೮. ವರುಣವಗ್ಗೋ

[೭೧] ೧. ವರುಣಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಯೋ ಪುಬ್ಬೇ ಕರಣೀಯಾನೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಕುಟುಮ್ಬಿಕಪುತ್ತತಿಸ್ಸತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕಿರ ದಿವಸೇ ಸಾವತ್ಥಿವಾಸಿನೋ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸಹಾಯಕಾ ತಿಂಸಮತ್ತಾ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಗನ್ಧಪುಪ್ಫವತ್ಥಾದೀನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುಣಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಮಹಾಜನಪರಿವುತಾ ಜೇತವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನಾಗಮಾಳಕಸಾಲಮಾಳಕಾದೀಸು ಥೋಕಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಸತ್ಥರಿ ಸುರಭಿಗನ್ಧವಾಸಿತಾಯ ಗನ್ಧಕುಟಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಸಭಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಲಙ್ಕತಬುದ್ಧಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೇ ಸಪರಿವಾರಾ ಧಮ್ಮಸಭಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಗನ್ಧಪುಪ್ಫೇಹಿ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಚಕ್ಕಙ್ಕಿತತಲೇಸು ಫುಲ್ಲಪದುಮಸಸ್ಸಿರಿಕೇಸು ಪಾದೇಸು ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಿಂಸು.

ಅಥ ನೇಸಂ ಏತದಹೋಸಿ ‘‘ಯಥಾ ಯಥಾ ಖೋ ಮಯಂ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಿತಂ ಆಜಾನಾಮ, ಪಬ್ಬಜೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ. ತೇ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸಭಾತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಕಾಲೇ ತಥಾಗತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿಂಸು, ಸತ್ಥಾ ತೇಸಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಅದಾಸಿ. ತೇ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯೇ ಆರಾಧೇತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ವಸ್ಸಾನಿ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ವಸಿತ್ವಾ ದ್ವೇ ಮಾತಿಕಾ ಪಗುಣಂ ಕತ್ವಾ ಕಪ್ಪಿಯಾಕಪ್ಪಿಯಂ ಞತ್ವಾ ತಿಸ್ಸೋ ಅನುಮೋದನಾ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಚೀವರಾನಿ ಸಿಬ್ಬೇತ್ವಾ ರಜಿತ್ವಾ ‘‘ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯೇ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ‘‘ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಭವೇಸು ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಾ ಜಾತಿಜರಾಬ್ಯಾಧಿಮರಣಭಯಭೀತಾ, ತೇಸಂ ನೋ ಸಂಸಾರಪರಿಮೋಚನತ್ಥಾಯ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥೇಥಾ’’ತಿ ಯಾಚಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ತೇಸಂ ಅಟ್ಠತಿಂಸಾಯ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇಸು ಸಪ್ಪಾಯಂ ವಿಚಿನಿತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥೇಸಿ. ತೇ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪರಿವೇಣಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯೇ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ‘‘ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು.

ಅಥ ನೇಸಂ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಏಕೋ ಭಿಕ್ಖು ನಾಮೇನ ಕುಟುಮ್ಬಿಕಪುತ್ತತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ನಾಮ ಕುಸೀತೋ ಹೀನವೀರಿಯೋ ರಸಗಿದ್ಧೋ. ಸೋ ಏವಂ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಹಂ ನೇವ ಅರಞ್ಞೇ ವಸಿತುಂ, ನ ಪಧಾನಂ ಪದಹಿತುಂ, ನ ಭಿಕ್ಖಾಚರಿಯಾಯ ಯಾಪೇತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ, ಕೋ ಮೇ ಗಮನೇನ ಅತ್ಥೋ, ನಿವತ್ತಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸೋ ವೀರಿಯಂ ಓಸ್ಸಜಿತ್ವಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನುಗನ್ತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿ. ತೇಪಿ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಕೋಸಲೇಸು ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನಾ ಅಞ್ಞತರಂ ಪಚ್ಚನ್ತಗಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅರಞ್ಞಾಯತನೇ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಅನ್ತೋತೇಮಾಸಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಘಟೇನ್ತಾ ವಾಯಮನ್ತಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಗಬ್ಭಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಪಥವಿಂ ಉನ್ನಾದಯಮಾನಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ವುತ್ಥವಸ್ಸಾ ಪವಾರೇತ್ವಾ ‘‘ಪಟಿಲದ್ಧಗುಣಂ ಸತ್ಥು ಆರೋಚೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ತತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಜೇತವನಂ ಪತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಪಟಿಸಾಮೇತ್ವಾ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯೇ ದಿಸ್ವಾ ತಥಾಗತಂ ದಟ್ಠುಕಾಮಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮಧುರಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಅಕಾಸಿ. ತೇ ಕತಪಟಿಸನ್ಥಾರಾ ಅತ್ತನಾ ಪಟಿಲದ್ಧಗುಣಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸುಂ, ಸತ್ಥಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಸಂಸಿ. ಕುಟುಮ್ಬಿಕಪುತ್ತತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಸತ್ಥಾರಂ ತೇಸಂ ಗುಣಕಥಂ ಕಥೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕಾತುಕಾಮೋ ಜಾತೋ. ತೇಪಿ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ತಮೇವ ಅರಞ್ಞವಾಸಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸತ್ಥಾರಂ ಆಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಅನುಜಾನಿ. ತೇ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪರಿವೇಣಂ ಅಗಮಂಸು.

ಅಥ ಸೋ ಕುಟುಮ್ಬಿಕಪುತ್ತತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ರತ್ತಿಭಾಗಸಮನನ್ತರೇ ಅಚ್ಚಾರದ್ಧವೀರಿಯೋ ಹುತ್ವಾ ಅತಿವೇಗೇನ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಮಜ್ಝಿಮಯಾಮಸಮನನ್ತರೇ ಆಲಮ್ಬನಫಲಕಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತಕೋವ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಪತಿ, ಊರುಟ್ಠಿಕಂ ಭಿಜ್ಜಿ, ವೇದನಾ ಮಹನ್ತಾ ಜಾತಾ. ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ತಂ ಪಟಿಜಗ್ಗನ್ತಾನಂ ಗಮನಂ ನ ಸಮ್ಪಜ್ಜಿ. ಅಥ ನೇ ಉಪಟ್ಠಾನವೇಲಾಯಂ ಆಗತೇ ಸತ್ಥಾ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ನನು ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಸ್ವೇ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ ಹಿಯ್ಯೋ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ಅಪಿಚ ಖೋ ಪನ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಹಾಯಕೋ ಕುಟುಮ್ಬಿಕಪುತ್ತತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಅಕಾಲೇ ಅತಿವೇಗೇನ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ನಿದ್ದಾಭಿಭೂತೋ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಪತಿತೋ, ಊರುಟ್ಠಿಸ್ಸ ಭಿನ್ನಂ, ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಗಮನಂ ನ ಸಮ್ಪಜ್ಜೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವೇಸ ಅತ್ತನೋ ಹೀನವೀರಿಯಭಾವೇನ ಅಕಾಲೇ ಅತಿವೇಗೇನ ವೀರಿಯಂ ಕರೋನ್ತೋ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಗಮನನ್ತರಾಯಂ ಕರೋತಿ, ಪುಬ್ಬೇಪೇಸ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಗಮನನ್ತರಾಯಂ ಅಕಾಸಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಗನ್ಧಾರರಟ್ಠೇ ತಕ್ಕಸಿಲಾಯಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ದಿಸಾಪಾಮೋಕ್ಖೋ ಆಚರಿಯೋ ಹುತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ಮಾಣವಕಸತಾನಿ ಸಿಪ್ಪಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ತೇ ಮಾಣವಾ ಏಕದಿವಸಂ ದಾರುಂ ಆಹರಣತ್ಥಾಯ ಅರಞ್ಞಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದಾರೂನಿ ಉದ್ಧರಿಂಸು. ತೇಸಂ ಅನ್ತರೇ ಏಕೋ ಕುಸೀತಮಾಣವೋ ಮಹನ್ತಂ ವರುಣರುಕ್ಖಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಸುಕ್ಖರುಕ್ಖೋ ಏಸೋ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ‘‘ಮುಹುತ್ತಂ ತಾವ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ರುಕ್ಖಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ದಾರೂನಿ ಪಾತೇತ್ವಾ ಆದಾಯ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉತ್ತರಿಸಾಟಕಂ ಪತ್ಥರಿತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಕಾಕಚ್ಛಮಾನೋ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮಿ. ಇತರೇ ಮಾಣವಕಾ ದಾರುಕಲಾಪೇ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಆದಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ತಂ ಪಾದೇನ ಪಿಟ್ಠಿಯಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಪಬೋಧೇತ್ವಾ ಅಗಮಂಸು. ಕುಸೀತಮಾಣವೋ ಉಟ್ಠಾಯ ಅಕ್ಖೀನಿ ಪುಞ್ಛಿತ್ವಾ ಪುಞ್ಛಿತ್ವಾ ಅವಿಗತನಿದ್ದೋವ ವರುಣರುಕ್ಖಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಸಾಖಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅಭಿಮುಖಂ ಆಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಭಞ್ಜನ್ತೋ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಿತಕೋಟಿಯಾ ಅತ್ತನೋ ಅಕ್ಖಿಂ ಭಿನ್ದಾಪೇತ್ವಾ ಏಕೇನ ಹತ್ಥೇನ ತಂ ಪಿಧಾಯ ಏಕೇನ ಹತ್ಥೇನ ಅಲ್ಲದಾರೂನಿ ಭಞ್ಜಿತ್ವಾ ರುಕ್ಖತೋ ಓರುಯ್ಹ ದಾರುಕಲಾಪಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವೇಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇಹಿ ಪಾತಿತಾನಂ ದಾರೂನಂ ಉಪರಿ ಪಾತೇಸಿ.

ತಂ ದಿವಸಞ್ಚ ಜನಪದಗಾಮಕೇ ಏಕಂ ಕುಲಂ ‘‘ಸ್ವೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾಚನಕಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಚರಿಯಂ ನಿಮನ್ತೇಸಿ. ಆಚರಿಯೋ ಮಾಣವಕೇ ಆಹ ‘‘ತಾತಾ, ಸ್ವೇ ಏಕಂ ಗಾಮಕಂ ಗನ್ತಬ್ಬಂ, ತುಮ್ಹೇ ಪನ ನಿರಾಹಾರಾ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಥ ಗನ್ತುಂ, ಪಾತೋವ ಯಾಗುಂ ಪಚಾಪೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ಲದ್ಧಕೋಟ್ಠಾಸಞ್ಚ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪತ್ತಕೋಟ್ಠಾಸಞ್ಚ ಸಬ್ಬಮಾದಾಯ ಆಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ. ತೇ ಪಾತೋವ ಯಾಗುಪಚನತ್ಥಾಯ ದಾಸಿಂ ಉಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಖಿಪ್ಪಂ ನೋ ಯಾಗುಂ ಪಚಾಹೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಸಾ ದಾರೂನಿ ಗಣ್ಹನ್ತೀ ಉಪರಿ ಠಿತಾನಿ ಅಲ್ಲವರುಣದಾರೂನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಮುಖವಾತಂ ದದಮಾನಾಪಿ ಅಗ್ಗಿಂ ಉಜ್ಜಾಲೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ಸೂರಿಯಂ ಉಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಮಾಣವಕಾ ‘‘ಅತಿದಿವಾ ಜಾತೋ, ಇದಾನಿ ನ ಸಕ್ಕಾ ಗನ್ತು’’ನ್ತಿ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಿಂಸು. ಆಚರಿಯೋ ‘‘ಕಿಂ, ತಾತಾ, ನ ಗತತ್ಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಆಚರಿಯ ನ ಗತಮ್ಹಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂಕಾರಣಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಸುಕೋ ನಾಮ ಕುಸೀತಮಾಣವೋ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ದಾರೂನಮತ್ಥಾಯ ಅರಞ್ಞಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವರುಣರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿದ್ದಾಯಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ವೇಗೇನ ರುಕ್ಖಂ ಆರುಯ್ಹ ಅಕ್ಖಿಂ ಭಿನ್ದಾಪೇತ್ವಾ ಅಲ್ಲವರುಣದಾರೂನಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಆನೀತದಾರೂನಂ ಉಪರಿ ಪಕ್ಖಿಪಿ. ಯಾಗುಪಾಚಿಕಾ ತಾನಿ ಸುಕ್ಖದಾರುಸಞ್ಞಾಯ ಗಹೇತ್ವಾ ಯಾವ ಸೂರಿಯುಗ್ಗಮನಾ ಉಜ್ಜಾಲೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ಇಮಿನಾ ನೋ ಕಾರಣೇನ ಗಮನನ್ತರಾಯೋ ಜಾತೋ’’ತಿ. ಆಚರಿಯೋ ಮಾಣವೇನ ಕತಕಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಅನ್ಧಬಾಲಾನಂ ಕಮ್ಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಏವರೂಪಾ ಪರಿಹಾನಿ ಹೋತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸಿ –

೭೧. ‘‘ಯೋ ಪುಬ್ಬೇ ಕರಣೀಯಾನಿ, ಪಚ್ಛಾ ಸೋ ಕಾತುಮಿಚ್ಛತಿ;

ವರುಣಕಟ್ಠಭಞ್ಜೋವ, ಸ ಪಚ್ಛಾ ಮನುತಪ್ಪತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸ ಪಚ್ಛಾ ಮನುತಪ್ಪತೀತಿ ಯೋ ಕೋಚಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ‘‘ಇದಂ ಪುಬ್ಬೇ ಕತ್ತಬ್ಬಂ, ಇದಂ ಪಚ್ಛಾ’’ತಿ ಅವೀಮಂಸಿತ್ವಾ ಪುಬ್ಬೇ ಕರಣೀಯಾನಿ ಪಠಮಮೇವ ಕತ್ತಬ್ಬಕಮ್ಮಾನಿ ಪಚ್ಛಾ ಕರೋತಿ, ಅಯಂ ವರುಣಕಟ್ಠಭಞ್ಜೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಮಾಣವಕೋ ವಿಯ ಸೋ ಬಾಲಪುಗ್ಗಲೋ ಪಚ್ಛಾ ಅನುತಪ್ಪತಿ ಸೋಚತಿ ಪರಿದೇವತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏವಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾನಂ ಇಮಂ ಕಾರಣಂ ಕಥೇತ್ವಾ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರಿತ್ವಾ ಜೀವಿತಪರಿಯೋಸಾನೇ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಗತೋ.

ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವೇಸ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಅನ್ತರಾಯಂ ಕರೋತಿ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಅಕಾಸಿಯೇವಾ’’ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ ‘‘ತದಾ ಅಕ್ಖಿಭೇದಂ ಪತ್ತೋ ಮಾಣವೋ ಊರುಭೇದಂ ಪತ್ತಭಿಕ್ಖು ಅಹೋಸಿ, ಸೇಸಮಾಣವಾ ಬುದ್ಧಪರಿಸಾ, ಆಚರಿಯಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ವರುಣಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಠಮಾ.

[೭೨] ೨. ಸೀಲವನಾಗರಾಜಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಅಕತಞ್ಞುಸ್ಸ ಪೋಸಸ್ಸಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ದೇವದತ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಧಮ್ಮಸಭಾಯಞ್ಹಿ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಆವುಸೋ, ದೇವದತ್ತೋ ಅಕತಞ್ಞೂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಗುಣೇ ನ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ ಕಥೇನ್ತಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ ದೇವದತ್ತೋ ಅಕತಞ್ಞೂ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಅಕತಞ್ಞೂಯೇವ, ನ ಕದಾಚಿ ಮಯ್ಹಂ ಗುಣಂ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಹಿಮವನ್ತಪ್ಪದೇಸೇ ಹತ್ಥಿಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಸೋ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ಸಬ್ಬಸೇತೋ ಅಹೋಸಿ ರಜತಪುಞ್ಜಸನ್ನಿಭೋ, ಅಕ್ಖೀನಿ ಪನಸ್ಸ ಮಣಿಗುಳಸದಿಸಾನಿ, ಪಞ್ಞಾಯಮಾನಾನಿ ಪಞ್ಚ ಪಸಾದಾನಿ ಅಹೇಸುಂ, ಮುಖಂ ರತ್ತಕಮ್ಬಲಸದಿಸಂ, ಸೋಣ್ಡಾ ರತ್ತಸುವಣ್ಣಬಿನ್ದುಪಟಿಮಣ್ಡಿತಂ ರಜತದಾಮಂ ವಿಯ, ಚತ್ತಾರೋ ಪಾದಾ ಕತಲಾಖಾರಸಪರಿಕಮ್ಮಾ ವಿಯ. ಏವಮಸ್ಸ ದಸಹಿ ಪಾರಮೀಹಿ ಅಲಙ್ಕತೋ ರೂಪಸೋಭಗ್ಗಪ್ಪತ್ತೋ ಅತ್ತಭಾವೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ನಂ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತಂ ಸಕಲಹಿಮವನ್ತೇ ವಾರಣಾ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಾ ವಿಚರಿಂಸು. ಏವಂ ಸೋ ಅಸೀತಿಸಹಸ್ಸವಾರಣಪರಿವಾರೋ ಹಿಮವನ್ತಪ್ಪದೇಸೇ ವಸಮಾನೋ ಅಪರಭಾಗೇ ಗಣೇ ದೋಸಂ ದಿಸ್ವಾ ಗಣಮ್ಹಾ ಕಾಯವಿವೇಕಾಯ ಏಕಕೋವ ಅರಞ್ಞೇ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ಸೀಲವನ್ತತಾಯ ಚ ಪನಸ್ಸ ‘‘ಸೀಲವನಾಗರಾಜಾ’’ ತ್ವೇವ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ.

ಅಥೇಕೋ ಬಾರಾಣಸಿವಾಸಿಕೋ ವನಚರಕೋ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಆಜೀವಭಣ್ಡಕಂ ಗವೇಸಮಾನೋ ದಿಸಾ ವವತ್ಥಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಮಗ್ಗಮೂಳ್ಹೋ ಹುತ್ವಾ ಮರಣಭಯಭೀತೋ ಬಾಹಾ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಪರಿದೇವಮಾನೋ ವಿಚರತಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸ ತಂ ಬಲವಪರಿದೇವಿತಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಪುರಿಸಂ ದುಕ್ಖಾ ಮೋಚೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಕಾರುಞ್ಞೇನ ಚೋದಿತೋ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾವ ಭೀತೋ ಪಲಾಯಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಂ ಪಲಾಯನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಠಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಪುನ ಅಗಮಾಸಿ, ಸೋ ಪುನ ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಠಿತಕಾಲೇ ಠತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಯಂ ವಾರಣೋ ಮಮ ಪಲಾಯನಕಾಲೇ ತಿಟ್ಠತಿ, ಠಿತಕಾಲೇ ಆಗಚ್ಛತಿ, ನಾಯಂ ಮಯ್ಹಂ ಅನತ್ಥಕಾಮೋ, ಇಮಮ್ಹಾ ಪನ ಮಂ ದುಕ್ಖಾ ಮಾಚೇತುಕಾಮೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸೂರೋ ಹುತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಭೋ ತ್ವಂ ಪುರಿಸ, ಪರಿದೇವಮಾನೋ ವಿಚರಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಸಾಮಿ, ದಿಸಾ ವವತ್ಥಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಮಗ್ಗಮೂಳ್ಹೋ ಹುತ್ವಾ ಮರಣಭಯೇನಾ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ನೇತ್ವಾ ಕತಿಪಾಹಂ ಫಲಾಫಲೇಹಿ ಸನ್ತಪ್ಪೇತ್ವಾ ‘‘ಭೋ, ಪುರಿಸ, ಮಾ ಭಾಯಿ, ಅಹಂ ತಂ ಮನುಸ್ಸಪಥಂ ನೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಪಿಟ್ಠೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಪಥಂ ಪಾಯಾಸಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಮಿತ್ತದುಬ್ಭೀ ಪುರಿಸೋ ‘‘ಸಚೇ ಕೋಚಿ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ, ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಪಿಟ್ಠೇ ನಿಸಿನ್ನೋಯೇವ ರುಕ್ಖನಿಮಿತ್ತಂ ಪಬ್ಬತನಿಮಿತ್ತಂ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋವ ಗಚ್ಛತಿ. ಅಥ ನಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅರಞ್ಞಾ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಗಾಮಿಮಹಾಮಗ್ಗೇ ಠಪೇತ್ವಾ ‘‘ಭೋ ಪುರಿಸ, ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛ, ಮಯ್ಹಂ ಪನ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಪುಚ್ಛಿತೋಪಿ ಅಪುಚ್ಛಿತೋಪಿ ಮಾ ಕಸ್ಸಚಿ ಆಚಿಕ್ಖೀ’’ತಿ ತಂ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಂಯೇವ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅನುವಿಚರನ್ತೋ ದನ್ತಕಾರವೀಥಿಂ ಪತ್ವಾ ದನ್ತಕಾರೇ ದನ್ತವಿಕತಿಯೋ ಕುರುಮಾನೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಪನ ಭೋ, ಜೀವದನ್ತಮ್ಪಿ ಲಭಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಭೋ, ಕಿಂ ವದೇಸಿ, ಜೀವದನ್ತೋ ನಾಮ ಮತಹತ್ಥಿದನ್ತತೋ ಮಹಗ್ಘತರೋ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಅಹಂ ವೋ ಜೀವದನ್ತಂ ಆಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಾಥೇಯ್ಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಖರಕಕಚಂ ಆದಾಯ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಅಗಮಾಸಿ.

ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಮತ್ಥಂ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಅಹಂ, ಸಾಮಿ, ದುಗ್ಗತೋ ಕಪಣೋ ಜೀವಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ತುಮ್ಹೇ ದನ್ತಖಣ್ಡಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಸಚೇ ದಸ್ಸಥ, ತಂ ಆದಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ವಿಕ್ಕಿಣಿತ್ವಾ ತೇನ ಮೂಲೇನ ಜೀವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಗತೋತಿ. ‘‘ಹೋತು ಭೋ, ದನ್ತಂ ತೇ ದಸ್ಸಾಮಿ, ಸಚೇ ದನ್ತಕಪ್ಪನತ್ಥಾಯ ಕಕಚಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಕಚಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತೋಮ್ಹಿ ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ದನ್ತೇ ಕಕಚೇನ ಕನ್ತಿತ್ವಾ ಆದಾಯ ಗಚ್ಛಾ’’ತಿ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಪಾದೇ ಸಮಿಞ್ಜಿತ್ವಾ ಗೋನಿಸಿನ್ನಕಂ ನಿಸೀದಿ. ಸೋ ದ್ವೇಪಿ ಅಗ್ಗದನ್ತೇ ಛಿನ್ದಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತೇ ದನ್ತೇ ಸೋಣ್ಡಾಯ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಭೋ ಪುರಿಸ, ನಾಹಂ ‘ಏತೇ ದನ್ತಾ ಮಯ್ಹಂ ಅಪ್ಪಿಯಾ ಅಮನಾಪಾ’ತಿ ದಮ್ಮಿ, ಇಮೇಹಿ ಪನ ಮೇ ದನ್ತೇಹಿ ಸತಗುಣೇನ ಸಹಸ್ಸಗುಣೇನ ಸತಸಹಸ್ಸಗುಣೇನ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಪಟಿವೇಧನಸಮತ್ಥಾ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣದನ್ತಾವ ಪಿಯತರಾ, ತಸ್ಸ ಮೇ ಇದಂ ದನ್ತದಾನಂ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಪಟಿವಿಜ್ಝನತ್ಥಾಯ ಹೋತೂ’’ತಿ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಆರಾಧನಂ ಕತ್ವಾ ದನ್ತಯುಗಲಂ ಅದಾಸಿ.

ಸೋ ತಂ ಆದಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ವಿಕ್ಕಿಣಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಮೂಲೇ ಖೀಣೇ ಪುನ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಸಾಮಿ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ದನ್ತೇ ವಿಕ್ಕಿಣಿತ್ವಾ ಲದ್ಧಮೂಲಂ ಮಯ್ಹಂ ಇಣಸೋಧನಮತ್ತಮೇವ ಜಾತಂ, ಅವಸೇಸದನ್ತೇ ದೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಕಪ್ಪಾಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸದನ್ತೇ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ತೇಪಿ ವಿಕ್ಕಿಣಿತ್ವಾ ಪುನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಸಾಮಿ, ಜೀವಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ, ಮೂಲದಾಠಾ ಮೇ ದೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ನಿಸೀದಿ. ಸೋ ಪಾಪಪುರಿಸೋ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ರಜತದಾಮಸದಿಸಂ ಸೋಣ್ಡಂ ಮದ್ದಮಾನೋ ಕೇಲಾಸಕೂಟಸದಿಸಂ ಕುಮ್ಭಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಉಭೋ ದನ್ತಕೋಟಿಯೋ ಪಣ್ಹಿಯಾ ಪಹರನ್ತೋ ಮಂಸಂ ವಿಯೂಹಿತ್ವಾ ಕುಮ್ಭಂ ಆರುಯ್ಹ ಖರಕಕಚೇನ ಮೂಲದಾಠಾ ಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರಂ ವಿಜಹನ್ತೇಯೇವ ಪನ ತಸ್ಮಿಂ ಪಾಪಪುರಿಸೇ ಚತುನಹುತಾಧಿಕದ್ವಿಯೋಜನಸತಸಹಸ್ಸಬಹಲಾ ಘನಪಥವೀ ಸಿನೇರುಯುಗನ್ಧರಾದಯೋ ಮಹಾಭಾರೇ ದುಗ್ಗನ್ಧಜೇಗುಚ್ಛಾನಿ ಗೂಥಮುತ್ತಾದೀನಿ ಚ ಧಾರೇತುಂ ಸಮತ್ಥಾಪಿ ತಸ್ಸ ಅಗುಣರಾಸಿಂ ಧಾರೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ವಿಯ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ವಿವರಂ ಅದಾಸಿ. ತಾವದೇವ ಅವೀಚಿಮಹಾನಿರಯತೋ ಅಗ್ಗಿಜಾಲಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತಂ ಮಿತ್ತದುಬ್ಭಿಪುರಿಸಂ ಕುಲಸನ್ತಕೇನ ಕಮ್ಬಲೇನ ಪಾರುಪನ್ತೀ ವಿಯ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹಿ.

ಏವಂ ತಸ್ಸ ಪಾಪಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಪಥವಿಂ ಪವಿಟ್ಠಕಾಲೇ ತಸ್ಮಿಂ ವನಸಣ್ಡೇ ಅಧಿವತ್ಥಾ ರುಕ್ಖದೇವತಾ ‘‘ಅಕತಞ್ಞೂ ಮಿತ್ತದುಬ್ಭೀ ಪುಗ್ಗಲೋ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಜ್ಜಂ ದತ್ವಾಪಿ ತೋಸೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ’’ತಿ ವನಂ ಉನ್ನಾದೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಯಮಾನಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭೨. ‘‘ಅಕತಞ್ಞುಸ್ಸ ಪೋಸಸ್ಸ, ನಿಚ್ಚಂ ವಿವರದಸ್ಸಿನೋ;

ಸಬ್ಬಂ ಚೇ ಪಥವಿಂ ದಜ್ಜಾ, ನೇವ ನಂ ಅಭಿರಾಧಯೇ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಕತಞ್ಞುಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಕತಗುಣಂ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ. ಪೋಸಸ್ಸಾತಿ ಪುರಿಸಸ್ಸ. ವಿವರದಸ್ಸಿನೋತಿ ಛಿದ್ದಮೇವ ಓಕಾಸಮೇವ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ. ಸಬ್ಬಂ ಚೇ ಪಥವಿಂ ದಜ್ಜಾತಿ ಸಚೇಪಿ ತಾದಿಸಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸಕಲಂ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಜ್ಜಂ, ಇಮಂ ವಾ ಪನ ಮಹಾಪಥವಿಂ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಪಥವೋಜಂ ದದೇಯ್ಯ. ನೇವ ನಂ ಅಭಿರಾಧಯೇತಿ ಏವಂ ಕರೋನ್ತೋಪಿ ಏವರೂಪಂ ಕತಗುಣವಿದ್ಧಂಸಕಂ ಕೋಚಿ ಪರಿತೋಸೇತುಂ ವಾ ಪಸಾದೇತುಂ ವಾ ನ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏವಂ ಸಾ ದೇವತಾ ವನಂ ಉನ್ನಾದೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಅಗಮಾಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವದತ್ತೋ ಇದಾನೇವ ಅಕತಞ್ಞೂ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಅಕತಞ್ಞೂಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ ‘‘ತದಾ ಮಿತ್ತದುಬ್ಭೀ ಪುಗ್ಗಲೋ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ಸೀಲವನಾಗರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಸೀಲವನಾಗರಾಜಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದುತಿಯಾ.

[೭೩] ೩. ಸಚ್ಚಂಕಿರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಸಚ್ಚಂ ಕಿರೇವಮಾಹಂಸೂತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ವಧಾಯ ಪರಿಸಕ್ಕನಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ‘‘ಆವುಸೋ, ದೇವದತ್ತೋ ಸತ್ಥು ಗುಣಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ವಧಾಯಯೇವ ಪರಿಸಕ್ಕತೀ’’ತಿ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಅಗುಣಂ ಕಥೇನ್ತೇ ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ ದೇವದತ್ತೋ ಮಯ್ಹಂ ವಧಾಯ ಪರಿಸಕ್ಕತಿ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಪರಿಸಕ್ಕಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ತಸ್ಸ ದುಟ್ಠಕುಮಾರೋ ನಾಮ ಪುತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ ಕಕ್ಖಳೋ ಫರುಸೋ ಪಹಟಾಸೀವಿಸೂಪಮೋ, ಅನಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ವಾ ಅಪಹರಿತ್ವಾ ವಾ ಕೇನಚಿ ಸದ್ಧಿಂ ನ ಕಥೇತಿ. ಸೋ ಅನ್ತೋಜನಸ್ಸ ಚ ಬಹಿಜನಸ್ಸ ಚ ಅಕ್ಖಿಮ್ಹಿ ಪತಿತರಜಂ ವಿಯ, ಖಾದಿತುಂ ಆಗತಪಿಸಾಚೋ ವಿಯ ಚ ಅಮನಾಪೋ ಅಹೋಸಿ ಉಬ್ಬೇಜನೀಯೋ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ನದೀಕೀಳಂ ಕೀಳಿತುಕಾಮೋ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ನದೀತೀರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಮಹಾಮೇಘೋ ಉಟ್ಠಹಿ, ದಿಸಾ ಅನ್ಧಕಾರಾ ಜಾತಾ. ಸೋ ದಾಸಪೇಸ್ಸಜನಂ ಆಹ ‘‘ಏಥ ಭಣೇ, ಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನದೀಮಜ್ಝಂ ನೇತ್ವಾ ನ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ಆನೇಥಾ’’ತಿ. ತೇ ತಂ ತತ್ಥ ನೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನೋ ರಾಜಾ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಇಮಂ ಪಾಪಪುರಿಸಂ ಏತ್ಥೇವ ಮಾರೇಮಾ’’ತಿ ಮನ್ತಯಿತ್ವಾ ‘‘ಏತ್ಥ ಗಚ್ಛ ಕಾಳಕಣ್ಣೀ’’ತಿ ಉದಕೇ ನಂ ಓಪಿಲಾಪೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚುತ್ತರಿತ್ವಾ ತೀರೇ ಅಟ್ಠಂಸು. ‘‘ಕಹಂ ಕುಮಾರೋ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ ಮಯಂ ಕುಮಾರಂ ಪಸ್ಸಾಮ, ಮೇಘಂ ಉಟ್ಠಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ಉದಕೇ ನಿಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪುರತೋ ಆಗತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಅಮಚ್ಚಾ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಂಸು. ರಾಜಾ ‘‘ಕಹಂ ಮೇ ಪುತ್ತೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ನ ಜಾನಾಮ ದೇವ, ಮೇಘೇ ಉಟ್ಠಿತೇ ‘‘ಪುರತೋ ಆಗತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಆಗತಮ್ಹಾತಿ. ರಾಜಾ ದ್ವಾರಂ ವಿವರಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ನದೀತೀರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಿಚಿನಥಾ’’ತಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವಿಚಿನಾಪೇಸಿ, ಕೋಚಿ ಕುಮಾರಂ ನಾದ್ದಸ.

ಸೋಪಿ ಖೋ ಮೇಘನ್ಧಕಾರೇ ದೇವೇ ವಸ್ಸನ್ತೇ ನದಿಯಾ ವುಯ್ಹಮಾನೋ ಏಕಂ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧಂ ದಿಸ್ವಾ ತತ್ಥ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಮರಣಭಯತಜ್ಜಿತೋ ಪರಿದೇವಮಾನೋ ಗಚ್ಛತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ಕಾಲೇ ಬಾರಾಣಸಿವಾಸೀ ಏಕೋ ಸೇಟ್ಠಿ ನದೀತೀರೇ ಚತ್ತಾಲೀಸಕೋಟಿಧನಂ ನಿದಹಿತ್ವಾವ ಮರನ್ತೋ ಧನತಣ್ಹಾಯ ಧನಪಿಟ್ಠೇ ಸಪ್ಪೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಅಪರೋ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಪದೇಸೇ ತಿಂಸ ಕೋಟಿಯೋ ನಿದಹಿತ್ವಾ ಧನತಣ್ಹಾಯ ತತ್ಥೇವ ಉನ್ದೂರೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತೇಸಂ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಉದಕಂ ಪಾವಿಸಿ. ತೇ ಉದಕಸ್ಸ ಪವಿಟ್ಠಮಗ್ಗೇನೇವ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸೋತಂ ಛಿನ್ದನ್ತಾ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ರಾಜಕುಮಾರೇನ ಅಭಿನಿಸಿನ್ನಂ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧಂ ಪತ್ವಾ ಏಕೋ ಏಕಂ ಕೋಟಿಂ, ಇತರೋ ಇತರಂ ಆರುಯ್ಹ ಖನ್ಧಪಿಟ್ಠೇಯೇವ ನಿಪಜ್ಜಿಂಸು. ತಸ್ಸಾಯೇವ ಖೋ ಪನ ನದಿಯಾ ತೀರೇ ಏಕೋ ಸಿಮ್ಬಲಿರುಕ್ಖೋ ಅತ್ಥಿ, ತತ್ಥೇಕೋ ಸುವಪೋತಕೋ ವಸತಿ. ಸೋಪಿ ರುಕ್ಖೋ ಉದಕೇನ ಧೋತಮೂಲೋ ನದೀಪಿಟ್ಠೇ ಪತಿ, ಸುವಪೋತಕೋ ದೇವೇ ವಸ್ಸನ್ತೇ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಗನ್ತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸೇವ ಖನ್ಧಸ್ಸ ಏಕಪಸ್ಸೇ ನಿಲೀಯಿ. ಏವಂ ತೇ ಚತ್ತಾರೋ ಜನಾ ಏಕತೋ ವುಯ್ಹಮಾನಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ.

ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ಖೋ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಕಾಸಿರಟ್ಠೇ ಉದಿಚ್ಚಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವುಡ್ಢಿಪ್ಪತ್ತೋ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ನದೀನಿವತ್ತನೇ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ವಸತಿ. ಸೋ ಅಡ್ಢರತ್ತಸಮಯೇ ಚಙ್ಕಮಮಾನೋ ತಸ್ಸ ರಾಜಕುಮಾರಸ್ಸ ಬಲವಪರಿದೇವನಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಮಾದಿಸೇ ನಾಮ ಮೇತ್ತಾನುದ್ದಯಸಮ್ಪನ್ನೇ ತಾಪಸೇ ಪಸ್ಸನ್ತೇ ಏತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಮರಣಂ ಅಯುತ್ತಂ, ಉದಕತೋ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಜೀವಿತದಾನಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ತಂ ‘‘ಮಾ ಭಾಯಿ, ಮಾ ಭಾಯೀ’’ತಿ ಅಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ಉದಕಸೋತಂ ಛಿನ್ದನ್ತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ದಾರುಕ್ಖನ್ಧಂ ಏಕಾಯ ಕೋಟಿಯಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಕಡ್ಢನ್ತೋ ನಾಗಬಲೋ ಥಾಮಸಮ್ಪನ್ನೋ ಏಕವೇಗೇನ ತೀರಂ ಪತ್ವಾ ಕುಮಾರಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತೀರೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ತೇಪಿ ಸಪ್ಪಾದಯೋ ದಿಸ್ವಾ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅಸ್ಸಮಪದಂ ನೇತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿಂ ಜಾಲೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮೇ ದುಬ್ಬಲತರಾ’’ತಿ ಪಠಮಂ ಸಪ್ಪಾದೀನಂ ಸರೀರಂ ಸೇದೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ರಾಜಕುಮಾರಸ್ಸ ಸರೀರಂ ಸೇದೇತ್ವಾ ತಮ್ಪಿ ಅರೋಗಂ ಕತ್ವಾ ಆಹಾರಂ ದೇನ್ತೋಪಿ ಪಠಮಂ ಸಪ್ಪಾದೀನಂಯೇವ ದತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ತಸ್ಸ ಫಲಾಫಲಾನಿ ಉಪನಾಮೇಸಿ. ರಾಜಕುಮಾರೋ ‘‘ಅಯಂ ಕೂಟತಾಪಸೋ ಮಂ ರಾಜಕುಮಾರಂ ಅಗಣೇತ್ವಾ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾನಂ ಸಮ್ಮಾನಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ ಬೋಧಿಸತ್ತೇ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧಿ.

ತತೋ ಕತಿಪಾಹಚ್ಚಯೇನ ಸಬ್ಬೇಸುಪಿ ತೇಸು ಥಾಮಬಲಪ್ಪತ್ತೇಸು ನದಿಯಾ ಓಘೇ ಪಚ್ಛಿನ್ನೇ ಸಪ್ಪೋ ತಾಪಸಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಆಹ ‘‘ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಮಯ್ಹಂ ಮಹಾಉಪಕಾರೋ ಕತೋ, ನ ಖೋ ಪನಾಹಂ ದಲಿದ್ದೋ, ಅಸುಕಟ್ಠಾನೇ ಮೇ ಚತ್ತಾಲೀಸ ಹಿರಞ್ಞಕೋಟಿಯೋ ನಿದಹಿತ್ವಾ ಠಪಿತಾ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಧನೇನ ಕಿಚ್ಚೇ ಸತಿ ಸಬ್ಬಮ್ಪೇತಂ ಧನಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ದಾತುಂ ಸಕ್ಕೋಮಿ, ತಂ ಠಾನಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘ದೀಘಾ’ತಿ ಪಕ್ಕೋಸೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಉನ್ದೂರೋಪಿ ತಥೇವ ತಾಪಸಂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಅಸುಕಟ್ಠಾನೇ ಠತ್ವಾ ‘ಉನ್ದೂರಾ’ತಿ ಪಕ್ಕೋಸೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸುವಪೋತಕೋ ಪನ ತಾಪಸಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಯ್ಹಂ ಧನಂ ನತ್ಥಿ, ರತ್ತಸಾಲೀಹಿ ಪನ ವೋ ಅತ್ಥೇ ಸತಿ ಅಸುಕಂ ನಾಮ ಮಯ್ಹಂ ವಸನಟ್ಠಾನಂ, ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ‘ಸುವಾ’ತಿ ಪಕ್ಕೋಸೇಯ್ಯಾಥ, ಅಹಂ ಞಾತಕಾನಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಅನೇಕಸಕಟಪೂರಮತ್ತಾ ರತ್ತಸಾಲಿಯೋ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ದಾತುಂ ಸಕ್ಕೋಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಇತರೋ ಪನ ಮಿತ್ತದುಬ್ಭೀ ‘‘ಧಮ್ಮಸುಧಮ್ಮತಾಯ ಕಿಞ್ಚಿ ಅವತ್ವಾ ಗನ್ತುಂ ಅಯುತ್ತಂ, ಏವಂ ತಂ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗತಂ ಮಾರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಯಿ ರಜ್ಜೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೇ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಥ, ಅಹಂ ವೋ ಚತೂಹಿ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ರಜ್ಜೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ.

ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ವೀಮಂಸಿಸ್ಸಾಮಿ ತಾವ ನೇ’’ತಿ ಪಠಮಂ ಸಪ್ಪಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅವಿದೂರೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ದೀಘಾ’’ತಿ ಪಕ್ಕೋಸಿ. ಸೋ ಏಕವಚನೇನೇವ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಚತ್ತಾಲೀಸ ಹಿರಞ್ಞಕೋಟಿಯೋ, ತಾ ಸಬ್ಬಾಪಿ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಏವಮತ್ಥು, ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಕಿಚ್ಚೇ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಂ ನಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಉನ್ದೂರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ. ಸೋಪಿ ತಥೇವ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಮ್ಪಿ ನಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಸುವಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಸುವಾ’’ತಿ ಪಕ್ಕೋಸಿ. ಸೋಪಿ ಏಕವಚನೇನೇವ ರುಕ್ಖಗ್ಗತೋ ಓತರಿತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ಮಯ್ಹಂ ಞಾತಕಾನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಪ್ಪದೇಸತೋ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸಯಂಜಾತಸಾಲೀ ಆಹರಾಪೇಮೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಅತ್ಥೇ ಸತಿ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಮ್ಪಿ ನಿವತ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಇದಾನಿ ರಾಜಾನಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜುಯ್ಯಾನೇ ವಸಿತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಆಕಪ್ಪಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರವತ್ತೇನ ನಗರಂ ಪಾವಿಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸೋ ಮಿತ್ತದುಬ್ಭೀ ರಾಜಾ ಅಲಙ್ಕತಹತ್ಥಿಕ್ಖನ್ಧವರಗತೋ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ನಗರಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕರೋತಿ. ಸೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ದೂರತೋವ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಸೋ ಕೂಟತಾಪಸೋ ಮಮ ಸನ್ತಿಕೇ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ವಸಿತುಕಾಮೋ ಆಗತೋ, ಯಾವ ಪರಿಸಮಜ್ಝೇ ಅತ್ತನೋ ಮಯ್ಹಂ ಕತಗುಣಂ ನಪ್ಪಕಾಸೇತಿ, ತಾವದೇವಸ್ಸ ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪುರಿಸೇ ಓಲೋಕೇಸಿ. ‘‘ಕಿಂ ಕರೋಮ, ದೇವಾ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ‘‘ಏಸ ಕೂಟತಾಪಸೋ ಮಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಯಾಚಿತುಕಾಮೋ ಆಗಚ್ಛತಿ ಮಞ್ಞೇ, ಏತಸ್ಸ ಕಾಳಕಣ್ಣಿತಾಪಸಸ್ಸ ಮಂ ಪಸ್ಸಿತುಂ ಅದತ್ವಾವ ಏತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಬಾಹಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಚತುಕ್ಕೇ ಚತುಕ್ಕೇ ಪಹರನ್ತಾ ನಗರಾ ನಿಕ್ಖಾಮೇತ್ವಾ ಆಘಾತನೇ ಸೀಸಮಸ್ಸ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸರೀರಂ ಸೂಲೇ ಉತ್ತಾಸೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತೇ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ನಿರಪರಾಧಂ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಚತುಕ್ಕೇ ಚತುಕ್ಕೇ ಪಹರನ್ತಾ ಆಘಾತನಂ ನೇತುಂ ಆರಭಿಂಸು. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಪಹಟಪಹಟಟ್ಠಾನೇ ‘‘ಅಮ್ಮ, ತಾತಾ’’ತಿ ಅಕನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಿಕಾರೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭೩. ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರೇವಮಾಹಂಸು, ನರಾ ಏಕಚ್ಚಿಯಾ ಇಧ;

ಕಟ್ಠಂ ನಿಪ್ಲವಿತಂ ಸೇಯ್ಯೋ, ನ ತ್ವೇವೇಕಚ್ಚಿಯೋ ನರೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸಚ್ಚಂ ಕಿರೇವಮಾಹಂಸೂತಿ ಅವಿತಥಮೇವ ಕಿರ ಏವಂ ವದನ್ತಿ. ನರಾ ಏಕಚ್ಚಿಯಾ ಇಧಾತಿ ಇಧೇಕಚ್ಚೇ ಪಣ್ಡಿತಪುರಿಸಾ. ಕಟ್ಠಂ ನಿಪ್ಲವಿತಂ ಸೇಯ್ಯೋತಿ ನದಿಯಾ ವುಯ್ಹಮಾನಂ ಸುಕ್ಖದಾರುಂ ನಿಪ್ಲವಿತಂ ಉತ್ತಾರೇತ್ವಾ ಥಲೇ ಠಪಿತಂ ಸೇಯ್ಯೋ ಸುನ್ದರತರೋ. ಏವಞ್ಹಿ ವದಮಾನಾ ತೇ ಪುರಿಸಾ ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ವದನ್ತಿ. ಕಿಂಕಾರಣಾ? ತಞ್ಹಿ ಯಾಗುಭತ್ತಾದೀನಂ ಪಚನತ್ಥಾಯ, ಸೀತಾತುರಾನಂ ವಿಸಿಬ್ಬನತ್ಥಾಯ, ಅಞ್ಞೇಸಮ್ಪಿ ಚ ಪರಿಸ್ಸಯಾನಂ ಹರಣತ್ಥಾಯ ಉಪಕಾರಂ ಹೋತಿ. ನ ತ್ವೇವೇಕಚ್ಚಿಯೋ ನರೋತಿ ಏಕಚ್ಚೋ ಪನ ಮಿತ್ತದುಬ್ಭೀ ಅಕತಞ್ಞೂ ಪಾಪಪುರಿಸೋ ಓಘೇನ ವುಯ್ಹಮಾನೋ ಹತ್ಥೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಉತ್ತಾರಿತೋ ನ ತ್ವೇವ ಸೇಯ್ಯೋ. ತಥಾ ಹಿ ಅಹಂ ಇಮಂ ಪಾಪಪುರಿಸಂ ಉತ್ತಾರೇತ್ವಾ ಇಮಂ ಅತ್ತನೋ ದುಕ್ಖಂ ಆಹರಿನ್ತಿ. ಏವಂ ಪಹಟಪಹಟಟ್ಠಾನೇ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಯೇ ತತ್ಥ ಪಣ್ಡಿತಪುರಿಸಾ, ತೇ ಆಹಂಸು ‘‘ಕಿಂ ಪನ, ಭೋ ಪಬ್ಬಜಿತ, ತಯಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಞ್ಞೋ ಅತ್ಥಿ ಕೋಚಿ ಗುಣೋ ಕತೋ’’ತಿ? ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ‘‘ಏವಮಿಮಂ ಮಹೋಘತೋ ಉತ್ತಾರೇನ್ತೋ ಅಹಮೇವ ಅತ್ತನೋ ದುಕ್ಖಂ ಅಕಾಸಿಂ, ‘ನ ವತ ಮೇ ಪೋರಾಣಕಪಣ್ಡಿತಾನಂ ವಚನಂ ಕತ’ನ್ತಿ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ಏವಂ ವದಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಖತ್ತಿಯಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಯೋ ನಗರವಾಸಿನೋ ‘‘ಸ್ವಾಯಂ ಮಿತ್ತದುಬ್ಭೀ ರಾಜಾ ಏವಂ ಗುಣಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಜೀವಿತದಾಯಕಸ್ಸ ಗುಣಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಜಾನಾತಿ, ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕುತೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ವುಡ್ಢಿ, ಗಣ್ಹಥ ನ’’ನ್ತಿ ಕುಪಿತಾ ಸಮನ್ತತೋ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಉಸುಸತ್ತಿಪಾಸಾಣಮುಗ್ಗರಾದಿಪ್ಪಹಾರೇಹಿ ಹತ್ಥಿಕ್ಖನ್ಧಗತಮೇವ ನಂ ಘಾತೇತ್ವಾ ಪಾದೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಪರಿಖಾಪಿಟ್ಠೇ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ರಜ್ಜೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸುಂ.

ಸೋ ಧಮ್ಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೋ ಪುನ ಏಕದಿವಸಂ ಸಪ್ಪಾದಯೋ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿತುಕಾಮೋ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ಸಪ್ಪಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ದೀಘಾ’’ತಿ ಪಕ್ಕೋಸಿ. ಸಪ್ಪೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ತೇ ಸಾಮಿ ಧನಂ ಗಣ್ಹಾ’’ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ಚತ್ತಾಲೀಸಹಿರಞ್ಞಕೋಟಿಧನಂ ಅಮಚ್ಚೇ ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇತ್ವಾ ಉನ್ದೂರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಉನ್ದೂರಾ’’ತಿ ಪಕ್ಕೋಸಿ. ಸೋಪಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ತಿಂಸಕೋಟಿಧನಂ ನಿಯ್ಯಾದೇಸಿ. ರಾಜಾ ತಮ್ಪಿ ಅಮಚ್ಚೇ ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇತ್ವಾ ಸುವಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಸುವಾ’’ತಿ ಪಕ್ಕೋಸಿ. ಸೋಪಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಪಾದೇ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ, ಸಾಮಿ, ಸಾಲಿಂ ಆಹರಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ‘‘ಸಾಲೀಹಿ ಅತ್ಥೇ ಸತಿ ಆಹರಿಸ್ಸಸಿ, ಏಹಿ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ಸತ್ತತಿಯಾ ಹಿರಞ್ಞಕೋಟೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ತೇ ತಯೋಪಿ ಜನೇ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ನಗರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಾಸಾದವರೇ ಮಹಾತಲಂ ಆರುಯ್ಹಂ ಧನಂ ಸಙ್ಗೋಪೇತ್ವಾ ಸಪ್ಪಸ್ಸ ವಸನತ್ಥಾಯ ಸುವಣ್ಣನಾಳಿಂ, ಉನ್ದೂರಸ್ಸ ಫಲಿಕಗುಹಂ, ಸುವಸ್ಸ ಸುವಣ್ಣಪಞ್ಜರಂ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಸಪ್ಪಸ್ಸ ಚ ಸುವಸ್ಸ ಚ ಭೋಜನತ್ಥಾಯ ದೇವಸಿಕಂ ಕಞ್ಚನತಟ್ಟಕೇ ಮಧುಲಾಜೇ, ಉನ್ದೂರಸ್ಸ ಗನ್ಧಸಾಲಿತಣ್ಡುಲೇ ದಾಪೇಸಿ, ದಾನಾದೀನಿ ಚ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತಿ. ಏವಂ ತೇ ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಜನಾ ಯಾವಜೀವಂ ಸಮಗ್ಗಾ ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ವಿಹರಿತ್ವಾ ಜೀವಿತಕ್ಖಯೇ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಅಗಮಂಸು.

ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವದತ್ತೋ ಇದಾನೇವ ಮಯ್ಹಂ ವಧಾಯ ಪರಿಸಕ್ಕತಿ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಪರಿಸಕ್ಕಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ದುಟ್ಠರಾಜಾ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಸಪ್ಪೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ಉನ್ದೂರೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ, ಸುವೋ ಆನನ್ದೋ, ಪಚ್ಛಾ ರಜ್ಜಪ್ಪತ್ತೋ ಧಮ್ಮರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಸಚ್ಚಂಕಿರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ತತಿಯಾ.

[೭೪] ೪. ರುಕ್ಖಧಮ್ಮಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಸಾಧೂ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಞಾತೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಉದಕಕಲಹೇ ಅತ್ತನೋ ಞಾತಕಾನಂ ಮಹಾವಿನಾಸಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಂ ಞತ್ವಾ ಆಕಾಸೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ರೋಹಿಣೀನದಿಯಾ ಉಪರಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ನೀಲರಂಸಿಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಞಾತಕೇ ಸಂವೇಜೇತ್ವಾ ಆಕಾಸಾ ಓರುಯ್ಹ ನದೀತೀರೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ತಂ ಕಲಹಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ, ವಿತ್ಥಾರೋ ಪನ ಕುಣಾಲಜಾತಕೇ (ಜಾ. ೨.೨೧.ಕುಣಾಲಜಾತಕ) ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ತದಾ ಪನ ಸತ್ಥಾ ಞಾತಕೇ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾರಾಜಾ, ತುಮ್ಹೇ ಞಾತಕಾ, ಞಾತಕೇಹಿ ನಾಮ ಸಮಗ್ಗೇಹಿ ಸಮ್ಮೋದಮಾನೇಹಿ ಭವಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಞಾತಕಾನಞ್ಹಿ ಸಾಮಗ್ಗಿಯಾ ಸತಿ ಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತಾ ಓಕಾಸಂ ನ ಲಭನ್ತಿ, ತಿಟ್ಠನ್ತು ತಾವ ಮನುಸ್ಸಭೂತಾ, ಅಚೇತನಾನಂ ರುಕ್ಖಾನಮ್ಪಿ ಸಾಮಗ್ಗಿಂ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಅತೀತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಹಿಮವನ್ತಪ್ಪದೇಸೇ ಮಹಾವಾತೋ ಸಾಲವನಂ ಪಹರಿ, ತಸ್ಸ ಪನ ಸಾಲವನಸ್ಸ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ರುಕ್ಖಗಚ್ಛಗುಮ್ಬಲತಾಹಿ ಸಮ್ಬನ್ಧತ್ತಾ ಏಕರುಕ್ಖಮ್ಪಿ ಪಾತೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಮತ್ಥಕಮತ್ಥಕೇನೇವ ಅಗಮಾಸಿ. ಏಕಂ ಪನ ಅಙ್ಗಣೇ ಠಿತಂ ಸಾಖಾವಿಟಪಸಮ್ಪನ್ನಮ್ಪಿ ಮಹಾರುಕ್ಖಂ ಅಞ್ಞೇಹಿ ರುಕ್ಖೇಹಿ ಅಸಮ್ಬನ್ಧತ್ತಾ ಉಮ್ಮೂಲೇತ್ವಾ ಭೂಮಿಯಂ ಪಾತೇಸಿ, ಇಮಿನಾ ಕಾರಣೇನ ತುಮ್ಹೇಹಿಪಿ ಸಮಗ್ಗೇಹಿ ಸಮ್ಮೋದಮಾನೇಹಿ ಭವಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಪಠಮಂ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ವೇಸ್ಸವಣೋ ಮಹಾರಾಜಾ ಚವಿ, ಸಕ್ಕೋ ಅಞ್ಞಂ ವೇಸ್ಸವಣಂ ಠಪೇಸಿ. ಏತಸ್ಮಿಂ ವೇಸ್ಸವಣೇ ಪರಿವತ್ತೇ ಪಚ್ಛಾ ನಿಬ್ಬತ್ತವೇಸ್ಸವಣೋ ‘‘ರುಕ್ಖಗಚ್ಛಗುಮ್ಬಲತಾನಂ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ರುಚ್ಚನಟ್ಠಾನೇ ವಿಮಾನಂ ಗಣ್ಹನ್ತೂ’’ತಿ ಸಾಸನಂ ಪೇಸೇಸಿ. ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಹಿಮವನ್ತಪ್ಪದೇಸೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸಾಲವನೇ ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಸೋ ಞಾತಕೇ ಆಹ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ವಿಮಾನಾನಿ ಗಣ್ಹನ್ತಾ ಅಙ್ಗಣೇ ಠಿತರುಕ್ಖೇಸು ಮಾ ಗಣ್ಹಥ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಸಾಲವನೇ ಮಯಾ ಗಹಿತವಿಮಾನಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಠಿತವಿಮಾನಾನಿ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ವಚನಕರಾ ಪಣ್ಡಿತದೇವತಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ವಿಮಾನಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಠಿತವಿಮಾನಾನಿ ಗಣ್ಹಿಂಸು. ಅಪಣ್ಡಿತಾ ಪನ ದೇವತಾ ‘‘ಕಿಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅತ್ಥೋ ಅರಞ್ಞವಿಮಾನೇಹಿ, ಮಯಂ ಮನುಸ್ಸಪಥೇ ಗಾಮನಿಗಮರಾಜಧಾನಿದ್ವಾರೇಸು ವಿಮಾನಾನಿ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮ. ಗಾಮಾದಯೋ ಹಿ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಸಮಾನಾ ದೇವತಾ ಲಾಭಗ್ಗಯಸಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ಮನುಸ್ಸಪಥೇ ಅಙ್ಗಣಟ್ಠಾನೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಮಹಾರುಕ್ಖೇಸು ವಿಮಾನಾನಿ ಗಣ್ಹಿಂಸು.

ಅಥೇಕಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಮಹತೀ ವಾತವುಟ್ಠಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ವಾತಸ್ಸ ಅತಿಬಲವತಾಯ ದಳ್ಹಮೂಲಾ ವನಜೇಟ್ಠಕರುಕ್ಖಾಪಿ ಸಂಭಗ್ಗಸಾಖಾವಿಟಪಾ ಸಮೂಲಾ ನಿಪತಿಂಸು. ತಂ ಪನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಮ್ಬನ್ಧನೇನ ಠಿತಂ ಸಾಲವನಂ ಪತ್ವಾ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಪಹರನ್ತೋ ಏಕರುಕ್ಖಮ್ಪಿ ಪಾತೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ಭಗ್ಗವಿಮಾನಾ ದೇವತಾ ನಿಪ್ಪಟಿಸರಣಾ ದಾರಕೇ ಹತ್ಥೇಸು ಗಹೇತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪವತ್ತಿಂ ಸಾಲವನದೇವತಾನಂ ಕಥಯಿಂಸು. ತಾ ತಾಸಂ ಏವಂ ಆಗತಭಾವಂ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಪಣ್ಡಿತಾನಂ ವಚನಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಪ್ಪಚ್ಚಯಟ್ಠಾನಂ ಗತಾ ನಾಮ ಏವರೂಪಾವ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭೪. ‘‘ಸಾಧೂ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಞಾತೀ, ಅಪಿ ರುಕ್ಖಾ ಅರಞ್ಞಜಾ;

ವಾತೋ ವಹತಿ ಏಕಟ್ಠಂ, ಬ್ರಹನ್ತಮ್ಪಿ ವನಪ್ಪತಿ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಞಾತೀತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಉಪಾದಾಯ ತತುತ್ತರಿ ಸತಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ನಾಮ, ಏವಂ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ವಸನ್ತಾ ಞಾತಕಾ. ಸಾಧೂತಿ ಸೋಭನಾ ಪಸತ್ಥಾ, ಪರೇಹಿ ಅಪ್ಪಧಂಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಪಿ ರುಕ್ಖಾ ಅರಞ್ಞಜಾತಿ ತಿಟ್ಠನ್ತು ಮನುಸ್ಸಭೂತಾ, ಅರಞ್ಞೇ ಜಾತರುಕ್ಖಾಪಿ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞೂಪತ್ಥಮ್ಭೇನ ಠಿತಾ ಸಾಧುಯೇವ. ರುಕ್ಖಾನಮ್ಪಿ ಹಿ ಸಪಚ್ಚಯಭಾವೋ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತಿ. ವಾತೋ ವಹತಿ ಏಕಟ್ಠನ್ತಿ ಪುರತ್ಥಿಮಾದಿಭೇದೋ ವಾತೋ ವಾಯನ್ತೋ ಅಙ್ಗಣಟ್ಠಾನೇ ಠಿತಂ ಏಕಟ್ಠಂ ಏಕಕಮೇವ ಠಿತಂ ಬ್ರಹನ್ತಮ್ಪಿ ವನಪ್ಪತಿಂ ಸಾಖಾವಿಟಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ಮಹಾರುಕ್ಖಮ್ಪಿ ವಹತಿ, ಉಮ್ಮೂಲೇತ್ವಾ ಪಾತೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಇಮಂ ಕಾರಣಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಆಯುಕ್ಖಯೇ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಗತೋ.

ಸತ್ಥಾಪಿ ‘‘ಏವಂ, ಮಹಾರಾಜಾ, ಞಾತಕಾನಂ ತಾವ ಸಾಮಗ್ಗಿಯೇವ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಸಮಗ್ಗಾ ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಪಿಯಸಂವಾಸಮೇವ ವಸಥಾ’’ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ದೇವತಾ ಬುದ್ಧಪರಿಸಾ ಅಹೇಸುಂ, ಪಣ್ಡಿತದೇವತಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ರುಕ್ಖಧಮ್ಮಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಚತುತ್ಥಾ.

[೭೫] ೫. ಮಚ್ಛಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಅಭಿತ್ಥನಯ ಪಜ್ಜುನ್ನಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅತ್ತನಾ ವಸ್ಸಾಪಿತವಸ್ಸಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕಿರ ಸಮಯೇ ಕೋಸಲರಟ್ಠೇ ದೇವೋ ನ ವಸ್ಸಿ, ಸಸ್ಸಾನಿ ಮಿಲಾಯನ್ತಿ, ತೇಸು ತೇಸು ಠಾನೇಸು ತಳಾಕಪೋಕ್ಖರಣಿಸರಾನಿ ಸುಸ್ಸನ್ತಿ. ಜೇತವನದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕಸಮೀಪೇ ಜೇತವನಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾಪಿ ಉದಕಂ ಛಿಜ್ಜಿ. ಕಲಲಗಹನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ನಿಪನ್ನೇ ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪೇ ಕಾಕಕುಲಲಾದಯೋ ಕಣಯಗ್ಗಸದಿಸೇಹಿ ತುಣ್ಡೇಹಿ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ನೀಹರಿತ್ವಾ ನೀಹರಿತ್ವಾ ವಿಪ್ಫನ್ದಮಾನೇ ಖಾದನ್ತಿ.

ಸತ್ಥಾ ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪಾನಂ ತಂ ಬ್ಯಸನಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಹಾಕರುಣಾಯ ಉಸ್ಸಾಹಿತಹದಯೋ ‘‘ಅಜ್ಜ ಮಯಾ ದೇವಂ ವಸ್ಸಾಪೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಪಭಾತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಸರೀರಪಟಿಜಗ್ಗನಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರವೇಲಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಮಹಾಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ಬುದ್ಧಲೀಲಾಯ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಸಾವತ್ಥಿತೋ ವಿಹಾರಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಜೇತವನಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾ ಸೋಪಾನೇ ಠತ್ವಾ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ ‘‘ಆನನ್ದ, ಉದಕಸಾಟಿಕಂ ಆಹರ, ಜೇತವನಪೋಕ್ಖರಣಿಯಂ ನ್ಹಾಯಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ನನು, ಭನ್ತೇ, ಜೇತವನಪೋಕ್ಖರಣಿಯಂ ಉದಕಂ ಛಿನ್ನಂ, ಕಲಲಮತ್ತಮೇವ ಅವಸಿಟ್ಠ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಆನನ್ದ, ಬುದ್ಧಬಲಂ ನಾಮ ಮಹನ್ತಂ, ಆಹರ ತ್ವಂ ಉದಕಸಾಟಿಕ’’ನ್ತಿ. ಥೇರೋ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಏಕೇನನ್ತೇನ ಉದಕಸಾಟಿಕಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಏಕೇನನ್ತೇನ ಸರೀರಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ‘‘ಜೇತವನಪೋಕ್ಖರಣಿಯಂ ನ್ಹಾಯಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸೋಪಾನೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಪಣ್ಡುಕಮ್ಬಲಸಿಲಾಸನಂ ಉಣ್ಹಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಸೋ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ’’ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ತಂ ಕಾರಣಂ ಞತ್ವಾ ವಸ್ಸವಲಾಹಕದೇವರಾಜಾನಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ತಾತ, ಸತ್ಥಾ ‘ಜೇತವನಪೋಕ್ಖರಣಿಯಂ ನ್ಹಾಯಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಧುರಸೋಪಾನೇ ಠಿತೋ, ಖಿಪ್ಪಂ ಸಕಲಕೋಸಲರಟ್ಠಂ ಏಕಮೇಘಂ ಕತ್ವಾ ವಸ್ಸಾಪೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಏಕಂ ವಲಾಹಕಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಮೇಘಗೀತಂ ಗಾಯನ್ತೋ ಪಾಚೀನಲೋಕಧಾತುಅಭಿಮುಖೋ ಪಕ್ಖನ್ದಿ. ಪಾಚೀನದಿಸಾಭಾಗೇ ಖಲಮಣ್ಡಲಮತ್ತಂ ಏಕಂ ಮೇಘಪಟಲಂ ಉಟ್ಠಾಯ ಸತಪಟಲಂ ಸಹಸ್ಸಪಟಲಂ ಹುತ್ವಾ ಅಭಿತ್ಥನನ್ತಂ ವಿಜ್ಜುಲತಾ ನಿಚ್ಛಾರೇನ್ತಂ ಅಧೋಮುಖಂ ಠಪಿತಉದಕಕುಮ್ಭಾಕಾರೇನ ವಸ್ಸಮಾನಂ ಸಕಲಕೋಸಲರಟ್ಠಂ ಮಹೋಘೇನ ವಿಯ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿ. ದೇವೋ ಅಚ್ಛಿನ್ನಧಾರಂ ವಸ್ಸನ್ತೋ ಮುಹುತ್ತೇನೇವ ಜೇತವನಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಪೂರೇಸಿ, ಧುರಸೋಪಾನಂ ಆಹಚ್ಚ ಉದಕಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಂ ನ್ಹಾಯಿತ್ವಾ ಸುರತ್ತದುಪಟ್ಟಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಕಾಯಬನ್ಧನಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಸುಗತಮಹಾಚೀವರಂ ಏಕಂಸಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಗನ್ಧಕುಟಿಪರಿವೇಣೇ ಪಞ್ಞತ್ತವರಬುದ್ಧಾಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ವತ್ತೇ ದಸ್ಸಿತೇ ಉಟ್ಠಾಯ ಮಣಿಸೋಪಾನಫಲಕೇ ಠತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಓವಾದಂ ದತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಸುರಭಿಗನ್ಧಕುಟಿಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸೀಹಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ‘‘ಪಸ್ಸಥಾವುಸೋ, ದಸಬಲಸ್ಸ ಖನ್ತಿಮೇತ್ತಾನುದ್ದಯಸಮ್ಪತ್ತಿಂ, ವಿವಿಧಸಸ್ಸೇಸು ಮಿಲಾಯನ್ತೇಸು ನಾನಾಜಲಾಸಯೇಸು ಸುಸ್ಸನ್ತೇಸು ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪೇಸು ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಪಾಪುಣನ್ತೇಸು ಕಾರುಞ್ಞಂ ಪಟಿಚ್ಚ ‘ಮಹಾಜನಂ ದುಕ್ಖಾ ಮೋಚೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಉದಕಸಾಟಿಕಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಜೇತವನಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾ ಧುರಸೋಪಾನೇ ಠತ್ವಾ ಮುಹುತ್ತೇನ ಸಕಲಕೋಸಲರಟ್ಠಂ ಮಹೋಘೇನ ಓಪಿಲಾಪೇನ್ತೋ ವಿಯ ದೇವಂ ವಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾ ಮಹಾಜನಂ ಕಾಯಿಕಚೇತಸಿಕದುಕ್ಖತೋ ಮೋಚೇತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಟ್ಠೋ’’ತಿ ಕಥಾಯ ವತ್ತಮಾನಾಯ ಗನ್ಧಕುಟಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಸಭಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತೋ ಇದಾನೇವ ಮಹಾಜನೇ ಕಿಲಮನ್ತೇ ದೇವಂ ವಸ್ಸಾಪೇತಿ, ಪುಬ್ಬೇ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಮಚ್ಛರಾಜಕಾಲೇಪಿ ವಸ್ಸಾಪೇಸಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಕೋಸಲರಟ್ಠೇ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಾ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಜೇತವನಪೋಕ್ಖರಣಿಟ್ಠಾನೇ ಏಕಾ ವಲ್ಲಿಗಹನಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಕನ್ದರಾ ಅಹೋಸಿ. ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಮಚ್ಛಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಮಚ್ಛಗಣಪರಿವುತೋ ತತ್ಥ ಪಟಿವಸತಿ. ಯಥಾ ಪನ ಇದಾನಿ, ಏವಮೇವ ತದಾಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ರಟ್ಠೇ ದೇವೋ ನ ವಸ್ಸಿ, ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸಸ್ಸಾನಿ ಮಿಲಾಯಿಂಸು, ವಾಪಿತಳಾಕಕನ್ದರಾದೀಸು ಉದಕಂ ಛಿಜ್ಜಿ, ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪಾ ಕಲಲಗಹನಂ ಪವಿಸಿಂಸು. ಇಮಿಸ್ಸಾಪಿ ಕನ್ದರಾಯ ಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪಾ ಕಲಲಗಹನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ನಿಲೀಯಿಂಸು. ಕಾಕಾದಯೋ ತುಣ್ಡೇನ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಖಾದಿಂಸು.

ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಞಾತಿಸಙ್ಘಸ್ಸ ತಂ ಬ್ಯಸನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ತೇಸಂ ದುಕ್ಖಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಮಂ ಅಞ್ಞೋ ಮೋಚೇತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಂ ವಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾ ಞಾತಕೇ ಮರಣದುಕ್ಖಾ ಮೋಚೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಕಾಳವಣ್ಣಂ ಕದ್ದಮಂ ದ್ವಿಧಾ ವಿಯೂಹಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಞ್ಜನರುಕ್ಖಸಾರಘಟಿಕವಣ್ಣೋ ಮಹಾಮಚ್ಛೋ ಸುಧೋತಲೋಹಿತಙ್ಗಮಣಿಗುಳಸದಿಸಾನಿ ಅಕ್ಖೀನಿ ಉಮ್ಮೀಲೇತ್ವಾ ಆಕಾಸಂ ಉಲ್ಲೋಕೇತ್ವಾ ಪಜ್ಜುನ್ನದೇವರಾಜಸ್ಸ ಸದ್ದಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಭೋ ಪಜ್ಜುನ್ನ, ಅಹಂ ಞಾತಕೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ದುಕ್ಖಿತೋ, ತ್ವಂ ಮಯಿ ಸೀಲವನ್ತೇ ಕಿಲಮನ್ತೇ ಕಸ್ಮಾ ದೇವಂ ನ ವಸ್ಸಾಪೇಸಿ? ಮಯಾ ಸಮಾನಜಾತಿಕಾನಂ ಖಾದನಟ್ಠಾನೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತಣ್ಡುಲಪ್ಪಮಾಣಮ್ಪಿ ಮಚ್ಛಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಖಾದಿತಪುಬ್ಬೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಅಞ್ಞೋಪಿ ಮೇ ಪಾಣೋ ಜೀವಿತಾ ನ ವೋರೋಪಿತಪುಬ್ಬೋ, ಇಮಿನಾ ಸಚ್ಚೇನ ದೇವಂ ವಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾ ಞಾತಿಸಙ್ಘಂ ಮೇ ದುಕ್ಖಾ ಮೋಚೇಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪರಿಚಾರಕಚೇಟಕಂ ಆಣಾಪೇನ್ತೋ ವಿಯ ಪಜ್ಜುನ್ನದೇವರಾಜಾನಂ ಆಲಪನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭೫. ‘‘ಅಭಿತ್ಥನಯ ಪಜ್ಜುನ್ನ, ನಿಧಿಂ ಕಾಕಸ್ಸ ನಾಸಯ;

ಕಾಕಂ ಸೋಕಾಯ ರನ್ಧೇಹಿ, ಮಞ್ಚ ಸೋಕಾ ಪಮೋಚಯಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಭಿತ್ಥನಯ ಪಜ್ಜುನ್ನಾತಿ ಪಜ್ಜುನ್ನೋ ವುಚ್ಚತಿ ಮೇಘೋ, ಅಯಂ ಪನ ಮೇಘವಸೇನ ಲದ್ಧನಾಮಂ ವಸ್ಸವಲಾಹಕದೇವರಾಜಾನಂ ಆಲಪತಿ. ಅಯಂ ಕಿರಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ದೇವೋ ನಾಮ ಅನಭಿತ್ಥನನ್ತೋ ವಿಜ್ಜುಲತಾ ಅನಿಚ್ಛಾರೇನ್ತೋ ವಸ್ಸನ್ತೋಪಿ ನ ಸೋಭತಿ, ತಸ್ಮಾ ತ್ವಂ ಅಭಿತ್ಥನನ್ತೋ ವಿಜ್ಜುಲತಾ ನಿಚ್ಛಾರೇನ್ತೋ ವಸ್ಸಾಪೇಹೀತಿ. ನಿಧಿಂ ಕಾಕಸ್ಸ ನಾಸಯಾತಿ ಕಾಕಾ ಕಲಲಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಠಿತೇ ಮಚ್ಛೇ ತುಣ್ಡೇನ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಖಾದನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ತೇಸಂ ಅನ್ತೋಕಲಲೇ ಮಚ್ಛಾ ‘‘ನಿಧೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ತಂ ಕಾಕಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿಧಿಂ ದೇವಂ ವಸ್ಸಾಪೇನ್ತೋ ಉದಕೇನ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ನಾಸೇಹೀತಿ. ಕಾಕಂ ಸೋಕಾಯ ರನ್ಧೇಹೀತಿ ಕಾಕಸಙ್ಘೋ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಕನ್ದರಾಯ ಉದಕೇನ ಪುಣ್ಣಾಯ ಮಚ್ಛೇ ಅಲಭಮಾನೋ ಸೋಚಿಸ್ಸತಿ, ತಂ ಕಾಕಗಣಂ ತ್ವಂ ಇಮಂ ಕನ್ದರಂ ಪೂರೇನ್ತೋ ಸೋಕಾಯ ರನ್ಧೇಹಿ, ಸೋಕಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಮಚ್ಛಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾಸತ್ಥಾಯ ದೇವಂ ವಸ್ಸಾಪೇಹಿ. ಯಥಾ ಅನ್ತೋನಿಜ್ಝಾನಲಕ್ಖಣಂ ಸೋಕಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಏವಂ ಕರೋಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ, ಮಞ್ಚ ಸೋಕಾ ಪಮೋಚಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಚ-ಕಾರೋ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡನತ್ಥೋ, ಮಞ್ಚ ಮಮ ಞಾತಕೇ ಚ ಸಬ್ಬೇವ ಇಮಮ್ಹಾ ಮರಣಸೋಕಾ ಮೋಚೇಹೀತಿ.

ಏವಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಪರಿಚಾರಕಚೇಟಕಂ ಆಣಾಪೇನ್ತೋ ವಿಯ ಪಜ್ಜುನ್ನಂ ಆಲಪಿತ್ವಾ ಸಕಲಕೋಸಲರಟ್ಠೇ ಮಹಾವಸ್ಸಂ ವಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾ ಮಹಾಜನಂ ಮರಣದುಕ್ಖಾ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಜೀವಿತಪರಿಯೋಸಾನೇ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಗತೋ.

ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತೋ ಇದಾನೇವ ದೇವಂ ವಸ್ಸಾಪೇತಿ, ಪುಬ್ಬೇ ಮಚ್ಛಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೋಪಿ ವಸ್ಸಾಪೇಸಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಮಚ್ಛಗಣಾ ಬುದ್ಧಪರಿಸಾ ಅಹೇಸುಂ, ಪಜ್ಜುನ್ನದೇವರಾಜಾ ಆನನ್ದೋ, ಮಚ್ಛರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಮಚ್ಛಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಞ್ಚಮಾ.

[೭೬] ೬. ಅಸಙ್ಕಿಯಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಅಸಙ್ಕಿಯೋಮ್ಹಿ ಗಾಮಮ್ಹೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ಸಾವತ್ಥಿವಾಸಿಂ ಉಪಾಸಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ಕಿರ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ ಏಕೇನ ಸಕಟಸತ್ಥವಾಹೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅರಞ್ಞಟ್ಠಾನೇ ಸಕಟಾನಿ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಖನ್ಧಾವಾರಬನ್ಧೇ ಕತೇ ಸತ್ಥವಾಹಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಚಙ್ಕಮತಿ. ಅಥತ್ತನೋ ಕಾಲಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚಸತಾ ಚೋರಾ ‘‘ಖನ್ಧಾವಾರಂ ವಿಲುಮ್ಪಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಧನುಮುಗ್ಗರಾದಿಹತ್ಥಾ ತಂ ಠಾನಂ ಪರಿವಾರಯಿಂಸು. ಉಪಾಸಕೋಪಿ ಚಙ್ಕಮತಿಯೇವ. ಚೋರಾ ನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅದ್ಧಾ ಏಸ ಖನ್ಧಾವಾರರಕ್ಖಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಇಮಸ್ಸ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕನ್ತಕಾಲೇ ವಿಲುಮ್ಪಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥೇವ ಅಟ್ಠಂಸು. ಸೋಪಿ ಉಪಾಸಕೋ ಪಠಮಯಾಮೇಪಿ ಮಜ್ಝಿಮಯಾಮೇಪಿ ಪಚ್ಛಿಮಯಾಮೇಪಿ ಚಙ್ಕಮನ್ತೋಯೇವ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಪಚ್ಚೂಸಕಾಲೇ ಜಾತೇ ಚೋರಾ ಓಕಾಸಂ ಅಲಭನ್ತಾ ಗಹಿತೇ ಪಾಸಾಣಮುಗ್ಗರಾದಯೋ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಪಲಾಯಿಂಸು.

ಉಪಾಸಕೋಪಿ ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಪುನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅತ್ತಾನಂ ರಕ್ಖಮಾನಾ ಪರರಕ್ಖಕಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಆಮ, ಉಪಾಸಕ, ಅತ್ತಾನಂ ರಕ್ಖನ್ತೋ ಪರಮ್ಪಿ ರಕ್ಖತಿ, ಪರಂ ರಕ್ಖನ್ತೋ ಅತ್ತಾನಮ್ಪಿ ರಕ್ಖತೀ’’ತಿ. ಸೋ ‘‘ಯಾವ ಸುಭಾಸಿತಞ್ಚಿದಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ, ಅಹಂ ಏಕೇನ ಸತ್ಥವಾಹೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಚಙ್ಕಮನ್ತೋ ‘ಮಂ ರಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಸಕಲಸತ್ಥಂ ರಕ್ಖಿ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಉಪಾಸಕ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಪಣ್ಡಿತಾ ಅತ್ತಾನಂ ರಕ್ಖನ್ತಾ ಪರಂ ರಕ್ಖಿಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಕಾಮೇಸು ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತೇ ವಸನ್ತೋ ಲೋಣಮ್ಬಿಲಸೇವನತ್ಥಾಯ ಜನಪದಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಜನಪದಚಾರಿಕಂ ಚರನ್ತೋ ಏಕೇನ ಸತ್ಥವಾಹೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅರಞ್ಞಟ್ಠಾನೇ ಸತ್ಥೇ ನಿವಿಟ್ಠೇ ಸತ್ಥತೋ ಅವಿದೂರೇ ಝಾನಸುಖೇನ ವೀತಿನಾಮೇನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಚಙ್ಕಮನ್ತೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಪಞ್ಚಸತಾ ಚೋರಾ ‘‘ಸಾಯಮಾಸಭತ್ತಸ್ಸ ಭುತ್ತಕಾಲೇ ತಂ ಸಕಟಸತ್ಥಂ ವಿಲುಮ್ಪಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಪರಿವಾರಯಿಂಸು. ತೇ ತಂ ತಾಪಸಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಸಚೇ ಅಯಂ ಅಮ್ಹೇ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸತಿ, ಸತ್ಥವಾಸಿಕಾನಂ ಆರೋಚೇಸ್ಸತಿ, ಏತಸ್ಸ ನಿದ್ದೂಪಗತವೇಲಾಯ ವಿಲುಮ್ಪಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ತತ್ಥೇವ ಅಟ್ಠಂಸು. ತಾಪಸೋ ಸಕಲಮ್ಪಿ ರತ್ತಿಂ ಚಙ್ಕಮಿಯೇವ. ಚೋರಾ ಓಕಾಸಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಗಹಿತಗಹಿತೇ ಮುಗ್ಗರಪಾಸಾಣೇ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಸಕಟಸತ್ಥವಾಸೀನಂ ಸದ್ದಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಭೋನ್ತೋ, ಸತ್ಥವಾಸಿನೋ ಸಚೇ ಏಸ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಚಙ್ಕಮನಕತಾಪಸೋ ಅಜ್ಜ ನಾಭವಿಸ್ಸ, ಸಬ್ಬೇ ಮಹಾವಿಲೋಪಂ ಪತ್ತಾ ಅಭವಿಸ್ಸಥ, ಸ್ವೇ ತಾಪಸಸ್ಸ ಮಹಾಸಕ್ಕಾರಂ ಕರೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು.

ತೇ ಪಭಾತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಚೋರೇಹಿ ಛಡ್ಡಿತೇ ಮುಗ್ಗರಪಾಸಾಣಾದಯೋ ದಿಸ್ವಾ ಭೀತಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ದಿಟ್ಠಾ ವೋ ಚೋರಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ‘‘ಆಮಾವುಸೋ, ದಿಟ್ಠಾ’’ತಿ. ‘‘ಭನ್ತೇ, ಏತ್ತಕೇವೋ ಚೋರೇ ದಿಸ್ವಾ ಭಯಂ ವಾ ಸಾರಜ್ಜಂ ವಾ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜೀ’’ತಿ? ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಆವುಸೋ ಚೋರೇ ದಿಸ್ವಾ ಭಯಂ ನಾಮ ಸಧನಸ್ಸ ಹೋತಿ, ಅಹಂ ಪನ ನಿದ್ಧನೋ, ಸ್ವಾಹಂ ಕಿಂ ಭಾಯಿಸ್ಸಾಮಿ. ಮಯ್ಹಞ್ಹಿ ಗಾಮೇಪಿ ಅರಞ್ಞೇಪಿ ವಸನ್ತಸ್ಸ ಭಯಂ ವಾ ಸಾರಜ್ಜಂ ವಾ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಸಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭೬. ‘‘ಅಸಙ್ಕಿಯೋಮ್ಹಿ ಗಾಮಮ್ಹಿ, ಅರಞ್ಞೇ ನತ್ಥಿ ಮೇ ಭಯಂ;

ಉಜುಮಗ್ಗಂ ಸಮಾರುಳ್ಹೋ, ಮೇತ್ತಾಯ ಕರುಣಾಯ ಚಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಸಙ್ಕಿಯೋಮ್ಹಿ ಗಾಮಮ್ಹೀತಿ ಸಙ್ಕಾಯ ನಿಯುತ್ತೋ ಪತಿಟ್ಠಿತೋತಿ ಸಙ್ಕಿಯೋ, ನ ಸಙ್ಕಿಯೋ ಅಸಙ್ಕಿಯೋ. ಅಹಂ ಗಾಮೇ ವಸನ್ತೋಪಿ ಸಙ್ಕಾಯ ಅಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತತ್ತಾ ಅಸಙ್ಕಿಯೋ ನಿಬ್ಭಯೋ ನಿರಾಸಙ್ಕೋತಿ ದೀಪೇತಿ. ಅರಞ್ಞೇತಿ ಗಾಮಗಾಮೂಪಚಾರವಿನಿಮುತ್ತೇ ಠಾನೇ. ಉಜುಮಗ್ಗಂ ಸಮಾರುಳ್ಹೋ, ಮೇತ್ತಾಯ ಕರುಣಾಯ ಚಾತಿ ಅಹಂ ತಿಕಚತುಕ್ಕಜ್ಝಾನಿಕಾಹಿ ಮೇತ್ತಾಕರುಣಾಹಿ ಕಾಯವಙ್ಕಾದಿವಿರಹಿತಂ ಉಜುಂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಆರುಳ್ಹೋತಿ ವದತಿ. ಅಥ ವಾ ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲತಾಯ ಕಾಯವಚೀಮನೋವಙ್ಕವಿರಹಿತಂ ಉಜುಂ ದೇವಲೋಕಮಗ್ಗಂ ಆರುಳ್ಹೋಮ್ಹೀತಿ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತತೋ ಉತ್ತರಿ ಮೇತ್ತಾಯ ಕರುಣಾಯ ಚ ಪತಿಟ್ಠಿತತ್ತಾ ಉಜುಂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಮಗ್ಗಮ್ಪಿ ಆರುಳ್ಹೋಮ್ಹೀತಿಪಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಪರಿಹೀನಜ್ಝಾನಸ್ಸ ಹಿ ಏಕನ್ತೇನ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಪರಾಯಣತ್ತಾ ಮೇತ್ತಾಕರುಣಾದಯೋ ಉಜುಮಗ್ಗಾ ನಾಮ.

ಏವಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಇಮಾಯ ಗಾಥಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ತುಟ್ಠಚಿತ್ತೇಹಿ ತೇಹಿ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಸಕ್ಕತೋ ಪೂಜಿತೋ ಯಾವಜೀವಂ ಚತ್ತಾರೋ ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರೇ ಭಾವೇತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಸತ್ಥವಾಸಿನೋ ಬುದ್ಧಪರಿಸಾ ಅಹೇಸುಂ, ತಾಪಸೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಅಸಙ್ಕಿಯಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಛಟ್ಠಾ.

[೭೭] ೭. ಮಹಾಸುಪಿನಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಲಾಬೂನಿ ಸೀದನ್ತೀತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಸೋಳಸ ಮಹಾಸುಪಿನೇ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಏಕದಿವಸಂ ಕಿರ ಕೋಸಲಮಹಾರಾಜಾ ರತ್ತಿಂ ನಿದ್ದೂಪಗತೋ ಪಚ್ಛಿಮಯಾಮೇ ಸೋಳಸ ಮಹಾಸುಪಿನೇ ದಿಸ್ವಾ ಭೀತತಸಿತೋ ಪಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮೇಸಂ ಸುಪಿನಾನಂ ದಿಟ್ಠತ್ತಾ ಕಿಂ ನು ಖೋ ಮೇ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಮರಣಭಯತಜ್ಜಿತೋ ಸಯನಪಿಟ್ಠೇ ನಿಸಿನ್ನಕೋವ ರತ್ತಿಂ ವೀತಿನಾಮೇಸಿ.

ಅಥ ನಂ ಪಭಾತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪುರೋಹಿತಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಸುಖಂ ಸಯಿತ್ಥ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ‘‘ಕುತೋ ಮೇ ಆಚರಿಯಾ ಸುಖಂ, ಅಜ್ಜಾಹಂ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಸೋಳಸ ಮಹಾಸುಪಿನೇ ಪಸ್ಸಿಂ, ಸೋಮ್ಹಿ ತೇಸಂ ದಿಟ್ಠಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭಯಪ್ಪತ್ತೋ’’ತಿ. ‘‘ವದೇಥ, ಮಹಾರಾಜ, ಸುತ್ವಾ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ದಿಟ್ಠಸುಪಿನೇ ಕಥೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಮೇ ಇಮೇಸಂ ದಿಟ್ಠಕಾರಣಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಹತ್ಥೇ ವಿಧುನಿಂಸು. ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಹತ್ಥೇ ವಿಧುನಥಾ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ‘‘ಕಕ್ಖಳಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಸುಪಿನಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಾ ತೇಸಂ ನಿಪ್ಫತ್ತಿ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ರಜ್ಜನ್ತರಾಯೋ ಜೀವಿತನ್ತರಾಯೋ ಭೋಗನ್ತರಾಯೋತಿ ಇಮೇಸಂ ತಿಣ್ಣಂ ಅನ್ತರಾಯಾನಂ ಅಞ್ಞತರೋ’’ತಿ. ‘‘ಸಪ್ಪಟಿಕಮ್ಮಾ, ಅಪ್ಪಟಿಕಮ್ಮಾ’’ತಿ? ‘‘ಕಾಮಂ ಏತೇ ಸುಪಿನಾ ಅತಿಫರುಸತ್ತಾ ಅಪ್ಪಟಿಕಮ್ಮಾ, ಮಯಂ ಪನ ತೇ ಸಪ್ಪಟಿಕಮ್ಮೇ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ಏತೇ ಪಟಿಕ್ಕಮಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾನಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಿಕ್ಖಿತಭಾವೋ ನಾಮ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ ಕತ್ವಾ ಪಟಿಕ್ಕಮಾಪೇಸ್ಸಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಬ್ಬಚತುಕ್ಕೇನ ಯಞ್ಞಂ ಯಜಿಸ್ಸಾಮ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ. ರಾಜಾ ಭೀತತಸಿತೋ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಆಚರಿಯಾ ಮಮ ಜೀವಿತಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಹತ್ಥೇ ಹೋತು, ಖಿಪ್ಪಂ ಮೇ ಸೋತ್ಥಿಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ‘‘ಬಹುಂ ಧನಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮ, ಬಹುಂ ಖಜ್ಜಭೋಜ್ಜಂ ಆಹರಾಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠಾ ‘‘ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿತ್ಥ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ ರಾಜಾನಂ ಸಮಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ರಾಜನಿವೇಸನಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಬಹಿನಗರೇ ಯಞ್ಞಾವಾಟಂ ಕತ್ವಾ ಬಹೂ ಚತುಪ್ಪದಗಣೇ ಥೂಣೂಪನೀತೇ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಖಿಗಣೇ ಸಮಾಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಸಞ್ಚರನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಲ್ಲಿಕಾ ದೇವೀ ತಂ ಕಾರಣಂ ಞತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಸಞ್ಚರನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಸುಖಿತಾ, ತ್ವಂ ಭದ್ದೇ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಕಣ್ಣಮೂಲೇ ಆಸೀವಿಸಂ ಚರನ್ತಂ ನ ಜಾನಾಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಏತಂ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ? ಮಯಾ ಏವರೂಪಾ ದುಸ್ಸುಪಿನಾ ದಿಟ್ಠಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ‘‘ತಿಣ್ಣಂ ಅನ್ತರಾಯಾನಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಪಞ್ಞಾಯತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘‘ತೇಸಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ ಯಞ್ಞಂ ಯಜಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಸಞ್ಚರನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಅಗ್ಗಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸುಪಿನಪಟಿಕಮ್ಮಂ ಪುಚ್ಛಿತೋ’’ತಿ? ‘‘ಕತರೋ ಪನೇಸ, ಭದ್ದೇ, ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಅಗ್ಗಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’’ತಿ. ‘‘ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಅಗ್ಗಪುಗ್ಗಲಂ ಸಬ್ಬಞ್ಞುಂ ವಿಸುದ್ಧಂ ನಿಕ್ಕಿಲೇಸಂ ಮಹಾಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ನ ಜಾನಾಸಿ. ಸೋ ಹಿ ಭಗವಾ ಸುಪಿನನ್ತರಂ ಜಾನೇಯ್ಯ, ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ ಪುಚ್ಛ ತಂ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ದೇವೀ’’ತಿ ರಾಜಾ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ.

ಸತ್ಥಾ ಮಧುರಸ್ಸರಂ ನಿಚ್ಛಾರೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಅತಿಪ್ಪಗೋವ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಸೋಳಸ ಮಹಾಸುಪಿನೇ ದಿಸ್ವಾ ಭೀತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಆರೋಚೇಸಿಂ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ‘‘ಕಕ್ಖಳಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಸುಪಿನಾ, ಏತೇಸಂ ಪಟಿಘಾತತ್ಥಾಯ ಸಬ್ಬಚತುಕ್ಕೇನ ಯಞ್ಞಂ ಯಜಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಯಞ್ಞಂ ಸಜ್ಜೇನ್ತಿ, ಬಹೂ ಪಾಣಾ ಮರಣಭಯತಜ್ಜಿತಾ, ತುಮ್ಹೇ ಚ ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಅಗ್ಗಪುಗ್ಗಲಾ, ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಉಪಾದಾಯ ನತ್ಥಿ ಸೋ ಞೇಯ್ಯಧಮ್ಮೋ, ಯೋ ವೋ ಞಾಣಮುಖೇ ಆಪಾಥಂ ನಾಗಚ್ಛತಿ. ‘‘ಏತೇಸಂ ಮೇ ಸುಪಿನಾನಂ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಕಥೇಥ ಭಗವಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಮಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞೋ ಏತೇಸಂ ಸುಪಿನಾನಂ ಅನ್ತರಂ ವಾ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ವಾ ಜಾನಿತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಅಹಂ ತೇ ಕಥೇಸ್ಸಾಮಿ, ಅಪಿಚ ಖೋ ತ್ವಂ ದಿಟ್ಠದಿಟ್ಠನಿಯಾಮೇನೇವ ಸುಪಿನೇ ಕಥೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ರಾಜಾ ದಿಟ್ಠನಿಯಾಮೇನೇವ ಕಥೇನ್ತೋ –

‘‘ಉಸಭಾ ರುಕ್ಖಾ ಗಾವಿಯೋ ಗವಾ ಚ,

ಅಸ್ಸೋ ಕಂಸೋ ಸಿಙ್ಗಾಲೀ ಚ ಕುಮ್ಭೋ;

ಪೋಕ್ಖರಣೀ ಚ ಅಪಾಕಚನ್ದನಂ.

‘‘ಲಾಬೂನಿ ಸೀದನ್ತಿ ಸಿಲಾ ಪ್ಲವನ್ತಿ, ಮಣ್ಡೂಕಿಯೋ ಕಣ್ಹಸಪ್ಪೇ ಗಿಲನ್ತಿ;

ಕಾಕಂ ಸುವಣ್ಣಾ ಪರಿವಾರಯನ್ತಿ, ತಸಾ ವಕಾ ಏಳಕಾನಂ ಭಯಾ ಹೀ’’ತಿ. –

ಇಮಂ ಮಾತಿಕಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕಥೇಸಿ.

(೧) ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏಕಂ ತಾವ ಸುಪಿನಂ ಏವಂ ಅದ್ದಸಂ – ಚತ್ತಾರೋ ಅಞ್ಜನವಣ್ಣಾ ಕಾಳಉಸಭಾ ‘‘ಯುಜ್ಝಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಚತೂಹಿ ದಿಸಾಹಿ ರಾಜಙ್ಗಣಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಉಸಭಯುದ್ಧಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಮಹಾಜನೇ ಸನ್ನಿಪತಿತೇ ಯುಜ್ಝನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ನದಿತ್ವಾ ಗಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅಯುಜ್ಝಿತ್ವಾವ ಪಟಿಕ್ಕನ್ತಾ. ಇಮಂ ಪಠಮಂ ಸುಪಿನಂ ಅದ್ದಸಂ, ಇಮಸ್ಸ ಕೋ ವಿಪಾಕೋತಿ? ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಇಮಸ್ಸ ವಿಪಾಕೋ ನೇವ ತವ, ನ ಮಮ ಕಾಲೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅನಾಗತೇ ಪನ ಅಧಮ್ಮಿಕಾನಂ ಕಪಣರಾಜೂನಂ ಅಧಮ್ಮಿಕಾನಞ್ಚ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಕಾಲೇ ಲೋಕೇ ವಿಪರಿವತ್ತಮಾನೇ ಕುಸಲೇ ಓಸ್ಸನ್ನೇ, ಅಕುಸಲೇ ಉಸ್ಸನ್ನೇ, ಲೋಕಸ್ಸ ಪರಿಹಾಯನಕಾಲೇ ದೇವೋ ನ ಸಮ್ಮಾ ವಸ್ಸಿಸ್ಸತಿ, ಮೇಘಪಾದಾ ಪಚ್ಛಿಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸಸ್ಸಾನಿ ಮಿಲಾಯಿಸ್ಸನ್ತಿ, ದುಬ್ಭಿಕ್ಖಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ವಸ್ಸಿತುಕಾಮಾ ವಿಯ ಚತೂಹಿ ದಿಸಾಹಿ ಮೇಘಾ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಇತ್ಥಿಕಾಹಿ ಆತಪೇ ಪತ್ಥಟಾನಂ ವೀಹಿಆದೀನಂ ತೇಮನಭಯೇನ ಅನ್ತೋಪವೇಸಿತಕಾಲೇ ಪುರಿಸೇಸು ಕುದ್ದಾಲಪಿಟಕಹತ್ಥೇಸು ಆಳಿಬನ್ಧನತ್ಥಾಯ ನಿಕ್ಖನ್ತೇಸು ವಸ್ಸನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಗಜ್ಜಿತ್ವಾ ವಿಜ್ಜುಲತಾ ನಿಚ್ಛಾರೇತ್ವಾ ತೇ ಉಸಭಾ ವಿಯ ಅಯುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಅವಸ್ಸಿತ್ವಾವ ಪಲಾಯಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಅಯಮೇತಸ್ಸ ವಿಪಾಕೋ. ತುಯ್ಹಂ ಪನ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಕೋಚಿ ಅನ್ತರಾಯೋ ನತ್ಥಿ, ಅನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭ ದಿಟ್ಠೋ ಸುಪಿನೋ ಏಸ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಪನ ಅತ್ತನೋ ಜೀವಿತವುತ್ತಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕಥಯಿಂಸೂ’’ತಿ ಏವಂ ಸತ್ಥಾ ಸುಪಿನಸ್ಸ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಆಹ ‘‘ದುತಿಯಂ ಕಥೇಹಿ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ.

(೨) ದುತಿಯಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ಅದ್ದಸಂ – ಖುದ್ದಕಾ ರುಕ್ಖಾ ಚೇವ ಗಚ್ಛಾ ಚ ಪಥವಿಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ವಿದತ್ಥಿಮತ್ತಮ್ಪಿ ರತನಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅನುಗ್ಗನ್ತ್ವಾವ ಪುಪ್ಫನ್ತಿ ಚೇವ ಫಲನ್ತಿ ಚ. ಇಮಂ ದುತಿಯಂ ಅದ್ದಸಂ, ಇಮಸ್ಸ ಕೋ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಮಹಾರಾಜ, ಇಮಸ್ಸಾಪಿ ವಿಪಾಕೋ ಲೋಕಸ್ಸ ಪರಿಹಾಯನಕಾಲೇ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿತ್ತಾಯುಕಕಾಲೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಅನಾಗತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಸತ್ತಾ ತಿಬ್ಬರಾಗಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಸಮ್ಪತ್ತವಯಾವ ಕುಮಾರಿಯೋ ಪುರಿಸನ್ತರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಉತುನಿಯೋ ಚೇವ ಗಬ್ಭಿನಿಯೋ ಚ ಹುತ್ವಾ ಪುತ್ತಧೀತಾಹಿ ವಡ್ಢಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಖುದ್ದಕರುಕ್ಖಾನಂ ಪುಪ್ಫಂ ವಿಯ ಹಿ ತಾಸಂ ಉತುನಿಭಾವೋ, ಫಲಂ ವಿಯ ಚ ಪುತ್ತಧೀತರೋ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಇತೋನಿದಾನಮ್ಪಿ ತೇ ಭಯಂ ನತ್ಥಿ, ತತಿಯಂ ಕಥೇಹಿ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ.

(೩) ಗಾವಿಯೋ, ಭನ್ತೇ, ತದಹುಜಾತಾನಂ ವಚ್ಛಕಾನಂ ಖೀರಂ ಪಿವನ್ತಿಯೋ ಅದ್ದಸಂ. ಅಯಂ ಮೇ ತತಿಯೋ ಸುಪಿನೋ, ಇಮಸ್ಸ ಕೋ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಇಮಸ್ಸಾಪಿ ವಿಪಾಕೋ ಅನಾಗತೇ ಏವ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಜೇಟ್ಠಾಪಚಾಯಿಕಕಮ್ಮಸ್ಸ ನಟ್ಠಕಾಲೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಅನಾಗತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಸತ್ತಾ ಮಾತಾಪಿತೂಸು ವಾ ಸಸ್ಸುಸಸುರೇಸು ವಾ ಲಜ್ಜಂ ಅನುಪಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಸಯಮೇವ ಕುಟುಮ್ಬಂ ಸಂವಿದಹನ್ತಾವ ಘಾಸಚ್ಛಾದನಮತ್ತಮ್ಪಿ ಮಹಲ್ಲಕಾನಂ ದಾತುಕಾಮಾ ದಸ್ಸನ್ತಿ, ಅದಾತುಕಾಮಾ ನ ದಸ್ಸನ್ತಿ. ಮಹಲ್ಲಕಾ ಅನಾಥಾ ಅಸಯಂವಸೀ ದಾರಕೇ ಆರಾಧೇತ್ವಾ ಜೀವಿಸ್ಸನ್ತಿ ತದಹುಜಾತಾನಂ ವಚ್ಛಕಾನಂ ಖೀರಂ ಪಿವನ್ತಿಯೋ ಮಹಾಗಾವಿಯೋ ವಿಯ. ಇತೋನಿದಾನಮ್ಪಿ ತೇ ಭಯಂ ನತ್ಥಿ, ಚತುತ್ಥಂ ಕಥೇಹಿ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ.

(೪) ಧುರವಾಹೇ, ಭನ್ತೇ, ಆರೋಹಪರಿಣಾಹಸಮ್ಪನ್ನೇ ಮಹಾಗೋಣೇಯುಗಪರಮ್ಪರಾಯ ಅಯೋಜೇತ್ವಾ ತರುಣೇ ಗೋದಮ್ಮೇ ಧುರೇ ಯೋಜೇನ್ತೇ ಅದ್ದಸಂ. ತೇ ಧುರಂ ವಹಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಂಸು, ಸಕಟಾನಿ ನಪ್ಪವಟ್ಟಿಂಸು. ಅಯಂ ಮೇ ಚತುತ್ಥೋ ಸುಪಿನೋ, ಇಮಸ್ಸ ಕೋ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಇಮಸ್ಸಾಪಿ ವಿಪಾಕೋ ಅನಾಗತೇ ಏವ ಅಧಮ್ಮಿಕರಾಜೂನಂ ಕಾಲೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಅನಾಗತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಅಧಮ್ಮಿಕಕಪಣರಾಜಾನೋ ಪಣ್ಡಿತಾನಂ ಪವೇಣಿಕುಸಲಾನಂ ಕಮ್ಮಂ ನಿತ್ಥರಣಸಮತ್ಥಾನಂ ಮಹಾಮತ್ತಾನಂ ಯಸಂ ನ ದಸ್ಸನ್ತಿ. ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ವಿನಿಚ್ಛಯಟ್ಠಾನೇಪಿ ಪಣ್ಡಿತೇ ವೋಹಾರಕುಸಲೇ ಮಹಲ್ಲಕೇ ಅಮಚ್ಚೇ ನ ಠಪೇಸ್ಸನ್ತಿ, ತಬ್ಬಿಪರೀತಾನಂ ಪನ ತರುಣತರುಣಾನಂ ಯಸಂ ದಸ್ಸನ್ತಿ, ತಥಾರೂಪೇ ಏವ ವಿನಿಚ್ಛಯಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇ ರಾಜಕಮ್ಮಾನಿ ಚೇವ ಯುತ್ತಾಯುತ್ತಞ್ಚ ಅಜಾನನ್ತಾ ನೇವ ತಂ ಯಸಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತಿ, ನ ರಾಜಕಮ್ಮಾನಿ ನಿತ್ಥರಿತುಂ. ತೇ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಕಮ್ಮಧುರಂ ಛಡ್ಡೇಸ್ಸನ್ತಿ, ಮಹಲ್ಲಕಾಪಿ ಪಣ್ಡಿತಾಮಚ್ಚಾ ಯಸಂ ಅಲಭನ್ತಾ ಕಿಚ್ಚಾನಿ ನಿತ್ಥರಿತುಂ ಸಮತ್ಥಾಪಿ ‘‘ಕಿಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಏತೇಹಿ, ಮಯಂ ಬಾಹಿರಕಾ ಜಾತಾ, ಅಬ್ಭನ್ತರಿಕಾ ತರುಣದಾರಕಾ ಜಾನಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಉಪ್ಪನ್ನಾನಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ನ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಏವಂ ಸಬ್ಬಥಾಪಿ ತೇಸಂ ರಾಜೂನಂ ಹಾನಿಯೇವ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಧುರಂ ವಹಿತುಂ ಅಸಮತ್ಥಾನಂ ವಚ್ಛದಮ್ಮಾನಂ ಧುರೇ ಯೋಜಿತಕಾಲೋ ವಿಯ, ಧುರವಾಹಾನಞ್ಚ ಮಹಾಗೋಣಾನಂ ಯುಗಪರಮ್ಪರಾಯ ಅಯೋಜಿತಕಾಲೋ ವಿಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಇತೋನಿದಾನಮ್ಪಿ ತೇ ಭಯಂ ನತ್ಥಿ, ಪಞ್ಚಮಂ ಕಥೇಹಿ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ.

(೫) ಭನ್ತೇ, ಏಕಂ ಉಭತೋಮುಖಂ ಅಸ್ಸಂ ಅದ್ದಸಂ, ತಸ್ಸ ದ್ವೀಸು ಪಸ್ಸೇಸು ಯವಸಂ ದೇನ್ತಿ, ಸೋ ದ್ವೀಹಿ ಮುಖೇಹಿ ಖಾದತಿ. ಅಯಂ ಮೇ ಪಞ್ಚಮೋ ಸುಪಿನೋ, ಇಮಸ್ಸ ಕೋ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಇಮಸ್ಸಾಪಿ ಅನಾಗತೇ ಅಧಮ್ಮಿಕರಾಜಕಾಲೇಯೇವ ವಿಪಾಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಅನಾಗತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಅಧಮ್ಮಿಕಾ ಬಾಲರಾಜಾನೋ ಅಧಮ್ಮಿಕೇ ಲೋಲಮನುಸ್ಸೇ ವಿನಿಚ್ಛಯೇ ಠಪೇಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇ ಪಾಪಪುಞ್ಞೇಸು ಅನಾದರಾ ಬಾಲಾ ಸಭಾಯಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ದೇನ್ತಾ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾನಂ ಹತ್ಥತೋ ಲಞ್ಜಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಖಾದಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅಸ್ಸೋ ವಿಯ ದ್ವೀಹಿ ಮುಖೇಹಿ ಯವಸಂ. ಇತೋನಿದಾನಮ್ಪಿ ತೇ ಭಯಂ ನತ್ಥಿ, ಛಟ್ಠಂ ಕಥೇಹಿ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ.

(೬) ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಜನೋ ಸತಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಿಕಂ ಸುವಣ್ಣಪಾತಿಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ‘‘ಇಧ ಪಸ್ಸಾವಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಏಕಸ್ಸ ಜರಸಿಙ್ಗಾಲಸ್ಸ ಉಪನಾಮೇಸಿ, ತಂ ತತ್ಥ ಪಸ್ಸಾವಂ ಕರೋನ್ತಂ ಅದ್ದಸಂ. ಅಯಂ ಮೇ ಛಟ್ಠೋ ಸುಪಿನೋ, ಇಮಸ್ಸ ಕೋ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಇಮಸ್ಸಾಪಿ ವಿಪಾಕೋ ಅನಾಗತೇಯೇವ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಅನಾಗತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಅಧಮ್ಮಿಕಾ ವಿಜಾತಿರಾಜಾನೋ ಜಾತಿಸಮ್ಪನ್ನಾನಂ ಕುಲಪುತ್ತಾನಂ ಆಸಙ್ಕಾಯ ಯಸಂ ನ ದಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಕುಲೀನಾನಂಯೇವ ದಸ್ಸನ್ತಿ. ಏವಂ ಮಹಾಕುಲಾನಿ ದುಗ್ಗತಾನಿ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಲಾಮಕಕುಲಾನಿ ಇಸ್ಸರಾನಿ. ತೇ ಚ ಕುಲೀನಪುರಿಸಾ ಜೀವಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ‘‘ಇಮೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ಜೀವಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಅಕುಲೀನಾನಂ ಧೀತರೋ ದಸ್ಸನ್ತಿ, ಇತಿ ತಾಸಂ ಕುಲಧೀತಾನಂ ಅಕುಲೀನೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಾಸೋ ಜರಸಿಙ್ಗಾಲಸ್ಸ ಸುವಣ್ಣಪಾತಿಯಂ ಪಸ್ಸಾವಕರಣಸದಿಸೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಇತೋನಿದಾನಮ್ಪಿ ತೇ ಭಯಂ ನತ್ಥಿ, ಸತ್ತಮಂ ಕಥೇಹೀತಿ.

(೭) ಭನ್ತೇ, ಏಕೋ ಪುರಿಸೋ ರಜ್ಜುಂ ವಟ್ಟೇತ್ವಾ ವಟ್ಟೇತ್ವಾ ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಕ್ಖಿಪತಿ, ತೇನ ನಿಸಿನ್ನಪೀಠಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ಸಯಿತಾ ಏಕಾ ಛಾತಸಿಙ್ಗಾಲೀ ತಸ್ಸ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸೇವ ತಂ ಖಾದತಿ, ಏವಾಹಂ ಅದ್ದಸಂ. ಅಯಂ ಮೇ ಸತ್ತಮೋ ಸುಪಿನೋ, ಇಮಸ್ಸ ಕೋ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಇಮಸ್ಸಾಪಿ ಅನಾಗತೇಯೇವ ವಿಪಾಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಅನಾಗತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಇತ್ಥಿಯೋ ಪುರಿಸಲೋಲಾ ಸುರಾಲೋಲಾ ಅಲಙ್ಕಾರಲೋಲಾ ವಿಸಿಖಾಲೋಲಾ ಆಮಿಸಲೋಲಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ದುಸ್ಸೀಲಾ ದುರಾಚಾರಾ, ತಾ ಸಾಮಿಕೇಹಿ ಕಸಿಗೋರಕ್ಖಾದೀನಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಕತ್ವಾ ಕಿಚ್ಛೇನ ಕಸಿರೇನ ಸಮ್ಭತಂ ಧನಂ ಜಾರೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸುರಂ ಪಿವನ್ತಿಯೋ ಮಾಲಾಗನ್ಧವಿಲೇಪನಂ ಧಾರಯಮಾನಾ ಅನ್ತೋಗೇಹೇ ಅಚ್ಚಾಯಿಕಮ್ಪಿ ಕಿಚ್ಚಂ ಅನೋಲೋಕೇತ್ವಾ ಗೇಹೇ ಪರಿಕ್ಖೇಪಸ್ಸ ಉಪರಿಭಾಗೇನಪಿ ಛಿದ್ದಟ್ಠಾನೇಹಿಪಿ ಜಾರೇ ಉಪಧಾರಯಮಾನಾ ಸ್ವೇ ವಪಿತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ಬೀಜಮ್ಪಿ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ಯಾಗುಭತ್ತಖಜ್ಜಕಾದೀನಿ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಖಾದಮಾನಾ ವಿಲುಮ್ಪಿಸ್ಸನ್ತಿ ಹೇಟ್ಠಾಪೀಠಕೇ ನಿಪನ್ನಛಾತಸಿಙ್ಗಾಲೀ ವಿಯ ವಟ್ಟೇತ್ವಾ ವಟ್ಟೇತ್ವಾ ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತರಜ್ಜುಂ. ಇತೋನಿದಾನಮ್ಪಿ ತೇ ಭಯಂ ನತ್ಥಿ, ಅಟ್ಠಮಂ ಕಥೇಹೀತಿ.

(೮) ಭನ್ತೇ, ರಾಜದ್ವಾರೇ ಬಹೂಹಿ ತುಚ್ಛಕುಮ್ಭೇಹಿ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಠಪಿತಂ ಏಕಂ ಮಹನ್ತಂ ಪೂರಿತಕುಮ್ಭಂ ಅದ್ದಸಂ. ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಪನ ವಣ್ಣಾ ಚತೂಹಿ ದಿಸಾಹಿ ಚತೂಹಿ ಅನುದಿಸಾಹಿ ಚ ಘಟೇಹಿ ಉದಕಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಆಹರಿತ್ವಾ ಪೂರಿತಕುಮ್ಭಮೇವ ಪೂರೇನ್ತಿ, ಪೂರಿತಪೂರಿತಂ ಉದಕಂ ಉತ್ತರಿತ್ವಾ ಪಲಾಯತಿ, ತೇಪಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ತತ್ಥೇವ ಉದಕಂ ಆಸಿಞ್ಚನ್ತಿ, ತುಚ್ಛಕುಮ್ಭೇ ಪನ ಓಲೋಕೇನ್ತಾಪಿ ನತ್ಥಿ. ಅಯಂ ಮೇ ಅಟ್ಠಮೋ ಸುಪಿನೋ, ಇಮಸ್ಸ ಕೋ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಇಮಸ್ಸಾಪಿ ಅನಾಗತೇಯೇವ ವಿಪಾಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಅನಾಗತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಲೋಕೋ ಪರಿಹಾಯಿಸ್ಸತಿ, ರಟ್ಠಂ ನಿರೋಜಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ರಾಜಾನೋ ದುಗ್ಗತಾ ಕಪಣಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಯೋ ಇಸ್ಸರೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ಭಣ್ಡಾಗಾರೇ ಸತಸಹಸ್ಸಮತ್ತಾ ಕಹಾಪಣಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇ ಏವಂ ದುಗ್ಗತಾ ಸಬ್ಬೇ ಜಾನಪದೇ ಅತ್ತನೋವ ಕಮ್ಮೇ ಕಾರೇಸ್ಸನ್ತಿ, ಉಪದ್ದುತಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಸಕೇ ಕಮ್ಮನ್ತೇ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ರಾಜೂನಞ್ಞೇವ ಅತ್ಥಾಯ ಪುಬ್ಬಣ್ಣಾಪರಣ್ಣಾನಿ ವಪನ್ತಾ ರಕ್ಖನ್ತಾ ಲಾಯನ್ತಾ ಮದ್ದನ್ತಾ ಪವೇಸೇನ್ತಾ ಉಚ್ಛುಖೇತ್ತಾನಿ ಕರೋನ್ತಾ ಯನ್ತಾನಿ ಕರೋನ್ತಾ ಯನ್ತಾನಿ ವಾಹೇನ್ತಾ ಫಾಣಿತಾದೀನಿ ಪಚನ್ತಾ ಪುಪ್ಫಾರಾಮೇ ಚ ಫಲಾರಾಮೇ ಚ ಕರೋನ್ತಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ನಿಪ್ಫನ್ನಾನಿ ಪುಬ್ಬಣ್ಣಾದೀನಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಕೋಟ್ಠಾಗಾರಮೇವ ಪೂರೇಸ್ಸನ್ತಿ, ಅತ್ತನೋ ಗೇಹೇಸು ತುಚ್ಛಕೋಟ್ಠೇ ಓಲೋಕೇನ್ತಾಪಿ ನ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತುಚ್ಛಕುಮ್ಭೇ ಅನೋಲೋಕೇತ್ವಾ ಪೂರಿತಕುಮ್ಭೇ ಪೂರಣಸದಿಸಮೇವ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಇತೋನಿದಾನಮ್ಪಿ ತೇ ಭಯಂ ನತ್ಥಿ, ನವಮಂ ಕಥೇಹೀತಿ.

(೯) ಭನ್ತೇ, ಏಕಂ ಪಞ್ಚವಣ್ಣಪದುಮಸಞ್ಛನ್ನಂ ಗಮ್ಭೀರಂ ಸಬ್ಬತೋ ತಿತ್ಥಂ ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಅದ್ದಸಂ. ಸಮನ್ತತೋ ದ್ವಿಪದಚತುಪ್ಪದಾ ಓತರಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪಾನೀಯಂ ಪಿವನ್ತಿ. ತಸ್ಸಾ ಮಜ್ಝೇ ಗಮ್ಭೀರಟ್ಠಾನೇ ಉದಕಂ ಆವಿಲಂ, ತೀರಪ್ಪದೇಸೇಸು ದ್ವಿಪದಚತುಪ್ಪದಾನಂ ಅಕ್ಕಮಟ್ಠಾನೇ ಅಚ್ಛಂ ವಿಪ್ಪಸನ್ನಂ ಅನಾವಿಲಂ. ಏವಾಹಂ ಅದ್ದಸಂ. ಅಯಂ ಮೇ ನವಮೋ ಸುಪಿನೋ, ಇಮಸ್ಸ ಕೋ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಇಮಸ್ಸಾಪಿ ಅನಾಗತೇಯೇವ ವಿಪಾಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಅನಾಗತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ರಾಜಾನೋ ಅಧಮ್ಮಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಛನ್ದಾದಿವಸೇನ ಅಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸ್ಸನ್ತಿ, ಧಮ್ಮೇನ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ನಾಮ ನ ದಸ್ಸನ್ತಿ, ಲಞ್ಜವಿತ್ತಕಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಧನಲೋಲಾ, ರಟ್ಠವಾಸಿಕೇಸು ನೇಸಂ ಖನ್ತಿಮೇತ್ತಾನುದ್ದಯಾ ನಾಮ ನ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಕಕ್ಖಳಾ ಫರುಸಾ ಉಚ್ಛುಯನ್ತೇ ಉಚ್ಛುಗಣ್ಠಿಕಾ ವಿಯ ಮನುಸ್ಸೇ ಪೀಳೇನ್ತಾ ನಾನಪ್ಪಕಾರೇನ ಬಲಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಾ ಧನಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಬಲಿಪೀಳಿತಾ ಕಿಞ್ಚಿ ದಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಗಾಮನಿಗಮಾದಯೋ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸ್ಸನ್ತಿ, ಮಜ್ಝಿಮಜನಪದೋ ಸುಞ್ಞೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಪಚ್ಚನ್ತೋ ಘನವಾಸೋ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾ ಮಜ್ಝೇ ಉದಕಂ ಆವಿಲಂ ಪರಿಯನ್ತೇ ವಿಪ್ಪಸನ್ನಂ. ಇತೋನಿದಾನಮ್ಪಿ ತೇ ಭಯಂ ನತ್ಥಿ, ದಸಮಂ ಕಥೇಹೀತಿ.

(೧೦) ಭನ್ತೇ, ಏಕಿಸ್ಸಾಯೇವ ಕುಮ್ಭಿಯಾ ಪಚ್ಚಮಾನಂ ಓದನಂ ಅಪಾಕಂ ಅದ್ದಸಂ ‘‘ಅಪಾಕ’’ನ್ತಿ ವಿಚಾರೇತ್ವಾ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ಠಪಿತಂ ವಿಯ ತೀಹಾಕಾರೇಹಿ ಪಚ್ಚಮಾನಂ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪಸ್ಸೇ ಅತಿಕಿಲಿನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಉತ್ತಣ್ಡುಲೋ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸುಪಕ್ಕೋತಿ. ಅಯಂ ಮೇ ದಸಮೋ ಸುಪಿನೋ, ಇಮಸ್ಸ ಕೋ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಇಮಸ್ಸಾಪಿ ಅನಾಗತೇಯೇವ ವಿಪಾಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಅನಾಗತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ರಾಜಾನೋ ಅಧಮ್ಮಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇಸು ಅಧಮ್ಮಿಕೇಸು ರಾಜಯುತ್ತಾಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕಾಪಿ ನೇಗಮಜಾನಪದಾಪೀತಿ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಉಪಾದಾಯ ಸಬ್ಬೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಅಧಮ್ಮಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತತೋ ತೇಸಂ ಆರಕ್ಖದೇವತಾ, ಬಲಿಪಟಿಗ್ಗಾಹಿಕಾ ದೇವತಾ, ರುಕ್ಖದೇವತಾ, ಆಕಾಸಟ್ಠದೇವತಾತಿ ಏವಂ ದೇವತಾಪಿ ಅಧಮ್ಮಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಅಧಮ್ಮಿಕರಾಜೂನಞ್ಚ ರಜ್ಜೇ ವಾತಾ ವಿಸಮಾ ಖರಾ ವಾಯಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇ ಆಕಾಸಟ್ಠವಿಮಾನಾನಿ ಕಮ್ಪೇಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇಸು ಕಮ್ಪಿತೇಸು ದೇವತಾ ಕುಪಿತಾ ದೇವಂ ವಸ್ಸಿತುಂ ನ ದಸ್ಸನ್ತಿ, ವಸ್ಸಮಾನೋಪಿ ಸಕಲರಟ್ಠೇ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನ ನ ವಸ್ಸಿಸ್ಸತಿ, ವಸ್ಸಮಾನೋಪಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಕಸಿಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಾ ವಪ್ಪಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಾ ಉಪಕಾರಕೋ ಹುತ್ವಾ ನ ವಸ್ಸಿಸ್ಸತಿ. ಯಥಾ ಚ ರಟ್ಠೇ, ಏವಂ ಜನಪದೇಪಿ ಗಾಮೇಪಿ ಏಕತಳಾಕೇಪಿ ಏಕಸರೇಪಿ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ನ ವಸ್ಸಿಸ್ಸತಿ, ತಳಾಕಸ್ಸ ಉಪರಿಭಾಗೇ ವಸ್ಸನ್ತೋ ಹೇಟ್ಠಾಭಾಗೇ ನ ವಸ್ಸಿಸ್ಸತಿ, ಹೇಟ್ಠಾ ವಸ್ಸನ್ತೋ ಉಪರಿ ನ ವಸ್ಸಿಸ್ಸತಿ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಭಾಗೇ ಸಸ್ಸಂ ಅತಿವಸ್ಸೇನ ನಸ್ಸಿಸ್ಸತಿ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅವಸ್ಸನೇನ ಮಿಲಾಯಿಸ್ಸತಿ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸಮ್ಮಾ ವಸ್ಸಮಾನೋ ಸಮ್ಪಾದೇಸ್ಸತಿ. ಏವಂ ಏಕಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ರಜ್ಜೇ ವುತ್ತಸಸ್ಸಾ ತಿಪ್ಪಕಾರಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಏಕಕುಮ್ಭಿಯಾ ಓದನೋ ವಿಯ. ಇತೋನಿದಾನಮ್ಪಿ ತೇ ಭಯಂ ನತ್ಥಿ, ಏಕಾದಸಮಂ ಕಥೇಹೀತಿ.

(೧೧) ಭನ್ತೇ, ಸತಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಿಕಂ ಚನ್ದನಸಾರಂ ಪೂತಿತಕ್ಕೇನ ವಿಕ್ಕಿಣನ್ತೇ ಅದ್ದಸಂ. ಅಯಂ ಮೇ ಏಕಾದಸಮೋ ಸುಪಿನೋ, ಇಮಸ್ಸ ಕೋ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಇಮಸ್ಸಾಪಿ ಅನಾಗತೇಯೇವ ಮಯ್ಹಂ ಸಾಸನೇ ಪರಿಹಾಯನ್ತೇ ವಿಪಾಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಅನಾಗತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಪಚ್ಚಯಲೋಲಾ ಅಲಜ್ಜೀ ಭಿಕ್ಖೂ ಬಹೂ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇ ಮಯಾ ಪಚ್ಚಯಲೋಲುಪ್ಪಂ ನಿಮ್ಮಥೇತ್ವಾ ಕಥಿತಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಚೀವರಾದಿಚತುಪಚ್ಚಯಹೇತು ಪರೇಸಂ ದೇಸೇಸ್ಸನ್ತಿ, ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಮುಚ್ಛಿತಾ ನಿಸ್ಸರಣಪಕ್ಖೇ ಠಿತಾ ನಿಬ್ಬಾನಾಭಿಮುಖಂ ಕತ್ವಾ ದೇಸೇತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಕೇವಲಂ ‘‘ಪದಬ್ಯಞ್ಜನಸಮ್ಪತ್ತಿಞ್ಚೇವ ಮಧುರಸದ್ದಞ್ಚ ಸುತ್ವಾ ಮಹಗ್ಘಾನಿ ಚೀವರಾದೀನಿ ದಸ್ಸನ್ತಿ’’ ಇಚ್ಚೇವಂ ದೇಸೇಸ್ಸನ್ತಿ. ಅಪರೇ ಅನ್ತರವೀಥಿಚತುಕ್ಕರಾಜದ್ವಾರಾದೀಸು ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಕಹಾಪಣಅಡ್ಢಕಹಾಪಣಪಾದಮಾಸಕರೂಪಾದೀನಿಪಿ ನಿಸ್ಸಾಯ ದೇಸೇಸ್ಸನ್ತಿ. ಇತಿ ಮಯಾ ನಿಬ್ಬಾನಗ್ಘನಕಂ ಕತ್ವಾ ದೇಸಿತಂ ಧಮ್ಮಂ ಚತುಪಚ್ಚಯತ್ಥಾಯ ಚೇವ ಕಹಾಪಣಡ್ಢಕಹಾಪಣಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಚ ವಿಕ್ಕಿಣಿತ್ವಾ ದೇಸೇನ್ತಾ ಸತಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಕಂ ಚನ್ದನಸಾರಂ ಪೂತಿತಕ್ಕೇನ ವಿಕ್ಕಿಣನ್ತಾ ವಿಯ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಇತೋನಿದಾನಮ್ಪಿ ತೇ ಭಯಂ ನತ್ಥಿ, ದ್ವಾದಸಮಂ ಕಥೇಹೀತಿ.

(೧೨) ಭನ್ತೇ, ತುಚ್ಛಲಾಬೂನಿ ಉದಕೇ ಸೀದನ್ತಾನಿ ಅದ್ದಸಂ, ಇಮಸ್ಸ ಕೋ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಇಮಸ್ಸಪಿ ಅನಾಗತೇ ಅಧಮ್ಮಿಕರಾಜಕಾಲೇ ಲೋಕೇ ವಿಪರಿವತ್ತನ್ತೇಯೇವ ವಿಪಾಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ತದಾ ಹಿ ರಾಜಾನೋ ಜಾತಿಸಮ್ಪನ್ನಾನಂ ಕುಲಪುತ್ತಾನಂ ಯಸಂ ನ ದಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಕುಲೀನಾನಂಯೇವ ದಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇ ಇಸ್ಸರಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಇತರೇ ದಲಿದ್ದಾ. ರಾಜಸಮ್ಮುಖೇಪಿ ರಾಜದ್ವಾರೇಪಿ ಅಮಚ್ಚಸಮ್ಮುಖೇಪಿ ವಿನಿಚ್ಛಯಟ್ಠಾನೇಪಿ ತುಚ್ಛಲಾಬುಸದಿಸಾನಂ ಅಕುಲೀನಾನಂಯೇವ ಕಥಾ ಓಸೀದಿತ್ವಾ ಠಿತಾ ವಿಯ ನಿಚ್ಚಲಾ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಸಙ್ಘಸನ್ನಿಪಾತೇಸುಪಿ ಸಙ್ಘಕಮ್ಮಗಣಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇಸು ಚೇವ ಪತ್ತಚೀವರಪರಿವೇಣಾದಿವಿನಿಚ್ಛಯಟ್ಠಾನೇಸು ಚ ದುಸ್ಸೀಲಾನಂ ಪಾಪಪುಗ್ಗಲಾನಂಯೇವ ಕಥಾ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ನ ಲಜ್ಜಿಭಿಕ್ಖೂನನ್ತಿ ಏವಂ ಸಬ್ಬಥಾಪಿ ತುಚ್ಛಲಾಬುಸೀದನಕಾಲೋ ವಿಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಇತೋನಿದಾನಮ್ಪಿ ತೇ ಭಯಂ ನತ್ಥಿ, ತೇರಸಮಂ ಕಥೇಹೀತಿ.

(೧೩) ಭನ್ತೇ, ಮಹನ್ತಮಹನ್ತಾ ಕೂಟಾಗಾರಪ್ಪಮಾಣಾ ಘನಸಿಲಾ ನಾವಾ ವಿಯ ಉದಕೇ ಪ್ಲವಮಾನಾ ಅದ್ದಸಂ, ಇಮಸ್ಸ ಕೋ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಇಮಸ್ಸಪಿ ತಾದಿಸೇಯೇವ ಕಾಲೇ ವಿಪಾಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ತದಾ ಹಿ ಅಧಮ್ಮಿಕರಾಜಾನೋ ಅಕುಲೀನಾನಂ ಯಸಂ ದಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇ ಇಸ್ಸರಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಕುಲೀನಾ ದುಗ್ಗತಾ. ತೇಸು ನ ಕೇಚಿ ಗಾರವಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಇತರೇಸುಯೇವ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ. ರಾಜಸಮ್ಮುಖೇ ವಾ ಅಮಚ್ಚಸಮ್ಮುಖೇ ವಾ ವಿನಿಚ್ಛಯಟ್ಠಾನೇ ವಾ ವಿನಿಚ್ಛಯಕುಸಲಾನಂ ಘನಸಿಲಾಸದಿಸಾನಂ ಕುಲಪುತ್ತಾನಂ ಕಥಾ ನ ಓಗಾಹಿತ್ವಾ ಪತಿಟ್ಠಹಿಸ್ಸತಿ. ತೇಸು ಕಥೇನ್ತೇಸು ‘‘ಕಿಂ ಇಮೇ ಕಥೇನ್ತೀ’’ತಿ ಇತರೇ ಪರಿಹಾಸಮೇವ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಭಿಕ್ಖುಸನ್ನಿಪಾತೇಸುಪಿ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇಸು ಠಾನೇಸು ನೇವ ಪೇಸಲೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಗರುಕಾತಬ್ಬೇ ಮಞ್ಞಿಸ್ಸನ್ತಿ, ನಾಪಿ ತೇಸಂ ಕಥಾ ಪರಿಯೋಗಾಹಿತ್ವಾ ಪತಿಟ್ಠಹಿಸ್ಸತಿ, ಸಿಲಾನಂ ಪ್ಲವನಕಾಲೋ ವಿಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಇತೋನಿದಾನಮ್ಪಿ ತೇ ಭಯಂ ನತ್ಥಿ, ಚುದ್ದಸಮಂ ಕಥೇಹೀತಿ.

(೧೪) ಭನ್ತೇ, ಖುದ್ದಕಮಧುಕಪುಪ್ಫಪ್ಪಮಾಣಾ ಮಣ್ಡೂಕಿಯೋ ಮಹನ್ತಮಹನ್ತೇ ಕಣ್ಹಸಪ್ಪೇ ವೇಗೇನ ಅನುಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಉಪ್ಪಲನಾಳೇ ವಿಯ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಮಂಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಗಿಲನ್ತಿಯೋ ಅದ್ದಸಂ, ಇಮಸ್ಸ ಕೋ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಇಮಸ್ಸಪಿ ಲೋಕೇ ಪರಿಹಾಯನ್ತೇ ಅನಾಗತೇ ಏವ ವಿಪಾಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ತದಾ ಹಿ ಮನುಸ್ಸಾ ತಿಬ್ಬರಾಗಜಾತಿಕಾ ಕಿಲೇಸಾನುವತ್ತಕಾ ಹುತ್ವಾ ತರುಣತರುಣಾನಂ ಅತ್ತನೋ ಭರಿಯಾನಂ ವಸೇ ವತ್ತಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಗೇಹೇ ದಾಸಕಮ್ಮಕರಾದಯೋಪಿ ಗೋಮಹಿಂಸಾದಯೋಪಿ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬಂ ತಾಸಞ್ಞೇವ ಆಯತ್ತಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ‘‘ಅಸುಕಂ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಂ ವಾ ಪರಿಚ್ಛದಾದಿಜಾತಂ ವಾ ಕಹ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಯತ್ಥ ವಾ ತತ್ಥ ವಾ ಹೋತು, ಕಿಂ ತುಯ್ಹಿಮಿನಾ ಬ್ಯಾಪಾರೇನ, ತ್ವಂ ಮಯ್ಹಂ ಘರೇ ಸನ್ತಂ ವಾ ಅಸನ್ತಂ ವಾ ಜಾನಿತುಕಾಮೋ ಜಾತೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ನಾನಪ್ಪಕಾರೇಹಿ ಅಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ಮುಖಸತ್ತೀಹಿ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ದಾಸಚೇಟಕೇ ವಿಯ ಅತ್ತನೋ ವಸೇ ಕತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಇಸ್ಸರಿಯಂ ಪವತ್ತೇಸ್ಸನ್ತಿ. ಏವಂ ಮಧುಕಪುಪ್ಫಪ್ಪಮಾಣಾನಂ ಮಣ್ಡೂಕಪೋತಿಕಾನಂ ಆಸೀವಿಸೇ ಕಣ್ಹಸಪ್ಪೇ ಗಿಲನಕಾಲೋ ವಿಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಇತೋನಿದಾನಮ್ಪಿ ತೇ ಭಯಂ ನತ್ಥಿ, ಪನ್ನರಸಮಂ ಕಥೇಹೀತಿ.

(೧೫) ಭನ್ತೇ, ದಸಹಿ ಅಸದ್ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಗಾಮಗೋಚರಂ ಕಾಕಂ ಕಞ್ಚನವಣ್ಣತಾಯ ‘‘ಸುವಣ್ಣಾ’’ತಿ ಲದ್ಧನಾಮೇ ಸುವಣ್ಣರಾಜಹಂಸೇ ಪರಿವಾರೇನ್ತೇ ಅದ್ದಸಂ, ಇಮಸ್ಸ ಕೋ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಇಮಸ್ಸಾಪಿ ಅನಾಗತೇ ದುಬ್ಬಲರಾಜಕಾಲೇಯೇವ ವಿಪಾಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಅನಾಗತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ರಾಜಾನೋ ಹತ್ಥಿಸಿಪ್ಪಾದೀಸು ಅಕುಸಲಾ ಯುದ್ಧೇಸು ಅವಿಸಾರದಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇ ಅತ್ತನೋ ರಜ್ಜವಿಪತ್ತಿಂ ಆಸಙ್ಕಮಾನಾ ಸಮಾನಜಾತಿಕಾನಂ ಕುಲಪುತ್ತಾನಂ ಇಸ್ಸರಿಯಂ ಅದತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಾದಮೂಲಿಕನ್ಹಾಪಕಕಪ್ಪಕಾದೀನಂ ದಸ್ಸನ್ತಿ, ಜಾತಿಗೋತ್ತಸಮ್ಪನ್ನಾ ಕುಲಪುತ್ತಾ ರಾಜಕುಲೇ ಪತಿಟ್ಠಂ ಅಲಭಮಾನಾ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತುಂ ಅಸಮತ್ಥಾ ಹುತ್ವಾ ಇಸ್ಸರಿಯೇ ಠಿತೇ ಜಾತಿಗೋತ್ತಹೀನೇ ಅಕುಲೀನೇ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಾ ವಿಚರಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸುವಣ್ಣರಾಜಹಂಸೇಹಿ ಕಾಕಸ್ಸ ಪರಿವಾರಿತಕಾಲೋ ವಿಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಇತೋನಿದಾನಮ್ಪಿ ತೇ ಭಯಂ ನತ್ಥಿ, ಸೋಳಸಮಂ ಕಥೇಹೀತಿ.

(೧೬) ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬೇ ದೀಪಿನೋ ಏಳಕೇ ಖಾದನ್ತಿ, ಅಹಂ ಪನ ಏಳಕೇ ದೀಪಿನೋ ಅನುಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಮುರುಮುರೂತಿ ಖಾದನ್ತೇ ಅದ್ದಸಂ. ಅಥಞ್ಞೇ ತಸಾ ವಕಾ ಏಳಕೇ ದೂರತೋವ ದಿಸ್ವಾ ತಸಿತಾ ತಾಸಪ್ಪತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಏಳಕಾನಂ ಭಯಾಪಲಾಯಿತ್ವಾ ಗುಮ್ಬಗಹನಾದೀನಿ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ನಿಲೀಯಿಂಸು, ಏವಾಹಂ ಅದ್ದಸಂ, ಇಮಸ್ಸ ಕೋ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಇಮಸ್ಸಪಿ ಅನಾಗತೇ ಅಧಮ್ಮಿಕರಾಜಕಾಲೇಯೇವ ವಿಪಾಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ತದಾ ಹಿ ಅಕುಲೀನಾ ರಾಜವಲ್ಲಭಾ ಇಸ್ಸರಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಕುಲೀನಾ ಅಪಞ್ಞಾತಾ ದುಗ್ಗತಾ. ತೇ ರಾಜವಲ್ಲಭಾ ರಾಜಾನಂ ಅತ್ತನೋ ಕಥಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ವಿನಿಚ್ಛಯಟ್ಠಾನಾದೀಸು ಬಲವನ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಕುಲೀನಾನಂ ಪವೇಣಿಆಗತಾನಿ ಖೇತ್ತವತ್ಥಾದೀನಿ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಕಾನಿ ಏತಾನೀ’’ತಿ ಅಭಿಯುಞ್ಜಿತ್ವಾ ತೇಸು ‘‘ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ, ಅಮ್ಹಾಕ’’ನ್ತಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವಿನಿಚ್ಛಯಟ್ಠಾನಾದೀಸು ವಿವದನ್ತೇಸು ವೇತ್ತಲತಾದೀಹಿ ಪಹರಾಪೇತ್ವಾ ಗೀವಾಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಪಕಡ್ಢಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಅತ್ತನೋ ಪಮಾಣಂ ನ ಜಾನಾಥ, ಅಮ್ಹೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಿವದಥ, ಇದಾನಿ ವೋ ರಞ್ಞೋ ಕಥೇತ್ವಾ ಹತ್ಥಪಾದಚ್ಛೇದನಾದೀನಿ ಕಾರೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸನ್ತಜ್ಜೇಸ್ಸನ್ತಿ. ತೇ ತೇಸಂ ಭಯೇನ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಾನಿ ವತ್ಥೂನಿ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂಯೇವೇತಾನಿ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ನಿಯ್ಯಾದೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹಾನಿ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಭೀತಾ ನಿಪಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂಪಿ ಪೇಸಲೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಯಥಾರುಚಿ ವಿಹೇಠೇಸ್ಸನ್ತಿ, ತೇ ಪೇಸಲಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಟಿಸರಣಂ ಅಲಭಮಾನಾ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಗಹನಟ್ಠಾನೇಸು ನಿಲೀಯಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಏವಂ ಹೀನಜಚ್ಚೇಹಿ ಚೇವ ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಚ ಉಪದ್ದುತಾನಂ ಜಾತಿಮನ್ತಕುಲಪುತ್ತಾನಞ್ಚೇವ ಪೇಸಲಭಿಕ್ಖೂನಞ್ಚ ಏಳಕಾನಂ ಭಯೇನ ತಸವಕಾನಂ ಪಲಾಯನಕಾಲೋ ವಿಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಇತೋನಿದಾನಮ್ಪಿ ತೇ ಭಯಂ ನತ್ಥಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಹಿ ಸುಪಿನೋ ಅನಾಗತಂಯೇವ ಆರಬ್ಭ ದಿಟ್ಠೋ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಪನ ನ ಧಮ್ಮಸುಧಮ್ಮತಾಯ ತಯಿ ಸಿನೇಹೇನ ಕಥಯಿಂಸು, ‘‘ಬಹುಧನಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಮಿಸಾಪೇಕ್ಖತಾಯ ಜೀವಿತವುತ್ತಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕಥಯಿಂಸೂತಿ.

ಏವಂ ಸತ್ಥಾ ಸೋಳಸನ್ನಂ ಮಹಾಸುಪಿನಾನಂ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಕಥೇತ್ವಾ ‘‘ನ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಏತರಹಿ ತ್ವಞ್ಞೇವ ಇಮೇ ಸುಪಿನೇ ಅದ್ದಸ, ಪೋರಾಣಕರಾಜಾನೋಪಿ ಅದ್ದಸಂಸು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಪಿ ನೇಸಂ ಏವಮೇವ ಇಮೇ ಸುಪಿನೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಯಞ್ಞಮತ್ಥಕೇ ಖಿಪಿಂಸು, ತತೋ ಪಣ್ಡಿತೇಹಿ ದಿನ್ನನಯೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಪೋರಾಣಕಾ ಪಣ್ಡಿತಾಪಿ ನೇಸಂ ಇಮೇ ಸುಪಿನೇ ಕಥೇನ್ತಾ ಇಮಿನಾವ ನಿಯಾಮೇನ ಕಥೇಸು’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಉದಿಚ್ಚಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಚೇವ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಚ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಪ್ಪದೇಸೇ ಝಾನಕೀಳಂ ಕೀಳನ್ತೋ ವಿಹರತಿ. ತದಾ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೋ ಇಮಿನಾವ ನಿಯಾಮೇನ ಇಮೇ ಸುಪಿನೇ ದಿಸ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಪುಚ್ಛಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಮೇವ ಯಞ್ಞಂ ಯಜಿತುಂ ಆರಭಿಂಸು. ತೇಸು ಪುರೋಹಿತಸ್ಸ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಮಾಣವೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ಬ್ಯತ್ತೋ ಆಚರಿಯಂ ಆಹ – ‘‘ಆಚರಿಯ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಮಯಂ ತಯೋ ವೇದೇ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪಿತಾ, ನನು ತೇಸು ಏಕಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ಏಕಸ್ಸ ಸೋತ್ಥಿಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕಾರಣಂ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’’ತಿ. ತಾತ, ಇಮಿನಾ ಉಪಾಯೇನ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಬಹುಧನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ತ್ವಂ ಪನ ರಞ್ಞೋ ಧನಂ ರಕ್ಖಿತುಕಾಮೋ ಮಞ್ಞೇತಿ. ಮಾಣವೋ ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಆಚರಿಯ, ತುಮ್ಹೇ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋಥ, ಅಹಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಿಚರನ್ತೋ ರಞ್ಞೋ ಉಯ್ಯಾನಂ ಅಗಮಾಸಿ.

ತಂ ದಿವಸಮೇವ ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ತಂ ಕಾರಣಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಅಜ್ಜ ಮಯಿ ಮನುಸ್ಸಪಥಂ ಗತೇ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಬನ್ಧನಾ ಮೋಕ್ಖೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಕಾಸೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನೇ ಓತರಿತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಪಟಿಮಾ ವಿಯ ಮಙ್ಗಲಸಿಲಾತಲೇ ನಿಸೀದಿ. ಮಾಣವೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಮಕಾಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮಧುರಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಮಾಣವ, ರಾಜಾ ಧಮ್ಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಭನ್ತೇ, ರಾಜಾ ನಾಮ ಧಮ್ಮಿಕೋ, ಅಪಿಚ ಖೋ ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಅತಿತ್ಥೇ ಪಕ್ಖನ್ದಾಪೇ’’ನ್ತಿ. ರಾಜಾ ಸೋಳಸ ಸುಪಿನೇ ದಿಸ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ‘‘ಯಞ್ಞಂ ಯಜಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆರದ್ಧಾ. ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ‘‘ಅಯಂ ನಾಮ ಇಮೇಸಂ ಸುಪಿನಾನಂ ನಿಪ್ಫತ್ತೀ’’ತಿ ರಾಜಾನಂ ಸಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಮಹಾಜನಂ ಭಯಾ ಮೋಚೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ. ಮಯಂ ಖೋ, ಮಾಣವ, ರಾಜಾನಂ ನ ಜಾನಾಮ, ರಾಜಾಪಿ ಅಮ್ಹೇ ನ ಜಾನಾತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಇಧಾಗನ್ತ್ವಾ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಕಥೇಯ್ಯಾಮಸ್ಸ ಮಯನ್ತಿ. ಮಾಣವೋ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತಂ ಆನೇಸ್ಸಾಮಿ, ತುಮ್ಹೇ ಮಮಾಗಮನಂ ಉದಿಕ್ಖನ್ತಾ ಮುಹುತ್ತಂ ನಿಸೀದಥಾ’’ತಿ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಪಟಿಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಏಕೋ ಆಕಾಸಚಾರಿಕೋ ತಾಪಸೋ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಉಯ್ಯಾನೇ ಓತರಿತ್ವಾ ‘ತುಮ್ಹೇಹಿ ದಿಟ್ಠಸುಪಿನಾನಂ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ತುಮ್ಹೇ ಪಕ್ಕೋಸತೀ’’ತಿ ಆಹ.

ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ತಾವದೇವ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಾಪಸಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಕಿರ, ಭನ್ತೇ, ಮಯಾ ದಿಟ್ಠಸುಪಿನಾನಂ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಜಾನಾಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಕಥೇಥಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಥೇಮಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಯಥಾದಿಟ್ಠೇ ತಾವ ಸುಪಿನೇ ಮಂ ಸಾವೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ರಾಜಾ –

೭೭. ‘‘ಉಸಭಾ ರುಕ್ಖಾ ಗಾವಿಯೋ ಗವಾ ಚ,

ಅಸ್ಸೋ ಕಂಸೋ ಸಿಙ್ಗಾಲೀ ಚ ಕುಮ್ಭೋ;

ಪೋಕ್ಖರಣೀ ಚ ಅಪಾಕಚನ್ದನಂ.

‘‘ಲಾಬೂನಿ ಸೀದನ್ತಿ ಸಿಲಾ ಪ್ಲವನ್ತಿ, ಮಣ್ಡೂಕಿಯೋ ಕಣ್ಹಸಪ್ಪೇ ಗಿಲನ್ತಿ;

ಕಾಕಂ ಸುವಣ್ಣಾ ಪರಿವಾರಯನ್ತಿ, ತಸಾ ವಕಾ ಏಳಕಾನಂ ಭಯಾ ಹೀ’’ತಿ. –

ವತ್ವಾ ಪಸೇನದಿರಞ್ಞಾ ಕಥಿತನಿಯಾಮೇನೇವ ಸುಪಿನೇ ಕಥೇಸಿ.

ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ತೇಸಂ ಇದಾನಿ ಸತ್ಥಾರಾ ಕಥಿತನಿಯಾಮೇನೇವ ವಿತ್ಥಾರತೋ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸಯಂ ಇದಂ ಕಥೇಸಿ –

‘‘ವಿಪರಿಯಾಸೋ ವತ್ತತಿ ನಯಿಧ ಮತ್ಥೀ’’ತಿ;

ತತ್ರಾಯಮತ್ಥೋ – ಅಯಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಇಮೇಸಂ ಸುಪಿನಾನಂ ನಿಪ್ಫತ್ತಿ. ಯಂ ಪನೇತಂ ತೇಸಂ ಪಟಿಘಾತತ್ಥಾಯ ಯಞ್ಞಕಮ್ಮಂ ವತ್ತತಿ, ತಂ ವಿಪರಿಯಾಸೋ ವತ್ತತಿ ವಿಪರೀತತೋ ವತ್ತತಿ, ವಿಪಲ್ಲಾಸೇನ ವತ್ತತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಕಿಂಕಾರಣಾ? ಇಮೇಸಞ್ಹಿ ನಿಪ್ಫತ್ತಿ ನಾಮ ಲೋಕಸ್ಸ ವಿಪರಿವತ್ತನಕಾಲೇ, ಅಕಾರಣಸ್ಸ ಕಾರಣನ್ತಿ ಗಹಣಕಾಲೇ, ಕಾರಣಸ್ಸ ಅಕಾರಣನ್ತಿ ಛಡ್ಡನಕಾಲೇ, ಅಭೂತಸ್ಸ ಭೂತನ್ತಿ ಗಹಣಕಾಲೇ, ಭೂತಸ್ಸ ಅಭೂತನ್ತಿ ಜಹನಕಾಲೇ, ಅಲಜ್ಜೀನಂ ಉಸ್ಸನ್ನಕಾಲೇ, ಲಜ್ಜೀನಞ್ಚ ಪರಿಹೀನಕಾಲೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ನಯಿಧ ಮತ್ಥೀತಿ ಇದಾನಿ ಪನ ತವ ವಾ ಮಮ ವಾ ಕಾಲೇ ಇಧ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪುರಿಸಯುಗೇ ವತ್ತಮಾನೇ ಏತೇಸಂ ನಿಪ್ಫತ್ತಿ ನತ್ಥಿ. ತಸ್ಮಾ ಏತೇಸಂ ಪಟಿಘಾತಾಯ ವತ್ತಮಾನಂ ಯಞ್ಞಕಮ್ಮಂ ವಿಪಲ್ಲಾಸೇನ ವತ್ತತಿ, ಅಲಂ ತೇನ. ನತ್ಥಿ ತೇ ಇತೋನಿದಾನಂ ಭಯಂ ವಾ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ ವಾತಿ ಮಹಾಪುರಿಸೋ ರಾಜಾನಂ ಸಮಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ಮಹಾಜನಂ ಬನ್ಧನಾ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಪುನ ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಓವಾದಂ ದತ್ವಾ ಪಞ್ಚಸು ಸೀಲೇಸು ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ, ಮಹಾರಾಜ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ಪಸುಘಾತಯಞ್ಞಂ ಮಾ ಯಜೀ’’ತಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಆಕಾಸೇನೇವ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ರಾಜಾಪಿ ತಸ್ಸ ಓವಾದೇ ಠಿತೋ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಗತೋ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಸುಪಿನಪಚ್ಚಯಾ ತೇ ಭಯಂ ನತ್ಥಿ, ಹರೇತಂ ಯಞ್ಞ’’ನ್ತಿ ಯಞ್ಞಂ ಹಾರೇತ್ವಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಜೀವಿತದಾನಂ ದತ್ವಾ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ರಾಜಾ ಆನನ್ದೋ ಅಹೋಸಿ, ಮಾಣವೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ತಾಪಸೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಪನ ಭಗವತಿ ಸಙ್ಗೀತಿಕಾರಕಾ ‘‘ಉಸಭಾ’’ತಿಆದೀನಿ ತೀಣಿ ಪದಾನಿ ಅಟ್ಠಕಥಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ‘‘ಲಾಬೂನೀ’’ತಿಆದೀನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಪದಾನಿ ಏಕಂ ಗಾಥಂ ಕತ್ವಾ ಏಕಕನಿಪಾತಪಾಳಿಂ ಆರೋಪೇಸುನ್ತಿ.

ಮಹಾಸುಪಿನಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಸತ್ತಮಾ.

[೭೮] ೮. ಇಲ್ಲಿಸಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಉಭೋ ಖಞ್ಜಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಮಚ್ಛರಿಯಕೋಸಿಯಸೇಟ್ಠಿಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ರಾಜಗಹನಗರಸ್ಸ ಕಿರ ಅವಿದೂರೇ ಸಕ್ಕಾರಂ ನಾಮ ನಿಗಮೋ ಅಹೋಸಿ, ತತ್ಥೇಕೋ ಮಚ್ಛರಿಯಕೋಸಿಯೋ ನಾಮ ಸೇಟ್ಠಿ ಅಸೀತಿಕೋಟಿವಿಭವೋ ಪಟಿವಸತಿ. ಸೋ ತಿಣಗ್ಗೇನ ತೇಲಬಿನ್ದುಮತ್ತಮ್ಪಿ ನೇವ ಪರೇಸಂ ದೇತಿ, ನ ಅತ್ತನಾ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ. ಇತಿ ತಸ್ಸ ತಂ ವಿಭವಜಾತಂ ನೇವ ಪುತ್ತದಾರಾದೀನಂ, ನ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಅತ್ಥಂ ಅನುಭೋತಿ, ರಕ್ಖಸಪರಿಗ್ಗಹಿತಪೋಕ್ಖರಣೀ ವಿಯ ಅಪರಿಭೋಗಂ ತಿಟ್ಠತಿ.

ಸತ್ಥಾ ಏಕದಿವಸಂ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಮಹಾಕರುಣಾಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಸಕಲಲೋಕಧಾತುಯಂ ಬೋಧನೇಯ್ಯಬನ್ಧವೇ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಪಞ್ಚಚತ್ತಾಲೀಸಯೋಜನಮತ್ಥಕೇ ವಸನ್ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಸಪಜಾಪತಿಕಸ್ಸ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸ್ಸ ಉಪನಿಸ್ಸಯಂ ಅದ್ದಸ. ತತೋ ಪುರಿಮದಿವಸೇ ಪನ ರಾಜಾನಂ ಉಪಟ್ಠಾತುಂ ರಾಜಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜೂಪಟ್ಠಾನಂ ಕತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ಏಕಂ ಛಾತಜ್ಝತ್ತಂ ಜನಪದಮನುಸ್ಸಂ ಕುಮ್ಮಾಸಪೂರಂ ಕಪಲ್ಲಪೂವಂ ಖಾದನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ತತ್ಥ ಪಿಪಾಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಘರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಸಚಾಹಂ ‘ಕಪಲ್ಲಪೂವಂ ಖಾದಿತುಕಾಮೋಮ್ಹೀ’ತಿ ವಕ್ಖಾಮಿ, ಬಹೂ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಖಾದಿತುಕಾಮಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಏವಂ ಮೇ ಬಹೂನಿ ತಣ್ಡುಲಸಪ್ಪಿಮಧುಫಾಣಿತಾದೀನಿ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ನ ಕಸ್ಸಚಿ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಣ್ಹಂ ಅಧಿವಾಸೇನ್ತೋ ವಿಚರತಿ. ಸೋ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಕಾಲೇ ಉಪ್ಪಣ್ಡುಪಣ್ಡುಕಜಾತೋ ಧಮನಿಸನ್ಥತಗತ್ತೋ ಜಾತೋ. ತತೋ ತಣ್ಹಂ ಅಧಿವಾಸೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಗಬ್ಭಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಮಞ್ಚಕಂ ಉಪಗೂಹಿತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಏವಂಗತೋಪಿ ಧನಹಾನಿಭಯೇನ ಕಸ್ಸಚಿ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಕಥೇಸಿ.

ಅಥ ನಂ ಭರಿಯಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಿಟ್ಠಿಂ ಪರಿಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ತೇ ಸಾಮಿ, ಅಫಾಸುಕ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ನ ಮೇ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಫಾಸುಕಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ತೇ ರಾಜಾ ಕುಪಿತೋ’’ತಿ? ‘‘ರಾಜಾಪಿ ಮೇ ನ ಕುಪ್ಪತೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಥ ಕಿಂ ತೇ ಪುತ್ತಧೀತಾಹಿ ವಾ ದಾಸಕಮ್ಮಕರಾದೀಹಿ ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಮನಾಪಂ ಕತಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ? ‘‘ಏವರೂಪಮ್ಪಿ ನತ್ಥೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಪನ ತೇ ತಣ್ಹಾ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ? ಏವಂ ವುತ್ತೇಪಿ ಧನಹಾನಿಭಯೇನ ಕಿಞ್ಚಿ ಅವತ್ವಾ ನಿಸ್ಸದ್ದೋವ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಅಥ ನಂ ಭರಿಯಾ ‘‘ಕಥೇಹಿ, ಸಾಮಿ, ಕಿಸ್ಮಿಂ ತೇ ತಣ್ಹಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ವಚನಂ ಪರಿಗಿಲನ್ತೋ ವಿಯ ‘‘ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಏಕಾ ತಣ್ಹಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಕಿಂ ತಣ್ಹಾ, ಸಾಮೀ’’ತಿ? ‘‘ಕಪಲ್ಲಪೂವಂ ಖಾದಿತುಕಾಮೋಮ್ಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಥ ಕಿಮತ್ಥಂ ನ ಕಥೇಸಿ, ಕಿಂ ತ್ವಂ ದಲಿದ್ದೋ, ಇದಾನಿ ಸಕಲಸಕ್ಕಾರನಿಗಮವಾಸೀನಂ ಪಹೋನಕೇ ಕಪಲ್ಲಪೂವೇ ಪಚಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ? ‘‘ಕಿಂ ತೇ ಏತೇಹಿ, ತೇ ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಖಾದಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ತೇನ ಹಿ ಏಕರಚ್ಛವಾಸೀನಂ ಪಹೋನಕೇ ಪಚಾಮೀ’’ತಿ. ಜಾನಾಮಹಂ ತವ ಮಹದ್ಧನಭಾವನ್ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಗೇಹಮತ್ತೇ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪಹೋನಕಂ ಕತ್ವಾ ಪಚಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಜಾನಾಮಹಂ ತವ ಮಹಜ್ಝಾಸಯಭಾವ’’ನ್ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ತೇ ಪುತ್ತದಾರಮತ್ತಸ್ಸೇವ ಪಹೋನಕಂ ಕತ್ವಾ ಪಚಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ ತೇ ಏತೇಹೀ’’ತಿ? ‘‘ತೇನ ಹಿ ತುಯ್ಹಞ್ಚ ಮಯ್ಹಞ್ಚ ಪಹೋನಕಂ ಕತ್ವಾ ಪಚಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ತ್ವಂ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ? ‘‘ತೇನ ಹಿ ಏಕಸ್ಸೇವ ತೇ ಪಹೋನಕಂ ಕತ್ವಾ ಪಚಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪಚ್ಚಮಾನಂ ಬಹೂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸನ್ತಿ, ಸಕಲತಣ್ಡುಲೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಭಿನ್ನತಣ್ಡುಲೇ ಚ ಉದ್ಧನಕಪಲ್ಲಾದೀನಿ ಚ ಆದಾಯ ಥೋಕಂ ಖೀರಸಪ್ಪಿಮಧುಫಾಣಿತಞ್ಚ ಗಹೇತ್ವಾ ಸತ್ತಭೂಮಿಕಸ್ಸ ಪಾಸಾದಸ್ಸ ಉಪರಿಮತಲಂ ಆರುಯ್ಹ ಪಚ, ತತ್ಥಾಹಂ ಏಕಕೋವ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ಗಹೇತಬ್ಬಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಪಾಸಾದಂ ಆರುಯ್ಹ ದಾಸಿಯೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಿಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇಸಿ. ಸೋ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದ್ವಾರಾನಿ ಪಿದಹನ್ತೋ ಸಬ್ಬದ್ವಾರೇಸು ಸೂಚಿಘಟಿಕಾನಿ ದತ್ವಾ ಸತ್ತಮತಲಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ತತ್ಥಪಿ ದ್ವಾರಂ ಪಿದಹಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ಭರಿಯಾಪಿಸ್ಸ ಉದ್ಧನೇ ಅಗ್ಗಿಂ ಜಾಲೇತ್ವಾ ಕಪಲ್ಲಕಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಪೂವೇ ಪಚಿತುಂ ಆರಭಿ.

ಅಥ ಸತ್ಥಾ ಪಾತೋವ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ, ‘‘ಏಸೋ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ರಾಜಗಹನಗರಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಸಕ್ಕಾರನಿಗಮೇ ಮಚ್ಛರಿಯಕೋಸಿಯಸೇಟ್ಠಿ ‘ಕಪಲ್ಲಪೂವೇ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಅಞ್ಞೇಸಂ ದಸ್ಸನಭಯೇನ ಸತ್ತಭೂಮಿಕೇ ಪಾಸಾದೇ ಕಪಲ್ಲಪೂವೇ ಪಚಾಪೇತಿ. ತ್ವಂ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಸೇಟ್ಠಿಂ ದಮೇತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಿಸೇವನಂ ಕತ್ವಾ ಉಭೋಪಿ ಜಯಮ್ಪತಿಕೇ ಪೂವೇ ಚ ಖೀರಸಪ್ಪಿಮಧುಫಾಣಿತಾದೀನಿ ಚ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಬಲೇನ ಜೇತವನಂ ಆನೇಹಿ. ಅಜ್ಜಾಹಂ ಪಞ್ಚಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಹಾರೇಯೇವ ನಿಸೀದಿಸ್ಸಾಮಿ, ಪೂವೇಹೇವ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಥೇರೋ ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಸತ್ಥು ವಚನಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಾವದೇವ ಇದ್ಧಿಬಲೇನ ತಂ ನಿಗಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪಾಸಾದಸ್ಸ ಸೀಹಪಞ್ಜರದ್ವಾರೇ ಸುನಿವತ್ಥೋ ಸುಪಾರುತೋ ಆಕಾಸೇಯೇವ ಮಣಿರೂಪಕಂ ವಿಯ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿನೋ ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾವ ಹದಯಮಂಸಂ ಕಮ್ಪಿ. ಸೋ ‘‘ಅಹಂ ಏವರೂಪಾನಞ್ಞೇವ ಭಯೇನ ಇಮಂ ಠಾನಂ ಆಗತೋ, ಅಯಞ್ಚ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವಾತಪಾನದ್ವಾರೇ ಠಿತೋ’’ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಗಹಣಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಅಗ್ಗಿಮ್ಹಿ ಪಕ್ಖಿತ್ತಲೋಣಸಕ್ಖರಾ ವಿಯ ದೋಸೇನ ತಟತಟಾಯನ್ತೋ ಏವಮಾಹ ‘‘ಸಮಣ, ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ತ್ವಂ ಕಿಂ ಲಭಿಸ್ಸಸಿ, ಆಕಾಸೇ ಅಪದೇ ಪದಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಚಙ್ಕಮನ್ತೋಪಿ ನೇವ ಲಭಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. ಥೇರೋ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾನೇ ಅಪರಾಪರಂ ಚಙ್ಕಮಿ. ಸೇಟ್ಠಿ ‘‘ಚಙ್ಕಮನ್ತೋ ಕಿಂ ಲಭಿಸ್ಸಸಿ, ಆಕಾಸೇ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸೀದಮಾನೋಪಿ ನ ಲಭಿಸ್ಸಸಿಯೇವಾ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರೋ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ನಂ ‘‘ನಿಸಿನ್ನೋ ಕಿಂ ಲಭಿಸ್ಸಸಿ, ಆಗನ್ತ್ವಾ ವಾತಪಾನಉಮ್ಮಾರೇ ಠಿತೋಪಿ ನ ಲಭಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ಥೇರೋ ಉಮ್ಮಾರೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಉಮ್ಮಾರೇ ಠಿತೋ ಕಿಂ ಲಭಿಸ್ಸಸಿ, ಧೂಮಾಯನ್ತೋಪಿ ನ ಲಭಿಸ್ಸಸಿಯೇವಾ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರೋ ಧೂಮಾಯಿ, ಸಕಲಪಾಸಾದೋ ಏಕಧೂಮೋ ಅಹೋಸಿ, ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಅಕ್ಖೀನಂ ಸೂಚಿಯಾ ವಿಜ್ಝನಕಾಲೋ ವಿಯ ಜಾತೋ. ಗೇಹಜ್ಝಾಯನಭಯೇನ ಪನ ನಂ ‘‘ಪಜ್ಜಲನ್ತೋಪಿ ನ ಲಭಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಯಂ ಸಮಣೋ ಸುಟ್ಠು ಲಗ್ಗೋ, ಅಲದ್ಧಾ ನ ಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಏಕಮಸ್ಸ ಪೂವಂ ದಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಭರಿಯಂ ಆಹ – ‘‘ಭದ್ದೇ, ಏಕಂ ಖುದ್ದಕಪೂವಂ ಪಚಿತ್ವಾ ಸಮಣಸ್ಸ ದತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇಹಿ ನ’’ನ್ತಿ. ಸಾ ಥೋಕಞ್ಞೇವ ಪಿಟ್ಠಂ ಕಪಲ್ಲಪಾತಿಯಂ ಪಕ್ಖಿಪಿ, ಮಹಾಪೂವೋ ಹುತ್ವಾ ಸಕಲಪಾತಿಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಉದ್ಧುಮಾತೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ಸೇಟ್ಠಿ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಬಹು ತಯಾ ಪಿಟ್ಠಂ ಗಹಿತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸಯಮೇವ ದಬ್ಬಿಕಣ್ಣೇನ ಥೋಕತರಂ ಪಿಟ್ಠಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಕ್ಖಿಪಿ, ಪೂವೋ ಪುರಿಮಪೂವತೋ ಮಹನ್ತತರೋ ಜಾತೋ. ಏವಂ ಯಂ ಯಂ ಪಚತಿ, ಸೋ ಸೋ ಮಹನ್ತಮಹನ್ತೋವ ಹೋತಿ. ಸೋ ನಿಬ್ಬಿನ್ನೋ ಭರಿಯಂ ಆಹ ‘‘ಭದ್ದೇ, ಇಮಸ್ಸ ಏಕಂ ಪೂವಂ ದೇಹೀ’’ತಿ. ತಸ್ಸಾ ಪಚ್ಛಿತೋ ಏಕಂ ಪೂವಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿಯಾ ಸಬ್ಬೇ ಏಕಾಬದ್ಧಾ ಅಲ್ಲೀಯಿಂಸು. ಸಾ ಸೇಟ್ಠಿಂ ಆಹ ‘‘ಸಾಮಿ, ಸಬ್ಬೇ ಪೂವಾ ಏಕತೋ ಲಗ್ಗಾ, ವಿಸುಂ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಹಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸೋಪಿ ಕಾತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ಉಭೋ ಜನಾ ಕೋಟಿಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಡ್ಢನ್ತಾಪಿ ವಿಯೋಜೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸುಯೇವ. ಅಥಸ್ಸ ಪೂವೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಾಯಮನ್ತಸ್ಸೇವ ಸರೀರತೋ ಸೇದಾ ಮುಚ್ಚಿಂಸು, ಪಿಪಾಸಾ ಚ ಪಚ್ಛಿಜ್ಜಿ. ತತೋ ಭರಿಯಂ ಆಹ ‘‘ಭದ್ದೇ, ನ ಮೇ ಪೂವೇಹಿ ಅತ್ಥೋ, ಪಚ್ಛಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ದೇಹೀ’’ತಿ. ಸಾ ಪಚ್ಛಿಂ ಆದಾಯ ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ಪೂವೇ ಥೇರಸ್ಸ ಅದಾಸಿ. ಥೇರೋ ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ, ತಿಣ್ಣಂ ರತನಾನಂ ಗುಣೇ ಕಥೇಸಿ, ‘‘ಅತ್ಥಿ ದಿನ್ನಂ, ಅತ್ಥಿ ಯಿಟ್ಠ’’ನ್ತಿ ದಾನಾದೀನಂ ಫಲಂ ಗಗನತಲೇ ಪುಣ್ಣಚನ್ದಂ ವಿಯ ದಸ್ಸೇಸಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಸೇಟ್ಠಿ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಆಗನ್ತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಪೂವೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರೋ ‘‘ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ‘ಪೂವೇ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ವಿಹಾರೇ ನಿಸಿನ್ನೋ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ರುಚಿಯಾ ಸತಿ ಸೇಟ್ಠಿಭರಿಯಂ ಪೂವೇ ಚ ಖೀರಾದೀನಿ ಚ ಗಣ್ಹಾಪೇಥ, ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಕಹಂ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಏತರಹಿ ಸತ್ಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಇತೋ ಪಞ್ಚಚತ್ತಾಲೀಸಯೋಜನಮತ್ಥಕೇ ಜೇತವನಮಹಾವಿಹಾರೇ’’ತಿ. ‘‘ಭನ್ತೇ, ಕಾಲಂ ಅನತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏತ್ತಕಂ ಅದ್ಧಾನಂ ಕಥಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ? ‘‘ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ರುಚಿಯಾ ಸತಿ ಅಹಂ ವೋ ಅತ್ತನೋ ಇದ್ಧಿಬಲೇನ ನೇಸ್ಸಾಮಿ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪಾಸಾದೇ ಸೋಪಾನಸೀಸಂ ಅತ್ತನೋ ಠಾನೇಯೇವ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸೋಪಾನಪರಿಯೋಸಾನಂ ಪನ ಜೇತವನದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಉಪರಿಪಾಸಾದಾ ಹೇಟ್ಠಾಪಾಸಾದಂ ಓತರಣಕಾಲಮತ್ತೇನ ವೋ ಜೇತವನಂ ನೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿ. ಥೇರೋ ಸೋಪಾನಸೀಸಂ ತತ್ಥೇವ ಕತ್ವಾ ‘‘ಸೋಪಾನಪಾದಮೂಲಂ ಜೇತವನದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಹೋತೂ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾಸಿ, ತಥೇವಾಹೋಸಿ.

ಇತಿ ಥೇರೋ ಸೇಟ್ಠಿಞ್ಚ ಸೇಟ್ಠಿಭರಿಯಞ್ಚ ಉಪರಿಪಾಸಾದಾ ಹೇಟ್ಠಾಓತರಣಕಾಲತೋ ಖಿಪ್ಪತರಂ ಜೇತವನಂ ಸಮ್ಪಾಪೇಸಿ. ತೇ ಉಭೋಪಿ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಕಾಲಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸತ್ಥಾ ಭತ್ತಗ್ಗಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತವರಬುದ್ಧಾಸನೇ ನಿಸೀದಿ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ. ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಕ್ಖಿಣೋದಕಂ ಅದಾಸಿ, ಸೇಟ್ಠಿಭರಿಯಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪತ್ತೇ ಪೂವೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಅತ್ತನೋ ಯಾಪನಮತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿ, ಪಞ್ಚಸತಾ ಭಿಕ್ಖೂಪಿ ತಥೇವ ಗಣ್ಹಿಂಸು. ಸೇಟ್ಠಿ ಖೀರಸಪ್ಪಿಮಧುಫಾಣಿತಸಕ್ಖರಾದೀನಿ ದದಮಾನೋ ಅಗಮಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಪಞ್ಚಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ಭರಿಯಾಯ ಯಾವದತ್ಥಂ ಖಾದಿ, ಪೂವಾನಂ ಪರಿಯೋಸಾನಮೇವ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಸಕಲವಿಹಾರೇ ಭಿಕ್ಖೂನಞ್ಚ ವಿಘಾಸಾದಾನಞ್ಚ ದಿನ್ನೇಪಿ ನ ಪರಿಯನ್ತೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ‘‘ಭನ್ತೇ, ಪೂವಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ನ ಗಚ್ಛನ್ತೀ’’ತಿ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸುಂ. ತೇನ ಹಿ ಜೇತವನದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಛಡ್ಡೇಥಾತಿ. ಅಥ ನೇ ದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಪಬ್ಭಾರಟ್ಠಾನೇ ಛಡ್ಡಯಿಂಸು. ಅಜ್ಜತನಾಪಿ ತಂ ಠಾನಂ ‘‘ಕಪಲ್ಲಪೂವಪಬ್ಭಾರೋ’’ತ್ವೇವ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ ಸದ್ಧಿಂ ಭರಿಯಾಯ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಭಗವಾ ಅನುಮೋದನಂ ಅಕಾಸಿ. ಅನುಮೋದನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಉಭೋಪಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಸೋಪಾನಂ ಆರುಯ್ಹ ಅತ್ತನೋ ಪಾಸಾದೇಯೇವ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸು. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ ಅಸೀತಿಕೋಟಿಧನಂ ಬುದ್ಧಸಾಸನೇಯೇವ ವಿಕಿರಿ.

ಪುನದಿವಸೇ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಜೇತವನಂ ಆಗಮ್ಮ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸುಗತೋವಾದಂ ದತ್ವಾ ಗನ್ಧಕುಟಿಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಟಿಸಲ್ಲೀನೇ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಪಸ್ಸಥಾವುಸೋ, ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರಸ್ಸಾನುಭಾವಂ, ಅನುಪಹಚ್ಚ ಸದ್ಧಂ ಅನುಪಹಚ್ಚ ಭೋಗೇ ಮಚ್ಛರಿಯಸೇಟ್ಠಿಂ ಮುಹುತ್ತೇನೇವ ದಮೇತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಿಸೇವನಂ ಕತ್ವಾ ಪೂವೇ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಜೇತವನಂ ಆನೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸಮ್ಮುಖಂ ಕತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ, ಅಹೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ ಥೇರೋ’’ತಿ ಥೇರಸ್ಸ ಗುಣಕಥಂ ಕಥೇನ್ತಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುಲದಮಕೇನ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಕುಲೇ ಅವಿಹೇಠೇತ್ವಾ ಅಕಿಲಮೇತ್ವಾ ಪುಪ್ಫತೋ ರೇಣುಂ ಗಣ್ಹನ್ತೇನ ಭಮರೇನ ವಿಯ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಬುದ್ಧಗುಣೇ ಜಾನಾಪೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಥೇರಂ ಪಸಂಸನ್ತೋ –

‘‘ಯಥಾಪಿ ಭಮರೋ ಪುಪ್ಫಂ, ವಣ್ಣಗನ್ಧಮಹೇಠಯಂ;

ಪಲೇತಿ ರಸಮಾದಾಯ, ಏವಂ ಗಾಮೇ ಮುನೀ ಚರೇ’’ತಿ. (ಧ. ಪ. ೪೯) –

ಇಮಂ ಧಮ್ಮಪದೇ ಗಾಥಂ ವತ್ವಾ ಉತ್ತರಿಪಿ ಥೇರಸ್ಸ ಗುಣಂ ಪಕಾಸೇತುಂ ‘‘ನ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೇನ ಮಚ್ಛರಿಯಸೇಟ್ಠಿ ದಮಿತೋ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ತಂ ದಮೇತ್ವಾ ಕಮ್ಮಫಲಸಮ್ಬನ್ಧಂ ಜಾನಾಪೇಸಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಇಲ್ಲಿಸೋ ನಾಮ ಸೇಟ್ಠಿ ಅಹೋಸಿ ಅಸೀತಿಕೋಟಿವಿಭವೋ ಪುರಿಸದೋಸಸಮನ್ನಾಗತೋ ಖಞ್ಜೋ ಕುಣೀ ವಿಸಮಕ್ಖಿಮಣ್ಡಲೋ ಅಸ್ಸದ್ಧೋ ಅಪ್ಪಸನ್ನೋ ಮಚ್ಛರೀ, ನೇವ ಅಞ್ಞೇಸಂ ದೇತಿ, ನ ಸಯಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ. ರಕ್ಖಸಪರಿಗ್ಗಹಿತಪೋಕ್ಖರಣೀ ವಿಯಸ್ಸ ಗೇಹಂ ಅಹೋಸಿ. ಮಾತಾಪಿತರೋ ಪನಸ್ಸ ಯಾವ ಸತ್ತಮಾ ಕುಲಪರಿವಟ್ಟಾ ದಾಯಕಾ ದಾನಪತಿನೋ. ಸೋ ಸೇಟ್ಠಿಟ್ಠಾನಂ ಲಭಿತ್ವಾಯೇವ ಕುಲವಂಸಂ ನಾಸೇತ್ವಾ ದಾನಸಾಲಂ ಝಾಪೇತ್ವಾ ಯಾಚಕೇ ಪೋಥೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಧನಮೇವ ಸಣ್ಠಾಪೇಸಿ.

ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ರಾಜೂಪಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಘರಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ಏಕಂ ಮಗ್ಗಕಿಲನ್ತಂ ಜಾನಪದಮನುಸ್ಸಂ, ಏಕಂ ಸುರಾವಾರಕಂ, ಆದಾಯ ಪೀಠಕೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅಮ್ಬಿಲಸುರಾಯ ಕೋಸಕಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಪೂರೇತ್ವಾ ಪೂತಿಮಚ್ಛಕೇನ ಉತ್ತರಿಭಙ್ಗೇನ ಪಿವನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸುರಂ ಪಾತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಸಚಾಹಂ ಸುರಂ ಪಿವಿಸ್ಸಾಮಿ, ಮಯಿ ಪಿವನ್ತೇ ಬಹೂ ಪಿವಿತುಕಾಮಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಏವಂ ಮೇ ಧನಪರಿಕ್ಖಯೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಸೋ ತಣ್ಹಂ ಅಧಿವಾಸೇನ್ತೋ ವಿಚರಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಕಾಲೇ ಅಧಿವಾಸೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ವಿಹತಕಪ್ಪಾಸೋ ವಿಯ ಪಣ್ಡುಸರೀರೋ ಅಹೋಸಿ ಧಮ್ಮನಿಸನ್ಥತಗತ್ತೋ ಜಾತೋ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಗಬ್ಭಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಮಞ್ಚಕಂ ಉಪಗೂಹಿತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿ. ತಮೇನಂ ಭರಿಯಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಿಟ್ಠಿಂ ಪರಿಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ತೇ, ಸಾಮಿ, ಅಫಾಸುಕ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸಬ್ಬಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಕಥಿತನಿಯಾಮೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಏಕಸ್ಸೇವ ತೇ ಪಹೋನಕಂ ಸುರಂ ಕರೋಮೀ’’ತಿ ಪನ ವುತ್ತೇ ‘‘ಗೇಹೇ ಸುರಾಯ ಕಾರಿಯಮಾನಾಯ ಬಹೂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸನ್ತಿ, ಅನ್ತರಾಪಣತೋ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾಪಿ ನ ಸಕ್ಕಾ ಇಧ ನಿಸಿನ್ನೇನ ಪಿವಿತು’’ನ್ತಿ ಮಾಸಕಮತ್ತಂ ದತ್ವಾ ಅನ್ತರಾಪಣತೋ ಸುರಾವಾರಕಂ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಚೇಟಕೇನ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ನಗರಾ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ ನದೀತೀರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಹಾಮಗ್ಗಸಮೀಪೇ ಏಕಂ ಗುಮ್ಬಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸುರಾವಾರಕಂ ಠಪಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛ ತ್ವ’’ನ್ತಿ ಚೇಟಕಂ ದೂರೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಕೋಸಕಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಸುರಂ ಪಾತುಂ ಆರಭಿ.

ಪಿತಾ ಪನಸ್ಸ ದಾನಾದೀನಂ ಪುಞ್ಞಾನಂ ಕತತ್ತಾ ದೇವಲೋಕೇ ಸಕ್ಕೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ‘‘ಪವತ್ತತಿ ನು ಖೋ ಮೇ ದಾನಗ್ಗಂ, ಉದಾಹು ನೋ’’ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ತಸ್ಸ ಅಪ್ಪವತ್ತಿಂ ಞತ್ವಾ, ಪುತ್ತಸ್ಸ ಕುಲವಂಸಂ ನಾಸೇತ್ವಾ ದಾನಸಾಲಂ ಝಾಪೇತ್ವಾ ಯಾಚಕೇ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಮಚ್ಛರಿಯಭಾವೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ‘‘ಅಞ್ಞೇಸಂ ದಾತಬ್ಬಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಭಯೇನ ಗುಮ್ಬಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಏಕಕಸ್ಸೇವ ಸುರಂ ಪಿವನಭಾವಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛಾಮಿ, ನಂ ಸಙ್ಖೋಭೇತ್ವಾ ದಮೇತ್ವಾ ಕಮ್ಮಫಲಸಮ್ಬನ್ಧಂ ಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ದಾನಂ ದಾಪೇತ್ವಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತನಾರಹಂ ಕರೋಮೀ’’ತಿ ಮನುಸ್ಸಪಥಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಇಲ್ಲಿಸಸೇಟ್ಠಿನಾ ಸದಿಸಂ ಖಞ್ಜಂ ಕುಣಿಂ ವಿಸಮಚಕ್ಖುಮಣ್ಡಲಂ ಅತ್ತಭಾವಂ ನಿಮ್ಮಿನಿತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ನಿವೇಸನದ್ವಾರೇ ಠತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಆಗತಭಾವಂ ಆರೋಚಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಪವಿಸತೂ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಕಿಂ, ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ, ಅವೇಲಾಯ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಆಮ, ಆಗತೋಮ್ಹಿ, ದೇವ ಘರೇ ಮೇ ಅಸೀತಿಕೋಟಿಮತ್ತಂ ಧನಂ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ದೇವೋ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಭಣ್ಡಾಗಾರಂ ಪೂರಾಪೇತೂ’’ತಿ. ‘‘ಅಲಂ ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ, ತವ ಧನತೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಗೇಹೇ ಬಹುತರಂ ಧನ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಸಚೇ, ದೇವ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಕಮ್ಮಂ ನತ್ಥಿ, ಯಥಾರುಚಿಯಾ ಧನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಾನಂ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ. ‘‘ದೇಹಿ, ಮಹಾಸೇಟ್ಠೀ’’ತಿ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧು, ದೇವಾ’’ತಿ ರಾಜಾನಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಇಲ್ಲಿಸಸೇಟ್ಠಿನೋ ಗೇಹಂ ಅಗಮಾಸಿ, ಸಬ್ಬೇ ಉಪಟ್ಠಾಕಮನುಸ್ಸಾ ಪರಿವಾರೇಸುಂ, ಏಕೋಪಿ ‘‘ನಾಯಂ, ಇಲ್ಲಿಸೋ’’ತಿ ಜಾನಿತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ.

ಸೋ ಗೇಹಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋಉಮ್ಮಾರೇ ಠತ್ವಾ ದೋವಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಯೋ ಅಞ್ಞೋ ಮಯಾ ಸಮಾನರೂಪೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘ಮಮೇತಂ ಗೇಹ’ನ್ತಿ ಪವಿಸಿತುಂ ಆಗಚ್ಛತಿ, ತಂ ಪಿಟ್ಠಿಯಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ನೀಹರೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಾಸಾದಂ ಆರುಯ್ಹ ಮಹಾರಹೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಿಭರಿಯಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಸಿತಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ಭದ್ದೇ, ದಾನಂ ದೇಮಾ’’ತಿ ಆಹ. ತಸ್ಸ ತಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾವ ಸೇಟ್ಠಿಭರಿಯಾ ಚ ಪುತ್ತಧೀತರೋ ಚ ದಾಸಕಮ್ಮಕರಾ ಚ ‘‘ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ದಾನಂ ದಾತುಂ ಚಿತ್ತಮೇವ ನತ್ಥಿ, ಅಜ್ಜ ಪನ ಸುರಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ಮುದುಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ದಾತುಕಾಮೋ ಜಾತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವದಿಂಸು. ಅಥ ನಂ ಸೇಟ್ಠಿಭರಿಯಾ ‘‘ಯಥಾರುಚಿಯಾ ದೇಥ, ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ತೇನ ಹಿ ಭೇರಿವಾದಕಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘‘ಸುವಣ್ಣರಜತಮಣಿಮುತ್ತಾದೀಹಿ ಅತ್ಥಿಕಾ ಇಲ್ಲಿಸಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಘರಂ ಗಚ್ಛನ್ತೂ’ನ್ತಿ ಸಕಲನಗರೇ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇಹೀ’’ತಿ. ಸಾ ಚ ತಥಾ ಕಾರೇಸಿ. ಮಹಾಜನೋ ಪಚ್ಛಿಪಸಿಬ್ಬಕಾದೀನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಗೇಹದ್ವಾರೇ ಸನ್ನಿಪತಿ. ಸಕ್ಕೋ ಸತ್ತರತನಪೂರೇ ಗಬ್ಭೇ ವಿವರಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ದಮ್ಮಿ, ಯಾವದಿಚ್ಛಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಮಹಾಜನೋ ಧನಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಮಹಾತಲೇ ರಾಸಿಂ ಕತ್ವಾ ಆಭತಭಾಜನಾನಿ ಪೂರೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ.

ಅಞ್ಞತರೋ ಜನಪದಮನುಸ್ಸೋ ಇಲ್ಲಿಸಸೇಟ್ಠಿನೋ ಗೋಣೇ ತಸ್ಸೇವ ರಥೇ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಸತ್ತಹಿ ರತನೇಹಿ ಪೂರೇತ್ವಾ ನಗರಾ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ ಮಹಾಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಗುಮ್ಬಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇನ ರಥಂ ಪೇಸೇನ್ತೋ ‘‘ವಸ್ಸಸತಂ ಜೀವ, ಸಾಮಿ, ಇಲ್ಲಿಸಸೇಟ್ಠಿ, ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಇದಾನಿ ಮೇ ಯಾವಜೀವಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಕತ್ವಾ ಜೀವಿತಬ್ಬಂ ಜಾತಂ, ತವೇವ ರಥೋ, ತವೇವ ಗೋಣಾ, ತವೇವ ಗೇಹೇ ಸತ್ತ ರತನಾನಿ, ನೇವ ಮಾತರಾ ದಿನ್ನಾನಿ, ನ ಪಿತರಾ, ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಲದ್ಧಾನಿ, ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಗುಣಕಥಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಗಚ್ಛತಿ. ಸೋ ತಂ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಭೀತತಸಿತೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಯಂ ಮಮ ನಾಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ವದತಿ, ಕಚ್ಚಿ ನು ಖೋ ಮಮ ಧನಂ ರಞ್ಞಾ ಲೋಕಸ್ಸ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿ ಗುಮ್ಬಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಗೋಣೇ ಚ ರಥಞ್ಚ ಸಞ್ಜಾನಿತ್ವಾ ‘‘ಅರೇ, ಚೇಟಕ, ಮಯ್ಹಂ ಗೋಣಾ, ಮಯ್ಹಂ ರಥೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಗೋಣೇ ನಾಸಾರಜ್ಜುಯಂ ಗಣ್ಹಿ, ಗಹಪತಿಕೋ ರಥಾ ಓರುಯ್ಹ ‘‘ಅರೇ, ದುಟ್ಠಚೇಟಕ, ಇಲ್ಲಿಸಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ ಸಕಲನಗರಸ್ಸ ದಾನಂ ದೇತಿ, ತ್ವಂ ಕಿಂ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ ಪಕ್ಖನ್ದಿತ್ವಾ ಅಸನಿಂ ಪಾತೇನ್ತೋ ವಿಯ ಖನ್ಧೇ ಪಹರಿತ್ವಾ ರಥಂ ಆದಾಯ ಅಗಮಾಸಿ. ಸೋ ಪುನ ಕಮ್ಪಮಾನೋ ಉಟ್ಠಾಯ ಪಂಸುಂ ಪುಞ್ಛಿತ್ವಾ ಪುಞ್ಛಿತ್ವಾ ವೇಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ರಥಂ ಗಣ್ಹಿ, ಗಹಪತಿಕೋ ರಥಾ ಓತರಿತ್ವಾ ಕೇಸೇಸು ಗಹೇತ್ವಾ ಓಣಾಮೇತ್ವಾ ಕಪ್ಪರಪಹಾರೇಹಿ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ಗಲೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತಮಗ್ಗಾಭಿಮುಖಂ ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಏತ್ತಾವತಾಸ್ಸ ಸುರಾಮದೋ ಛಿಜ್ಜಿ. ಸೋ ಕಮ್ಪಮಾನೋ ವೇಗೇನ ನಿವೇಸನದ್ವಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಧನಂ ಆದಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಮಹಾಜನೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಭೋ ಕಿಂ ನಾಮೇತಂ, ಕಿಂ ರಾಜಾ ಮಮ ಧನಂ ವಿಲುಮ್ಪಾಪೇತೀ’’ತಿ ತಂ ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಗಹಿತಗಹಿತಾ ಪಹರಿತ್ವಾ ಪಾದಮೂಲೇಯೇವ ಪಾತೇನ್ತಿ. ಸೋ ವೇದನಾಪ್ಪತ್ತೋ ಗೇಹಂ ಪವಿಸಿತುಂ ಆರಭಿ. ದ್ವಾರಪಾಲಾ ‘‘ಅರೇ, ದುಟ್ಠಗಹಪತಿ, ಕಹಂ ಪವಿಸಸೀ’’ತಿ ವಂಸಪೇಸಿಕಾಹಿ ಪೋಥೇತ್ವಾ ಗೀವಾಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನೀಹರಿಂಸು.

ಸೋ ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ರಾಜಾನಂ ನತ್ಥಿ ಮೇ ಅಞ್ಞೋ ಕೋಚಿ ಪಟಿಸರಣೋ’’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ದೇವ, ಮಮ ಗೇಹಂ ತುಮ್ಹೇ ವಿಲುಮ್ಪಾಪೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ನಾಹಂ ಸೇಟ್ಠಿ ವಿಲುಮ್ಪಾಪೇಮಿ, ನನು ತ್ವಮೇವ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಸಚೇ ತುಮ್ಹೇ ನ ಗಣ್ಹಥ, ಅಹಂ ಮಮ ಧನಂ ದಾನಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ನಗರೇ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ದಾನಂ ಅದಾಸೀತಿ. ನಾಹಂ, ದೇವ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗಚ್ಛಾಮಿ, ಕಿಂ ತುಮ್ಹೇ ಮಯ್ಹಂ ಮಚ್ಛರಿಯಭಾವಂ ನ ಜಾನಾಥ, ಅಹಂ ತಿಣಗ್ಗೇನ ತೇಲಬಿನ್ದುಮ್ಪಿ ನ ಕಸ್ಸಚಿ ದೇಮಿ. ಯೋ ದಾನಂ ದೇತಿ, ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ವೀಮಂಸಥ, ದೇವಾತಿ. ರಾಜಾ ಸಕ್ಕಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇಸಿ, ದ್ವಿನ್ನಂ ಜನಾನಂ ವಿಸೇಸಂ ನೇವ ರಾಜಾ ಜಾನಾತಿ, ನ ಅಮಚ್ಚಾ. ಮಚ್ಛರಿಯಸೇಟ್ಠಿ ‘‘ಕಿಂ, ದೇವ, ಅಯಂ ಸೇಟ್ಠಿ, ಅಹಂ ಸೇಟ್ಠೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಮಯಂ ನ ಸಞ್ಜಾನಾಮ, ಅತ್ಥಿ ತೇ ಕೋಚಿ ಸಞ್ಜಾನನಕೋ’’ತಿ? ‘‘ಭರಿಯಾ ಮೇ, ದೇವಾ’’ತಿ. ಭರಿಯಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಕತರೋ ತೇ ಸಾಮಿಕೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಸಾ ‘‘ಅಯ’’ನ್ತಿ ಸಕ್ಕಸ್ಸೇವ ಸನ್ತಿಕೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಪುತ್ತಧೀತರೋ ದಾಸಕಮ್ಮಕರೇ ಚ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿಂಸು, ಸಬ್ಬೇಪಿ ಸಕ್ಕಸ್ಸೇವ ಸನ್ತಿಕೇ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ.

ಪುನ ಸೇಟ್ಠಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಸೀಸೇ ಪಿಳಕಾ ಅತ್ಥಿ, ಕೇಸೇಹಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾ, ತಂ ಖೋ ಪನ ಕಪ್ಪಕೋ ಏವ ಜಾನಾತಿ, ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ‘‘ಕಪ್ಪಕೋ ಮಂ, ದೇವ, ಸಞ್ಜಾನಾತಿ, ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ಕಾಲೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಕಪ್ಪಕೋ ಅಹೋಸಿ. ರಾಜಾ ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಇಲ್ಲಿಸಸೇಟ್ಠಿಂ ಜಾನಾಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಸೀಸಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮಿ, ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಸೀಸಂ ಓಲೋಕೇಹೀ’’ತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸಕ್ಕೋ ಸೀಸೇ ಪಿಳಕಂ ಮಾಪೇಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಸೀಸಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಪಿಳಕಾ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಸೀಸೇ ಪಿಳಕಾ ಅತ್ಥೇವ, ನಾಹಂ ಏತೇಸು ಏಕಸ್ಸಾಪಿ ಇಲ್ಲಿಸಭಾವಂ ಸಞ್ಜಾನಿತುಂ ಸಕ್ಕೋಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭೮. ‘‘ಉಭೋ ಖಞ್ಜಾ ಉಭೋ ಕುಣೀ, ಉಭೋ ವಿಸಮಚಕ್ಖುಕಾ;

ಉಭಿನ್ನಂ ಪಿಳಕಾ ಜಾತಾ, ನಾಹಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ ಇಲ್ಲಿಸ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಉಭೋತಿ ದ್ವೇಪಿ ಜನಾ. ಖಞ್ಜಾತಿ ಕುಣ್ಠಪಾದಾ. ಕುಣೀತಿ ಕುಣ್ಠಹತ್ಥಾ. ವಿಸಮಚಕ್ಖುಕಾತಿ ವಿಸಮಕ್ಖಿಮಣ್ಡಲಾ ಕೇಕರಾ. ಪಿಳಕಾತಿ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಏಕಸ್ಮಿಂಯೇವ ಸೀಸಪದೇಸೇ ಏಕಸಣ್ಠಾನಾವ ಪಿಳಕಾ ಜಾತಾ. ನಾಹಂ ಪಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅಹಂ ‘‘ಇಮೇಸು ಅಯಂ ನಾಮ ಇಲ್ಲಿಸೋ’’ತಿ ನ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ಏಕಸ್ಸಾಪಿ ಇಲ್ಲಿಸಭಾವಂ ನ ಜಾನಾಮೀತಿ ಅವೋಚ.

ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಿ ಕಮ್ಪಮಾನೋ ಧನಸೋಕೇನ ಸತಿಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ತತ್ಥೇವ ಪತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸಕ್ಕೋ ‘‘ನಾಹಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಇಲ್ಲಿಸೋ, ಸಕ್ಕೋಹಮಸ್ಮೀ’’ತಿ ಮಹತಿಯಾ ಸಕ್ಕಲೀಲಾಯ ಆಕಾಸೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಇಲ್ಲಿಸಸ್ಸ ಮುಖಂ ಪುಞ್ಛಿತ್ವಾ ಉದಕೇನ ಸಿಞ್ಚಿಂಸು, ಸೋ ಉಟ್ಠಾಯ ಸಕ್ಕಂ ದೇವರಾಜಾನಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಸಕ್ಕೋ ಆಹ ‘‘ಇಲ್ಲಿಸ, ಇದಂ ಧನಂ ಮಮ ಸನ್ತಕಂ, ನ ತವ. ಅಹಞ್ಹಿ ತೇ ಪಿತಾ, ತ್ವಂ ಮಮ ಪುತ್ತೋ. ಅಹಂ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಸಕ್ಕತ್ತಂ ಪತ್ತೋ, ತ್ವಂ ಪನ ಮೇ ವಂಸಂ ಉಪಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅದಾನಸೀಲೋ ಹುತ್ವಾ ಮಚ್ಛರಿಯೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ದಾನಸಾಲಾಯೋ ಝಾಪೇತ್ವಾ ಯಾಚಕೇ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಧನಮೇವ ಸಣ್ಠಾಪೇಸಿ. ತಂ ನೇವ ತ್ವಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಸಿ, ನ ಅಞ್ಞೇಸಂ ದೇಸಿ, ರಕ್ಖಸಪರಿಗ್ಗಹಿತಂ ವಿಯ ತಿಟ್ಠತಿ. ಸಚೇ ಮೇ ದಾನಸಾಲಾ ಪಾಕತಿಕಾ ಕತ್ವಾ ದಾನಂ ದಸ್ಸಸಿ, ಇಚ್ಚೇತಂ ಕುಸಲಂ. ನೋ ಚೇ ದಸ್ಸಸಿ, ಸಬ್ಬಂ ತೇ ಧನಂ ಅನ್ತರಧಾಪೇತ್ವಾ ಇಮಿನಾ ಇನ್ದವಜಿರೇನ ತೇ ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಇಲ್ಲಿಸಸೇಟ್ಠಿ ಮರಣಭಯೇನ ಸನ್ತಜ್ಜಿತೋ ‘‘ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದಾನಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಅದಾಸಿ. ಸಕ್ಕೋ ತಸ್ಸ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ನಿಸಿನ್ನೋವ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ತಂ ಸೀಲೇಸು ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಸಕಟ್ಠಾನಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ. ಇಲ್ಲಿಸೋಪಿ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಸಗ್ಗಪರಾಯಣೋ ಅಹೋಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಮಚ್ಛರಿಯಸೇಟ್ಠಿಂ ದಮೇತಿ, ಪುಬ್ಬೇಪೇಸ ಇಮಿನಾ ದಮಿತೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಇಲ್ಲಿಸೋ ಮಚ್ಛರಿಯಸೇಟ್ಠಿ ಅಹೋಸಿ, ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ, ರಾಜಾ ಆನನ್ದೋ, ಕಪ್ಪಕೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಇಲ್ಲಿಸಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಅಟ್ಠಮಾ.

[೭೯] ೯. ಖರಸ್ಸರಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಯತೋ ವಿಲುತ್ತಾ ಚ ಹತಾ ಚ ಗಾವೋತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಅಮಚ್ಚಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ಕಿರ ಏಕೋ ಅಮಚ್ಚೋ ರಾಜಾನಂ ಆರಾಧೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚನ್ತಗಾಮೇ ರಾಜಬಲಿಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಚೋರೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಮನುಸ್ಸೇ ಆದಾಯ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿಸ್ಸಾಮಿ, ತುಮ್ಹೇ ಗಾಮಂ ವಿಲುಮ್ಪಿತ್ವಾ ಉಪಡ್ಢಂ ಮಯ್ಹಂ ದದೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಗೇವ ಮನುಸ್ಸೇ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಚೋರೇಸು ಆಗನ್ತ್ವಾ ಗಾವಿಯೋ ಘಾತೇತ್ವಾ ಮಂಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಗಾಮಂ ವಿಲುಮ್ಪಿತ್ವಾ ಗತೇಸು ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಮಹಾಜನಪರಿವುತೋ ಆಗಚ್ಛತಿ. ತಸ್ಸ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಪಾಕಟಂ ಜಾತಂ. ಮನುಸ್ಸಾ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸುಂ. ರಾಜಾ ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ದೋಸಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಸುನಿಗ್ಗಹಿತಂ ನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಗಾಮಭೋಜಕಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಜೇತವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಭಗವಾ ‘‘ನ, ಮಹಾರಾಜ, ಇದಾನೇವ ಏಸ ಏವಂಸೀಲೋ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಏವಂಸೀಲೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಏಕಸ್ಸ ಅಮಚ್ಚಸ್ಸ ಪಚ್ಚನ್ತಗಾಮಂ ಅದಾಸಿ. ಸಬ್ಬಂ ಪುರಿಮಸದಿಸಮೇವ. ತದಾ ಪನ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ವಣಿಜ್ಜಾಯ ಪಚ್ಚನ್ತೇ ವಿಚರನ್ತೋ ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮಕೇ ನಿವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮಭೋಜಕೇ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಮಹಾಜನಪರಿವಾರೇನ ಭೇರಿಯಾ ವಜ್ಜಮಾನಾಯ ಆಗಚ್ಛನ್ತೇ ‘‘ಅಯಂ ದುಟ್ಠಗಾಮಭೋಜಕೋ ಚೋರೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ಗಾಮಂ ವಿಲುಮ್ಪಾಪೇತ್ವಾ ಚೋರೇಸು ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ಅಟವಿಂ ಪವಿಟ್ಠೇಸು ಇದಾನಿ ಉಪಸನ್ತೂಪಸನ್ತೋ ವಿಯ ಭೇರಿಯಾ ವಜ್ಜಮಾನಾಯ ಆಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೭೯. ‘‘ಯತೋ ವಿಲುತ್ತಾ ಚ ಹತಾ ಚ ಗಾವೋ, ದಡ್ಢಾನಿ ಗೇಹಾನಿ ಜನೋ ಚ ನೀತೋ;

ಅಥಾಗಮಾ ಪುತ್ತಹತಾಯ ಪುತ್ತೋ, ಖರಸ್ಸರಂ ಡಿಣ್ಡಿಮಂ ವಾದಯನ್ತೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಯತೋತಿ ಯದಾ. ವಿಲುತ್ತಾ ಚ ಹತಾ ಚಾತಿ ವಿಲುಮ್ಪಿತ್ವಾ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಚ ನೀತಾ, ಮಂಸಂ ಖಾದನತ್ಥಾಯ ಚ ಹತಾ. ಗಾವೋತಿ ಗೋರೂಪಾನಿ. ದಡ್ಢಾನೀತಿ ಅಗ್ಗಿಂ ದತ್ವಾ ಝಾಪಿತಾನಿ. ಜನೋ ಚ ನೀತೋತಿ ಕರಮರಗ್ಗಾಹಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನೀತೋ. ಪುತ್ತಹತಾಯ ಪುತ್ತೋತಿ ಹತಪುತ್ತಾಯ ಪುತ್ತೋ, ನಿಲ್ಲಜ್ಜೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಛಿನ್ನಹಿರೋತ್ತಪ್ಪಸ್ಸ ಹಿ ಮಾತಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಇತಿ ಸೋ ತಸ್ಸಾ ಜೀವನ್ತೋಪಿ ಹತಪುತ್ತಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಹತಪುತ್ತಾಯ ಪುತ್ತೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಖರಸ್ಸರನ್ತಿ ಥದ್ಧಸದ್ದಂ. ಡಿಣ್ಡಿಮನ್ತಿ ಪಟಹಭೇರಿಂ.

ಏವಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಇಮಾಯ ಗಾಥಾಯ ತಂ ಪರಿಭಾಸಿ. ನ ಚಿರೇನೇವ ಚ ತಸ್ಸ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಪಾಕಟಂ ಜಾತಂ, ಅಥಸ್ಸ ರಾಜಾ ದೋಸಾನುರೂಪಂ ನಿಗ್ಗಹಂ ಅಕಾಸಿ.