಾತು ತೇ ದೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ಹರಿತ್ವಾ ಅದಾಸಿ, ಥೇರಿಯಾ ಪರಿಭುತ್ತಮತ್ತೇವ ಉದರವಾತೋ ವೂಪಸಮಿ. ರಾಜಾಪಿ ಮನುಸ್ಸಂ ಪೇಸೇಸಿ – ‘‘ಥೇರೋ ಇಧ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅಮ್ಬರಸಂ ನ ಪರಿಭುಞ್ಜಿ, ಗಚ್ಛ ಕಸ್ಸಚಿ ದಿನ್ನಭಾವಂ ಜಾನಾಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ಥೇರೇನ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಞತ್ವಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಕಥೇಸಿ. ರಾಜಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಚೇ ಸತ್ಥಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸಿಸ್ಸ, ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಾಜಾ ಅಭವಿಸ್ಸ, ರಾಹುಲಸಾಮಣೇರೋ ಪರಿಣಾಯಕರತನಂ, ಥೇರೀ ಇತ್ಥಿರತನಂ, ಸಕಲಚಕ್ಕವಾಳರಜ್ಜಂ ಏತೇಸಞ್ಞೇವ ಅಭವಿಸ್ಸ. ಅಮ್ಹೇಹಿ ಏತೇ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತೇಹಿ ಚರಿತಬ್ಬಂ ಅಸ್ಸ, ಇದಾನಿ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅಮ್ಹೇ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಸನ್ತೇಸು ಏತೇಸು ನ ಯುತ್ತಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪಮಜ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ. ಸೋ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಥೇರಿಯಾ ನಿಬದ್ಧಂ ಅಮ್ಬರಸಂ ದಾಪೇಸಿ. ಥೇರೇನ ಬಿಮ್ಬಾದೇವೀಥೇರಿಯಾ ಅಮ್ಬರಸಸ್ಸ ದಿನ್ನಭಾವೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಪಾಕಟೋ ಜಾತೋ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ – ‘‘ಆವುಸೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ ಕಿರ ಬಿಮ್ಬಾದೇವೀಥೇರಿಂ ಅಮ್ಬರಸೇನ ಸನ್ತಪ್ಪೇಸೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ ರಾಹುಲಮಾತಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೇನ ಅಮ್ಬರಸೇನ ಸನ್ತಪ್ಪಿತಾ, ಪುಬ್ಬೇಪೇಸ ಏತಂ ಸನ್ತಪ್ಪೇಸಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಕಾಸಿಗಾಮಕೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ತಕ್ಕಸಿಲಾಯಂ ಸಬ್ಬಸಿಪ್ಪಾನಿ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಸಣ್ಠಪಿತಘರಾವಾಸೋ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಚ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಚ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಇಸಿಗಣಪರಿವುತೋ ಗಣಸತ್ಥಾ ಹುತ್ವಾ ದೀಘಸ್ಸ ಅದ್ಧುನೋ ಅಚ್ಚಯೇನ ಲೋಣಮ್ಬಿಲಸೇವನತ್ಥಾಯ ಪಬ್ಬತಪಾದಾ ಓತರಿತ್ವಾ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಪತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನೇ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಇಸಿಗಣಸ್ಸ ಸೀಲತೇಜೇನ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಭವನಂ ಕಮ್ಪಿ. ಸಕ್ಕೋ ಆವಜ್ಜಮಾನೋ ತಂ ಕಾರಣಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಇಮೇಸಂ ತಾಪಸಾನಂ ಅವಾಸಾಯ ಪರಿಸಕ್ಕಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಥ ತೇ ಭಿನ್ನಾವಾಸಾ ಉಪದ್ದುತಾ ಚರಮಾನಾ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಂ ನ ಲಭಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಏವಂ ಮೇ ಫಾಸುಕಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ ಉಪಾಯೋ’’ತಿ ವೀಮಂಸನ್ತೋ ಇಮಂ ಉಪಾಯಂ ಅದ್ದಸ – ಮಜ್ಝಿಮಯಾಮಸಮನನ್ತರೇ ರಞ್ಞೋ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಸಿರಿಗಬ್ಭಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ಭದ್ದೇ, ಸಚೇ ತ್ವಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಅಮ್ಬಪಕ್ಕಂ ಖಾದೇಯ್ಯಾಸಿ, ಪುತ್ತಂ ಲಭಿಸ್ಸಸಿ, ಸೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಾಜಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಚಿಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ. ರಾಜಾ ದೇವಿಯಾ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಅಮ್ಬಪಕ್ಕತ್ಥಾಯ ಉಯ್ಯಾನಂ ಪೇಸೇಸ್ಸತಿ, ಅಥಾಹಂ ಅಮ್ಬಾನಿ ಅನ್ತರಧಾಪೇಸ್ಸಾಮಿ, ರಞ್ಞೋ ಉಯ್ಯಾನೇ ಅಮ್ಬಾನಂ ಅಭಾವಂ ಆರೋಚೇಸ್ಸನ್ತಿ, ‘‘ಕೇ ತೇ ಖಾದನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ತಾಪಸಾ ಖಾದನ್ತೀ’’ತಿ ವಕ್ಖನ್ತಿ, ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ತಾಪಸೇ ಪೋಥೇತ್ವಾ ನೀಹರಾಪೇಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ತೇ ಉಪದ್ದುತಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ.

ಸೋ ಮಜ್ಝಿಮಯಾಮಸಮನನ್ತರೇ ಸಿರಿಗಬ್ಭಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಠಿತೋ ಅತ್ತನೋ ದೇವರಾಜಭಾವಂ ಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತೋ ಪುರಿಮಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅವೋಚ –

೯೧. ‘‘ಅಬ್ಭನ್ತರೋ ನಾಮ ದುಮೋ, ಯಸ್ಸ ದಿಬ್ಯಮಿದಂ ಫಲಂ;

ಭುತ್ವಾ ದೋಹಳಿನೀ ನಾರೀ, ಚಕ್ಕವತ್ತಿಂ ವಿಜಾಯತಿ.

೯೨. ‘‘ತ್ವಮ್ಪಿ ಭದ್ದೇ ಮಹೇಸೀಸಿ, ಸಾ ಚಾಪಿ ಪತಿನೋ ಪಿಯಾ;

ಆಹರಿಸ್ಸತಿ ತೇ ರಾಜಾ, ಇದಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಂ ಫಲ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಬ್ಭನ್ತರೋ ನಾಮ ದುಮೋತಿ ಇಮಿನಾ ತಾವ ಗಾಮನಿಗಮಜನಪದಪಬ್ಬತಾದೀನಂ ಅಸುಕಸ್ಸ ಅಬ್ಭನ್ತರೋತಿ ಅವತ್ವಾ ಕೇವಲಂ ಏಕಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಂ ಅಮ್ಬರುಕ್ಖಂ ಕಥೇಸಿ. ಯಸ್ಸ ದಿಬ್ಯಮಿದಂ ಫಲನ್ತಿ ಯಸ್ಸ ಅಮ್ಬರುಕ್ಖಸ್ಸ ದೇವತಾನಂ ಪರಿಭೋಗಾರಹಂ ದಿಬ್ಯಂ ಫಲಂ. ಇದನ್ತಿ ಪನ ನಿಪಾತಮತ್ತಮೇವ. ದೋಹಳಿನೀತಿ ಸಞ್ಜಾತದೋಹಳಾ. ತ್ವಮ್ಪಿ, ಭದ್ದೇ, ಮಹೇಸೀಸೀತಿ ತ್ವಂ, ಸೋಭನೇ ಮಹೇಸೀ, ಅಸಿ. ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ‘‘ಮಹೇಸೀ ಚಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಸಾ ಚಾಪಿ ಪತಿನೋ ಪಿಯಾತಿ ಸೋಳಸನ್ನಂ ದೇವೀಸಹಸ್ಸಾನಂ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಅಗ್ಗಮಹೇಸೀ ಚಾಪಿ ಪತಿನೋ ಚಾಪಿ ಪಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆಹರಿಸ್ಸತಿ ತೇ ರಾಜಾ, ಇದಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಂ ಫಲನ್ತಿ ತಸ್ಸಾ ತೇ ಪಿಯಾಯ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಇದಂ ಮಯಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ಫಲಂ ರಾಜಾ ಆಹರಾಪೇಸ್ಸತಿ, ಸಾ ತ್ವಂ ತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಗಬ್ಭಂ ಲಭಿಸ್ಸಸೀತಿ.

ಏವಂ ಸಕ್ಕೋ ದೇವಿಯಾ ಇಮಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ವತ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಹೋಹಿ, ಮಾ ಪಪಞ್ಚಂ ಅಕಾಸಿ, ಸ್ವೇ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ತಂ ಅನುಸಾಸಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಮೇವ ಗತೋ. ಸಾ ಪುನದಿವಸೇ ಗಿಲಾನಾಲಯಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪರಿಚಾರಿಕಾನಂ ಸಞ್ಞಂ ದತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿ. ರಾಜಾ ಸಮುಸ್ಸಿತಸೇತಚ್ಛತ್ತೇ ಸೀಹಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ನಾಟಕಾನಿ ಪಸ್ಸನ್ತೋ ದೇವಿಂ ಅದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಹಂ, ದೇವೀ’’ತಿ ಪರಿಚಾರಿಕೇ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಗಿಲಾನಾ, ದೇವಾ’’ತಿ. ಸೋ ತಸ್ಸಾ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಯನಪಸ್ಸೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಪಿಟ್ಠಿಂ ಪರಿಮಜ್ಜನ್ತೋ ‘‘ಕಿಂ ತೇ, ಭದ್ದೇ, ಅಫಾಸುಕ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಮಹಾರಾಜ ಅಞ್ಞಂ ಅಫಾಸುಕಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ದೋಹಳೋ ಮೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಇಚ್ಛಸಿ, ಭದ್ದೇ’’ತಿ? ‘‘ಅಬ್ಭನ್ತರಅಮ್ಬಫಲಂ ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಬ್ಭನ್ತರಅಮ್ಬೋ ನಾಮ ಕಹಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ? ‘‘ನಾಹಂ, ದೇವ, ಅಬ್ಭನ್ತರಅಮ್ಬಂ ಜಾನಾಮಿ, ತಸ್ಸ ಪನ ಮೇ ಫಲಂ ಲಭಮಾನಾಯ ಜೀವಿತಂ ಅತ್ಥಿ, ಅಲಭಮಾನಾಯ ನತ್ಥೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಆಹರಾಪೇಸ್ಸಾಮಿ, ಮಾ ಚಿನ್ತಯೀ’’ತಿ ರಾಜಾ ದೇವಿಂ ಅಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಅಮಚ್ಚೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ದೇವಿಯಾ ಅಬ್ಭನ್ತರಅಮ್ಬೇ ನಾಮ ದೋಹಳೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಕಿಂ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ದೇವ ದ್ವಿನ್ನಂ ಅಮ್ಬಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಠಿತೋ ಅಮ್ಬೋ ಅಬ್ಭನ್ತರಅಮ್ಬೋ ನಾಮ, ಉಯ್ಯಾನಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಠಿತಅಮ್ಬತೋ ಫಲಂ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ದೇವಿಯಾ ದಾಪೇಥಾ’’ತಿ.

ರಾಜಾ ‘‘ಸಾಧು, ಏವರೂಪಂ ಅಮ್ಬಂ ಆಹರಥಾ’’ತಿ ಉಯ್ಯಾನಂ ಪೇಸೇಸಿ. ಸಕ್ಕೋ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನ ಉಯ್ಯಾನೇ ಅಮ್ಬಾನಿ ಖಾದಿತಸದಿಸಾನಿ ಕತ್ವಾ ಅನ್ತರಧಾಪೇಸಿ. ಅಮ್ಬತ್ಥಾಯ ಗತಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಸಕಲಉಯ್ಯಾನಂ ವಿಚರನ್ತಾ ಏಕಂ ಅಮ್ಬಮ್ಪಿ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನೇ ಅಮ್ಬಾನಂ ಅಭಾವಂ ರಞ್ಞೋ ಕಥಯಿಂಸು. ‘‘ಕೇ ಅಮ್ಬಾನಿ ಖಾದನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ತಾಪಸಾ, ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ತಾಪಸೇ ಉಯ್ಯಾನತೋ ಪೋಥೇತ್ವಾ ನೀಹರಥಾ’’ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ನೀಹರಿಂಸು. ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಮನೋರಥೋ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪುಣಿ. ದೇವೀ ಅಮ್ಬಫಲತ್ಥಾಯ ನಿಬದ್ಧಂ ಕತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿಯೇವ. ರಾಜಾ ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಅಮಚ್ಚೇ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಚ ಸನ್ನಿಪಾತಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಅಬ್ಭನ್ತರಅಮ್ಬಸ್ಸ ಅತ್ಥಿಭಾವಂ ಜಾನಾಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಆಹಂಸು – ‘‘ದೇವ, ಅಬ್ಭನ್ತರಅಮ್ಬೋ ನಾಮ ದೇವತಾನಂ ಪರಿಭೋಗೋ, ‘ಹಿಮವನ್ತೇ ಕಞ್ಚನಗುಹಾಯ ಅನ್ತೋ ಅತ್ಥೀ’ತಿ ಅಯಂ ನೋ ಪರಮ್ಪರಾಗತೋ ಅನುಸ್ಸವೋ’’ತಿ. ‘‘ಕೋ ಪನ ತತೋ ಅಮ್ಬಂ ಆಹರಿತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ನ ಸಕ್ಕಾ ತತ್ಥ ಮನುಸ್ಸಭೂತೇನ ಗನ್ತುಂ, ಏಕಂ ಸುವಪೋತಕಂ ಪೇಸೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ.

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ರಾಜಕುಲೇ ಏಕೋ ಸುವಪೋತಕೋ ಮಹಾಸರೀರೋ ಕುಮಾರಕಾನಂ ಯಾನಕಚಕ್ಕನಾಭಿಮತ್ತೋ ಥಾಮಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪಞ್ಞವಾ ಉಪಾಯಕುಸಲೋ. ರಾಜಾ ತಂ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ತಾತ ಸುವಪೋತಕ, ಅಹಂ ತವ ಬಹೂಪಕಾರೋ, ಕಞ್ಚನಪಞ್ಜರೇ ವಸಸಿ, ಸುವಣ್ಣತಟ್ಟಕೇ ಮಧುಲಾಜೇ ಖಾದಸಿ, ಸಕ್ಖರಪಾನಕಂ ಪಿವಸಿ, ತಯಾಪಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಏಕಂ ಕಿಚ್ಚಂ ನಿತ್ಥರಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಕಿಂ, ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ತಾತ ದೇವಿಯಾ ಅಬ್ಭನ್ತರಅಮ್ಬೇ ದೋಹಳೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಸೋ ಚ ಅಮ್ಬೋ ಹಿಮವನ್ತೇ ಕಞ್ಚನಪಬ್ಬತನ್ತರೇ ಅತ್ಥಿ ದೇವತಾನಂ ಪರಿಭೋಗೋ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಮನುಸ್ಸಭೂತೇನ ತತ್ಥ ಗನ್ತುಂ, ತಯಾ ತತೋ ಅಮ್ಬಫಲಂ ಆಹರಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ದೇವ, ಆಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ರಾಜಾ ಸುವಣ್ಣತಟ್ಟಕೇ ಮಧುಲಾಜೇ ಖಾದಾಪೇತ್ವಾ ಸಕ್ಖರಪಾನಕಂ ಪಾಯೇತ್ವಾ ಸತಪಾಕತೇಲೇನ ತಸ್ಸ ಪಕ್ಖನ್ತರಾನಿ ಮಕ್ಖೇತ್ವಾ ಉಭೋಹಿ ಹತ್ಥೇಹಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಸೀಹಪಞ್ಜರೇ ಠತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ಸೋಪಿ ರಞ್ಞೋ ನಿಪಚ್ಚಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಪಕ್ಖನ್ದನ್ತೋ ಮನುಸ್ಸಪಥಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಹಿಮವನ್ತೇ ಪಠಮೇ ಪಬ್ಬತನ್ತರೇ ವಸನ್ತಾನಂ ಸುಕಾನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಬ್ಭನ್ತರಅಮ್ಬೋ ನಾಮ ಕತ್ಥ ಅತ್ಥಿ, ಕಥೇಥ ಮೇ ತಂ ಠಾನ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಮಯಂ ನ ಜಾನಾಮ, ದುತಿಯೇ ಪಬ್ಬತನ್ತರೇ ಸುಕಾ ಜಾನಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ.

ಸೋ ತೇಸಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ತತೋ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ದುತಿಯಂ ಪಬ್ಬತನ್ತರಂ ಅಗಮಾಸಿ, ತಥಾ ತತಿಯಂ, ಚತುತ್ಥಂ, ಪಞ್ಚಮಂ, ಛಟ್ಠಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತತ್ಥಪಿ ನಂ ಸುಕಾ ‘‘ನ ಮಯಂ ಜಾನಾಮ, ಸತ್ತಮಪಬ್ಬತನ್ತರೇ ಸುಕಾ ಜಾನಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಸೋ ತತ್ಥಪಿ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಅಬ್ಭನ್ತರಅಮ್ಬೋ ನಾಮ ಕತ್ಥ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಅಸುಕಟ್ಠಾನೇ ನಾಮ ಕಞ್ಚನಪಬ್ಬತನ್ತರೇ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ‘‘ಅಹಂ ತಸ್ಸ ಫಲತ್ಥಾಯ ಆಗತೋ, ಮಂ ತತ್ಥ ನೇತ್ವಾ ತತೋ ಮೇ ಫಲಂ ದಾಪೇಥಾ’’ತಿ. ಸುಕಗಣಾ ಆಹಂಸು – ‘‘ಸಮ್ಮ, ಸೋ ವೇಸ್ಸವಣಮಹಾರಾಜಸ್ಸ ಪರಿಭೋಗೋ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತುಂ, ಸಕಲರುಕ್ಖೋ ಮೂಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸತ್ತಹಿ ಲೋಹಜಾಲೇಹಿ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೋ, ಸಹಸ್ಸಕುಮ್ಭಣ್ಡರಕ್ಖಸಾ ರಕ್ಖನ್ತಿ, ತೇಹಿ ದಿಟ್ಠಸ್ಸ ಜೀವಿತಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಕಪ್ಪುಟ್ಠಾನಗ್ಗಿಅವೀಚಿಮಹಾನಿರಯಸದಿಸಟ್ಠಾನಂ, ಮಾ ತತ್ಥ ಪತ್ಥನಂ ಕರೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಚೇ ತುಮ್ಹೇ ನ ಗಚ್ಛಥ, ಮಯ್ಹಂ ಠಾನಂ ಆಚಿಕ್ಖಥಾ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಅಸುಕೇನ ಚ ಅಸುಕೇನ ಚ ಠಾನೇನ ಯಾಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ತೇಹಿ ಆಚಿಕ್ಖಿತವಸೇನೇವ ಸುಟ್ಠು ಮಗ್ಗಂ ಉಪಧಾರೇತ್ವಾ ತಂ ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದಿವಾ ಅತ್ತಾನಂ ಅದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಮಜ್ಝಿಮಯಾಮಸಮನನ್ತರೇ ರಕ್ಖಸಾನಂ ನಿದ್ದೋಕ್ಕಮನಸಮಯೇ ಅಬ್ಭನ್ತರಅಮ್ಬಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏಕೇನ ಮೂಲನ್ತರೇನ ಸಣಿಕಂ ಅಭಿರುಹಿತುಂ ಆರಭಿ. ಲೋಹಜಾಲಂ ‘‘ಕಿರೀ’’ತಿ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ.

ರಕ್ಖಸಾ ಪಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಸುಕಪೋತಕಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಬಚೋರೋಯ’’ನ್ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಮ್ಮಕರಣಂ ಸಂವಿದಹಿಂಸು. ಏಕೋ ‘‘ಮುಖೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಗಿಲಿಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ ಆಹ, ಅಪರೋ ‘‘ಹತ್ಥೇಹಿ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ಪುಞ್ಜಿತ್ವಾ ವಿಪ್ಪಕಿರಿಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ, ಅಪರೋ ‘‘ದ್ವೇಧಾ ಫಾಲೇತ್ವಾ ಅಙ್ಗಾರೇಸು ಪಚಿತ್ವಾ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ತೇಸಂ ಕಮ್ಮಕರಣಸಂವಿಧಾನಂ ಸುತ್ವಾಪಿ ಅಸನ್ತಸಿತ್ವಾವ ತೇ ರಕ್ಖಸೇ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಭೋ ರಕ್ಖಸಾ, ತುಮ್ಹೇ ಕಸ್ಸ ಮನುಸ್ಸಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ವೇಸ್ಸವಣಮಹಾರಾಜಸ್ಸಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಮ್ಭೋ, ತುಮ್ಹೇಪಿ ಏಕಸ್ಸ ರಞ್ಞೋವ ಮನುಸ್ಸಾ, ಅಹಮ್ಪಿ ರಞ್ಞೋವ ಮನುಸ್ಸೋ, ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಮಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಅಮ್ಬಫಲತ್ಥಾಯ ಪೇಸೇಸಿ, ಸ್ವಾಹಂ ತತ್ಥೇವ ಅತ್ತನೋ ರಞ್ಞೋ ಜೀವಿತಂ ದತ್ವಾ ಆಗತೋ. ಯೋ ಹಿ ಅತ್ತನೋ ಮಾತಾಪಿತೂನಞ್ಚೇವ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಚ ಅತ್ಥಾಯ ಜೀವಿತಂ ಪರಿಚ್ಚಜತಿ, ಸೋ ದೇವಲೋಕೇಯೇವ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಹಮ್ಪಿ ಇಮಮ್ಹಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಚವಿತ್ವಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೯೩. ‘‘ಭತ್ತುರತ್ಥೇ ಪರಕ್ಕನ್ತೋ, ಯಂ ಠಾನಮಧಿಗಚ್ಛತಿ;

ಸೂರೋ ಅತ್ತಪರಿಚ್ಚಾಗೀ, ಲಭಮಾನೋ ಭವಾಮಹ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಭತ್ತುರತ್ಥೇತಿ ಭತ್ತಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಭತ್ತಾದೀಹಿ ಭರಣಪೋಸಕಾ ಪಿತಾ ಮಾತಾ ಸಾಮಿಕೋ ಚ, ಇತಿ ತಿವಿಧಸ್ಸಪೇತಸ್ಸ ಭತ್ತು ಅತ್ಥಾಯ. ಪರಕ್ಕನ್ತೋತಿ ಪರಕ್ಕಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ವಾಯಮನ್ತೋ. ಯಂ ಠಾನಮಧಿಗಚ್ಛತೀತಿ ಯಂ ಸುಖಕಾರಣಂ ಯಸಂ ವಾ ಲಾಭಂ ವಾ ಸಗ್ಗಂ ವಾ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ. ಸೂರೋತಿ ಅಭೀರು ವಿಕ್ಕಮಸಮ್ಪನ್ನೋ. ಅತ್ತಪರಿಚ್ಚಾಗೀತಿ ಕಾಯೇ ಚ ಜೀವಿತೇ ಚ ನಿರಪೇಕ್ಖೋ ಹುತ್ವಾ ತಸ್ಸ ತಿವಿಧಸ್ಸಪಿ ಭತ್ತು ಅತ್ಥಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಚ್ಚಜನ್ತೋ. ಲಭಮಾನೋ ಭವಾಮಹನ್ತಿ ಯಂ ಸೋ ಏವರೂಪೋ ಸೂರೋ ದೇವಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ವಾ ಮನುಸ್ಸಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ವಾ ಲಭತಿ, ಅಹಮ್ಪಿ ತಂ ಲಭಮಾನೋ ಭವಾಮಿ, ತಸ್ಮಾ ಹಾಸೋವ ಮೇ ಏತ್ಥ, ನ ತಾಸೋ, ಕಿಂ ಮಂ ತುಮ್ಹೇ ತಾಸೇಥಾತಿ.

ಏವಂ ಸೋ ಇಮಾಯ ಗಾಥಾಯ ತೇಸಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ತೇ ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಾ ‘‘ಧಮ್ಮಿಕೋ ಏಸ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಮಾರೇತುಂ, ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಮ ನ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಸುಕಪೋತಕಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ‘ಅಮ್ಭೋ ಸುಕಪೋತಕ, ಮುತ್ತೋಸಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಹತ್ಥತೋ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಗಚ್ಛಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಆಗಮನಂ ಮಾ ತುಚ್ಛಂ ಕರೋಥ, ದೇಥ ಮೇ ಏಕಂ ಅಮ್ಬಫಲ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಸುಕಪೋತಕ, ತುಯ್ಹಂ ಏಕಂ ಅಮ್ಬಫಲಂ ದಾತುಂ ನಾಮ ನ ಭಾರೋ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ರುಕ್ಖೇ ಅಮ್ಬಾನಿ ಅಙ್ಕೇತ್ವಾ ಗಹಿತಾನಿ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಫಲೇ ಅಸಮೇನ್ತೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಜೀವಿತಂ ನತ್ಥಿ. ವೇಸ್ಸವಣೇನ ಹಿ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಸಕಿಂ ಓಲೋಕಿತೇ ತತ್ತಕಪಾಲೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತತಿಲಾ ವಿಯ ಕುಮ್ಭಣ್ಡಸಹಸ್ಸಂ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ವಿಪ್ಪಕಿರೀಯತಿ, ತೇನ ತೇ ದಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮ, ಲಭನಟ್ಠಾನಂ ಪನ ಆಚಿಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಯೋ ಕೋಚಿ ದೇತು, ಫಲೇನೇವ ಮೇ ಅತ್ಥೋ, ಲಭನಟ್ಠಾನಂ ಆಚಿಕ್ಖಥಾ’’ತಿ. ‘‘ಏತಸ್ಸ ಕಞ್ಚನಪಬ್ಬತಸ್ಸ ಅನ್ತರೇ ಜೋತಿರಸೋ ನಾಮ ತಾಪಸೋ ಅಗ್ಗಿಂ ಜುಹಮಾನೋ ಕಞ್ಚನಪತ್ತಿಯಾ ನಾಮ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯಂ ವಸತಿ ವೇಸ್ಸವಣಸ್ಸ ಕುಲೂಪಕೋ, ವೇಸ್ಸವಣೋ ತಸ್ಸ ನಿಬದ್ಧಂ ಚತ್ತಾರಿ ಅಮ್ಬಫಲಾನಿ ಪೇಸೇತಿ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛಾ’’ತಿ.

ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಾಪಸಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ನಂ ತಾಪಸೋ ‘‘ಕುತೋ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಮತ್ಥಾಯ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಾಮಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಞ್ಞೋ ದೇವಿಯಾ ಅಬ್ಭನ್ತರಅಮ್ಬಪಕ್ಕೇ ದೋಹಳೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ತದತ್ಥಂ ಆಗತೋಮ್ಹಿ, ರಕ್ಖಸಾ ಪನ ಮೇ ಸಯಂ ಅಮ್ಬಪಕ್ಕಂ ಅದತ್ವಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಪೇಸೇಸು’’ನ್ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ನಿಸೀದ, ಲಭಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ವೇಸ್ಸವಣೋ ಚತ್ತಾರಿ ಫಲಾನಿ ಪೇಸೇಸಿ. ತಾಪಸೋ ತತೋ ದ್ವೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಿ, ಏಕಂ ಸುವಪೋತಕಸ್ಸ ಖಾದನತ್ಥಾಯ ಅದಾಸಿ. ತೇನ ತಸ್ಮಿಂ ಖಾದಿತೇ ಏಕಂ ಫಲಂ ಸಿಕ್ಕಾಯ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಸುವಪೋತಕಸ್ಸ ಗೀವಾಯ ಪಟಿಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ‘‘ಇದಾನಿ ಗಚ್ಛಾ’’ತಿ ಸುಕಪೋತಕಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ಸೋ ತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ದೇವಿಯಾ ಅದಾಸಿ. ಸಾ ತಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ದೋಹಳಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇಸಿ, ತತೋನಿದಾನಂ ಪನಸ್ಸಾ ಪುತ್ತೋ ನಾಹೋಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ದೇವೀ ರಾಹುಲಮಾತಾ ಅಹೋಸಿ, ಸುಕೋ ಆನನ್ದೋ, ಅಮ್ಬಪಕ್ಕದಾಯಕೋ ತಾಪಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ಉಯ್ಯಾನೇ ನಿವುತ್ಥತಾಪಸೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಅಬ್ಭನ್ತರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಠಮಾ.

[೨೮೨] ೨. ಸೇಯ್ಯಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಸೇಯ್ಯಂಸೋ ಸೇಯ್ಯಸೋ ಹೋತೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ಅಮಚ್ಚಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ಕಿರ ರಞ್ಞೋ ಬಹೂಪಕಾರೋ ಸಬ್ಬಕಿಚ್ಚನಿಪ್ಫಾದಕೋ ಅಹೋಸಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಬಹೂಪಕಾರೋ ಮೇ ಅಯ’’ನ್ತಿ ತಸ್ಸ ಮಹನ್ತಂ ಯಸಂ ಅದಾಸಿ. ತಂ ಅಸಹಮಾನಾ ಅಞ್ಞೇ ರಞ್ಞೋ ಪೇಸುಞ್ಞಂ ಉಪಸಂಹರಿತ್ವಾ ತಂ ಪರಿಭಿನ್ದಿಂಸು. ರಾಜಾ ತೇಸಂ ವಚನಂ ಸದ್ದಹಿತ್ವಾ ದೋಸಂ ಅನುಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾವ ತಂ ಸೀಲವನ್ತಂ ನಿದ್ದೋಸಂ ಸಙ್ಖಲಿಕಬನ್ಧನೇನ ಬನ್ಧಾಪೇತ್ವಾ ಬನ್ಧನಾಗಾರೇ ಪಕ್ಖಿಪಾಪೇಸಿ. ಸೋ ತತ್ಥ ಏಕಕೋ ವಸನ್ತೋ ಸೀಲಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಏಕಗ್ಗಚಿತ್ತೋ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮ್ಮಸಿತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಪಾಪುಣಿ. ಅಥಸ್ಸ ರಾಜಾ ಅಪರಭಾಗೇ ನಿದ್ದೋಸಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಸಙ್ಖಲಿಕಬನ್ಧನಂ ಭಿನ್ದಾಪೇತ್ವಾ ಪುರಿಮಯಸತೋ ಮಹನ್ತತರಂ ಯಸಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ‘‘ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಬಹೂನಿ ಮಾಲಾಗನ್ಧಾದೀನಿ ಆದಾಯ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಥಾಗತಂ ಪೂಜೇತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಸತ್ಥಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕರೋನ್ತೋ ‘‘ಅನತ್ಥೋ ಕಿರ ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋತಿ ಅಸ್ಸುಮ್ಹಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಅಹಂ ಪನ ತೇನ ಅನತ್ಥೇನ ಅತ್ಥಂ ಅಕಾಸಿಂ, ಬನ್ಧನಾಗಾರೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಸಿ’’ನ್ತಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ ಖೋ, ಉಪಾಸಕ, ತ್ವಞ್ಞೇವ ಅನತ್ಥೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಹರಿ, ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ಅತ್ತನೋ ಅನತ್ಥೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಹರಿಂ ಸುಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ತಕ್ಕಸಿಲಾಯಂ ಸಬ್ಬಸಿಪ್ಪಾನಿ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಪಿತು ಅಚ್ಚಯೇನ ರಜ್ಜೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ದಸ ರಾಜಧಮ್ಮೇ ಅಕೋಪೇತ್ವಾ ದಾನಂ ದೇತಿ, ಪಞ್ಚ ಸೀಲಾನಿ ರಕ್ಖತಿ, ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ. ಅಥಸ್ಸೇಕೋ ಅಮಚ್ಚೋ ಅನ್ತೇಪುರೇ ಪದುಸ್ಸಿ. ಪಾದಮೂಲಿಕಾದಯೋ ಞತ್ವಾ ‘‘ಅಸುಕಅಮಚ್ಚೋ ಅನ್ತೇಪುರೇ ಪದುಟ್ಠೋ’’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸುಂ. ರಾಜಾ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಯಥಾಸಭಾವತೋ ಞತ್ವಾ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಮಾ ಮಂ ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಉಪಟ್ಠಾಹೀ’’ತಿ ನಿಬ್ಬಿಸಯಂ ಅಕಾಸಿ. ಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಞ್ಞತರಂ ಸಾಮನ್ತರಾಜಾನಂ ಉಪಟ್ಠಹೀತಿ ಸಬ್ಬಂ ವತ್ಥು ಹೇಟ್ಠಾ ಮಹಾಸೀಲವಜಾತಕೇ (ಜಾ. ೧.೧.೫೧) ಕಥಿತಸದಿಸಮೇವ. ಇಧಾಪಿ ಸೋ ರಾಜಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವೀಮಂಸಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಅಮಚ್ಚಸ್ಸ ವಚನಂ ಸದ್ದಹಿತ್ವಾ ‘‘ಬಾರಾಣಸಿರಜ್ಜಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ರಜ್ಜಸೀಮಂ ಪಾಪುಣಿ. ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ಸತ್ತಸತಮತ್ತಾ ಮಹಾಯೋಧಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ದೇವ, ಅಸುಕೋ ನಾಮ ಕಿರ ರಾಜಾ ಬಾರಾಣಸಿರಜ್ಜಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಜನಪದಂ ಭಿನ್ದನ್ತೋ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಏತ್ಥೇವ ನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಪರವಿಹಿಂಸಾಯ ಲದ್ಧೇನ ರಜ್ಜೇನ ಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಮಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಕರಿತ್ಥಾ’’ತಿ?

ಚೋರರಾಜಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ನಗರಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿ, ಪುನ ಅಮಚ್ಚಾ ರಾಜಾನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ದೇವ, ಮಾ ಏವಂ ಕರಿತ್ಥ, ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮ ನ’’ನ್ತಿ ಆಹಂಸು. ರಾಜಾ ‘‘ನ ಲಬ್ಭಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಾತುಂ, ನಗರದ್ವಾರಾನಿ ವಿವರಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸಯಂ ಅಮಚ್ಚಗಣಪರಿವುತೋ ಮಹಾತಲೇ ರಾಜಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ನಿಸೀದಿ. ಚೋರರಾಜಾ ಚತೂಸು ದ್ವಾರೇಸು ಮನುಸ್ಸೇ ಪೋಥೇನ್ತೋ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಾಸಾದಂ ಅಭಿರುಯ್ಹ ಅಮಚ್ಚಪರಿವುತಂ ರಾಜಾನಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಸಙ್ಖಲಿಕಾಹಿ ಬನ್ಧಾಪೇತ್ವಾ ಬನ್ಧನಾಗಾರೇ ಪಕ್ಖಿಪಾಪೇಸಿ. ರಾಜಾ ಬನ್ಧನಾಗಾರೇ ನಿಸಿನ್ನೋವ ಚೋರರಾಜಾನಂ ಮೇತ್ತಾಯನ್ತೋ ಮೇತ್ತಜ್ಝಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸಿ. ತಸ್ಸ ಮೇತ್ತಾನುಭಾವೇನ ಚೋರರಞ್ಞೋ ಕಾಯೇ ಡಾಹೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ಸಕಲಸರೀರಂ ಯಮಕಉಕ್ಕಾಹಿ ಝಾಪಿಯಮಾನಂ ವಿಯ ಜಾತಂ. ಸೋ ಮಹಾದುಕ್ಖಾಭಿತುನ್ನೋ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕಾರಣ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಸೀಲವನ್ತಂ ರಾಜಾನಂ ಬನ್ಧನಾಗಾರೇ ಪಕ್ಖಿಪೇಥ, ತೇನ ವೋ ಇದಂ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ರಜ್ಜಂ ತುಮ್ಹಾಕಮೇವ ಹೋತೂ’’ತಿ ರಜ್ಜಂ ತಸ್ಸೇವ ನಿಯ್ಯಾದೇತ್ವಾ ‘‘ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೋ ಮೇ ಭಾರೋ ಹೋತೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪದುಟ್ಠಾಮಚ್ಚಸ್ಸ ರಾಜಾಣಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಗರಮೇವ ಗತೋ.

ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅಲಙ್ಕತಮಹಾತಲೇ ಸಮುಸ್ಸಿತಸೇತಚ್ಛತ್ತೇ ರಾಜಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಅಮಚ್ಚೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತೋ ಪುರಿಮಾ ದ್ವೇಗಾಥಾ ಅವೋಚ –

೯೪. ‘‘ಸೇಯ್ಯಂಸೋ ಸೇಯ್ಯಸೋ ಹೋತಿ, ಯೋ ಸೇಯ್ಯಮುಪಸೇವತಿ;

ಏಕೇನ ಸನ್ಧಿಂ ಕತ್ವಾನ, ಸತಂ ವಜ್ಝೇ ಅಮೋಚಯಿಂ.

೯೫. ‘‘ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇನ ಲೋಕೇನ, ಸನ್ಧಿಂ ಕತ್ವಾನ ಏಕತೋ;

ಪೇಚ್ಚ ಸಗ್ಗಂ ನಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಇದಂ ಸುಣಾಥ ಕಾಸಿಯಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸೇಯ್ಯಂಸೋ ಸೇಯ್ಯಸೋ ಹೋತಿ, ಯೋ ಸೇಯ್ಯಮುಪಸೇವತೀತಿ ಅನವಜ್ಜಉತ್ತಮಧಮ್ಮಸಙ್ಖಾತೋ ಸೇಯ್ಯೋ ಅಂಸೋ ಕೋಟ್ಠಾಸೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಸೇಯ್ಯಂಸೋ, ಕುಸಲಧಮ್ಮನಿಸ್ಸಿತಪುಗ್ಗಲೋ. ಯೋ ಪುನಪ್ಪುನಂ ತಂ ಸೇಯ್ಯಂ ಕುಸಲಧಮ್ಮಭಾವನಂ ಕುಸಲಾಭಿರತಂ ವಾ ಉತ್ತಮಪುಗ್ಗಲಮುಪಸೇವತಿ, ಸೋ ಸೇಯ್ಯಸೋ ಹೋತಿ ಪಾಸಂಸತರೋ ಚೇವ ಉತ್ತರಿತರೋ ಚ ಹೋತಿ. ಏಕೇನ ಸನ್ಧಿಂ ಕತ್ವಾನ, ಸತಂ ವಜ್ಝೇ ಅಮೋಚಯಿನ್ತಿ ತದಮಿನಾಪಿ ಚೇತಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ – ಅಹಞ್ಹಿ ಸೇಯ್ಯಂ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಂ ಉಪಸೇವನ್ತೋ ತಾಯ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಯ ಏಕೇನ ಚೋರರಞ್ಞಾ ಸನ್ಧಿಂ ಸನ್ಥವಂ ಕತ್ವಾ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ತುಮ್ಹೇ ಸತಜನೇ ವಜ್ಝೇ ಅಮೋಚಯಿಂ.

ದುತಿಯಗಾಥಾಯ ಅತ್ಥೋ – ಯಸ್ಮಾ ಅಹಂ ಏಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕತೋ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಯ ಸನ್ಧಿಂ ಕತ್ವಾ ತುಮ್ಹೇ ವಜ್ಝಪ್ಪತ್ತೇ ಸತಜನೇ ಮೋಚಯಿಂ, ತಸ್ಮಾ ವೇದಿತಬ್ಬಮೇವೇತಂ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇನ ಲೋಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಯ ಸನ್ಧಿಂ ಕತ್ವಾ ಏಕತೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪೇಚ್ಚ ಪರಲೋಕೇ ಸಗ್ಗಂ ನಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಮೇತ್ತಾಯ ಹಿ ಉಪಚಾರಂ ಕಾಮಾವಚರೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ದೇತಿ, ಅಪ್ಪನಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ. ಇದಂ ಮಮ ವಚನಂ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತುಮ್ಹೇ ಕಾಸಿರಟ್ಠವಾಸಿನೋ ಸುಣಾಥಾತಿ.

ಏವಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಯ ಗುಣಂ ವಣ್ಣೇತ್ವಾ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕೇ ಬಾರಾಣಸಿನಗರೇ ಸೇತಚ್ಛತ್ತಂ ಪಹಾಯ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿ. ಸತ್ಥಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ತತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೯೬. ‘‘ಇದಂ ವತ್ವಾ ಮಹಾರಾಜಾ, ಕಂಸೋ ಬಾರಾಣಸಿಗ್ಗಹೋ;

ಧನುಂ ಕಣ್ಡಞ್ಚ ನಿಕ್ಖಿಪ್ಪ, ಸಂಯಮಂ ಅಜ್ಝುಪಾಗಮೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಮಹನ್ತೋ ರಾಜಾತಿ ಮಹಾರಾಜಾ. ಕಂಸೋತಿ ತಸ್ಸ ನಾಮಂ. ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಜ್ಝಾವಸನತೋ ಬಾರಾಣಸಿಗ್ಗಹೋ. ಸೋ ರಾಜಾ ಇದಂ ವಚನಂ ವತ್ವಾ ಧನುಞ್ಚ ಸರಸಙ್ಖಾತಂ ಕಣ್ಡಞ್ಚ ನಿಕ್ಖಿಪ್ಪ ಓಹಾಯ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಸೀಲಸಂಯಮಂ ಉಪಗತೋ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಚ ಪನ ಝಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಅಪರಿಹೀನಜ್ಝಾನೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋತಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಚೋರರಾಜಾ ಆನನ್ದೋ ಅಹೋಸಿ, ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಸೇಯ್ಯಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದುತಿಯಾ.

[೨೮೩] ೩. ವಡ್ಢಕೀಸೂಕರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ವರಂ ವರಂ ತ್ವನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಧನುಗ್ಗಹತಿಸ್ಸತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಪಸೇನದಿರಞ್ಞೋ ಪಿತಾ ಮಹಾಕೋಸಲೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರರಞ್ಞೋ ಧೀತರಂ ವೇದೇಹಿಂ ನಾಮ ಕೋಸಲದೇವಿಂ ದದಮಾನೋ ತಸ್ಸಾ ನ್ಹಾನಚುಣ್ಣಮೂಲಂ ಸತಸಹಸ್ಸುಟ್ಠಾನಂ ಕಾಸಿಗಾಮಂ ಅದಾಸಿ. ಅಜಾತಸತ್ತುನಾ ಪನ ಪಿತರಿ ಮಾರಿತೇ ಕೋಸಲದೇವೀಪಿ ಸೋಕಾಭಿಭೂತಾ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ತತೋ ಪಸೇನದಿ ಕೋಸಲರಾಜಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಜಾತಸತ್ತುನಾ ಪಿತಾ ಮಾರಿತೋ, ಭಗಿನೀಪಿ ಮೇ ಸಾಮಿಕೇ ಕಾಲಕತೇ ತೇನ ಸೋಕೇನ ಕಾಲಕತಾ, ಪಿತುಘಾತಕಸ್ಸ ಚೋರಸ್ಸ ಕಾಸಿಗಾಮಂ ನ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ತಂ ಅಜಾತಸತ್ತುಸ್ಸ ನ ಅದಾಸಿ. ತಂ ಗಾಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ತೇಸಂ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಯುದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಅಜಾತಸತ್ತು ತರುಣೋ ಸಮತ್ಥೋ, ಪಸೇನದಿ ಮಹಲ್ಲಕೋಯೇವ. ಸೋ ಅಭಿಕ್ಖಣಂ ಪರಜ್ಜತಿ, ಮಹಾಕೋಸಲಸ್ಸಾಪಿ ಮನುಸ್ಸಾ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಪರಾಜಿತಾ. ಅಥ ರಾಜಾ ‘‘ಮಯಂ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪರಜ್ಜಾಮ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಅಮಚ್ಚೇ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ದೇವ, ಅಯ್ಯಾ ನಾಮ ಮನ್ತಚ್ಛೇಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ಜೇತವನವಿಹಾರೇ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಕಥಂ ಸೋತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ರಾಜಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ ತಾಯಂ ವೇಲಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪಂ ಸುಣಾಥಾ’’ತಿ ಚರಪುರಿಸೇ ಆಣಾಪೇಸಿ. ತೇ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತಥಾ ಅಕಂಸು.

ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ಕಾಲೇ ದ್ವೇ ಮಹಲ್ಲಕತ್ಥೇರಾ ವಿಹಾರಪಚ್ಚನ್ತೇ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯಂ ವಸನ್ತಿ ದತ್ತತ್ಥೇರೋ ಚ ಧನುಗ್ಗಹತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಚ. ತೇಸು ಧನುಗ್ಗಹತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಪಠಮಯಾಮೇಪಿ ಮಜ್ಝಿಮಯಾಮೇಪಿ ನಿದ್ದಾಯಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಯಾಮೇ ಪಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಉಮ್ಮುಕ್ಕಾನಿ ಸೋಧೇತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿಂ ಜಾಲೇತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಕೋ ಆಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ದತ್ತತ್ಥೇರಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ತಿಸ್ಸತ್ಥೇರಾ’’ತಿ? ‘‘ಕಿಂ ನಿದ್ದಾಯಸಿ ನೋ ತ್ವ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅನಿದ್ದಾಯನ್ತಾ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ? ‘‘ಉಟ್ಠಾಯ ತಾವ ನಿಸೀದಥಾ’’ತಿ. ಸೋ ಉಟ್ಠಾಯ ನಿಸಿನ್ನೋ ತಂ ದತ್ತತ್ಥೇರಂ ಆಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ ದತ್ತತ್ಥೇರ, ಅಯಂ ತೇ ಲೋಲೋ ಮಹೋದರಕೋಸಲೋ ಚಾಟಿಮತ್ತಂ ಭತ್ತಮೇವ ಪೂತಿಂ ಕರೋತಿ, ಯುದ್ಧವಿಚಾರಣಂ ಪನ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಜಾನಾತಿ, ಪರಾಜಿತೋ ಪರಾಜಿತೋತ್ವೇವ ವದಾಪೇತೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ? ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ತೇ ಚರಪುರಿಸಾ ತೇಸಂ ಕಥಂ ಸುಣನ್ತಾ ಅಟ್ಠಂಸು.

ಧನುಗ್ಗಹತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಯುದ್ಧಂ ವಿಚಾರೇಸಿ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಯುದ್ಧೋ ನಾಮ ತಿವಿಧೋ – ಪದುಮಬ್ಯೂಹೋ, ಚಕ್ಕಬ್ಯೂಹೋ, ಸಕಟಬ್ಯೂಹೋತಿ. ಅಜಾತಸತ್ತುಂ ಗಣ್ಹಿತುಕಾಮೇನ ಅಸುಕೇ ನಾಮ ಪಬ್ಬತಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ದ್ವೀಸು ಪಬ್ಬತಭಿತ್ತೀಸು ಮನುಸ್ಸೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಪುರತೋ ದುಬ್ಬಲಬಲಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬತನ್ತರಂ ಪವಿಟ್ಠಭಾವಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ಪವಿಟ್ಠಮಗ್ಗಂ ಓಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪುರತೋ ಚ ಪಚ್ಛತೋ ಚ ಉಭೋಸು ಪಬ್ಬತಭಿತ್ತೀಸು ವಗ್ಗಿತ್ವಾ ಉನ್ನದಿತ್ವಾ ಖಿಪೇ ಪತಿತಮಚ್ಛಂ ವಿಯ ಅನ್ತೋಮುಟ್ಠಿಯಂ ವಟ್ಟಪೋತಕಂ ವಿಯ ಚ ಕತ್ವಾ ಸಕ್ಕಾ ಅಸ್ಸ ತಂ ಗಹೇತು’’ನ್ತಿ. ಚರಪುರಿಸಾ ತಂ ಸಾಸನಂ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸುಂ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ಸಙ್ಗಾಮಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಕಟಬ್ಯೂಹಂ ಕತ್ವಾ ಅಜಾತಸತ್ತುಂ ಜೀವಗ್ಗಾಹಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಧೀತರಂ ವಜಿರಕುಮಾರಿಂ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯಸ್ಸ ದತ್ವಾ ಕಾಸಿಗಾಮಂ ತಸ್ಸಾ ನ್ಹಾನಮೂಲಂ ಕತ್ವಾ ದತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ. ಸಾ ಪವತ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಪಾಕಟಾ ಜಾತಾ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ – ‘‘ಆವುಸೋ, ಕೋಸಲರಾಜಾ ಕಿರ ಧನುಗ್ಗಹತಿಸ್ಸತ್ಥೇರಸ್ಸ ವಿಚಾರಣಾಯ ಅಜಾತಸತ್ತುಂ ಜಿನೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಧನುಗ್ಗಹತಿಸ್ಸೋ ಯುದ್ಧವಿಚಾರಣಾಯ ಛೇಕೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅರಞ್ಞೇ ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತದಾ ಬಾರಾಣಸಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ನಿವುತ್ಥವಡ್ಢಕಿಗಾಮಕಾ ಏಕೋ ವಡ್ಢಕೀ ಥಮ್ಭತ್ಥಾಯ ಅರಞ್ಞಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆವಾಟೇ ಪತಿತಂ ಸೂಕರಪೋತಕಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಘರಂ ನೇತ್ವಾ ಪಟಿಜಗ್ಗಿ. ಸೋ ವುಡ್ಢಿಪ್ಪತ್ತೋ ಮಹಾಸರೀರೋ ವಙ್ಕದಾಠೋ ಆಚಾರಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಹೋಸಿ, ವಡ್ಢಕಿನಾ ಪೋಸಿತತ್ತಾ ಪನ ‘‘ವಡ್ಢಕೀಸೂಕರೋ’’ತ್ವೇವ ಪಞ್ಞಾಯಿ. ವಡ್ಢಕಿಸ್ಸ ರುಕ್ಖತಚ್ಛನಕಾಲೇ ತುಣ್ಡೇನ ರುಕ್ಖಂ ಪರಿವತ್ತೇತಿ, ಮುಖೇನ ಡಂಸಿತ್ವಾ ವಾಸಿಫರಸುನಿಖಾದನಮುಗ್ಗರೇ ಆಹರತಿ, ಕಾಲಸುತ್ತಕೋಟಿಯಂ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಅಥ ಸೋ ವಡ್ಢಕೀ ‘‘ಕೋಚಿದೇವ, ನಂ ಖಾದೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಭಯೇನ ನೇತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ಸೋಪಿ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಖೇಮಂ ಫಾಸುಕಟ್ಠಾನಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಏಕಂ ಪಬ್ಬತನ್ತರೇ ಮಹನ್ತಂ ಗಿರಿಕನ್ದರಂ ಅದ್ದಸ ಸಮ್ಪನ್ನಕನ್ದಮೂಲಫಲಂ ಫಾಸುಕಂ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಅನೇಕಸತಸೂಕರಸಮಾಕಿಣ್ಣಂ. ತೇ ಸೂಕರಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗಮಂಸು. ಸೋಪಿ ತೇ ಆಹ – ‘‘ಅಹಂ ತುಮ್ಹೇವ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ವಿಚರಾಮಿ, ಅಪಿಚ ವೋ ಮಯಾ ದಿಟ್ಠಾ, ಇದಞ್ಚ ಠಾನಂ ರಮಣೀಯಂ, ಅಹಮ್ಪಿ ಇದಾನಿ ಇಧೇವ ವಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಇದಂ ಠಾನಂ ರಮಣೀಯಂ, ಪರಿಸ್ಸಯೋ ಪನೇತ್ಥ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಹಮ್ಪಿ ತುಮ್ಹೇ ದಿಸ್ವಾ ಏತಂ ಅಞ್ಞಾಸಿಂ, ಏವಂ ಗೋಚರಸಮ್ಪನ್ನೇ ಠಾನೇ ವಸನ್ತಾನಂ ವೋ ಸರೀರೇಸು ಮಂಸಲೋಹಿತಂ ನತ್ಥಿ, ಕಿಂ ಪನ ವೋ ಏತ್ಥ ಭಯ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏಕೋ ಬ್ಯಗ್ಘೋ ಪಾತೋವ ಆಗನ್ತ್ವಾ ದಿಟ್ಠದಿಟ್ಠಂಯೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ ಸೋ ನಿಬದ್ಧಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಉದಾಹು ಅನ್ತರನ್ತರಾ’’ತಿ? ‘‘ನಿಬದ್ಧಂ ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ. ‘‘ಕತಿ ಪನ ತೇ ಬ್ಯಗ್ಘಾ’’ತಿ? ‘‘ಏಕೋಯೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ಏತ್ತಕಾ ತುಮ್ಹೇ ಏಕಸ್ಸ ಯುಜ್ಝಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ನ ಸಕ್ಕೋಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಹಂ ತಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಿ, ಕೇವಲಂ ತುಮ್ಹೇ ಮಮ ವಚನಂ ಕರೋಥ, ಸೋ ಬ್ಯಗ್ಘೋ ಕಹಂ ವಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಬ್ಬತೇ’’ತಿ.

ಸೋ ರತ್ತಿಞ್ಞೇವ ಸೂಕರೇ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ಯುದ್ಧಂ ವಿಚಾರೇನ್ತೋ ‘‘ಯುದ್ಧಂ ನಾಮ ಪದುಮಬ್ಯೂಹಚಕ್ಕಬ್ಯೂಹಸಕಟಬ್ಯೂಹವಸೇನ ತಿವಿಧಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪದುಮಬ್ಯೂಹವಸೇನ ವಿಚಾರೇಸಿ. ಸೋ ಹಿ ಭೂಮಿಸೀಸಂ ಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಮಾ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಯುದ್ಧಂ ವಿಚಾರೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಸೂಕರಪಿಲ್ಲಕೇ ಮಾತರೋ ಚ ತೇಸಂ ಮಜ್ಝಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ. ಸೋ ತಾ ಆವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಮಜ್ಝಿಮಸೂಕರಿಯೋ, ತಾ ಆವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪೋತಕಸೂಕರೇ, ತೇ ಆವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಜರಸೂಕರೇ, ತೇ ಆವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ದೀಘದಾಠಸೂಕರೇ, ತೇ ಆವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಯುದ್ಧಸಮತ್ಥೇ ಬಲವತರಸೂಕರೇ ದಸ ವೀಸ ತಿಂಸ ಜನೇ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಬಲಗುಮ್ಬಂ ಕತ್ವಾ ಠಪೇಸಿ. ಅತ್ತನೋ ಠಿತಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಪುರತೋ ಏಕಂ ಪರಿಮಣ್ಡಲಂ ಆವಾಟಂ ಖಣಾಪೇಸಿ, ಪಚ್ಛತೋ ಏಕಂ ಸುಪ್ಪಸಣ್ಠಾನಂ ಅನುಪುಬ್ಬನಿನ್ನಂ ಪಬ್ಭಾರಸದಿಸಂ. ತಸ್ಸ ಸಟ್ಠಿಸತ್ತತಿಮತ್ತೇ ಯೋಧಸೂಕರೇ ಆದಾಯ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ‘‘ಮಾ ಭಾಯಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಕಮ್ಮಂ ವಿಚಾರತೋ ಅರುಣಂ ಉಟ್ಠಹಿ.

ಬ್ಯಗ್ಘೋ ಉಟ್ಠಾಯ ‘‘ಕಾಲೋ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇಸಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಠಿತೇ ಪಬ್ಬತತಲೇ ಠತ್ವಾ ಅಕ್ಖೀನಿ ಉಮ್ಮೀಲೇತ್ವಾ ಸೂಕರೇ ಓಲೋಕೇಸಿ. ವಡ್ಢಕೀಸೂಕರೋ ‘‘ಪಟಿಓಲೋಕೇಥ ನ’’ನ್ತಿ ಸೂಕರಾನಂ ಸಞ್ಞಂ ಅದಾಸಿ, ತೇ ಪಟಿಓಲೋಕೇಸುಂ. ಬ್ಯಗ್ಘೋ ಮುಖಂ ಉಗ್ಘಾಟೇತ್ವಾ ಅಸ್ಸೋಸಿ, ಸೂಕರಾಪಿ ತಥಾ ಕರಿಂಸು. ಬ್ಯಗ್ಘೋ ಮುತ್ತಂ ಛಡ್ಡೇಸಿ, ಸೂಕರಾಪಿ ಛಡ್ಡಯಿಂಸು. ಇತಿ ಯಂ ಯಂ ಸೋ ಕರೋತಿ, ತಂ ತಂ ತೇ ಪಟಿಕರಿಂಸು. ಸೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಸೂಕರಾ ಮಯಾ ಓಲೋಕಿತಕಾಲೇ ಪಲಾಯನ್ತಾ ಪಲಾಯಿತುಮ್ಪಿ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ಅಜ್ಜ ಅಪಲಾಯಿತ್ವಾ ಮಮ ಪಟಿಸತ್ತು ಹುತ್ವಾ ಮಯಾ ಕತಮೇವ ಪಟಿಕರೋನ್ತಿ. ಏತಸ್ಮಿಂ ಭೂಮಿಸೀಸೇ ಠಿತೋ ಏಕೋ ತೇಸಂ ಸಂವಿಧಾಯಕೋಪಿ ಅತ್ಥಿ, ಅಜ್ಜ ಮಯ್ಹಂ ಗತಸ್ಸ ಜಯೋ ನ ಪಞ್ಞಾಯತೀ’’ತಿ. ಸೋ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ. ತೇನ ಪನ ಗಹಿತಮಂಸಖಾದಕೋ ಏಕೋ ಕೂಟಜಟಿಲೋ ಅತ್ಥಿ, ಸೋ ತಂ ತುಚ್ಛಹತ್ಥಮೇವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತೋ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೯೭. ‘‘ವರಂ ವರಂ ತ್ವಂ ನಿಹನಂ ಪುರೇ ಚರಿ,

ಅಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಅಭಿಭುಯ್ಯ ಸೂಕರೇ;

ಸೋದಾನಿ ಏಕೋ ಬ್ಯಪಗಮ್ಮ ಝಾಯಸಿ,

ಬಲಂ ನು ತೇ ಬ್ಯಗ್ಘ ನ ಚಜ್ಜ ವಿಜ್ಜತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ವರಂ ವರಂ ತ್ವಂ ನಿಹನಂ ಪುರೇ ಚರಿ, ಅಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಅಭಿಭುಯ್ಯ ಸೂಕರೇತಿ ಅಮ್ಭೋ ಬ್ಯಗ್ಘ, ತ್ವಂ ಪುಬ್ಬೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಸಬ್ಬಸೂಕರೇ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಇಮೇಸು ಸೂಕರೇಸು ವರಂ ವರಂ ತ್ವಂ ಉತ್ತಮುತ್ತಮಂ ಸೂಕರಂ ನಿಹನನ್ತೋ ವಿಚರಿ. ಸೋದಾನಿ ಏಕೋ ಬ್ಯಪಗಮ್ಮ ಝಾಯಸೀತಿ ಸೋ ತ್ವಂ ಇದಾನಿ ಅಞ್ಞತರಂ ಸೂಕರಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕಕೋವ ಅಪಗನ್ತ್ವಾ ಝಾಯಸಿ ಪಜ್ಝಾಯಸಿ. ಬಲಂ ನು ತೇ ಬ್ಯಗ್ಘ ನ ಚಜ್ಜ ವಿಜ್ಜತೀತಿ ಕಿಂ ನು ತೇ, ಅಮ್ಭೋ ಬ್ಯಗ್ಘ, ಅಜ್ಜ ಕಾಯಬಲಂ ನತ್ಥೀತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಬ್ಯಗ್ಘೋ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೯೮. ‘‘ಇಮೇ ಸುದಂ ಯನ್ತಿ ದಿಸೋದಿಸಂ ಪುರೇ, ಭಯಟ್ಟಿತಾ ಲೇಣಗವೇಸಿನೋ ಪುಥೂ;

ತೇ ದಾನಿ ಸಙ್ಗಮ್ಮ ವಸನ್ತಿ ಏಕತೋ, ಯತ್ಥಟ್ಠಿತಾ ದುಪ್ಪಸಹಜ್ಜಮೇ ಮಯಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸುದನ್ತಿ ನಿಪಾತೋ. ಅಯಂ ಪನ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ – ಇಮೇ ಸೂಕರಾ ಪುಬ್ಬೇ ಮಂ ದಿಸ್ವಾ ಭಯೇನ ಅಟ್ಟಿತಾ ಪೀಳಿತಾ ಅತ್ತನೋ ಲೇಣಗವೇಸಿನೋ ಪುಥೂ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ಹುತ್ವಾ ದಿಸೋದಿಸಂ ಯನ್ತಿ, ತಂ ತಂ ದಿಸಂ ಅಭಿಮುಖಾ ಪಲಾಯನ್ತಿ, ತೇ ದಾನಿ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ ಏಕತೋ ವಸನ್ತಿ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ, ತಞ್ಚ ಭೂಮಿಸೀಸಂ ಉಪಗತಾ, ಯತ್ಥ ಠಿತಾ ದುಪ್ಪಸಹಾ ದುಮ್ಮದ್ದಯಾ ಅಜ್ಜ ಇಮೇ ಮಯಾತಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಉಸ್ಸಾಹಂ ಜನೇನ್ತೋ ಕೂಟಜಟಿಲೋ ‘‘ಮಾ ಭಾಯಿ, ಗಚ್ಛ ತಯಿ ನದಿತ್ವಾ ಪಕ್ಖನ್ದನ್ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಭೀತಾ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಲಾಯಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಬ್ಯಗ್ಘೋ ತಸ್ಮಿಂ ಉಸ್ಸಾಹಂ ಜನೇನ್ತೇ ಸೂರೋ ಹುತ್ವಾ ಪುನ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಬ್ಬತತಲೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ವಡ್ಢಕೀಸೂಕರೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ಆವಾಟಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸೂಕರಾ ‘‘ಸಾಮಿ, ಮಹಾಚೋರೋ ಪುನಾಗತೋ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ‘‘ಮಾ ಭಾಯಿತ್ಥ, ಇದಾನಿ ತಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಬ್ಯಗ್ಘೋ ನದಿತ್ವಾ ವಡ್ಢಕೀಸೂಕರಸ್ಸ ಉಪರಿ ಪತತಿ, ಸೂಕರೋ ತಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಉಪರಿ ಪತನಕಾಲೇ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ವೇಗೇನ ಉಜುಕಂ ಖತಆವಾಟೇ ಪತಿ. ಬ್ಯಗ್ಘೋ ವೇಗಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಉಪರಿಭಾಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಸುಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ತಿರಿಯಂ ಖತಆವಾಟಸ್ಸ ಅತಿಸಮ್ಬಾಧೇ ಮುಖಟ್ಠಾನೇ ಪತಿತ್ವಾ ಪುಞ್ಜಕತೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ. ಸೂಕರೋ ಆವಾಟಾ ಉತ್ತರಿತ್ವಾ ಅಸನಿವೇಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಬ್ಯಗ್ಘಂ ಅನ್ತರಸತ್ಥಿಮ್ಹಿ ದಾಠಾಯ ಪಹರಿತ್ವಾ ಯಾವ ವಕ್ಕಪದೇಸಾ ಫಾಲೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚಮಧುರಮಂಸಂ ದಾಠಾಯ ಪಲಿವೇಠೇತ್ವಾ ಬ್ಯಗ್ಘಸ್ಸ ಮತ್ಥಕೇ ಆವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ‘‘ಗಣ್ಹಥ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಬಹಿಆವಾಟೇ ಛಡ್ಡೇಸಿ. ಪಠಮಂ ಆಗತಾ ಬ್ಯಗ್ಘಮಂಸಂ ಲಭಿಂಸು, ಪಚ್ಛಾ ಆಗತಾ ‘‘ಬ್ಯಗ್ಘಮಂಸಂ ಕೀದಿಸಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ತೇಸಂ ಮುಖಂ ಉಪಸಿಙ್ಘನ್ತಾ ವಿಚರಿಂಸು.

ಸೂಕರಾ ನ ತಾವ ತುಸ್ಸನ್ತಿ. ವಡ್ಢಕೀಸೂಕರೋ ತೇಸಂ ಇಙ್ಘಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ತುಮ್ಹೇ ನ ತುಸ್ಸಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಸಾಮಿ, ಕಿಂ ಏತೇನ ಬ್ಯಗ್ಘೇನ ಘಾತಿತೇನ, ಅಞ್ಞೋ ಪನ ಬ್ಯಗ್ಘಆಣಾಪನಸಮತ್ಥೋ ಕೂಟಜಟಿಲೋ ಅತ್ಥಿಯೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ಕೋ ನಾಮೇಸೋ’’ತಿ? ‘‘ಏಕೋ ದುಸ್ಸೀಲತಾಪಸೋ’’ತಿ. ‘‘ಬ್ಯಗ್ಘೋಪಿ ಮಯಾ ಘಾತಿತೋ, ಸೋ ಮೇ ಕಿಂ ಪಹೋತಿ, ಏಥ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮ ನ’’ನ್ತಿ ಸೂಕರಘಟಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಪಾಯಾಸಿ. ಕೂಟತಾಪಸೋಪಿ ಬ್ಯಗ್ಘೇ ಚಿರಾಯನ್ತೇ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಸೂಕರಾ ಬ್ಯಗ್ಘಂ ಗಣ್ಹಿಂಸೂ’’ತಿ ಪಟಿಪಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ತೇ ಸೂಕರೇ ಆಗಚ್ಛನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಆದಾಯ ಪಲಾಯನ್ತೋ ತೇಹಿ ಅನುಬನ್ಧಿತೋ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ವೇಗೇನ ಉದುಮ್ಬರರುಕ್ಖಂ ಅಭಿರುಹಿ. ಸೂಕರಾ ‘‘ಇದಾನಿಮ್ಹ, ಸಾಮಿ, ನಟ್ಠಾ, ತಾಪಸೋ ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ರುಕ್ಖಂ ಅಭಿರುಹೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ‘‘ಕಿಂ ರುಕ್ಖಂ ನಾಮಾ’’ತಿ? ‘‘ಉದುಮ್ಬರರುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ‘‘ಸೂಕರಿಯೋ ಉದಕಂ ಆಹರನ್ತು, ಸೂಕರಪೋತಕಾ ಪಥವಿಂ ಖಣನ್ತು, ದೀಘದಾಠಾ ಸೂಕರಾ ಮೂಲಾನಿ ಛಿನ್ದನ್ತು, ಸೇಸಾ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಆರಕ್ಖನ್ತೂ’’ತಿ ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾ ತೇಸು ತಥಾ ಕರೋನ್ತೇಸು ಸಯಂ ಉದುಮ್ಬರಸ್ಸ ಉಜುಕಂ ಥೂಲಮೂಲಂ ಫರಸುನಾ ಪಹರನ್ತೋ ವಿಯ ಏಕಪ್ಪಹಾರಮೇವ ಕತ್ವಾ ಉದುಮ್ಬರರುಕ್ಖಂ ಪಾತೇಸಿ. ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಠಿತಸೂಕರಾ ಕೂಟಜಟಿಲಂ ಭೂಮಿಯಂ ಪಾತೇತ್ವಾ ಖಣ್ಡಾಖಣ್ಡಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಯಾವ ಅಟ್ಠಿತೋ ಖಾದಿತ್ವಾ ವಡ್ಢಕೀಸೂಕರಂ ಉದುಮ್ಬರಖನ್ಧೇಯೇವ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಕೂಟಜಟಿಲಸ್ಸ ಪರಿಭೋಗಸಙ್ಖೇನ ಉದಕಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಕರಿಂಸು, ಏಕಞ್ಚ ತರುಣಸೂಕರಿಂ ತಸ್ಸ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಂ ಅಕಂಸು. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಕಿರ ಯಾವಜ್ಜತನಾ ರಾಜಾನೋ ಉದುಮ್ಬರಭದ್ದಪೀಠೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ತೀಹಿ ಸಙ್ಖೇಹಿ ಅಭಿಸಿಞ್ಚನ್ತಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ವನಸಣ್ಡೇ ಅಧಿವತ್ಥಾ ದೇವತಾ ತಂ ಅಚ್ಛರಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ವಿಟಪನ್ತರೇ ಸೂಕರಾನಂ ಅಭಿಮುಖಾ ಹುತ್ವಾ ತತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೯೯. ‘‘ನಮತ್ಥು ಸಙ್ಘಾನ ಸಮಾಗತಾನಂ, ದಿಸ್ವಾ ಸಯಂ ಸಖ್ಯ ವದಾಮಿ ಅಬ್ಭುತಂ;

ಬ್ಯಗ್ಘಂ ಮಿಗಾ ಯತ್ಥ ಜಿನಿಂಸು ದಾಠಿನೋ, ಸಾಮಗ್ಗಿಯಾ ದಾಠಬಲೇಸು ಮುಚ್ಚರೇ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ನಮತ್ಥು ಸಙ್ಘಾನನ್ತಿ ಅಯಂ ಮಮ ನಮಕ್ಕಾರೋ ಸಮಾಗತಾನಂ ಸೂಕರಸಙ್ಘಾನಂ ಅತ್ಥು. ದಿಸ್ವಾ ಸಯಂ ಸಖ್ಯ ವದಾಮಿ ಅಬ್ಭುತನ್ತಿ ಇದಂ ಪುಬ್ಬೇ ಅಭೂತಪುಬ್ಬಂ ಅಬ್ಭುತಂ ಸಖ್ಯಂ ಮಿತ್ತಭಾವಂ ಸಯಂ ದಿಸ್ವಾ ವದಾಮಿ. ಬ್ಯಗ್ಘಂ ಮಿಗಾ ಯತ್ಥ ಜಿನಿಂಸು ದಾಠಿನೋತಿ ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ದಾಠಿನೋ ಸೂಕರಮಿಗಾ ಬ್ಯಗ್ಘಂ ಜಿನಿಂಸು, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ. ಸಾಮಗ್ಗಿಯಾ ದಾಠಬಲೇಸು ಮುಚ್ಚರೇತಿ ಯಾ ಸಾ ದಾಠಬಲೇಸು ಸೂಕರೇಸು ಸಾಮಗ್ಗೀ ಏಕಜ್ಝಾಸಯತಾ, ತಾಯ ತೇಸು ಸಾಮಗ್ಗಿಯಾ ತೇ ದಾಠಬಲಾ ಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಜ್ಜ ಮರಣಭಯಾ ಮುತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಧನುಗ್ಗಹತಿಸ್ಸೋ ವಡ್ಢಕೀಸೂಕರೋ ಅಹೋಸಿ, ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ವಡ್ಢಕೀಸೂಕರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ತತಿಯಾ.

[೨೮೪] ೪. ಸಿರಿಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಯಂ ಉಸ್ಸುಕಾ ಸಙ್ಘರನ್ತೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ಸಿರಿಚೋರಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಜಾತಕೇ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನವತ್ಥು ಹೇಟ್ಠಾ ಖದಿರಙ್ಗಾರಜಾತಕೇ (ಜಾ. ೧.೧.೪೦) ವಿತ್ಥಾರಿತಮೇವ. ಇಧಾಪಿ ಪನ ಸಾ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಘರೇ ಚತುತ್ಥೇ ದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ವಸನಕಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿದೇವತಾ ದಣ್ಡಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೀ ಚತುಪಞ್ಞಾಸಹಿರಞ್ಞಕೋಟಿಯೋ ಆಹರಿತ್ವಾ ಕೋಟ್ಠೇ ಪೂರೇತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಿನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಹಾಯಿಕಾ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ನಂ ಸೋ ಆದಾಯ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ನೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ, ಸಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಅಹೋಸಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಯಸೋ ಯಥಾಪೋರಾಣೋವ ಜಾತೋ. ಅಥೇಕೋ ಸಾವತ್ಥಿವಾಸೀ ಸಿರಿಲಕ್ಖಣಞ್ಞೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ದುಗ್ಗತೋ ಹುತ್ವಾ ಪುನ ಇಸ್ಸರೋ ಜಾತೋ, ಯಂನೂನಾಹಂ ತಂ ದಟ್ಠುಕಾಮೋ ವಿಯ ಗತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಘರತೋ ಸಿರಿಂ ಥೇನೇತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ತಸ್ಸ ಘರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇನ ಕತಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನೋ ಸಾರಣೀಯಕಥಾಯ ವತ್ತಮಾನಾಯ ‘‘ಕಿಮತ್ಥಂ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಕತ್ಥ ನು ಖೋ ಸಿರೀ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ’’ತಿ ಓಲೋಕೇಸಿ. ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಚ ಸಬ್ಬಸೇತೋ ಧೋತಸಙ್ಖಪಟಿಭಾಗೋ ಕುಕ್ಕುಟೋ ಸುವಣ್ಣಪಞ್ಜರೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಠಪಿತೋ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಸ ಚೂಳಾಯ ಸಿರೀ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಓಲೋಕಯಮಾನೋ ಸಿರಿಯಾ ತತ್ಥ ಪತಿಟ್ಠಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಅಹಂ, ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ, ಪಞ್ಚಸತೇ ಮಾಣವೇ ಮನ್ತೇ ವಾಚೇಮಿ, ಅಕಾಲರವಿಂ ಏಕಂ ಕುಕ್ಕುಟಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ತೇ ಚ ಮಯಞ್ಚ ಕಿಲಮಾಮ, ಅಯಞ್ಚ ಕಿರ ಕುಕ್ಕುಟೋ ಕಾಲರವೀ, ಇಮಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಆಗತೋಮ್ಹಿ, ದೇಹಿ ಮೇ ಏತಂ ಕುಕ್ಕುಟ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಗಣ್ಹ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ದೇಮಿ ತೇ ಕುಕ್ಕುಟ’’ನ್ತಿ. ‘‘ದೇಮೀ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತಕ್ಖಣೇಯೇವ ಸಿರೀ ತಸ್ಸ ಚೂಳತೋ ಅಪಗನ್ತ್ವಾ ಉಸ್ಸೀಸಕೇ ಠಪಿತೇ ಮಣಿಕ್ಖನ್ಧೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಿರಿಯಾ ಮಣಿಮ್ಹಿ ಪತಿಟ್ಠಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಮಣಿಮ್ಪಿ ಯಾಚಿ. ‘‘ಮಣಿಮ್ಪಿ ದೇಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತಕ್ಖಣೇಯೇವ ಸಿರೀ ಮಣಿತೋ ಅಪಗನ್ತ್ವಾ ಉಸ್ಸೀಸಕೇ ಠಪಿತಆರಕ್ಖಯಟ್ಠಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಿರಿಯಾ ತತ್ಥ ಪತಿಟ್ಠಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತಮ್ಪಿ ಯಾಚಿ. ‘‘ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛಾಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತಕ್ಖಣೇಯೇವ ಸಿರೀ ಯಟ್ಠಿತೋ ಅಪಗನ್ತ್ವಾ ಪುಞ್ಞಲಕ್ಖಣದೇವಿಯಾ ನಾಮ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಸೀಸೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ಸಿರಿಚೋರಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತತ್ಥ ಪತಿಟ್ಠಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜಿಯಭಣ್ಡಂ ಏತಂ, ಯಾಚಿತುಮ್ಪಿ ನ ಸಕ್ಕಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ, ಅಹಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಗೇಹೇ ‘ಸಿರಿಂ ಥೇನೇತ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಆಗಚ್ಛಿಂ, ಸಿರೀ ಪನ ತೇ ಕುಕ್ಕುಟಸ್ಸ ಚೂಳಾಯಂ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ ಅಹೋಸಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಮಮ ದಿನ್ನೇ ತತೋ ಅಪಗನ್ತ್ವಾ ಮಣಿಮ್ಹಿ ಪತಿಟ್ಠಹಿ, ಮಣಿಮ್ಹಿ ದಿನ್ನೇ ಆರಕ್ಖಯಟ್ಠಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಹಿ, ಆರಕ್ಖಯಟ್ಠಿಯಾ ದಿನ್ನಾಯ ತತೋ ಅಪಗನ್ತ್ವಾ ಪುಞ್ಞಲಕ್ಖಣದೇವಿಯಾ ಸೀಸೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ, ‘ಇದಂ ಖೋ ಪನ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜಿಯಭಣ್ಡ’ನ್ತಿ ಇಮಮ್ಪಿ ಮೇ ನ ಗಹಿತಂ, ನ ಸಕ್ಕಾ ತವ ಸಿರಿಂ ಥೇನೇತುಂ, ತವ ಸನ್ತಕಂ ತವೇವ ಹೋತೂ’’ತಿ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ‘‘ಇಮಂ ಕಾರಣಂ ಸತ್ಥು ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಪೂಜೇತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಸಬ್ಬಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ನ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಇದಾನೇವ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಸಿರೀ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗಚ್ಛತಿ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಅಪ್ಪಪುಞ್ಞೇಹಿ ಉಪ್ಪಾದಿತಸಿರೀ ಪನ ಪುಞ್ಞವನ್ತಾನಂಯೇವ ಪಾದಮೂಲಂ ಗತಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಕಾಸಿರಟ್ಠೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ತಕ್ಕಸಿಲಾಯಂ ಸಿಪ್ಪಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸನ್ತೋ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಕಾಲಕಿರಿಯಾಯ ಸಂವಿಗ್ಗೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಚ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಚ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ದೀಘಸ್ಸ ಅದ್ಧುನೋ ಅಚ್ಚಯೇನ ಲೋಣಮ್ಬಿಲಸೇವನತ್ಥಾಯ ಜನಪದಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ಉಯ್ಯಾನೇ ವಸಿತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಭಿಕ್ಖಂ ಚರಮಾನೋ ಹತ್ಥಾಚರಿಯಸ್ಸ ಘರದ್ವಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸೋ ತಸ್ಸ ಆಚಾರವಿಹಾರೇ ಪಸನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖಂ ದತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನೇ ವಸಾಪೇತ್ವಾ ನಿಚ್ಚಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಏಕೋ ಕಟ್ಠಹಾರಕೋ ಅರಞ್ಞತೋ ದಾರೂನಿ ಆಹರನ್ತೋ ವೇಲಾಯ ನಗರದ್ವಾರಂ ಪಾಪುಣಿತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ಸಾಯಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ದೇವಕುಲೇ ದಾರುಕಲಾಪಂ ಉಸ್ಸೀಸಕೇ ಕತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿ, ದೇವಕುಲೇ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಾ ಬಹೂ ಕುಕ್ಕುಟಾ ತಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖೇ ಸಯಿಂಸು. ತೇಸು ಉಪರಿಸಯಿತಕುಕ್ಕುಟೋ ಪಚ್ಚೂಸಕಾಲೇ ವಚ್ಚಂ ಪಾತೇನ್ತೋ ಹೇಟ್ಠಾಸಯಿತಕುಕ್ಕುಟಸ್ಸ ಸರೀರೇ ಪಾತೇಸಿ. ‘‘ಕೇನ ಮೇ ಸರೀರೇ ವಚ್ಚಂ ಪಾತಿತ’’ನ್ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ‘‘ಮಯಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಕಿಂಕಾರಣಾ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ‘‘ಅನುಪಧಾರೇತ್ವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನಪಿ ಪಾತೇಸಿ. ತತೋ ಉಭೋಪಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಕುದ್ಧಾ ‘‘ಕಿಂ ತೇ ಬಲಂ, ಕಿಂ ತೇ ಬಲ’’ನ್ತಿ ಕಲಹಂ ಕರಿಂಸು. ಅಥ ಹೇಟ್ಠಾಸಯಿತಕುಕ್ಕುಟೋ ಆಹ – ‘‘ಮಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ಅಙ್ಗಾರೇ ಪಕ್ಕಮಂಸಂ ಖಾದನ್ತೋ ಪಾತೋವ ಕಹಾಪಣಸಹಸ್ಸಂ ಲಭತೀ’’ತಿ. ಉಪರಿಸಯಿತಕುಕ್ಕುಟೋ ಆಹ – ‘‘ಅಮ್ಭೋ, ಮಾ ತ್ವಂ ಏತ್ತಕೇನ ಗಜ್ಜಿ, ಮಮ ಥೂಲಮಂಸಂ ಖಾದನ್ತೋ ರಾಜಾ ಹೋತಿ, ಬಹಿಮಂಸಂ ಖಾದನ್ತೋ ಪುರಿಸೋ ಚೇ, ಸೇನಾಪತಿಟ್ಠಾನಂ, ಇತ್ಥೀ ಚೇ, ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಟ್ಠಾನಂ ಲಭತಿ. ಅಟ್ಠಿಮಂಸಂ ಪನ ಮೇ ಖಾದನ್ತೋ ಗಿಹೀ ಚೇ, ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕಟ್ಠಾನಂ, ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಚೇ, ರಾಜಕುಲೂಪಕಭಾವಂ ಲಭತೀ’’ತಿ.

ಕಟ್ಠಹಾರಕೋ ತೇಸಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ರಜ್ಜೇ ಪತ್ತೇ ಸಹಸ್ಸೇನ ಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಸಣಿಕಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಉಪರಿಸಯಿತಕುಕ್ಕುಟಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಾರೇತ್ವಾ ಉಚ್ಛಙ್ಗೇ ಕತ್ವಾ ‘‘ರಾಜಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ವಿವಟದ್ವಾರೇನೇವ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಕುಕ್ಕುಟಂ ನಿತ್ತಚಂ ಕತ್ವಾ ಉದರಂ ಸೋಧೇತ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ಕುಕ್ಕುಟಮಂಸಂ ಸಾಧುಕಂ ಸಮ್ಪಾದೇಹೀ’’ತಿ ಪಜಾಪತಿಯಾ ಅದಾಸಿ. ಸಾ ಕುಕ್ಕುಟಮಂಸಞ್ಚ ಭತ್ತಞ್ಚ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ‘‘ಭುಞ್ಜ, ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಉಪನಾಮೇಸಿ. ‘‘ಭದ್ದೇ, ಏತಂ ಮಂಸಂ ಮಹಾನುಭಾವಂ, ಏತಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಅಹಂ ರಾಜಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ, ತ್ವಂ ಅಗ್ಗಮಹೇಸೀ ಭವಿಸ್ಸಸಿ, ತಂ ಭತ್ತಞ್ಚ ಮಂಸಞ್ಚ ಆದಾಯ ಗಙ್ಗಾತೀರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನ್ಹಾಯಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಭತ್ತಭಾಜನಂ ತೀರೇ ಠಪೇತ್ವಾ ನ್ಹಾನತ್ಥಾಯ ಓತರಿಂಸು. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ವಾತೇನ ಖುಭಿತಂ ಉದಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಭತ್ತಭಾಜನಂ ಆದಾಯ ಅಗಮಾಸಿ. ತಂ ನದೀಸೋತೇನ ವುಯ್ಹಮಾನಂ ಹೇಟ್ಠಾನದಿಯಂ ಹತ್ಥಿಂ ನ್ಹಾಪೇನ್ತೋ ಏಕೋ ಹತ್ಥಾಚರಿಯೋ ಮಹಾಮತ್ತೋ ದಿಸ್ವಾ ಉಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ವಿವರಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಮೇತ್ಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಭತ್ತಞ್ಚೇವ ಕುಕ್ಕುಟಮಂಸಞ್ಚ ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ತಂ ಪಿದಹಾಪೇತ್ವಾ ಲಞ್ಛಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಯಾವ ಮಯಂ ಆಗಚ್ಛಾಮ, ತಾವಿಮಂ ಭತ್ತಂ ಮಾ ವಿವರಾ’’ತಿ ಭರಿಯಾಯ ಪೇಸೇಸಿ. ಸೋಪಿ ಖೋ ಕಟ್ಠಹಾರಕೋ ಮುಖತೋ ಪವಿಟ್ಠೇನ ವಾಲುಕೋದಕೇನ ಉದ್ಧುಮಾತಉದರೋ ಪಲಾಯಿ.

ಅಥೇಕೋ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥಾಚರಿಯಸ್ಸ ಕುಲೂಪಕೋ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಕತಾಪಸೋ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಉಪಟ್ಠಾಕೋ ಹತ್ಥಿಟ್ಠಾನಂ ನ ವಿಜಹತಿ, ಕದಾ ನು ಖೋ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುನಾ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ ತಂ ಪುರಿಸಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಕಾರಣಂ ಞತ್ವಾ ಪುರೇತರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಹತ್ಥಾಚರಿಯಸ್ಸ ನಿವೇಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ಹತ್ಥಾಚರಿಯೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ತಂ ಭತ್ತಭಾಜನಂ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ತಾಪಸಂ ಮಂಸೋದನೇನ ಪರಿವಿಸಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತಾಪಸೋ ಭತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಂಸೇ ದೀಯಮಾನೇ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಮಂಸಂ ಅಹಂ ವಿಚಾರೇಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ವಿಚಾರೇಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಥೂಲಮಂಸಾದೀನಿ ಏಕೇಕಂ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಥೂಲಮಂಸಂ ಹತ್ಥಾಚರಿಯಸ್ಸ ದಾಪೇಸಿ, ಬಹಿಮಂಸಂ ತಸ್ಸ ಭರಿಯಾಯ, ಅಟ್ಠಿಮಂಸಂ ಅತ್ತನಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿ. ಸೋ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಾವಸಾನೇ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ‘‘ತ್ವಂ ಇತೋ ತತಿಯದಿವಸೇ ರಾಜಾ ಭವಿಸ್ಸಸಿ, ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಹೋಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ತತಿಯದಿವಸೇ ಏಕೋ ಸಾಮನ್ತರಾಜಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಪರಿವಾರೇಸಿ. ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಹತ್ಥಾಚರಿಯಂ ರಾಜವೇಸಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಹತ್ಥಿಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಯುಜ್ಝಾ’’ತಿ ಆಣಾಪೇತ್ವಾ ಸಯಂ ಅಞ್ಞಾತಕವೇಸೇನ ಸೇನಾಯ ವಿಚಾರೇನ್ತೋ ಏಕೇನ ಮಹಾವೇಗೇನ ಸರೇನ ವಿದ್ಧೋ ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ ಮರಿ. ತಸ್ಸ ಮತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಹತ್ಥಾಚರಿಯೋ ಬಹೂ ಕಹಾಪಣೇ ನೀಹರಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಧನತ್ಥಿಕಾ ಪುರತೋ ಹುತ್ವಾ ಯುಜ್ಝನ್ತೂ’’ತಿ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇಸಿ. ಬಲಕಾಯೋ ಮುಹುತ್ತೇನೇವ ಸಾಮನ್ತರಾಜಾನಂ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪೇಸಿ. ಅಮಚ್ಚಾ ರಞ್ಞೋ ಸರೀರಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಕಂ ರಾಜಾನಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ಮನ್ತಯಮಾನಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಾಜಾ ಜೀವಮಾನೋ ಅತ್ತನೋ ವೇಸಂ ಹತ್ಥಾಚರಿಯಸ್ಸ ಅದಾಸಿ, ಅಯಮೇವ ಯುದ್ಧಂ ಕತ್ವಾ ರಜ್ಜಂ ಗಣ್ಹಿ, ಏತಸ್ಸೇವ ರಜ್ಜಂ ದಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ತಂ ರಜ್ಜೇನ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿಂಸು, ಭರಿಯಮ್ಪಿಸ್ಸ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಂ ಅಕಂಸು. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ರಾಜಕುಲೂಪಕೋ ಅಹೋಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ಇಮಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧೦೦. ‘‘ಯಂ ಉಸ್ಸುಕಾ ಸಙ್ಘರನ್ತಿ, ಅಲಕ್ಖಿಕಾ ಬಹುಂ ಧನಂ;

ಸಿಪ್ಪವನ್ತೋ ಅಸಿಪ್ಪಾ ಚ, ಲಕ್ಖಿವಾ ತಾನಿ ಭುಞ್ಜತಿ.

೧೦೧. ‘‘ಸಬ್ಬತ್ಥ ಕತಪುಞ್ಞಸ್ಸ, ಅತಿಚ್ಚಞ್ಞೇವ ಪಾಣಿನೋ;

ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಬಹೂ ಭೋಗಾ, ಅಪ್ಪನಾಯತನೇಸುಪೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಯಂ ಉಸ್ಸುಕಾತಿ ಯಂ ಧನಸಙ್ಘರಣೇ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಮಾಪನ್ನಾ ಛನ್ದಜಾತಾ ಕಿಚ್ಛೇನ ಬಹುಂ ಧನಂ ಸಙ್ಘರನ್ತಿ.‘‘ಯೇ ಉಸ್ಸುಕಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಯೇ ಪುರಿಸಾ ಧನಸಂಹರಣೇ ಉಸ್ಸುಕಾ ಹತ್ಥಿಸಿಪ್ಪಾದಿವಸೇನ ಸಿಪ್ಪವನ್ತೋ ಅಸಿಪ್ಪಾ ಚ ಅನ್ತಮಸೋ ವೇತನೇನ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಬಹುಂ ಧನಂ ಸಙ್ಘರನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಲಕ್ಖಿವಾ ತಾನಿ ಭುಞ್ಜತೀತಿ ತಾನಿ ‘‘ಬಹುಂ ಧನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಾನಿ ಧನಾನಿ ಪುಞ್ಞವಾ ಪುರಿಸೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಞ್ಞಫಲಂ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಮ್ಮಂ ಅಕತ್ವಾಪಿ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ.

ಅತಿಚ್ಚಞ್ಞೇವ ಪಾಣಿನೋತಿ ಅತಿಚ್ಚ ಅಞ್ಞೇ ಏವ ಪಾಣಿನೋ. ಏವ-ಕಾರೋ ಪುರಿಮಪದೇನ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ, ಸಬ್ಬತ್ಥೇವ ಕತಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಅಞ್ಞೇ ಅಕತಪುಞ್ಞೇ ಸತ್ತೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಪ್ಪನಾಯತನೇಸುಪೀತಿ ಅಪಿ ಅನಾಯತನೇಸುಪಿ ಅರತನಾಕರೇಸು ರತನಾನಿ ಅಸುವಣ್ಣಾಯತನಾದೀಸು ಸುವಣ್ಣಾದೀನಿ ಅಹತ್ಥಾಯತನಾದೀಸು ಹತ್ಥಿಆದಯೋತಿ ಸವಿಞ್ಞಾಣಕಅವಿಞ್ಞಾಣಕಾ ಬಹೂ ಭೋಗಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಮುತ್ತಾಮಣಿಆದೀನಂ ಅನಾಕರೇ ಉಪ್ಪತ್ತಿಯಂ ದುಟ್ಠಗಾಮಣಿಅಭಯಮಹಾರಾಜಸ್ಸ ವತ್ಥು ಕಥೇತಬ್ಬಂ.

ಸತ್ಥಾ ಪನ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ವತ್ವಾ ‘‘ಗಹಪತಿ, ಇಮೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಪುಞ್ಞಸದಿಸಂ ಅಞ್ಞಂ ಆಯತನಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಪುಞ್ಞವನ್ತಾನಞ್ಹಿ ಅನಾಕರೇಸು ರತನಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ –

‘‘ಏಸ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ, ಸಬ್ಬಕಾಮದದೋ ನಿಧಿ;

ಯಂ ಯದೇವಾಭಿಪತ್ಥೇನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಮೇತೇನ ಲಬ್ಭತಿ.

‘‘ಸುವಣ್ಣತಾ ಸುಸರತಾ, ಸುಸಣ್ಠಾನಾ ಸುರೂಪತಾ;

ಆಧಿಪಚ್ಚಪರಿವಾರೋ, ಸಬ್ಬಮೇತೇನ ಲಬ್ಭತಿ.

‘‘ಪದೇಸರಜ್ಜಂ ಇಸ್ಸರಿಯಂ, ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸುಖಂ ಪಿಯಂ;

ದೇವರಜ್ಜಮ್ಪಿ ದಿಬ್ಬೇಸು, ಸಬ್ಬಮೇತೇನ ಲಬ್ಭತಿ.

‘‘ಮಾನುಸ್ಸಿಕಾ ಚ ಸಮ್ಪತ್ತಿ, ದೇವಲೋಕೇ ಚ ಯಾ ರತಿ;

ಯಾ ಚ ನಿಬ್ಬಾನಸಮ್ಪತ್ತಿ, ಸಬ್ಬಮೇತೇನ ಲಬ್ಭತಿ.

‘‘ಮಿತ್ತಸಮ್ಪದಮಾಗಮ್ಮ, ಯೋನಿಸೋವ ಪಯುಞ್ಜತೋ;

ವಿಜ್ಜಾವಿಮುತ್ತಿವಸೀಭಾವೋ, ಸಬ್ಬಮೇತೇನ ಲಬ್ಭತಿ.

‘‘ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ವಿಮೋಕ್ಖಾ ಚ, ಯಾ ಚ ಸಾವಕಪಾರಮೀ;

ಪಚ್ಚೇಕಬೋಧಿ ಬುದ್ಧಭೂಮಿ, ಸಬ್ಬಮೇತೇನ ಲಬ್ಭತಿ.

‘‘ಏವಂ ಮಹತ್ಥಿಕಾ ಏಸಾ, ಯದಿದಂ ಪುಞ್ಞಸಮ್ಪದಾ;

ತಸ್ಮಾ ಧೀರಾ ಪಸಂಸನ್ತಿ, ಪಣ್ಡಿತಾ ಕತಪುಞ್ಞತ’’ನ್ತಿ. (ಖು. ಪಾ. ೮.೧೦-೧೬);

ಇದಾನಿ ಯೇಸು ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಸಿರೀ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ, ತಾನಿ ರತನಾನಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಕುಕ್ಕುಟೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ.

೧೦೨. ‘‘ಕುಕ್ಕುಟೋ ಮಣಯೋ ದಣ್ಡೋ, ಥಿಯೋ ಚ ಪುಞ್ಞಲಕ್ಖಣಾ;

ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಅಪಾಪಸ್ಸ, ಕತಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಜನ್ತುನೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ದಣ್ಡೋತಿ ಆರಕ್ಖಯಟ್ಠಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ಥಿಯೋತಿ ಸೇಟ್ಠಿಭರಿಯಂ ಪುಞ್ಞಲಕ್ಖಣದೇವಿಂ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಗಾಥಂ ವತ್ವಾ ಚ ಪನ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ರಾಜಾ ಆನನ್ದೋ ಅಹೋಸಿ, ಕುಲೂಪಕತಾಪಸೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಸಿರಿಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಚತುತ್ಥಾ.

[೨೮೫] ೫. ಮಣಿಸೂಕರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ದರಿಯಾ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಸುನ್ದರೀಮಾರಣಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ಸಕ್ಕತೋ ಹೋತಿ ಗರುಕತೋತಿ ವತ್ಥು ಉದಾನೇ (ಉದಾ. ೩೮) ಆಗತಮೇವ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ – ಭಗವತೋ ಕಿರ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಮಹಾನದೀನಂ ಮಹೋಘಸದಿಸೇ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಹತಲಾಭಸಕ್ಕಾರಾ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಸೂರಿಯುಗ್ಗಮನಕಾಲೇ ಖಜ್ಜೋಪನಕಾ ವಿಯ ನಿಪ್ಪಭಾ ಹುತ್ವಾ ಏಕತೋ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಮನ್ತಯಿಂಸು – ‘‘ಮಯಂ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಉಪ್ಪನ್ನಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಹತಲಾಭಸಕ್ಕಾರಾ, ನ ಕೋಚಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅತ್ಥಿಭಾವಮ್ಪಿ ಜಾನಾತಿ, ಕೇನ ನು ಖೋ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಅವಣ್ಣಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಮಸ್ಸ ಅನ್ತರಧಾಪೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ. ಅಥ ನೇಸಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಸುನ್ದರಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ಸಕ್ಕುಣಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ.

ತೇ ಏಕದಿವಸಂ ಸುನ್ದರಿಂ ತಿತ್ಥಿಯಾರಾಮಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಠಿತಂ ನಾಲಪಿಂಸು. ಸಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತೀಪಿ ಪಟಿವಚನಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ‘‘ಅಪಿ ನು, ಅಯ್ಯಾ, ತುಮ್ಹೇ ಕೇನಚಿ ವಿಹೇಠಿತಾತ್ಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಕಿಂ, ಭಗಿನಿ, ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ಅಮ್ಹೇ ವಿಹೇಠೇತ್ವಾ ಹತಲಾಭಸಕ್ಕಾರೇ ಕತ್ವಾ ವಿಚರನ್ತಂ ನ ಪಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. ಸಾ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಮಯಾ ಏತ್ಥ ಕಿಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ? ತ್ವಂ ಖೋಸಿ, ಭಗಿನಿ, ಅಭಿರೂಪಾ ಸೋಭಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಾ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಅಯಸಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಮಹಾಜನಂ ತವ ಕಥಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಹತಲಾಭಸಕ್ಕಾರಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ? ಸಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕನ್ತಾ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಾಲಾಗನ್ಧವಿಲೇಪನಕಪ್ಪೂರಕಟುಕಫಲಾದೀನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಾಯಂ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ನಗರಂ ಪವಿಸನಕಾಲೇ ಜೇತವನಾಭಿಮುಖೀ ಗಚ್ಛತಿ. ‘‘ಕಹಂ ಗಚ್ಛಸೀ’’ತಿ ಚ ಪುಟ್ಠಾ ‘‘ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ, ಅಹಞ್ಹಿ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಗನ್ಧಕುಟಿಯಂ ವಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ತಿತ್ಥಿಯಾರಾಮೇ ವಸಿತ್ವಾ ಪಾತೋವ ಜೇತವನಮಗ್ಗಂ ಓತರಿತ್ವಾ ನಗರಾಭಿಮುಖೀ ಗಚ್ಛತಿ. ‘‘ಕಿಂ, ಸುನ್ದರಿ, ಕಹಂ ಗತಾಸೀ’’ತಿ ಚ ಪುಟ್ಠಾ ‘‘ಸಮಣೇನ ಗೋತಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಗನ್ಧಕುಟಿಯಂ ವಸಿತ್ವಾ ತಂ ಕಿಲೇಸರತಿಯಾ ರಮಾಪೇತ್ವಾ ಆಗತಾಮ್ಹೀ’’ತಿ ವದತಿ.

ಅಥ ನಂ ಕತಿಪಾಹಚ್ಚಯೇನ ಧುತ್ತಾನಂ ಕಹಾಪಣೇ ದತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛಥ ಸುನ್ದರಿಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಗನ್ಧಕುಟಿಯಾ ಸಮೀಪೇ ಮಾಲಾಕಚವರನ್ತರೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಏಥಾ’’ತಿ ವದಿಂಸು, ತೇ ತಥಾ ಅಕಂಸು. ತತೋ ತಿತ್ಥಿಯಾ ‘‘ಸುನ್ದರಿಂ ನ ಪಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಕೋಲಾಹಲಂ ಕತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ‘‘ಕಹಂ ವೋ ಆಸಙ್ಕಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ ‘‘ಇಮೇಸು ದಿವಸೇಸು ಜೇತವನೇ ವಸತಿ, ತತ್ರಸ್ಸಾ ಪವತ್ತಿಂ ನ ಜಾನಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಗಚ್ಛಥ, ನಂ ವಿಚಿನಥಾ’’ತಿ ರಞ್ಞಾ ಅನುಞ್ಞಾತಾ ಅತ್ತನೋ ಉಪಟ್ಠಾಕೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಜೇತವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಿಚಿನನ್ತಾ ಮಾಲಾಕಚವರನ್ತರೇ ದಿಸ್ವಾ ಮಞ್ಚಕಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ನಗರಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ‘‘ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಾವಕಾ ‘ಸತ್ಥಾರಾ ಕತಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ ಸುನ್ದರಿಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ಮಾಲಾಕಚವರನ್ತರೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿಂಸೂ’’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸುಂ, ರಾಜಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಗಚ್ಛಥ, ನಗರಂ ಆಹಿಣ್ಡಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತೇ ನಗರವೀಥೀಸು ‘‘ಪಸ್ಸಥ ಸಮಣಾನಂ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾನಂ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿಆದೀನಿ ವಿರವಿತ್ವಾ ಪುನ ರಞ್ಞೋ ನಿವೇಸನದ್ವಾರಂ ಅಗಮಂಸು.

ರಾಜಾ ಸುನ್ದರಿಯಾ ಸರೀರಂ ಆಮಕಸುಸಾನೇ ಅಟ್ಟಕಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ರಕ್ಖಾಪೇಸಿ. ಸಾವತ್ಥಿವಾಸಿನೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೇ ಸೇಸಾ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ‘‘ಪಸ್ಸಥ ಸಮಣಾನಂ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾನಂ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿಆದೀನಿ ವತ್ವಾ ಅನ್ತೋನಗರೇ ಚ ಬಹಿನಗರೇ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಕ್ಕೋಸನ್ತಾ ಪರಿಭಾಸನ್ತಾ ವಿಚರನ್ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ ತುಮ್ಹೇಪಿ ತೇ ಮನುಸ್ಸೇ ಏವಂ ಪಟಿಚೋದೇಥಾ’’ತಿ –

‘‘ಅಭೂತವಾದೀ ನಿರಯಂ ಉಪೇತಿ, ಯೋ ವಾಪಿ ಕತ್ವಾ ನ ಕರೋಮಿ ಚಾಹ;

ಉಭೋಪಿ ತೇ ಪೇಚ್ಚ ಸಮಾ ಭವನ್ತಿ, ನಿಹೀನಕಮ್ಮಾ ಮನುಜಾ ಪರತ್ಥಾ’’ತಿ. (ಉದಾ. ೩೮) –

ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ.

ರಾಜಾ ‘‘ಸುನ್ದರಿಯಾ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಮಾರಿತಭಾವಂ ಜಾನಾಥಾ’’ತಿ ಪುರಿಸೇ ಪೇಸೇಸಿ. ತೇಪಿ ಖೋ ಧುತ್ತಾ ತೇಹಿ ಕಹಾಪಣೇಹಿ ಸುರಂ ಪಿವನ್ತಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಕಲಹಂ ಕರೋನ್ತಿ. ತತ್ಥೇಕೋ ಏವಮಾಹ – ‘‘ತ್ವಂ ಸುನ್ದರಿಂ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಮಾರೇತ್ವಾ ಮಾಲಾಕಚವರನ್ತರೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತತೋ ಲದ್ಧಕಹಾಪಣೇಹಿ ಸುರಂ ಪಿವಸಿ, ಹೋತು ಹೋತೂ’’ತಿ. ರಾಜಪುರಿಸಾ ತೇ ಧುತ್ತೇ ಗಹೇತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ದಸ್ಸೇಸುಂ. ಅಥ ತೇ ರಾಜಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇಹಿ ಮಾರಿತಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಆಮ, ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ಕೇಹಿ ಮಾರಾಪಿತಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯೇಹಿ, ದೇವಾ’’ತಿ. ರಾಜಾ ತಿತ್ಥಿಯೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಸುನ್ದರಿಂ ಉಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛಥ ತುಮ್ಹೇ, ಏವಂ ವದನ್ತಾ ನಗರಂ ಆಹಿಣ್ಡಥ ‘ಅಯಂ ಸುನ್ದರೀ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಅವಣ್ಣಂ ಆರೋಪೇತುಕಾಮೇಹಿ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಮಾರಾಪಿತಾ, ನೇವ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ, ನ ಗೋತಮಸಾವಕಾನಂ ದೋಸೋ ಅತ್ಥಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂಯೇವ ದೋಸೋ’’’ತಿ ಆಣಾಪೇಸಿ. ತೇ ತಥಾ ಅಕಂಸು. ಬಾಲಮಹಾಜನೋ ತದಾ ಸದ್ದಹಿ, ತಿತ್ಥಿಯಾಪಿ ಪುರಿಸವಧದಣ್ಡೇನ ಪಲಿಬುದ್ಧಾ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಬುದ್ಧಾನಂ ಮಹನ್ತತರೋ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರೋ ಅಹೋಸಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ – ‘‘ಆವುಸೋ, ತಿತ್ಥಿಯಾ ‘ಬುದ್ಧಾನಂ ಕಾಳಕಭಾವಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ ಸಯಂ ಕಾಳಕಾ ಜಾತಾ, ಬುದ್ಧಾನಂ ಪನ ಮಹನ್ತತರೋ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರೋ ಉದಪಾದೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಕ್ಕಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ಸಂಕಿಲೇಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇತುಂ, ಬುದ್ಧಾನಂ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಭಾವಕರಣಂ ನಾಮ ಜಾತಿಮಣಿನೋ ಕಿಲಿಟ್ಠಭಾವಕರಣಸದಿಸಂ, ಪುಬ್ಬೇ ಜಾತಿಮಣಿಂ ‘ಕಿಲಿಟ್ಠಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ ವಾಯಮನ್ತಾಪಿ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು ಕಿಲಿಟ್ಠಂ ಕಾತು’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಗಾಮಕೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಕಾಮೇಸು ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ ತಿಸ್ಸೋ ಪಬ್ಬತರಾಜಿಯೋ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಾಪಸೋ ಹುತ್ವಾ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯಂ ವಸಿ. ತಸ್ಸಾ ಅವಿದೂರೇ ಮಣಿಗುಹಾ ಅಹೋಸಿ, ತತ್ಥ ತಿಂಸಮತ್ತಾ ಸೂಕರಾ ವಸನ್ತಿ, ಗುಹಾಯ ಅವಿದೂರೇ ಏಕೋ ಸೀಹೋ ಚರತಿ, ತಸ್ಸ ಮಣಿಮ್ಹಿ ಛಾಯಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಸೂಕರಾ ಸೀಹಚ್ಛಾಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಭೀತಾ ಉತ್ರಸ್ತಾ ಅಪ್ಪಮಂಸಲೋಹಿತಾ ಅಹೇಸುಂ. ತೇ ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಮಣಿನೋ ವಿಪ್ಪಸನ್ನತ್ತಾ ಅಯಂ ಛಾಯಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಇಮಂ ಮಣಿಂ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಂ ವಿವಣ್ಣಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಅವಿದೂರೇ ಏಕಂ ಸರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಲಲೇ ಪವಟ್ಟೇತ್ವಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಮಣಿಂ ಘಂಸನ್ತಿ. ಸೋ ಸೂಕರಲೋಮೇಹಿ ಘಂಸಿಯಮಾನೋ ವಿಪ್ಪಸನ್ನತರೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೂಕರಾ ಉಪಾಯಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತಾ ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಮಣಿನೋ ವಿವಣ್ಣಕರಣೂಪಾಯಂ ತಾಪಸಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಾ ಪುರಿಮಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಉದಾಹರಿಂಸು –

೧೦೩. ‘‘ದರಿಯಾ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ, ತಿಂಸಮತ್ತಾ ವಸಾಮಸೇ;

ಹಞ್ಞಾಮ ಮಣಿನೋ ಆಭಂ, ಇತಿ ನೋ ಮನ್ತರಂ ಅಹು.

೧೦೪. ‘‘ಯಾವತಾ ಮಣಿಂ ಘಂಸಾಮ, ಭಿಯ್ಯೋ ವೋದಾಯತೇ ಮಣಿ;

ಇದಞ್ಚದಾನಿ ಪುಚ್ಛಾಮ, ಕಿಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಇಧ ಮಞ್ಞಸೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ದರಿಯಾತಿ ಮಣಿಗುಹಾಯಂ. ವಸಾಮಸೇತಿ ವಸಾಮ. ಹಞ್ಞಾಮಾತಿ ಹನಿಸ್ಸಾಮ, ಮಯಮ್ಪಿ ವಿವಣ್ಣಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ. ಇದಞ್ಚದಾನಿ ಪುಚ್ಛಾಮಾತಿ ಇದಾನಿ ಮಯಂ ‘‘ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ಅಯಂ ಮಣಿ ಕಿಲಿಸ್ಸಮಾನೋ ವೋದಾಯತೇ’’ತಿ ಇದಂ ತಂ ಪುಚ್ಛಾಮ. ‘‘ಕಿಂ ಕಿಚ್ಚಂ ‘ಇಧ ಮಞ್ಞಸೀ’ತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ತ್ವಂ ಇಮಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಕಿನ್ತಿ ಮಞ್ಞಸೀ’’ತಿ.

ಅಥ ನೇಸಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೦೫. ‘‘ಅಯಂ ಮಣಿ ವೇಳುರಿಯೋ, ಅಕಾಚೋ ವಿಮಲೋ ಸುಭೋ;

ನಾಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾ ಸಿರಿಂ ಹನ್ತುಂ, ಅಪಕ್ಕಮಥ ಸೂಕರಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಕಾಚೋತಿ ಅಕಕ್ಕಸೋ. ಸುಭೋತಿ ಸೋಭನೋ. ಸಿರಿನ್ತಿ ಪಭಂ. ಅಪಕ್ಕಮಥಾತಿ ಇಮಸ್ಸ ಮಣಿಸ್ಸ ಪಭಾ ನಾಸೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ತುಮ್ಹೇ ಪನ ಇಮಂ ಮಣಿಗುಹಂ ಪಹಾಯ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗಚ್ಛಥಾತಿ.

ತೇ ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ತಥಾ ಅಕಂಸು. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಝಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಪರಾಯಣೋ ಅಹೋಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ತಾಪಸೋ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಮಣಿಸೂಕರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಞ್ಚಮಾ.

[೨೮೬] ೬. ಸಾಲೂಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಮಾ ಸಾಲೂಕಸ್ಸ ಪಿಹಯೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಥುಲ್ಲಕುಮಾರಿಕಾಪಲೋಭನಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ತಂ ಚೂಳನಾರದಕಸ್ಸಪಜಾತಕೇ (ಜಾ. ೧.೧೩.೪೦ ಆದಯೋ) ಆವಿಭವಿಸ್ಸತಿ. ತಂ ಪನ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸತ್ಥಾ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಕೋ ತಂ ಉಕ್ಕಣ್ಠಾಪೇತೀ’’ತಿ? ‘‘ಥುಲ್ಲಕುಮಾರಿಕಾ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಏಸಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖು ಅನತ್ಥಕಾರಿಕಾ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ತ್ವಂ ಏತಿಸ್ಸಾ ವಿವಾಹತ್ಥಾಯ ಆಗತಪರಿಸಾಯ ಉತ್ತರಿಭಙ್ಗೋ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಮಹಾಲೋಹಿತಗೋಣೋ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ, ಕನಿಟ್ಠಭಾತಾ ಪನಸ್ಸ ಚೂಳಲೋಹಿತೋ ನಾಮ. ಉಭೋಪಿ ಗೋಣಾ ಗಾಮಕೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಕುಲಸ್ಸ ಏಕಾ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ ಕುಮಾರಿಕಾ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಅಞ್ಞಕುಲಂ ವಾರೇಸಿ. ಅಥ ನಂ ಕುಲಂ ‘‘ವಿವಾಹಕಾಲೇ ಉತ್ತರಿಭಙ್ಗೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸಾಲೂಕಂ ನಾಮ ಸೂಕರಂ ಯಾಗುಭತ್ತೇನ ಪಟಿಜಗ್ಗಿ, ಸೋ ಹೇಟ್ಠಾಮಞ್ಚೇ ಸಯತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಚೂಳಲೋಹಿತೋ ಭಾತರಂ ಆಹ – ‘‘ಭಾತಿಕ, ಮಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋಮ, ಅಮ್ಹೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ಇಮಂ ಕುಲಂ ಜೀವತಿ, ಅಥ ಚ ಪನಿಮೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ತಿಣಪಲಾಲಮತ್ತಂ ದೇನ್ತಿ, ಇಮಂ ಸೂಕರಂ ಯಾಗುಭತ್ತೇನ ಪೋಸೇನ್ತಿ, ಹೇಟ್ಠಾಮಞ್ಚೇ ಸಯಾಪೇನ್ತಿ, ಕಿಂ ನಾಮೇಸ ಏತೇಸಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಮಹಾಲೋಹಿತೋ ‘‘ತಾತ, ಮಾ ತ್ವಂ ಏತಸ್ಸ ಯಾಗುಭತ್ತಂ ಪತ್ಥಯ, ಏತಿಸ್ಸಾ ಕುಮಾರಿಕಾಯ ವಿವಾಹದಿವಸೇ ಏತಂ ಉತ್ತರಿಭಙ್ಗಂ ಕಾತುಕಾಮಾ ಏತೇ ಮಂಸಸ್ಸ ಥೂಲಭಾವಕರಣತ್ಥಂ ಪೋಸೇನ್ತಿ, ಕತಿಪಾಹಚ್ಚಯೇನ ತಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಸಿ ಹೇಟ್ಠಾಮಞ್ಚತೋ ನಿಕ್ಖಾಮೇತ್ವಾ ವಧಿತ್ವಾ ಖಣ್ಡಾಖಣ್ಡಿಕಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಆಗನ್ತುಕಭತ್ತಂ ಕರಿಯಮಾನ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಪುರಿಮಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸಿ –

೧೦೬. ‘‘ಮಾ ಸಾಲೂಕಸ್ಸ ಪಿಹಯಿ, ಆತುರನ್ನಾನಿ ಭುಞ್ಜತಿ;

ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕೋ ಭುಸಂ ಖಾದ, ಏತಂ ದೀಘಾಯುಲಕ್ಖಣಂ.

೧೦೭. ‘‘ಇದಾನಿ ಸೋ ಇಧಾಗನ್ತ್ವಾ, ಅತಿಥೀ ಯುತ್ತಸೇವಕೋ;

ಅಥ ದಕ್ಖಸಿ ಸಾಲೂಕಂ, ಸಯನ್ತಂ ಮುಸಲುತ್ತರ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥಾಯಂ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ – ತಾತ, ತ್ವಂ ಮಾ ಸಾಲೂಕಸೂಕರಭಾವಂ ಪತ್ಥಯಿ, ಅಯಞ್ಹಿ ಆತುರನ್ನಾನಿ ಮರಣಭೋಜನಾನಿ ಭುಞ್ಜತಿ, ಯಾನಿ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಮರಣಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸತಿ, ತ್ವಂ ಪನ ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕೋ ನಿರಾಲಯೋ ಹುತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ಲದ್ಧಂ ಇಮಂ ಪಲಾಲಮಿಸ್ಸಕಂ ಭುಸಂ ಖಾದ, ಏತಂ ದೀಘಾಯುಭಾವಸ್ಸ ಲಕ್ಖಣಂ ಸಞ್ಜಾನನನಿಮಿತ್ತಂ. ಇದಾನಿ ಕತಿಪಾಹಸ್ಸೇವ ಸೋ ವೇವಾಹಿಕಪುರಿಸೋ ಮಹತಿಯಾ ಪರಿಸಾಯ ಯುತ್ತೋ ಯುತ್ತಸೇವಕೋ ಇಧ ಅತಿಥಿ ಹುತ್ವಾ ಆಗತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅಥೇತಂ ಸಾಲೂಕಂ ಮುಸಲಸದಿಸೇನ ಉತ್ತರೋಟ್ಠೇನ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಮುಸಲುತ್ತರಂ ಮಾರಿತಂ ಸಯನ್ತಂ ದಕ್ಖಸೀತಿ.

ತತೋ ಕತಿಪಾಹಸ್ಸೇವ ವೇವಾಹಿಕೇಸು ಆಗತೇಸು ಸಾಲೂಕಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ಉತ್ತರಿಭಙ್ಗಮಕಂಸು. ಉಭೋ ಗೋಣಾ ತಂ ತಸ್ಸ ವಿಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭುಸಮೇವ ವರ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತಯಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ತದತ್ಥಜೋತಿಕಂ ತತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೦೮. ‘‘ವಿಕನ್ತಂ ಸೂಕರಂ ದಿಸ್ವಾ, ಸಯನ್ತಂ ಮುಸಲುತ್ತರಂ;

ಜರಗ್ಗವಾ ವಿಚಿನ್ತೇಸುಂ, ವರಮ್ಹಾಕಂ ಭುಸಾಮಿವಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಭುಸಾಮಿವಾತಿ ಭುಸಮೇವ ಅಮ್ಹಾಕಂ ವರಂ ಉತ್ತಮನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ‘‘ತದಾ ಕುಮಾರಿಕಾ ಏತರಹಿ ಥುಲ್ಲಕುಮಾರಿಕಾ ಅಹೋಸಿ, ಸಾಲೂಕೋ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಭಿಕ್ಖು, ಚೂಳಲೋಹಿತೋ ಆನನ್ದೋ, ಮಹಾಲೋಹಿತೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಸಾಲೂಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಛಟ್ಠಾ.

[೨೮೭] ೭. ಲಾಭಗರಹಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ನಾನುಮ್ಮತ್ತೋತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಥೇರಸ್ಸ ಕಿರ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೋ ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ‘‘ಲಾಭುಪ್ಪತ್ತಿಪಟಿಪದಂ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಕಥೇಥ, ಕಿಂ ಕರೋನ್ತೋ ಚೀವರಾದೀನಂ ಲಾಭೀ ಹೋತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಅಥಸ್ಸ ಥೇರೋ ‘‘ಆವುಸೋ, ಚತೂಹಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಅತ್ತನೋ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸಾಮಞ್ಞಂ ಪಹಾಯ ಅನುಮ್ಮತ್ತೇನೇವ ಉಮ್ಮತ್ತೇನ ವಿಯ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಪಿಸುಣವಾಚಾ ವತ್ತಬ್ಬಾ, ನಟಸದಿಸೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ವಿಕಿಣ್ಣವಾಚೇನ ಕುತೂಹಲೇನ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಇಮಂ ಲಾಭುಪ್ಪತ್ತಿಪಟಿಪದಂ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ತಂ ಪಟಿಪದಂ ಗರಹಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಪಕ್ಕನ್ತೋ. ಥೇರೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ನೇಸೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖು ಇದಾನೇವ ಲಾಭಂ ಗರಹತಿ, ಪುಬ್ಬೇಪೇಸ ಗರಹಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಥೇರೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಸೋಳಸವಸ್ಸಿಕಕಾಲೇಯೇವ ತಿಣ್ಣಂ ವೇದಾನಂ ಅಟ್ಠಾರಸನ್ನಞ್ಚ ಸಿಪ್ಪಾನಂ ಪರಿಯೋಸಾನಂ ಪತ್ವಾ ದಿಸಾಪಾಮೋಕ್ಖೋ ಆಚರಿಯೋ ಹುತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ಮಾಣವಕಸತಾನಿ ಸಿಪ್ಪಂ ವಾಚೇಸಿ. ತತ್ರೇಕೋ ಮಾಣವೋ ಸೀಲಾಚಾರಸಮ್ಪನ್ನೋ ಏಕದಿವಸಂ ಆಚರಿಯಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಕಥಂ ಇಮೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಲಾಭೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಲಾಭುಪ್ಪತ್ತಿಪಟಿಪದಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಆಚರಿಯೋ ‘‘ತಾತ, ಇಮೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಚತೂಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಲಾಭೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೦೯. ‘‘ನಾನುಮ್ಮತ್ತೋ ನಾಪಿಸುಣೋ, ನಾನಟೋ ನಾಕುತೂಹಲೋ;

ಮೂಳ್ಹೇಸು ಲಭತೇ ಲಾಭಂ, ಏಸಾ ತೇ ಅನುಸಾಸನೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ನಾನುಮ್ಮತ್ತೋತಿ ನ ಅನುಮ್ಮತ್ತೋ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯಥಾ ಉಮ್ಮತ್ತಕೋ ನಾಮ ಇತ್ಥಿಪುರಿಸದಾರಿಕದಾರಕೇ ದಿಸ್ವಾ ತೇಸಂ ವತ್ಥಾಲಙ್ಕಾರಾದೀನಿ ವಿಲುಮ್ಪತಿ, ತತೋ ತತೋ ಮಚ್ಛಮಂಸಪೂವಾದೀನಿ ಬಲಕ್ಕಾರೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಖಾದತಿ, ಏವಮೇವ ಯೋ ಗಿಹಿಭೂತೋ ಅಜ್ಝತ್ತಬಹಿದ್ಧಸಮುಟ್ಠಾನಂ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪಂ ಪಹಾಯ ಕುಸಲಾಕುಸಲಂ ಅಗಣೇತ್ವಾ ನಿರಯಭಯಂ ಅಭಾಯನ್ತೋ ಲೋಭಾಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿಣ್ಣಚಿತ್ತೋ ಕಾಮೇಸು ಪಮತ್ತೋ ಸನ್ಧಿಚ್ಛೇದಾದೀನಿ ಸಾಹಸಿಕಕಮ್ಮಾನಿ ಕರೋತಿ, ಪಬ್ಬಜಿತೋಪಿ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪಂ ಪಹಾಯ ಕುಸಲಾಕುಸಲಂ ಅಗಣೇತ್ವಾ ನಿರಯಭಯಂ ಅಭಾಯನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಾ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಮದ್ದನ್ತೋ ಲೋಭೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿಣ್ಣಚಿತ್ತೋ ಚೀವರಾದಿಮತ್ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅತ್ತನೋ ಸಾಮಞ್ಞಂ ವಿಜಹಿತ್ವಾ ಪಮತ್ತೋ ವೇಜ್ಜಕಮ್ಮದೂತಕಮ್ಮಾದೀನಿ ಕರೋತಿ, ವೇಳುದಾನಾದೀನಿ ನಿಸ್ಸಾಯ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಅಯಂ ಅನುಮ್ಮತ್ತೋಪಿ ಉಮ್ಮತ್ತಸದಿಸತ್ತಾ ಉಮ್ಮತ್ತೋ ನಾಮ, ಏವರೂಪಸ್ಸ ಖಿಪ್ಪಂ ಲಾಭೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಯೋ ಪನ ಏವಂ ಅನುಮ್ಮತ್ತೋ ಲಜ್ಜೀ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಕೋ, ಏಸ ಮೂಳ್ಹೇಸು ಅಪಣ್ಡಿತೇಸು ಪುರಿಸೇಸು ಲಾಭಂ ನ ಲಭತಿ, ತಸ್ಮಾ ಲಾಭತ್ಥಿಕೇನ ಉಮ್ಮತ್ತಕೇನ ವಿಯ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ.

ನಾಪಿಸುಣೋತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಯೋ ಪಿಸುಣೋ ಹೋತಿ, ‘‘ಅಸುಕೇನ ಇದಂ ನಾಮ ಕತ’’ನ್ತಿ ರಾಜಕುಲೇ ಪೇಸುಞ್ಞಂ ಉಪಸಂಹರತಿ, ಸೋ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಯಸಂ ಅಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಗಣ್ಹಾತಿ. ರಾಜಾನೋಪಿ ನಂ ‘‘ಅಯಂ ಅಮ್ಹೇಸು ಸಸಸ್ನೇಹೋ’’ತಿ ಉಚ್ಚೇ ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಿ, ಅಮಚ್ಚಾದಯೋಪಿಸ್ಸ ‘‘ಅಯಂ ನೋ ರಾಜಕುಲೇ ಪರಿಭಿನ್ದೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಭಯೇನ ದಾತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞನ್ತಿ, ಏವಂ ಏತರಹಿ ಪಿಸುಣಸ್ಸ ಲಾಭೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಯೋ ಪನ ಅಪಿಸುಣೋ, ಸೋ ಮೂಳ್ಹೇಸು ಲಾಭಂ ನ ಲಭತೀತಿ ಏವಮತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ನಾನಟೋತಿ ಲಾಭಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತೇನ ನಟೇನ ವಿಯ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ಯಥಾ ನಟೋ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪಂ ಪಹಾಯ ನಚ್ಚಗೀತವಾದಿತೇಹಿ ಕೀಳಂ ಕತ್ವಾ ಧನಂ ಸಂಹರತಿ, ಏವಮೇವ ಲಾಭತ್ಥಿಕೇನ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಇತ್ಥಿಪುರಿಸದಾರಿಕದಾರಕಾನಂ ಸೋಣ್ಡಸಹಾಯೇನ ವಿಯ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ಕೇಳಿಂ ಕರೋನ್ತೇನ ವಿಚರಿತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಏವಂ ಅನಟೋ, ಸೋ ಮೂಳ್ಹೇಸು ಲಾಭಂ ನ ಲಭತಿ.

ನಾಕುತೂಹಲೋತಿ ಕುತೂಹಲೋ ನಾಮ ವಿಪ್ಪಕಿಣ್ಣವಾಚೋ. ರಾಜಾನೋ ಹಿ ಅಮಚ್ಚೇ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ – ‘‘ಅಸುಕಟ್ಠಾನೇ ಕಿರ ‘ಮನುಸ್ಸೋ ಮಾರಿತೋ, ಘರಂ ವಿಲುತ್ತಂ, ಪರೇಸಂ ದಾರಾ ಪಧಂಸಿತಾ’ತಿ ಸುಯ್ಯತಿ, ಕೇಸಂ ನು ಖೋ ಇದಂ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಸೇಸೇಸು ಅಕಥೇನ್ತೇಸುಯೇವ ಯೋ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ‘‘ಅಸುಕೋ ಚ ಅಸುಕೋ ಚ ನಾಮಾ’’ತಿ ವದತಿ, ಅಯಂ ಕುತೂಹಲೋ ನಾಮ. ರಾಜಾನೋ ತಸ್ಸ ವಚನೇನ ತೇ ಪುರಿಸೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ನಿಸೇಧೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ನೋ ನಗರಂ ನಿಚ್ಚೋರಂ ಜಾತ’’ನ್ತಿ ತಸ್ಸ ಮಹನ್ತಂ ಯಸಂ ದೇನ್ತಿ, ಸೇಸಾಪಿ ಜನಾ ‘‘ಅಯಂ ನೋ ರಾಜಪುರಿಸೇಹಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸುಯುತ್ತದುಯುತ್ತಂ ಕಥೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಭಯೇನ ತಸ್ಸೇವ ಧನಂ ದೇನ್ತಿ, ಏವಂ ಕುತೂಹಲಸ್ಸ ಲಾಭೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಯೋ ಪನ ಅಕುತೂಹಲೋ, ಏಸ ನ ಮೂಳ್ಹೇಸು ಲಭತಿ ಲಾಭಂ. ಏಸಾ ತೇ ಅನುಸಾಸನೀತಿ ಏಸಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಿಕಾ ತುಯ್ಹಂ ಲಾಭಾನುಸಿಟ್ಠೀತಿ.

ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಲಾಭಂ ಗರಹನ್ತೋ –

೧೧೦. ‘‘ಧಿರತ್ಥು ತಂ ಯಸಲಾಭಂ, ಧನಲಾಭಞ್ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ;

ಯಾ ವುತ್ತಿ ವಿನಿಪಾತೇನ, ಅಧಮ್ಮಚರಣೇನ ವಾ.

೧೧೧. ‘‘ಅಪಿ ಚೇ ಪತ್ತಮಾದಾಯ, ಅನಗಾರೋ ಪರಿಬ್ಬಜೇ;

ಏಸಾವ ಜೀವಿಕಾ ಸೇಯ್ಯೋ, ಯಾ ಚಾಧಮ್ಮೇನ ಏಸನಾ’’ತಿ. – ಗಾಥಾದ್ವಯಮಾಹ;

ತತ್ಥ ಯಾ ವುತ್ತೀತಿ ಯಾ ಜೀವಿತವುತ್ತಿ. ವಿನಿಪಾತೇನಾತಿ ಅತ್ತನೋ ವಿನಿಪಾತೇನ. ಅಧಮ್ಮಚರಣೇನಾತಿ ಅಧಮ್ಮಕಿರಿಯಾಯ ವಿಸಮಕಿರಿಯಾಯ ವಧಬನ್ಧನಗರಹಾದೀಹಿ ಅತ್ತಾನಂ ವಿನಿಪಾತೇತ್ವಾ ಅಧಮ್ಮಂ ಚರಿತ್ವಾ ಯಾ ವುತ್ತಿ, ತಞ್ಚ ಯಸಧನಲಾಭಞ್ಚ ಸಬ್ಬಂ ಧಿರತ್ಥು ನಿನ್ದಾಮಿ ಗರಹಾಮಿ, ನ ಮೇ ಏತೇನತ್ಥೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಪತ್ತಮಾದಾಯಾತಿ ಭಿಕ್ಖಾಭಾಜನಂ ಗಹೇತ್ವಾ. ಅನಗಾರೋ ಪರಿಬ್ಬಜೇತಿ ಅಗೇಹೋ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಹುತ್ವಾ ಚರೇಯ್ಯ, ನ ಚ ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಾದಿವಸೇನ ಅಧಮ್ಮಚರಿಯಂ ಚರೇಯ್ಯ. ಕಿಂಕಾರಣಾ? ಏಸಾವ ಜೀವಿಕಾ ಸೇಯ್ಯೋ. ಯಾ ಚಾಧಮ್ಮೇನ ಏಸನಾತಿ, ಯಾ ಏಸಾ ಅಧಮ್ಮೇನ ಜೀವಿಕಪರಿಯೇಸನಾ, ತತೋ ಏಸಾ ಪತ್ತಹತ್ಥಸ್ಸ ಪರಕುಲೇಸು ಭಿಕ್ಖಾಚರಿಯಾವ ಸೇಯ್ಯೋ, ಸತಗುಣೇನ ಸಹಸ್ಸಗುಣೇನ ಸುನ್ದರತರೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.