೧೪. ಅಸಮ್ಪದಾನವಗ್ಗೋ

[೧೩೧] ೧. ಅಸಮ್ಪದಾನಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಅಸಮ್ಪದಾನೇನಿತರೀತರಸ್ಸಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ದೇವದತ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಕಾಲೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ ‘‘ಆವುಸೋ ದೇವದತ್ತೋ, ಅಕತಞ್ಞೂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಗುಣಂ ನ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ ದೇವದತ್ತೋ ಅಕತಞ್ಞೂ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಅಕತಞ್ಞೂಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಮಗಧರಟ್ಠೇ ರಾಜಗಹೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಮಗಧರಞ್ಞೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸೇವ ಸೇಟ್ಠಿ ಅಹೋಸಿ ಅಸೀತಿಕೋಟಿವಿಭವೋ ಸಙ್ಖಸೇಟ್ಠೀತಿ ನಾಮೇನ. ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಪೀಳಿಯಸೇಟ್ಠಿ ನಾಮ ಅಸೀತಿಕೋಟಿವಿಭವೋವ ಅಹೋಸಿ. ತೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಹಾಯಕಾ ಅಹೇಸುಂ. ತೇಸು ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಪೀಳಿಯಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಕೇನಚಿದೇವ ಕಾರಣೇನ ಮಹನ್ತಂ ಭಯಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ಸಬ್ಬಂ ಸಾಪತೇಯ್ಯಂ ಪರಿಹಾಯಿ. ಸೋ ದಲಿದ್ದೋ ಅಪ್ಪಟಿಸರಣೋ ಹುತ್ವಾ ಭರಿಯಂ ಆದಾಯ ಸಙ್ಖಸೇಟ್ಠಿಂ ಪಚ್ಚಯಂ ಕತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪದಸಾವ ರಾಜಗಹಂ ಪತ್ವಾ ಸಙ್ಖಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾವ ‘‘ಸಹಾಯೋ ಮೇ ಆಗತೋ’’ತಿ ಪರಿಸ್ಸಜಿತ್ವಾ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಂ ಕತ್ವಾ ಕತಿಪಾಹಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಏಕದಿವಸಂ ‘‘ಸಮ್ಮ, ಕೇನಟ್ಠೇನ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಭಯಂ ಮೇ, ಸಮ್ಮ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ, ಸಬ್ಬಂ ಧನಂ ಪರಿಕ್ಖೀಣಂ, ಉಪತ್ಥಮ್ಭೋ ಮೇ ಹೋಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು ಸಮ್ಮ, ಮಾ ಭಾಯೀ’’ತಿ ಭಣ್ಡಾಗಾರಂ ವಿವರಾಪೇತ್ವಾ ಚತ್ತಾಲೀಸ ಹಿರಞ್ಞಕೋಟಿಯೋ ದಾಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಮ್ಪಿ ಪರಿಚ್ಛದಪರಿವಾರಂ ಸಬ್ಬಂ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಂ ಸವಿಞ್ಞಾಣಕಂ ಅವಿಞ್ಞಾಣಕಂ ಮಜ್ಝೇ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಉಪಡ್ಢಮೇವ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ತಂ ವಿಭವಂ ಆದಾಯ ಪುನ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನಿವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ.

ಅಪರಭಾಗೇ ಸಙ್ಖಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸಪಿ ತಾದಿಸಮೇವ ಭಯಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಪಟಿಸರಣಂ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ ‘‘ಸಹಾಯಸ್ಸ ಮೇ ಮಹಾಉಪಕಾರೋ ಕತೋ, ಉಪಡ್ಢವಿಭವೋ ದಿನ್ನೋ. ನ ಸೋ ಮಂ ದಿಸ್ವಾ ಪರಿಚ್ಚಜಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಭರಿಯಂ ಆದಾಯ ಪದಸಾವ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭರಿಯಂ ಆಹ ‘‘ಭದ್ದೇ, ತವ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಅನ್ತರವೀಥಿಯಾ ಗಮನಂ ನಾಮ ನ ಯುತ್ತಂ, ಮಯಾ ಪೇಸಿತಯಾನಮಾರುಯ್ಹ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ಪಚ್ಛಾ ಆಗಮಿಸ್ಸಸಿ. ಯಾವ ಯಾನಂ ಪೇಸೇಮಿ, ತಾವ ಇಧೇವ ಹೋಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಂ ಸಾಲಾಯ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಯಂ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಘರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ರಾಜಗಹನಗರತೋ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸಹಾಯೋ ಸಙ್ಖಸೇಟ್ಠಿ ನಾಮ ಆಗತೋ’’ತಿ ಆರೋಚಾಪೇಸಿ. ಸೋ ‘‘ಆಗಚ್ಛತೂ’’ತಿ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ನೇವ ಆಸನಾ ವುಟ್ಠಾಸಿ, ನ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಅಕಾಸಿ, ಕೇವಲಂ ‘‘ಕಿಮತ್ಥಂ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಆಗತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ. ‘‘ನಿವಾಸೋ ತೇ ಕಹಂ ಗಹಿತೋ’’ತಿ? ‘‘ನ ತಾವ ನಿವಾಸಟ್ಠಾನಂ ಅತ್ಥಿ, ಸೇಟ್ಠಿಘರಣಿಮ್ಪಿ ಸಾಲಾಯ ಠಪೇತ್ವಾವ ಆಗತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ. ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಇಧ ನಿವಾಸಟ್ಠಾನಂ ನತ್ಥಿ, ನಿವಾಪಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪಚಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛಥ, ಪುನ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಘರಂ ಮಾ ಪವಿಸಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಸಹಾಯಸ್ಸ ದುಸ್ಸನ್ತೇ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಏಕಂ ಬಹಲಪಲಾಪತುಮ್ಬಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ದಾಸಂ ಆಣಾಪೇಸಿ. ತಂ ದಿವಸಂ ಕಿರ ಸೋ ರತ್ತಸಾಲೀನಂ ಸಕಟಸಹಸ್ಸಮತ್ತಂ ಓಫುನಾಪೇತ್ವಾ ಕೋಟ್ಠಾಗಾರಂ ಪೂರಾಪೇಸಿ, ಚತ್ತಾಲೀಸಕೋಟಿಧನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತೋ ಅಕತಞ್ಞೂ ಮಹಾಚೋರೋ ಸಹಾಯಕಸ್ಸ ತುಮ್ಬಮತ್ತೇ ಪಲಾಪೇ ದಾಪೇಸಿ. ದಾಸೋ ಪಚ್ಛಿಯಂ ಏಕಂ ಪಲಾಪತುಮ್ಬಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ.

ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಮಮ ಸನ್ತಿಕಾ ಚತ್ತಾಲೀಸಕೋಟಿಧನಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಪಲಾಪತುಮ್ಬಂ ದಾಪೇಸಿ, ಗಣ್ಹಾಮಿ ನು ಖೋ, ನ ಗಣ್ಹಾಮೀ’’ತಿ? ಅಥಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ ‘‘ಅಯಂ ತಾವ ಅಕತಞ್ಞೂ ಮಿತ್ತದುಬ್ಭೀ ಕತವಿನಾಸಕಭಾವೇನ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಮಿತ್ತಭಾವಂ ಭಿನ್ದಿ. ಸಚಾಹಂ ಏತೇನ ದಿನ್ನಂ ಪಲಾಪತುಮ್ಬಂ ಲಾಮಕತ್ತಾ ನ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಹಮ್ಪಿ ಮಿತ್ತಭಾವಂ ಭಿನ್ದಿಸ್ಸಾಮಿ. ಅನ್ಧಬಾಲಾ ಪರಿತ್ತಕಂ ಲದ್ಧಂ ಅಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಾ ಮಿತ್ತಭಾವಂ ವಿನಾಸೇನ್ತಿ, ಅಹಂ ಪನ ಏತೇನ ದಿನ್ನಂ ಪಲಾಪತುಮ್ಬಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಮ ವಸೇನ ಮಿತ್ತಭಾವಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ಪಲಾಪತುಮ್ಬಂ ದುಸ್ಸನ್ತೇ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಪಾಸಾದಾ ಓರುಯ್ಹ ಸಾಲಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಭರಿಯಾ ‘‘ಕಿಂ ತೇ, ಅಯ್ಯ, ಲದ್ಧ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಭದ್ದೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಹಾಯೋ ಪೀಳಿಯಸೇಟ್ಠಿ ಪಲಾಪತುಮ್ಬಂ ದತ್ವಾ ಅಮ್ಹೇ ಅಜ್ಜೇವ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸೀ’’ತಿ. ಸಾ ‘‘ಅಯ್ಯ, ಕಿಮತ್ಥಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ, ಕಿಂ ಏತಂ ಚತ್ತಾಲೀಸಕೋಟಿಧನಸ್ಸ ಅನುಚ್ಛವಿಕ’’ನ್ತಿ ರೋದಿತುಂ ಆರಭಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ‘‘ಭದ್ದೇ, ಮಾ ರೋದಿ, ಅಹಂ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮಿತ್ತಭಾವಭೇದನಭಯೇನ ಮಮ ವಸೇನ ಮಿತ್ತಭಾವಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತುಂ ಗಣ್ಹಿಂ, ತ್ವಂ ಕಿಂಕಾರಣಾ ರೋದಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೩೧. ‘‘ಅಸಮ್ಪದಾನೇನಿತರೀತರಸ್ಸ, ಬಾಲಸ್ಸ ಮಿತ್ತಾನಿ ಕಲೀಭವನ್ತಿ;

ತಸ್ಮಾ ಹರಾಮಿ ಭುಸಂ ಅಡ್ಢಮಾನಂ, ಮಾ ಮೇ ಮಿತ್ತಿ ಜೀಯಿತ್ಥ ಸಸ್ಸತಾಯ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಅಸಮ್ಪದಾನೇನಾತಿ ಅಸಮ್ಪಾದಾನೇನ. ಅಕಾರಲೋಪೇ ಸನ್ಧಿ, ಅಗ್ಗಹಣೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇತರೀತರಸ್ಸಾತಿ ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಲಾಮಕಾಲಾಮಕಸ್ಸ. ಬಾಲಸ್ಸ ಮಿತ್ತಾನಿ ಕಲೀಭವನ್ತೀತಿ ದನ್ಧಸ್ಸ ಅಪಞ್ಞಸ್ಸ ಮಿತ್ತಾನಿ ಕಲೀನಿ ಕಾಳಕಣ್ಣಿಸದಿಸಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಭಿಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಸ್ಮಾ ಹರಾಮಿ ಭುಸಂ ಅಡ್ಢಮಾನನ್ತಿ ತೇನ ಕಾರಣೇನ ಅಹಂ ಸಹಾಯೇನ ದಿನ್ನಂ ಏಕಪಲಾಪತುಮ್ಬಂ ಹರಾಮಿ ಗಣ್ಹಾಮೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ‘‘ಮಾನ’’ನ್ತಿ ಹಿ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ನಾಳೀನಂ ನಾಮಂ, ಚತುನ್ನಂ ಅಡ್ಢಮಾನಂ, ಚತಸ್ಸೋ ಚ ನಾಳಿಯೋ ತುಮ್ಬೋ ನಾಮ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಪಲಾಪತುಮ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಮಾ ಮೇ ಮಿತ್ತಿ ಜೀಯಿತ್ಥ ಸಸ್ಸತಾಯನ್ತಿ ಮಮ ಸಹಾಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮಿತ್ತಿ ಮಾ ಭಿಜ್ಜಿತ್ಥ, ಸಸ್ಸತಾವ ಅಯಂ ಹೋತೂತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇಪಿ ಸೇಟ್ಠಿಭರಿಯಾ ರೋದತೇವ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸಙ್ಖಸೇಟ್ಠಿನಾ ಪೀಳಿಯಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ದಿನ್ನೋ ಕಮ್ಮನ್ತದಾಸೋ ಸಾಲಾದ್ವಾರೇನ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ಸೇಟ್ಠಿಭರಿಯಾಯ ರೋದನಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಸಾಲಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸಾಮಿಕೇ ದಿಸ್ವಾ ಪಾದೇಸು ನಿಪತಿತ್ವಾ ರೋದಿತ್ವಾ ಕನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಮತ್ಥಂ ಇಧಾಗತತ್ಥ, ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೇಟ್ಠಿ ಸಬ್ಬಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಕಮ್ಮನ್ತದಾಸೋ ‘‘ಹೋತು, ಸಾಮಿ, ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಉಭೋಪಿ ಅಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹಂ ನೇತ್ವಾ ಗನ್ಧೋದಕೇನ ನ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ಭೋಜೇತ್ವಾ ‘‘ಸಾಮಿಕಾ, ವೋ ಆಗತಾ’’ತಿ ಸೇಸದಾಸೇ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಕತಿಪಾಹಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ದಾಸೇ ಗಹೇತ್ವಾ ರಾಜಙ್ಗಣಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಪರವಂ ಅಕಾಸಿ. ರಾಜಾ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಏತ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ, ತೇ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸುಂ.

ರಾಜಾ ತೇಸಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಉಭೋಪಿ ಸೇಟ್ಠೀ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಸಙ್ಖಸೇಟ್ಠಿಂ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತಯಾ ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ ಪೀಳಿಯಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಚತ್ತಾಲೀಸಕೋಟಿಧನಂ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಮ ಸಹಾಯಸ್ಸ ಮಂ ತಕ್ಕೇತ್ವಾ ರಾಜಗಹಂ ಆಗತಸ್ಸ ನ ಕೇವಲಂ ಧನಂ, ಸಬ್ಬಂ ವಿಭವಜಾತಂ ಸವಿಞ್ಞಾಣಕಂ ಅವಿಞ್ಞಾಣಕಂ ದ್ವೇ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಕತ್ವಾ ಸಮಭಾಗೇ ಅದಾಸಿನ್ತಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಸಚ್ಚಮೇತ’’ನ್ತಿ ಪೀಳಿಯಸೇಟ್ಠಿಂ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಆಮ, ದೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ತಯಾ ಪನಸ್ಸ ತಞ್ಞೇವ ತಕ್ಕೇತ್ವಾ ಆಗತಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಕೋಚಿ ಸಕ್ಕಾರೋ ವಾ ಸಮ್ಮಾನೋ ವಾ ಕತೋ’’ತಿ. ಸೋ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ. ಅಪಿ ಪನ ತೇ ಏತಸ್ಸ ಪಲಾಪತುಮ್ಬಮತ್ತಂ ದುಸ್ಸನ್ತೇ ಪಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ದಾಪಿತಂ ಅತ್ಥೀತಿ. ತಮ್ಪಿ ಸುತ್ವಾ ತುಣ್ಹೀಯೇವ ಅಹೋಸಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಕಿಂ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಅಮಚ್ಚೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮನ್ತೇತ್ವಾ ತಂ ಪರಿಭಾಸಿತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛಥ, ಪೀಳಿಯಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಘರೇ ಸಬ್ಬಂ ವಿಭವಂ ಸಙ್ಖಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ದೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಮಯ್ಹಂ ಪರಸನ್ತಕೇನ ಅತ್ಥೋ ನತ್ಥಿ, ಮಯಾ ದಿನ್ನಮತ್ತಮೇವ ಪನ ದಾಪೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಸನ್ತಕಂ ದಾಪೇಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಸಬ್ಬಂ ಅತ್ತನೋ ದಿನ್ನವಿಭವಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ದಾಸಪರಿವುತೋ ರಾಜಗಹಮೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಕುಟುಮ್ಬಂ ಸಣ್ಠಪೇತ್ವಾ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಗತೋ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಪೀಳಿಯಸೇಟ್ಠಿ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಸಙ್ಖಸೇಟ್ಠಿ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಅಸಮ್ಪದಾನಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಠಮಾ.

[೧೩೨] ೨. ಭೀರುಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಕುಸಲೂಪದೇಸೇ ಧಿತಿಯಾ ದಳ್ಹಾಯ ಚಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಜಪಾಲನಿಗ್ರೋಧೇ ಮಾರಧೀತಾನಂ ಪಲೋಭನಸುತ್ತನ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಭಗವತಾ ಹಿ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ವುತ್ತಂ –

‘‘ದದ್ದಲ್ಲಮಾನಾ ಆಗಞ್ಛುಂ, ತಣ್ಹಾ ಚ ಅರತೀ ರಗಾ;

ತಾ ತತ್ಥ ಪನುದೀ ಸತ್ಥಾ, ತೂಲಂ ಭಟ್ಠಂವ ಮಾಲುತೋ’’ತಿ. (ಸಂ. ನಿ. ೧.೧೬೧);

ಏವಂ ಯಾವ ಪರಿಯೋಸಾನಾ ತಸ್ಸ ಸುತ್ತನ್ತಸ್ಸ ಕಥಿತಕಾಲೇ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ ‘‘ಆವುಸೋ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಮಾರಧೀತರೋ ಅನೇಕಸತಾನಿಪಿ ದಿಬ್ಬರೂಪಾನಿ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಪಲೋಭನತ್ಥಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತಿಯೋ ಅಕ್ಖೀನಿಪಿ ಉಮ್ಮೀಲೇತ್ವಾ ನ ಓಲೋಕೇಸಿ, ಅಹೋ ಬುದ್ಧಬಲಂ ನಾಮ ಅಚ್ಛರಿಯ’’ನ್ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ ಮಯ್ಹಂ ಸಬ್ಬಾಸವೇ ಖೇಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಂ ಸಮ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಮಾರಧೀತಾನಂ ಅನೋಲೋಕನಂ ನಾಮ ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಅಹಞ್ಹಿ ಪುಬ್ಬೇ ಬೋಧಿಞಾಣಂ ಪರಿಯೇಸಮಾನೋ ಸಕಿಲೇಸಕಾಲೇಪಿ ಅಭಿಸಙ್ಖತಂ ದಿಬ್ಬರೂಪಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕಿಲೇಸವಸೇನ ಅನೋಲೋಕೇತ್ವಾವ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಹಾರಜ್ಜಂ ಪಾಪುಣಿ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಭಾತಿಕಸತಸ್ಸ ಕನಿಟ್ಠೋ ಅಹೋಸೀತಿ ಸಬ್ಬಂ ಹೇಟ್ಠಾ ತಕ್ಕಸಿಲಾಜಾತಕೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವಿತ್ಥಾರೇತಬ್ಬಂ. ತದಾ ಪನ ತಕ್ಕಸಿಲಾನಗರವಾಸೀಹಿ ಬಹಿನಗರೇ ಸಾಲಾಯಂ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಯಾಚಿತ್ವಾ ರಜ್ಜಂ ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇತ್ವಾ ಅಭಿಸೇಕೇ ಕತೇ ತಕ್ಕಸಿಲಾನಗರವಾಸಿನೋ ನಗರಂ ದೇವನಗರಂ ವಿಯ, ರಾಜಭವನಞ್ಚ ಇನ್ದಭವನಂ ವಿಯ ಅಲಙ್ಕರಿಂಸು. ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ರಾಜಭವನೇ ಪಾಸಾದೇ ಮಹಾತಲೇ ಸಮುಸ್ಸಿತಸೇತಚ್ಛತ್ತಂ ರತನವರಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಅಭಿರುಯ್ಹ ದೇವರಾಜಲೀಲಾಯ ನಿಸೀದಿ, ಅಮಚ್ಚಾ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕಾದಯೋ ಚ ಖತ್ತಿಯಕುಮಾರಾ ಚ ಸಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರಪಟಿಮಣ್ಡಿತಾ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಂಸು, ದೇವಚ್ಛರಾಪಟಿಭಾಗಾ ಸೋಳಸಸಹಸ್ಸನಾಟಕಿತ್ಥಿಯೋ ನಚ್ಚಗೀತವಾದಿತಕುಸಲಾ ಉತ್ತಮವಿಲಾಸಸಮ್ಪನ್ನಾ ನಚ್ಚಗೀತವಾದಿತಾನಿ ಪಯೋಜೇಸುಂ. ಗೀತವಾದಿತಸದ್ದೇನ ರಾಜಭವನಂ ಮೇಘತ್ಥನಿತಪೂರಿತಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದಕುಚ್ಛಿ ವಿಯ ಏಕನಿನ್ನಾದಂ ಅಹೋಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಂ ಅತ್ತನೋ ಸಿರಿಸೋಭಗ್ಗಂ ಓಲೋಕಯಮಾನೋವ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಸಚಾಹಂ ತಾಸಂ ಯಕ್ಖಿನೀನಂ ಅಭಿಸಙ್ಖತಂ ದಿಬ್ಬರೂಪಂ ಓಲೋಕೇಸ್ಸಂ, ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪತ್ತೋ ಅಭವಿಸ್ಸಂ, ಇಮಂ ಸಿರಿಸೋಭಗ್ಗಂ ನ ಓಲೋಕೇಸ್ಸಂ. ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾನಂ ಪನ ಓವಾದೇ ಠಿತಭಾವೇನ ಇದಂ ಮಯಾ ಸಮ್ಪತ್ತ’’ನ್ತಿ. ಏವಞ್ಚ ಪನ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೩೨. ‘‘ಕುಸಲೂಪದೇಸೇ ಧಿತಿಯಾ ದಳ್ಹಾಯ ಚ, ಅನಿವತ್ತಿತತ್ತಾ ಭಯಭೀರುತಾಯ ಚ;

ನ ರಕ್ಖಸೀನಂ ವಸಮಾಗಮಿಮ್ಹಸೇ, ಸ ಸೋತ್ಥಿಭಾವೋ ಮಹತಾ ಭಯೇನ ಮೇ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಕುಸಲೂಪದೇಸೇತಿ ಕುಸಲಾನಂ ಉಪದೇಸೇ, ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾನಂ ಓವಾದೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಧಿತಿಯಾ ದಳ್ಹಾಯ ಚಾತಿ ದಳ್ಹಾಯ ಧಿತಿಯಾ ಚ, ಥಿರೇನ ಅಬ್ಬೋಚ್ಛಿನ್ನನಿರನ್ತರವೀರಿಯೇನ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನಿವತ್ತಿತತ್ತಾ ಭಯಭೀರುತಾಯ ಚಾತಿ ಭಯಭೀರುತಾಯ ಅನಿವತ್ತಿತತಾಯ ಚ. ತತ್ಥ ಭಯನ್ತಿ ಚಿತ್ತುತ್ರಾಸಮತ್ತಂ ಪರಿತ್ತಭಯಂ. ಭೀರುತಾತಿ ಸರೀರಕಮ್ಪನಪ್ಪತ್ತಂ ಮಹಾಭಯಂ. ಇದಂ ಉಭಯಮ್ಪಿ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ‘‘ಯಕ್ಖಿನಿಯೋ ನಾಮೇತಾ ಮನುಸ್ಸಖಾದಿಕಾ’’ತಿ ಭೇರವಾರಮ್ಮಣಂ ದಿಸ್ವಾಪಿ ನಾಹೋಸಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅನಿವತ್ತಿತತ್ತಾ ಭಯಭೀರುತಾಯ ಚಾ’’ತಿ. ಭಯಭೀರುತಾಯ ಅಭಾವೇನೇವ ಭೇರವಾರಮ್ಮಣಂ ದಿಸ್ವಾಪಿ ಅನಿವತ್ತನಭಾವೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ರಕ್ಖಸೀನಂ ವಸಮಾಗಮಿಮ್ಹಸೇತಿ ಯಕ್ಖಕನ್ತಾರೇ ತಾಸಂ ರಕ್ಖಸೀನಂ ವಸಂ ನ ಅಗಮಿಮ್ಹ. ಯಸ್ಮಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಕುಸಲೂಪದೇಸೇ ಧಿತಿ ಚ ದಳ್ಹಾ ಅಹೋಸಿ, ಭಯಭೀರುತಾಭಾವೇನ ಚ ಅನಿವತ್ತನಸಭಾವಾ ಅಹುಮ್ಹಾ, ತಸ್ಮಾ ರಕ್ಖಸೀನಂ ವಸಂ ನ ಅಗಮಿಮ್ಹಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸ ಸೋತ್ಥಿಭಾವೋ ಮಹತಾ ಭಯೇನ ಮೇತಿ ಸೋ ಮಯ್ಹಂ ಅಯಂ ಅಜ್ಜ ಮಹತಾ ಭಯೇನ ರಕ್ಖಸೀನಂ ಸನ್ತಿಕಾ ಪತ್ತಬ್ಬೇನ ದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸೇನ ಸೋತ್ಥಿಭಾವೋ ಖೇಮಭಾವೋ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಭಾವೋಯೇವ ಜಾತೋತಿ.

ಏವಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಇಮಾಯ ಗಾಥಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಗತೋ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ಅಹಂ ತೇನ ಸಮಯೇನ ತಕ್ಕಸಿಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರಜ್ಜಪ್ಪತ್ತಕುಮಾರೋ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಭೀರುಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದುತಿಯಾ.

[೧೩೩] ೩. ಘತಾಸನಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಖೇಮಂ ಯಹಿನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ಹಿ ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಂ ಗಾಮಕಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ಅರಞ್ಞಸೇನಾಸನೇ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗಞ್ಛಿ. ತಸ್ಸ ಪಠಮಮಾಸೇಯೇವ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಟ್ಠಸ್ಸ ಪಣ್ಣಸಾಲಾ ಝಾಯಿತ್ಥ. ಸೋ ವಸನಟ್ಠಾನಾಭಾವೇನ ಕಿಲಮನ್ತೋ ಉಪಟ್ಠಾಕಾನಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ತೇ ‘‘ಹೋತು, ಭನ್ತೇ, ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ಕಸಾಮ ತಾವ, ವಪಾಮ ತಾವಾ’’ತಿಆದೀನಿ ವದನ್ತಾ ತೇಮಾಸಂ ವೀತಿನಾಮೇಸುಂ. ಸೋ ಸೇನಾಸನಸಪ್ಪಾಯಾಭಾವೇನ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ಸೋ ನಿಮಿತ್ತಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅನುಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ವುತ್ಥವಸ್ಸೋ ಜೇತವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಸತ್ಥಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ತೇ, ಭಿಕ್ಖು, ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಸಪ್ಪಾಯಂ ಜಾತ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಸಪ್ಪಾಯಭಾವಂ ಕಥೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ತಿರಚ್ಛಾನಾಪಿ ಅತ್ತನೋ ಸಪ್ಪಾಯಾಸಪ್ಪಾಯಂ ಞತ್ವಾ ಸಪ್ಪಾಯಕಾಲೇ ವಸಿತ್ವಾ ಅಸಪ್ಪಾಯಕಾಲೇ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಪಹಾಯ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಅಗಮಂಸು, ತ್ವಂ ಕಸ್ಮಾ ಅತ್ತನೋ ಸಪ್ಪಾಯಾಸಪ್ಪಾಯಂ ನ ಅಞ್ಞಾಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಸಕುಣಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ವಾ ಸೋಭಗ್ಗಪ್ಪತ್ತೋ ಸಕುಣರಾಜಾ ಹುತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅರಞ್ಞಾಯತನೇ ಜಾತಸ್ಸರತೀರೇ ಸಾಖಾವಿಟಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ಬಹಲಪತ್ತಪಲಾಸಂ ಮಹಾರುಕ್ಖಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ಸಪರಿವಾರೋ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ಬಹೂ ಸಕುಣಾ ತಸ್ಸ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಉದಕಮತ್ಥಕೇ ಪತ್ಥಟಸಾಖಾಸು ವಸನ್ತಾ ಸರೀರವಳಞ್ಜಂ ಉದಕೇ ಪಾತೇನ್ತಿ. ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಜಾತಸ್ಸರೇ ಚಣ್ಡೋ ನಾಗರಾಜಾ ವಸತಿ. ತಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ ‘‘ಇಮೇ ಸಕುಣಾ ಮಯ್ಹಂ ನಿವಾಸೇ ಜಾತಸ್ಸರೇ ಸರೀರವಳಞ್ಜಂ ಪಾತೇನ್ತಿ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಉದಕತೋ ಅಗ್ಗಿಂ ಉಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ರುಕ್ಖಂ ಝಾಪೇತ್ವಾ ಏತೇ ಪಲಾಪೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ಕುದ್ಧಮಾನಸೋ ರತ್ತಿಭಾಗೇ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸಕುಣಾನಂ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ರುಕ್ಖಸಾಖಾಸು ನಿಪನ್ನಕಾಲೇ ಪಠಮಂ ತಾವ ಉದ್ಧನಾರೋಪಿತಂ ವಿಯ ಉದಕಂ ಪಕ್ಕುಧಾಪೇತ್ವಾ ದುತಿಯವಾರೇ ಧೂಮಂ ಉಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ತತಿಯವಾರೇ ತಾಲಕ್ಖನ್ಧಪ್ಪಮಾಣಂ ಜಾಲಂ ಉಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಉದಕತೋ ಜಾಲಂ ಉಟ್ಠಹಮಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಭೋ, ಸಕುಣಾ, ಅಗ್ಗಿನಾ ಆದಿತ್ತಂ ನಾಮ ಉದಕೇನ ನಿಬ್ಬಾಪೇನ್ತಿ, ಇದಾನಿ ಪನ ಉದಕಮೇವ ಆದಿತ್ತಂ. ನ ಸಕ್ಕಾ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಇಧ ವಸಿತುಂ, ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೩೩. ‘‘ಖೇಮಂ ಯಹಿಂ ತತ್ಥ ಅರೀ ಉದೀರಿತೋ, ದಕಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ಜಲತೇ ಘತಾಸನೋ;

ನ ಅಜ್ಜ ವಾಸೋ ಮಹಿಯಾ ಮಹೀರುಹೇ, ದಿಸಾ ಭಜವ್ಹೋ ಸರಣಾಜ್ಜ ನೋಭಯ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಖೇಮಂ ಯಹಿಂ ತತ್ಥ ಅರೀ ಉದೀರಿತೋತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಉದಕಪಿಟ್ಠೇ ಖೇಮಭಾವೋ ನಿಬ್ಭಯಭಾವೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೋ ಸಪತ್ತೋ ಉಟ್ಠಿತೋ. ದಕಸ್ಸಾತಿ ಉದಕಸ್ಸ. ಘತಾಸನೋತಿ ಅಗ್ಗಿ. ಸೋ ಹಿ ಘತಂ ಅಸ್ನಾತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಘತಾಸನೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ನ ಅಜ್ಜ ವಾಸೋತಿ ಅಜ್ಜ ನೋ ವಾಸೋ ನತ್ಥಿ. ಮಹಿಯಾ ಮಹೀರುಹೇತಿ ಮಹಿರುಹೋ ವುಚ್ಚತಿ ರುಕ್ಖೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಮಹಿಯಾ ಜಾತೇ ರುಕ್ಖೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ದಿಸಾ ಭಜವ್ಹೋತಿ ದಿಸಾ ಭಜಥ ಗಚ್ಛಥ. ಸರಣಾಜ್ಜ ನೋ ಭಯನ್ತಿ ಅಜ್ಜ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸರಣತೋ ಭಯಂ ಜಾತಂ, ಪಟಿಸರಣಟ್ಠಾನತೋ ಭಯಂ ಉಪ್ಪನ್ನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಏವಂ ವತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ವಚನಕರೇ ಸಕುಣೇ ಆದಾಯ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗತೋ. ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಠಿತಸಕುಣಾ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪತ್ತಾ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ.

ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ವಚನಕರಾ ಸಕುಣಾ ಬುದ್ಧಪರಿಸಾ ಅಹೇಸುಂ, ಸಕುಣರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ.

ಘತಾಸನಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ತತಿಯಾ.

[೧೩೪] ೪. ಝಾನಸೋಧನಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಯೇ ಸಞ್ಞಿನೋತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಸಙ್ಕಸ್ಸನಗರದ್ವಾರೇ ಅತ್ತನಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಪುಚ್ಛಿತಪಞ್ಹಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿನೋ ವಿತ್ಥಾರಬ್ಯಾಕರಣಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ತತ್ರಿದಂ ಅತೀತವತ್ಥು – ಅತೀತೇ ಕಿರ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅರಞ್ಞಾಯತನೇ ಕಾಲಂ ಕರೋನ್ತೋ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೇಹಿ ಪುಚ್ಛಿತೋ ‘‘ನೇವಸಞ್ಞೀನಾಸಞ್ಞೀ’’ತಿ ಆಹ…ಪೇ… ತಾಪಸಾ ಜೇಟ್ಠನ್ತೇವಾಸಿಕಸ್ಸ ಕಥಂ ನ ಗಣ್ಹಿಂಸು. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಆಭಸ್ಸರತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೩೪. ‘‘ಯೇ ಸಞ್ಞಿನೋ ತೇಪಿ ದುಗ್ಗತಾ, ಯೇಪಿ ಅಸಞ್ಞಿನೋ ತೇಪಿ ದುಗ್ಗತಾ;

ಏತಂ ಉಭಯಂ ವಿವಜ್ಜಯ, ತಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಸುಖಂ ಅನಙ್ಗಣ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಯೇ ಸಞ್ಞಿನೋತಿ ಠಪೇತ್ವಾ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಲಾಭಿನೋ ಅವಸೇಸೇ ಸಚಿತ್ತಕಸತ್ತೇ ದಸ್ಸೇತಿ. ತೇಪಿ ದುಗ್ಗತಾತಿ ತಸ್ಸಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಅಲಾಭತೋ ತೇಪಿ ದುಗ್ಗತಾ ನಾಮ. ಯೇಪಿ ಅಸಞ್ಞಿನೋತಿ ಅಸಞ್ಞಭವೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೇ ಅಚಿತ್ತಕಸತ್ತೇ ದಸ್ಸೇತಿ. ತೇಪಿ ದುಗ್ಗತಾತಿ ತೇಪಿ ಇಮಿಸ್ಸಾಯೇವ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಅಲಾಭತೋ ದುಗ್ಗತಾಯೇವ ನಾಮ. ಏತಂ ಉಭಯಂ ವಿವಜ್ಜಯಾತಿ ಏತಂ ಉಭಯಮ್ಪಿ ಸಞ್ಞಿಭವಞ್ಚ ಅಸಞ್ಞಿಭವಞ್ಚ ವಿವಜ್ಜಯ ಪಜಹಾತಿ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಂ ಓವದತಿ. ತಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಸುಖಂ ಅನಙ್ಗಣನ್ತಿ ತಂ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸಮಾಪತ್ತಿಲಾಭಿನೋ ಸನ್ತಟ್ಠೇನ ‘‘ಸುಖ’’ನ್ತಿ ಸಙ್ಖಂ ಗತಂ ಝಾನಸುಖಂ ಅನಙ್ಗಣಂ ನಿದ್ದೋಸಂ ಬಲವಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾಸಭಾವೇನಪಿ ತಂ ಅನಙ್ಗಣಂ ನಾಮ ಜಾತಂ.

ಏವಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಸ್ಸ ಗುಣಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ. ತದಾ ಸೇಸತಾಪಸಾ ಜೇಟ್ಠನ್ತೇವಾಸಿಕಸ್ಸ ಸದ್ದಹಿಂಸು.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಜೇಟ್ಠನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಝಾನಸೋಧನಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಚತುತ್ಥಾ.

[೧೩೫] ೫. ಚನ್ದಾಭಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಚನ್ದಾಭನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಸಙ್ಕಸ್ಸನಗರದ್ವಾರೇ ಥೇರಸ್ಸೇವ ಪಞ್ಹಬ್ಯಾಕರಣಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಅತೀತೇ ಕಿರ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅರಞ್ಞಾಯತನೇ ಕಾಲಂ ಕರೋನ್ತೋ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೇಹಿ ಪುಚ್ಛಿತೋ ‘‘ಚನ್ದಾಭಂ ಸೂರಿಯಾಭ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಆಭಸ್ಸರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ. ತಾಪಸಾ ಜೇಟ್ಠನ್ತೇವಾಸಿಕಸ್ಸ ನ ಸದ್ದಹಿಂಸು. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಆಭಸ್ಸರತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಠಿತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೩೫. ‘‘ಚನ್ದಾಭಂ ಸೂರಿಯಾಭಞ್ಚ, ಯೋಧ ಪಞ್ಞಾಯ ಗಾಧತಿ;

ಅವಿತಕ್ಕೇನ ಝಾನೇನ, ಹೋತಿ ಆಭಸ್ಸರೂಪಗೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಚನ್ದಾಭನ್ತಿ ಓದಾತಕಸಿಣಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸೂರಿಯಾಭನ್ತಿ ಪೀತಕಸಿಣಂ. ಯೋಧ ಪಞ್ಞಾಯ ಗಾಧತೀತಿ ಯೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಇಧ ಸತ್ತಲೋಕೇ ಇದಂ ಕಸಿಣದ್ವಯಂ ಪಞ್ಞಾಯ ಗಾಧತಿ, ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ ಅನುಪವಿಸತಿ, ತತ್ಥೇವ ಪತಿಟ್ಠಹತಿ. ಅಥ ವಾ ಚನ್ದಾಭಂ ಸೂರಿಯಾಭಞ್ಚ, ಯೋಧ ಪಞ್ಞಾಯ ಗಾಧತೀತಿ ಯತ್ತಕಂ ಠಾನಂ ಚನ್ದಾಭಾ ಚ ಸೂರಿಯಾಭಾ ಚ ಪತ್ಥಟಾ, ತತ್ಥಕೇ ಠಾನೇ ಪಟಿಭಾಗಕಸಿಣಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ತಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ ಝಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇನ್ತೋ ಉಭಯಮ್ಪೇತಂ ಆಭಂ ಪಞ್ಞಾಯ ಗಾಧತಿ ನಾಮ. ತಸ್ಮಾ ಅಯಮ್ಪೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋಯೇವ. ಅವಿತಕ್ಕೇನ ಝಾನೇನ, ಹೋತಿ ಆಭಸ್ಸರೂಪಗೋತಿ ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ತಥಾ ಕತ್ವಾ ಪಟಿಲದ್ಧೇನ ದುತಿಯೇನ ಝಾನೇನ ಆಭಸ್ಸರಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೂಪಗೋ ಹೋತೀತಿ.

ಏವಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಾಪಸೇ ಬೋಧೇತ್ವಾ ಜೇಟ್ಠನ್ತೇವಾಸಿಕಸ್ಸ ಗುಣಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಮೇವ ಗತೋ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಜೇಟ್ಠನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಚನ್ದಾಭಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಞ್ಚಮಾ.

[೧೩೬] ೬. ಸುವಣ್ಣಹಂಸಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಯಂ ಲದ್ಧಂ ತೇನ ತುಟ್ಠಬ್ಬನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಥುಲ್ಲನನ್ದಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸಾವತ್ಥಿಯಞ್ಹಿ ಅಞ್ಞತರೋ ಉಪಾಸಕೋ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಂ ಲಸುಣೇನ ಪವಾರೇತ್ವಾ ಖೇತ್ತಪಾಲಂ ಆಣಾಪೇಸಿ ‘‘ಸಚೇ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಏಕೇಕಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ದ್ವೇ ತಯೋ ಭಣ್ಡಿಕೇ ದೇಹೀ’’ತಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ತಸ್ಸ ಗೇಹಮ್ಪಿ ಖೇತ್ತಮ್ಪಿ ಲಸುಣತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಅಥೇಕಸ್ಮಿಂ ಉಸ್ಸವದಿವಸೇ ತಸ್ಸ ಗೇಹೇ ಲಸುಣಂ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಥುಲ್ಲನನ್ದಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಸಪರಿವಾರಾ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಲಸುಣೇನಾವುಸೋ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ನತ್ಥಯ್ಯೇ, ಯಥಾಭತಂ ಲಸುಣಂ ಪರಿಕ್ಖೀಣಂ, ಖೇತ್ತಂ ಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ ಖೇತ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನ ಮತ್ತಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ಲಸುಣಂ ಆಹರಾಪೇಸಿ. ಖೇತ್ತಪಾಲೋ ಉಜ್ಝಾಯಿ ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ನ ಮತ್ತಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ಲಸುಣಂ ಹರಾಪೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ? ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಯಾ ತಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ, ತಾಪಿ, ತಾಸಂ ಸುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂಪಿ, ಉಜ್ಝಾಯಿಂಸು. ಉಜ್ಝಾಯಿತ್ವಾ ಚ ಪನ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಭಗವಾ ಥುಲ್ಲನನ್ದಂ ಭಿಕ್ಖನಿಂ ಗರಹಿತ್ವಾ ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಿಚ್ಛೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ನಾಮ ವಿಜಾತಮಾತುಯಾಪಿ ಅಪ್ಪಿಯೋ ಹೋತಿ ಅಮನಾಪೋ, ಅಪ್ಪಸನ್ನೇ ಪಸಾದೇತುಂ, ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಪಸಾದಂ ಜನೇತುಂ, ಅನುಪ್ಪನ್ನಂ ವಾ ಲಾಭಂ ಉಪ್ಪಾದೇತುಂ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ ವಾ ಪನ ಲಾಭಂ ಥಿರಂ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಅಪ್ಪಿಚ್ಛೋ ಪನ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಪ್ಪಸನ್ನೇ ಪಸಾದೇತುಂ, ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಪಸಾದಂ ಜನೇತುಂ, ಅನುಪ್ಪನ್ನಂ ವಾ ಲಾಭಂ ಉಪ್ಪಾದೇತುಂ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ ವಾ ಪನ ಲಾಭಂ ಥಿರಂ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಕೋತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ತದನುಚ್ಛವಿಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇತ್ವಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಥುಲ್ಲನನ್ದಾ ಇದಾನೇವ ಮಹಿಚ್ಛಾ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಮಹಿಚ್ಛಾಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಸ ವಯಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಸಮಾನಜಾತಿಕಾ ಕುಲಾ ಪಜಾಪತಿಂ ಆಹರಿಂಸು. ತಸ್ಸಾ ನನ್ದಾ ನನ್ದಾವತೀ ಸುನ್ದರೀನನ್ದಾತಿ ತಿಸ್ಸೋ ಧೀತರೋ ಅಹೇಸುಂ. ತಾಸು ಪತಿಕುಲಂ ಅಗತಾಸುಯೇವ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಹಂಸಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಜಾತಿಸ್ಸರಞಾಣಞ್ಚಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ಸೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಸುವಣ್ಣಸಞ್ಛನ್ನಂ ಸೋಭಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಂ ಮಹನ್ತಂ ಅತ್ತಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕುತೋ ನು ಖೋ ಚವಿತ್ವಾ ಅಹಂ ಇಧೂಪಪನ್ನೋ’’ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ‘‘ಮನುಸ್ಸಲೋಕತೋ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಪುನ ‘‘ಕಥಂ ನು ಖೋ ಮೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಚ ಧೀತರೋ ಚ ಜೀವನ್ತೀ’’ತಿ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ ‘‘ಪರೇಸಂ ಭತಿಂ ಕತ್ವಾ ಕಿಚ್ಛೇನ ಜೀವನ್ತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಸರೀರೇ ಸೋವಣ್ಣಮಯಾನಿ ಪತ್ತಾನಿ ಕೋಟ್ಟನಘಟ್ಟನಖಮಾನಿ, ಇತೋ ತಾಸಂ ಏಕೇಕಂ ಪತ್ತಂ ದಸ್ಸಾಮಿ, ತೇನ ಮೇ ಪಜಾಪತಿ ಚ ಧೀತರೋ ಚ ಸುಖಂ ಜೀವಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ಸೋ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಿಟ್ಠಿವಂಸಕೋಟಿಯಂ ನಿಲೀಯಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಚ ಧೀತರೋ ಚ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕುತೋ ಆಗತೋಸಿ, ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ‘‘ಅಹಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪಿತಾ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಹಂಸಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ತುಮ್ಹೇ ದಟ್ಠುಂ ಆಗತೋ. ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪರೇಸಂ ಭತಿಂ ಕತ್ವಾ ದುಕ್ಖಜೀವಿಕಾಯ ಜೀವನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಅಹಂ ವೋ ಏಕೇಕಂ ಪತ್ತಂ ದಸ್ಸಾಮಿ, ತಂ ವಿಕ್ಕಿಣಿತ್ವಾ ಸುಖೇನ ಜೀವಥಾ’’ತಿ ಏಕಂ ಪತ್ತಂ ದತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ. ಸೋ ಏತೇನೇವ ನಿಯಾಮೇನ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಏಕೇಕಂ ಪತ್ತಂ ದೇತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಚ ಧೀತರೋ ಚ ಅಡ್ಢಾ ಸುಖಿತಾ ಅಹೇಸುಂ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಸಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಧೀತರೋ ಆಮನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಮ್ಮಾ, ತಿರಚ್ಛಾನಾನಂ ನಾಮ ಚಿತ್ತಂ ದುಜ್ಜಾನಂ. ಕದಾಚಿ ವೋ ಪಿತಾ ಇಧ ನಾಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಇದಾನಿಸ್ಸ ಆಗತಕಾಲೇ ಸಬ್ಬಾನಿ ಪತ್ತಾನಿಪಿ ಲುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾಮಾ’’ತಿ. ತಾ ‘‘ಏವಂ ನೋ ಪಿತಾ ಕಿಲಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿಂಸು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಪನ ಮಹಿಚ್ಛತಾಯ ಪುನ ಏಕದಿವಸಂ ಸುವಣ್ಣಹಂಸರಾಜಸ್ಸ ಆಗತಕಾಲೇ ‘‘ಏಹಿ ತಾವ, ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಂ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಉಪಗತಂ ಉಭೋಹಿ ಹತ್ಥೇಹಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಪತ್ತಾನಿ ಲುಞ್ಚಿ. ತಾನಿ ಪನ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ರುಚಿಂ ವಿನಾ ಬಲಕ್ಕಾರೇನ ಗಹಿತತ್ತಾ ಸಬ್ಬಾನಿ ಬಕಪತ್ತಸದಿಸಾನಿ ಅಹೇಸುಂ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಪಕ್ಖೇ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ಗನ್ತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ಅಥ ನಂ ಸಾ ಮಹಾಚಾಟಿಯಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪೋಸೇಸಿ. ತಸ್ಸ ಪುನ ಉಟ್ಠಹನ್ತಾನಿ ಪತ್ತಾನಿ ಸೇತಾನಿ ಸಮ್ಪಜ್ಜಿಂಸು. ಸೋ ಸಞ್ಜಾತಪತ್ತೋ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಮೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ನ ಪುನ ಆಗಮಾಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಅತೀತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಥುಲ್ಲನನ್ದಾ ಇದಾನೇವ ಮಹಿಚ್ಛಾ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಮಹಿಚ್ಛಾಯೇವ, ಮಹಿಚ್ಛತಾಯ ಚ ಪನ ಸುವಣ್ಣಮ್ಹಾ ಪರಿಹೀನಾ. ಇದಾನಿ ಪನ ಅತ್ತನೋ ಮಹಿಚ್ಛತಾಯ ಏವ ಲಸುಣಮ್ಹಾಪಿ ಪರಿಹಾಯಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಮಾ ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಲಸುಣಂ ಖಾದಿತುಂ ನ ಲಭಿಸ್ಸತಿ. ಯಥಾ ಚ ಥುಲ್ಲನನ್ದಾ, ಏವಂ ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸೇಸಭಿಕ್ಖುನಿಯೋಪಿ. ತಸ್ಮಾ ಬಹುಂ ಲಭಿತ್ವಾಪಿ ಪಮಾಣಮೇವ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ಅಪ್ಪಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಪನ ಯಥಾಲದ್ಧೇನೇವ ಸನ್ತೋಸೋ ಕಾತಬ್ಬೋ, ಉತ್ತರಿ ನ ಪತ್ಥೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೩೬. ‘‘ಯಂ ಲದ್ಧಂ ತೇನ ತುಟ್ಠಬ್ಬಂ, ಅತಿಲೋಭೋ ಹಿ ಪಾಪಕೋ;

ಹಂಸರಾಜಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಸುವಣ್ಣಾ ಪರಿಹಾಯಥಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ತುಟ್ಠಬ್ಬನ್ತಿ ತುಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ.

ಇದಂ ಪನ ವತ್ವಾ ಸತ್ಥಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಗರಹಿತ್ವಾ ‘‘ಯಾ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಲಸುಣಂ ಖಾದೇಯ್ಯ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ (ಪಾಚಿ. ೭೯೪) ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಅಯಂ ಥುಲ್ಲನನ್ದಾ ಅಹೋಸಿ, ತಿಸ್ಸೋ ಧೀತರೋ ಇದಾನಿ ತಿಸ್ಸೋಯೇವ ಭಗಿನಿಯೋ, ಸುವಣ್ಣಹಂಸರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಸುವಣ್ಣಹಂಸಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಛಟ್ಠಾ.

[೧೩೭] ೭. ಬಬ್ಬುಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಯತ್ಥೇಕೋ ಲಭತೇ ಬಬ್ಬೂತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಕಾಣಮಾತುಸಿಕ್ಖಾಪದಂ (ಪಾಚಿ. ೨೩೦ ಆದಯೋ) ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಸಾವತ್ಥಿಯಞ್ಹಿ ಕಾಣಮಾತಾ ನಾಮ ಧೀತುವಸೇನ ಪಾಕಟನಾಮಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಅಹೋಸಿ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಅರಿಯಸಾವಿಕಾ. ಸಾ ಧೀತರಂ ಕಾಣಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಗಾಮಕೇ ಸಮಾನಜಾತಿಕಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅದಾಸಿ. ಕಾಣಾ ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ ಮಾತು ಘರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ಸಾಮಿಕೋ ಕತಿಪಾಹಚ್ಚಯೇನ ದೂತಂ ಪಾಹೇಸಿ ‘‘ಆಗಚ್ಛತು ಕಾಣಾ, ಇಚ್ಛಾಮಿ ಕಾಣಾಯ ಆಗಮನ’’ನ್ತಿ. ಕಾಣಾ ದೂತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಮ, ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮಾತರಂ ಆಪುಚ್ಛಿ. ಕಾಣಮಾತಾ ‘‘ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ವಸಿತ್ವಾ ಕಥಂ ತುಚ್ಛಹತ್ಥಾವ ಗಮಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಪೂವಂ ಪಚಿ. ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಖಣೇ ಏಕೋ ಪಿಣ್ಡಚಾರಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ತಸ್ಸಾ ನಿವೇಸನಂ ಅಗಮಾಸಿ, ಉಪಾಸಿಕಾ ತಂ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಪತ್ತಪೂರಂ ಪೂವಂ ದಾಪೇಸಿ. ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖಿ, ತಸ್ಸಪಿ ತಥೇವ ದಾಪೇಸಿ. ಸೋಪಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖಿ, ತಸ್ಸಪಿ ತಥೇವಾತಿ ಏವಂ ಚತುನ್ನಂ ಜನಾನಂ ದಾಪೇಸಿ. ಯಥಾಪಟಿಯತ್ತಂ ಪೂವಂ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಅಗಮಾಸಿ, ಕಾಣಾಯ ಗಮನಂ ನ ಸಮ್ಪಜ್ಜಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ಸಾಮಿಕೋ ದುತಿಯಮ್ಪಿ, ತತಿಯಮ್ಪಿ ದೂತಂ ಪಾಹೇಸಿ. ತತಿಯಂ ಪಾಹೇನ್ತೋ ಚ ‘‘ಸಚೇ ಕಾಣಾ ನಾಗಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ, ಅಹಂ ಅಞ್ಞಂ ಪಜಾಪತಿಂ ಆನೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಾಹೇಸಿ. ತಯೋಪಿ ವಾರೇ ತೇನೇವ ಉಪಾಯೇನ ಗಮನಂ ನ ಸಮ್ಪಜ್ಜಿ, ಕಾಣಾಯ ಸಾಮಿಕೋ ಅಞ್ಞಂ ಪಜಾಪತಿಂ ಆನೇಸಿ. ಕಾಣಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ರೋದಮಾನಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ತಂ ಕಾರಣಂ ಞತ್ವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಕಾಣಮಾತಾಯ ನಿವೇಸನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಕಾಣಮಾತರಂ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಕಿಸ್ಸಾಯಂ ಕಾಣಾ ರೋದತೀ’’ತಿ? ‘‘ಇಮಿನಾ ನಾಮ ಕಾರಣೇನಾ’’ತಿ ಚ ಸುತ್ವಾ ಕಾಣಮಾತರಂ ಸಮಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ವಿಹಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥ ತೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ತಯೋ ವಾರೇ ಯಥಾಪಟಿಯತ್ತಪೂವಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಾಣಾಯ ಗಮನಸ್ಸ ಉಪಚ್ಛಿನ್ನಭಾವೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಪಾಕಟೋ ಜಾತೋ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ ‘‘ಆವುಸೋ, ಚತೂಹಿ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ತಯೋ ವಾರೇ ಕಾಣಮಾತಾಯ ಪಕ್ಕಪೂವಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಕಾಣಾಯ ಗಮನನ್ತರಾಯಂ ಕತ್ವಾ ಸಾಮಿಕೇನ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಂ ಧೀತರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾಯ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಉಪ್ಪಾದಿತ’’ನ್ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ ತೇ ಚತ್ತಾರೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಾಣಮಾತಾಯ ಸನ್ತಕಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸುಂ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಉಪ್ಪಾದೇಸುಂಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಪಾಸಾಣಕೋಟ್ಟಕಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಪರಿಯೋದಾತಸಿಪ್ಪೋ ಅಹೋಸಿ. ಕಾಸಿರಟ್ಠೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ನಿಗಮೇ ಏಕೋ ಮಹಾವಿಭವೋ ಸೇಟ್ಠಿ ಅಹೋಸಿ, ತಸ್ಸ ನಿಧಾನಗತಾಯೇವ ಚತ್ತಾಲೀಸ ಹಿರಞ್ಞಕೋಟಿಯೋ ಅಹೇಸುಂ. ಅಥಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಧನಸಿನೇಹೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಧನಪಿಟ್ಠಿಯಂ ಮೂಸಿಕಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಏವಂ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ತಂ ಕುಲಂ ಅಬ್ಭತ್ಥಂ ಅಗಮಾಸಿ, ವಂಸೋ ಉಪಚ್ಛಿಜ್ಜಿ. ಸೋ ಗಾಮೋಪಿ ಛಡ್ಡಿತೋ ಅಪಣ್ಣತ್ತಿಕಭಾವಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಮಿಂ ಪುರಾಣಗಾಮಟ್ಠಾನೇ ಪಾಸಾಣೇ ಉಪ್ಪಾಟೇತ್ವಾ ಕೋಟ್ಟೇತಿ. ಅಥ ಸಾ ಮೂಸಿಕಾ ಗೋಚರಾಯ ಚರಮಾನಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪಸ್ಸನ್ತೀ ಉಪ್ಪನ್ನಸಿನೇಹಾ ಹುತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಧನಂ ಬಹು ನಿಕ್ಕಾರಣೇನ ನಸ್ಸಿಸ್ಸತಿ, ಇಮಿನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕತೋ ಹುತ್ವಾ ಇದಂ ಧನಂ ದತ್ವಾ ಮಂಸಂ ವಿಕ್ಕಿಣಾಪೇತ್ವಾ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸಾ ಏಕದಿವಸಂ ಏಕಂ ಕಹಾಪಣಂ ಮುಖೇನ ಡಂಸಿತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಿಯವಾಚಾಯ ಸಮಾಲಪನ್ತೋ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಅಮ್ಮ, ಕಹಾಪಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತಾಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಾತ, ಇಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ತನಾಪಿ ಪರಿಭುಞ್ಜ, ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ಮಂಸಂ ಆಹರಾತಿ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಕಹಾಪಣಂ ಆದಾಯ ಘರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏಕೇನ ಮಾಸಕೇನ ಮಂಸಂ ಕಿಣಿತ್ವಾ ಆಹರಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಅದಾಸಿ. ಸಾ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಿವಾಸಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಯಥಾರುಚಿಯಾ ಖಾದಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಇಮಿನಾವ ನಿಯಾಮೇನ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಕಹಾಪಣಂ ದೇತಿ, ಸೋಪಿಸ್ಸಾ ಮಂಸಂ ಆಹರತಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ತಂ ಮೂಸಿಕಂ ಬಿಳಾರೋ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಅಥ ನಂ ಸಾ ಏವಮಾಹ ‘‘ಮಾ, ಸಮ್ಮ, ಮಂ ಮಾರೇಸೀ’’ತಿ. ಕಿಂಕಾರಣಾ ನ ಮಾರೇಸ್ಸಾಮಿ? ಅಹಞ್ಹಿ ಛಾತೋ ಮಂಸಂ ಖಾದಿತುಕಾಮೋ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಮಯಾ ನ ಮಾರೇತುನ್ತಿ. ಕಿಂ ಪನ ಏಕದಿವಸಮೇವ ಮಂಸಂ ಖಾದಿತುಕಾಮೋಸಿ, ಉದಾಹು ನಿಚ್ಚಕಾಲನ್ತಿ? ‘‘ಲಭಮಾನೋ ನಿಚ್ಚಕಾಲಮ್ಪಿ ಖಾದಿತುಕಾಮೋಮ್ಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಯದಿ ಏವಂ ಅಹಂ ತೇ ನಿಚ್ಚಕಾಲಂ ಮಂಸಂ ದಸ್ಸಾಮಿ, ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಹಿ ಮ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ನಂ ಬಿಳಾರೋ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಹೋಹೀ’’ತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಾ ಅತ್ತನೋ ಆಭತಂ ಮಂಸಂ ದ್ವೇ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಕತ್ವಾ ಏಕಂ ಬಿಳಾರಸ್ಸ ದೇತಿ, ಏಕಂ ಸಯಂ ಖಾದತಿ. ಅಥ ನಂ ಏಕದಿವಸಂ ಅಞ್ಞೋಪಿ ಬಿಳಾರೋ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ, ತಮ್ಪಿ ತಥೇವ ಸಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇಸಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತಯೋ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಕತ್ವಾ ಖಾದನ್ತಿ. ಪುನ ಅಞ್ಞೋ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ, ತಮ್ಪಿ ತಥೇವ ಸಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ಮೋಚಾಪೇಸಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಚತ್ತಾರೋ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಕತ್ವಾ ಖಾದನ್ತಿ. ಪುನ ಅಞ್ಞೋ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ, ತಮ್ಪಿ ತಥೇವ ಸಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ಮೋಚಾಪೇಸಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪಞ್ಚ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಕತ್ವಾ ಖಾದನ್ತಿ. ಸಾ ಪಞ್ಚಮಂ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಖಾದಮಾನಾ ಅಪ್ಪಾಹಾರತಾಯ ಕಿಲನ್ತಾ ಕಿಸಾ ಅಹೋಸಿ ಅಪ್ಪಮಂಸಲೋಹಿತಾ

ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಮ, ಕಸ್ಮಾ ಮಿಲಾತಾಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಇಮಿನಾ ನಾಮ ಕಾರಣೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ತ್ವಂ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಕಸ್ಮಾ ಮಯ್ಹಂ ನಾಚಿಕ್ಖಿ, ಅಹಮೇತ್ಥ ಕಾತಬ್ಬಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಂ ಸಮಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ಸುದ್ಧಫಲಿಕಪಾಸಾಣೇನ ಗುಹಂ ಕತ್ವಾ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಮ, ತ್ವಂ ಇಮಂ ಗುಹಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಆಗತಾಗತಾನಂ ಫರುಸಾಹಿ ವಾಚಾಹಿ ಸನ್ತಜ್ಜೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾ ಗುಹಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಅಥೇಕೋ ಬಿಳಾರೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ದೇಹಿ, ಅಜ್ಜ ಮೇ ಮಂಸ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ಮೂಸಿಕಾ ‘‘ಅರೇ, ದುಟ್ಠಬಿಳಾರ, ಕಿಂ ತೇ ಅಹಂ ಮಂಸಹಾರಿಕಾ, ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತಾನಂ ಮಂಸಂ ಖಾದಾ’’ತಿ ತಜ್ಜೇಸಿ. ಬಿಳಾರೋ ಫಲಿಕಗುಹಾಯ ನಿಪನ್ನಭಾವಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ಕೋಧವಸೇನ ಮೂಸಿಕಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಹಸಾವ ಪಕ್ಖನ್ದಿತ್ವಾ ಹದಯೇನ ಫಲಿಕಗುಹಾಯಂ ಪಹರಿ. ತಾವದೇವಸ್ಸ ಹದಯಂ ಭಿಜ್ಜಿ, ಅಕ್ಖೀನಿ ನಿಕ್ಖಮನಾಕಾರಪ್ಪತ್ತಾನಿ ಜಾತಾನಿ. ಸೋ ತತ್ಥೇವ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಟ್ಠಾನೇ ಪತಿ. ಏತೇನೂಪಾಯೇನ ಅಪರೋಪಿ ಅಪರೋಪೀತಿ ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಜನಾ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮೂಸಿಕಾ ನಿಬ್ಭಯಾ ಹುತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ದೇವಸಿಕಂ ದ್ವೇ ತಯೋ ಕಹಾಪಣೇ ದೇತಿ. ಏವಂ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಧನಂ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸೇವ ಅದಾಸಿ. ತೇ ಉಭೋಪಿ ಯಾವಜೀವಂ ಮೇತ್ತಿಂ ಅಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಗತಾ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಅತೀತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೩೭. ‘‘ಯತ್ಥೇಕೋ ಲಭತೇ ಬಬ್ಬು, ದುತಿಯೋ ತತ್ಥ ಜಾಯತಿ;

ತತಿಯೋ ಚ ಚತುತ್ಥೋ ಚ, ಇದಂ ತೇ ಬಬ್ಬುಕಾ ಬಿಲ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಯತ್ಥಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ. ಬಬ್ಬೂತಿ ಬಿಳಾರೋ. ದುತಿಯೋ ತತ್ಥ ಜಾಯತೀತಿ ಯತ್ಥ ಏಕೋ ಮೂಸಿಕಂ ವಾ ಮಂಸಂ ವಾ ಲಭತಿ, ದುತಿಯೋಪಿ ತತ್ಥ ಬಿಳಾರೋ ಜಾಯತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತಥಾ ತತಿಯೋ ಚ ಚತುತ್ಥೋ ಚ. ಏವಂ ತೇ ತದಾ ಚತ್ತಾರೋ ಬಿಳಾರಾ ಅಹೇಸುಂ. ಹುತ್ವಾ ಚ ಪನ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಮಂಸಂ ಖಾದನ್ತಾ ತೇ ಬಬ್ಬುಕಾ ಇದಂ ಫಲಿಕಮಯಂ ಬಿಲಂ ಉರೇನ ಪಹರಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪತ್ತಾತಿ.

ಏವಂ ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಚತ್ತಾರೋ ಬಿಳಾರಾ ಚತ್ತಾರೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಹೇಸುಂ, ಮೂಸಿಕಾ ಕಾಣಮಾತಾ, ಪಾಸಾಣಕೋಟ್ಟಕಮಣಿಕಾರೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಬಬ್ಬುಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಸತ್ತಮಾ.

[೧೩೮] ೮. ಗೋಧಾಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಕಿಂ ತೇ ಜಟಾಹಿ ದುಮ್ಮೇಧಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ಕುಹಕಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನವತ್ಥು ಹೇಟ್ಠಾ ಕಥಿತಸದಿಸಮೇವ.

ಅತೀತೇ ಪನ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಗೋಧಾಯೋನಿಯಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ತದಾ ಏಕೋ ಪಞ್ಚಾಭಿಞ್ಞೋ ಉಗ್ಗತಪೋ ತಾಪಸೋ ಏಕಂ ಪಚ್ಚನ್ತಗಾಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅರಞ್ಞಾಯತನೇ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯಂ ವಸತಿ, ಗಾಮವಾಸಿನೋ ತಾಪಸಂ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಚಙ್ಕಮನಕೋಟಿಯಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ವಮ್ಮಿಕೇ ವಸತಿ, ವಸನ್ತೋ ಚ ಪನ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ದ್ವೇ ತಯೋ ವಾರೇ ತಾಪಸಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮೂಪಸಂಹಿತಂ ಅತ್ಥೂಪಸಂಹಿತಞ್ಚ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ತಾಪಸಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ವಸನಟ್ಠಾನಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ. ಅಪರಭಾಗೇ ತಾಪಸೋ ಗಾಮವಾಸಿನೋ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಪಕ್ಕಮನ್ತೇ ಚ ಪನ ತಸ್ಮಿಂ ಸೀಲವತಸಮ್ಪನ್ನೇ ತಾಪಸೇ ಅಞ್ಞೋ ಕೂಟತಾಪಸೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಅಸ್ಸಮಪದೇ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಅಯಮ್ಪಿ ಸೀಲವಾ’’ತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ನಿದಾಘಸಮಯೇ ಅಕಾಲಮೇಘೇ ವುಟ್ಠೇ ವಮ್ಮಿಕೇಹಿ ಮಕ್ಖಿಕಾ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು, ತಾಸಂ ಖಾದನತ್ಥಂ ಗೋಧಾ ಆಹಿಣ್ಡಿಂಸು. ಗಾಮವಾಸಿನೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಮಕ್ಖಿಕಾಖಾದಕಾ ಗೋಧಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಿನಿದ್ಧಸಮ್ಭಾರಸಂಯುತ್ತಂ ಅಮ್ಬಿಲಾನಮ್ಬಿಲಂ ಗೋಧಾಮಂಸಂ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ತಾಪಸಸ್ಸ ಅದಂಸು. ತಾಪಸೋ ಗೋಧಾಮಂಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ರಸತಣ್ಹಾಯ ಬದ್ಧೋ ‘‘ಇದಂ ಮಂಸಂ ಅತಿಮಧುರಂ, ಕಿಸ್ಸ ಮಂಸಂ ನಾಮೇತ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಗೋಧಾಮಂಸ’’ನ್ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಮಮ ಸನ್ತಿಕಂ ಮಹಾಗೋಧಾ ಆಗಚ್ಛತಿ, ತಂ ಮಾರೇತ್ವಾ ಮಂಸಂ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಚ ಪನ ಭಾಜನಞ್ಚ ಸಪ್ಪಿಲೋಣಾದೀನಿ ಚ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಮುಗ್ಗರಮಾದಾಯ ಕಾಸಾವೇನ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಪಣ್ಣಸಾಲಾದ್ವಾರೇ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಆಗಮನಂ ಓಲೋಕಯಮಾನೋ ಉಪಸನ್ತೂಪಸನ್ತೋ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ‘‘ತಾಪಸಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತೋವ ತಸ್ಸ ಇನ್ದ್ರಿಯವಿಪ್ಪಕಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ನಾಯಂ ತಾಪಸೋ ಅಞ್ಞೇಸು ದಿವಸೇಸು ನಿಸೀದನಾಕಾರೇನ ನಿಸಿನ್ನೋ, ಅಜ್ಜೇಸ ಮಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋಪಿ ದುಟ್ಠಿನ್ದ್ರಿಯೋ ಹುತ್ವಾ ಓಲೋಕೇತಿ, ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ತಾಪಸಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾವಾತೇ ಠತ್ವಾ ಗೋಧಾಮಂಸಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಿನಾ ಕೂಟತಾಪಸೇನ ಅಜ್ಜ ಗೋಧಾಮಂಸಂ ಖಾದಿತಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತೇನೇಸ ರಸತಣ್ಹಾಯ ಬದ್ಧೋ ಅಜ್ಜ ಮಂ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತಂ ಮುಗ್ಗರೇನ ಪಹರಿತ್ವಾ ಮಂಸಂ ಪಚಿತ್ವಾ ಖಾದಿತುಕಾಮೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅನುಪಗನ್ತ್ವಾವ ಪಟಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ವಿಚರತಿ.

ತಾಪಸೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಅನಾಗಮನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಇಮಿನಾ ‘ಅಯಂ ಮಂ ಪಹರಿತುಕಾಮೋ’ತಿ ಞಾತಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತೇನ ಕಾರಣೇನ ನಾಗಚ್ಛತಿ, ಅನಾಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸಾಪಿಸ್ಸ ಕುತೋ ಮುತ್ತೀ’’ತಿ ಮುಗ್ಗರಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಖಿಪಿ. ಸೋ ತಸ್ಸ ಅಗ್ಗನಙ್ಗುಟ್ಠಮೇವ ಆಸಾದೇಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ವೇಗೇನ ವಮ್ಮಿಕಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞೇನ ಛಿದ್ದೇನ ಸೀಸಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಭೋ ಕೂಟಜಟಿಲ, ಅಹಂ ತವ ಸನ್ತಿಕಂ ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತೋ ‘ಸೀಲವಾ’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಂ, ಇದಾನಿ ಪನ ತೇ ಮಯಾ ಕೂಟಭಾವೋ ಞಾತೋ, ತಾದಿಸಸ್ಸ ಮಹಾಚೋರಸ್ಸ ಕಿಂ ಇಮಿನಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಲಿಙ್ಗೇನಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಂ ಗರಹನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೩೮. ‘‘ಕಿಂ ತೇ ಜಟಾಹಿ ದುಮ್ಮೇಧ, ಕಿಂ ತೇ ಅಜಿನಸಾಟಿಯಾ;

ಅಬ್ಭನ್ತರಂ ತೇ ಗಹನಂ, ಬಾಹಿರಂ ಪರಿಮಜ್ಜಸೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಕಿಂ ತೇ ಜಟಾಹಿ ದುಮ್ಮೇಧಾತಿ ಅಮ್ಭೋ ದುಮ್ಮೇಧ, ನಿಪ್ಪಞ್ಞ ಏತಾ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ ಜಟಾ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಗುಣರಹಿತಸ್ಸ ಕಿಂ ತೇ ತಾಹಿ ಜಟಾಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಿಂ ತೇ ಅಜಿನಸಾಟಿಯಾತಿ ಅಜಿನಸಾಟಿಯಾ ಅನುಚ್ಛವಿಕಸ್ಸ ಸಂವರಸ್ಸ ಅಭಾವಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಕಿಂ ತೇ ಅಜಿನಸಾಟಿಯಾ. ಅಬ್ಭನ್ತರಂ ತೇ ಗಹನನ್ತಿ ತವ ಅಬ್ಭನ್ತರಂ ಹದಯಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹಗಹನೇನ ಗಹನಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ. ಬಾಹಿರಂ ಪರಿಮಜ್ಜಸೀತಿ ಸೋ ತ್ವಂ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ಗಹನೇ ನ್ಹಾನಾದೀಹಿ ಚೇವ ಲಿಙ್ಗಗಹನೇನ ಚ ಬಾಹಿರಂ ಪರಿಮಜ್ಜಸಿ, ತಂ ಪರಿಮಜ್ಜನ್ತೋ ಕಞ್ಜಿಕಪೂರಿತಲಾಬು ವಿಯ ವಿಸಪೂರಿತಚಾಟಿ ವಿಯ ಆಸೀವಿಸಪೂರಿತವಮ್ಮಿಕೋ ವಿಯ ಗೂಥಪೂರಿತಚಿತ್ತಘಟೋ ವಿಯ ಚ ಬಹಿಮಟ್ಠೋವ ಹೋಸಿ, ಕಿಂ ತಯಾ ಚೋರೇನ ಇಧ ವಸನ್ತೇನ, ಸೀಘಂ ಇತೋ ಪಲಾಯಾಹಿ, ನೋ ಚೇ ಪಲಾಯಸಿ, ಗಾಮವಾಸೀನಂ ತೇ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ನಿಗ್ಗಹಂ ಕಾರಾಪೇಸ್ಸಾಮೀತಿ.

ಏವಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಕೂಟತಾಪಸಂ ತಜ್ಜೇತ್ವಾ ವಮ್ಮಿಕಮೇವ ಪಾವಿಸಿ, ಕೂಟತಾಪಸೋಪಿ ತತೋ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಕೂಟತಾಪಸೋ ಅಯಂ ಕುಹಕೋ ಅಹೋಸಿ, ಪುರಿಮೋ ಸೀಲವನ್ತತಾಪಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ಗೋಧಾಪಣ್ಡಿತೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಗೋಧಾಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಅಟ್ಠಮಾ.

[೧೩೯] ೯. ಉಭತೋಭಟ್ಠಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ಅಕ್ಖೀ ಭಿನ್ನಾ ಪಟೋ ನಟ್ಠೋತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ದೇವದತ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ತದಾ ಕಿರ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ ‘‘ಆವುಸೋ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಛವಾಲಾತಂ ಉಭತೋಪದಿತ್ತಂ ಮಜ್ಝೇ ಗೂಥಗತಂ ನೇವಾರಞ್ಞೇ ಕಟ್ಠತ್ಥಂ ಫರತಿ, ನ ಗಾಮೇ ಕಟ್ಠತ್ಥಂ ಫರತಿ, ಏವಮೇವ ದೇವದತ್ತೋ ಏವರೂಪೇ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಉಭತೋ ಭಟ್ಠೋ ಉಭತೋ ಪರಿಬಾಹಿರೋ ಜಾತೋ, ಗಿಹಿಪರಿಭೋಗಾ ಚ ಪರಿಹೀನೋ, ಸಾಮಞ್ಞತ್ಥಞ್ಚ ನ ಪರಿಪೂರೇತೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವದತ್ತೋ ಇದಾನೇವ ಉಭತೋ ಭಟ್ಠೋ ಹೋತಿ, ಅತೀತೇಪಿ ಉಭತೋ ಭಟ್ಠೋ ಅಹೋಸಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತದಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಗಾಮಕೇ ಬಾಳಿಸಿಕಾ ವಸನ್ತಿ. ಅಥೇಕೋ ಬಾಳಿಸಿಕೋ ಬಳಿಸಂ ಆದಾಯ ದಹರೇನ ಪುತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಯಸ್ಮಿಂ ಸೋಬ್ಭೇ ಪಕತಿಯಾಪಿ ಬಾಳಿಸಿಕಾ ಮಚ್ಛೇ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಬಳಿಸಂ ಖಿಪಿ. ಬಳಿಸೋ ಉದಕಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಖಾಣುಕೇ ಲಗ್ಗಿ. ಬಾಳಿಸಿಕೋ ತಂ ಆಕಡ್ಢಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಯಂ ಬಳಿಸೋ ಮಹಾಮಚ್ಛೇ ಲಗ್ಗೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಪುತ್ತಕಂ ಮಾತು ಸನ್ತಿಕಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಪಟಿವಿಸ್ಸಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕಲಹಂ ಕಾರಾಪೇಮಿ, ಏವಂ ಇತೋ ನ ಕೋಚಿ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಸೋ ಪುತ್ತಂ ಆಹ ‘‘ಗಚ್ಛ, ತಾತ, ಅಮ್ಹೇಹಿ ಮಹಾಮಚ್ಛಸ್ಸ ಲದ್ಧಭಾವಂ ಮಾತು ಆಚಿಕ್ಖಾಹಿ, ‘ಪಟಿವಿಸ್ಸಕೇಹಿ ಕಿರ ಸದ್ಧಿಂ ಕಲಹಂ ಕರೋಹೀ’ತಿ ವದೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ಪುತ್ತಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಬಳಿಸಂ ಆಕಡ್ಢಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ರಜ್ಜುಚ್ಛೇದನಭಯೇನ ಉತ್ತರಿಸಾಟಕಂ ಥಲೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಉದಕಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಮಚ್ಛಲೋಭೇನ ಮಚ್ಛಂ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ ಖಾಣುಕೇಹಿ ಪಹರಿತ್ವಾ ದ್ವೇಪಿ ಅಕ್ಖೀನಿ ಭಿನ್ದಿ. ಥಲೇ ಠಪಿತಸಾಟಕಂಪಿಸ್ಸ ಚೋರೋ ಹರಿ. ಸೋ ವೇದನಾಪ್ಪತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಹತ್ಥೇನ ಅಕ್ಖೀನಿ ಉಪ್ಪೀಳಯಮಾನೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಉದಕಾ ಉತ್ತರಿತ್ವಾ ಕಮ್ಪಮಾನೋ ಸಾಟಕಂ ಪರಿಯೇಸತಿ.

ಸಾಪಿಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ‘‘ಕಲಹಂ ಕತ್ವಾ ಕಸ್ಸಚಿ ಅಪಚ್ಚಾಸೀಸನಭಾವಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏಕಸ್ಮಿಂಯೇವ ಕಣ್ಣೇ ತಾಲಪಣ್ಣಂ ಪಿಳನ್ಧಿತ್ವಾ ಏಕಂ ಅಕ್ಖಿಂ ಉಕ್ಖಲಿಮಸಿಯಾ ಅಞ್ಜೇತ್ವಾ ಕುಕ್ಕುರಂ ಅಙ್ಕೇನಾದಾಯ ಪಟಿವಿಸ್ಸಕಘರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಏಕಾ ಸಹಾಯಿಕಾ ಏವಮಾಹ ‘‘ಏಕಸ್ಮಿಂಯೇವ ತೇ ಕಣ್ಣೇ ತಾಲಪಣ್ಣಂ ಪಿಳನ್ಧಿತಂ, ಏಕಂ ಅಕ್ಖಿ ಅಞ್ಜಿತಂ, ಪಿಯಪುತ್ತಂ ವಿಯ ಕುಕ್ಕುರಂ ಅಙ್ಕೇನಾದಾಯ ಘರತೋ ಘರಂ ಗಚ್ಛಸಿ, ಕಿಂ ಉಮ್ಮತ್ತಿಕಾಸಿ ಜಾತಾ’’ತಿ. ‘‘ನಾಹಂ ಉಮ್ಮತ್ತಿಕಾ, ತ್ವಂ ಪನ ಮಂ ಅಕಾರಣೇನ ಅಕ್ಕೋಸಸಿ ಪರಿಭಾಸಸಿ, ಇದಾನಿ ತಂ ಗಾಮಭೋಜಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಟ್ಠ ಕಹಾಪಣೇ ದಣ್ಡಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಕಲಹಂ ಕತ್ವಾ ಉಭೋಪಿ ಗಾಮಭೋಜಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಂಸು. ಕಲಹೇ ವಿಸೋಧಿಯಮಾನೇ ತಸ್ಸಾಯೇವ ಮತ್ಥಕೇ ದಣ್ಡೋ ಪತಿ. ಅಥ ನಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ‘‘ದಣ್ಡಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ಪೋಥೇತುಂ ಆರಭಿಂಸು.

ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಗಾಮೇ ತಸ್ಸಾ ಇಮಂ ಪವತ್ತಿಂ, ಅರಞ್ಞೇ ಚಸ್ಸಾ ಪತಿನೋ ತಂ ಬ್ಯಸನಂ ದಿಸ್ವಾ ಖನ್ಧನ್ತರೇ ಠಿತಾ ‘‘ಭೋ ಪುರಿಸ, ತುಯ್ಹಂ ಉದಕೇಪಿ ಕಮ್ಮನ್ತೋ ಪದುಟ್ಠೋ ಥಲೇಪಿ, ಉಭತೋಭಟ್ಠೋ ಜಾತೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೩೯. ‘‘ಅಕ್ಖೀ ಭಿನ್ನಾ ಪಟೋ ನಟ್ಠೋ, ಸಖಿಗೇಹೇ ಚ ಭಣ್ಡನಂ;

ಉಭತೋ ಪದುಟ್ಠಾ ಕಮ್ಮನ್ತಾ, ಉದಕಮ್ಹಿ ಥಲಮ್ಹಿ ಚಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸಖಿಗೇಹೇ ಚ ಭಣ್ಡನನ್ತಿ ಸಖೀ ನಾಮ ಸಹಾಯಿಕಾ, ತಸ್ಸಾ ಚ ಗೇಹೇ ತವ ಭರಿಯಾಯ ಭಣ್ಡನಂ ಕತಂ, ಭಣ್ಡನಂ ಕತ್ವಾ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಪೋಥೇತ್ವಾ ದಣ್ಡಂ ದಾಪಿಯತಿ. ಉಭತೋ ಪದುಟ್ಠಾ ಕಮ್ಮನ್ತಾತಿ ಏವಂ ತವ ದ್ವೀಸುಪಿ ಠಾನೇಸು ಕಮ್ಮನ್ತಾ ಪದುಟ್ಠಾಯೇವ ಭಿನ್ನಾಯೇವ. ಕತರೇಸು ದ್ವೀಸು? ಉದಕಮ್ಹಿ ಥಲಮ್ಹಿ ಚಾತಿ, ಅಕ್ಖಿಭೇದೇನ ಪಟನಾಸೇನ ಚ ಉದಕೇ ಕಮ್ಮನ್ತಾ ಪದುಟ್ಠಾ, ಸಖಿಗೇಹೇ ಭಣ್ಡನೇನ ಥಲೇ ಕಮ್ಮನ್ತಾ ಪದುಟ್ಠಾತಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ ‘‘ತದಾ ಬಾಳಿಸಿಕೋ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಉಭತೋಭಟ್ಠಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ನವಮಾ.

[೧೪೦] ೧೦. ಕಾಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

ನಿಚ್ಚಂ ಉಬ್ಬಿಗ್ಗಹದಯಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಞಾತತ್ಥಚರಿಯಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನವತ್ಥು ದ್ವಾದಸಕನಿಪಾತೇ ಭದ್ದಸಾಲಜಾತಕೇ (ಜಾ. ೧.೧೨.೧೩ ಆದಯೋ) ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಕಾಕಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ರಞ್ಞೋ ಪುರೋಹಿತೋ ಬಹಿನಗರೇ ನದಿಯಂ ನ್ಹಾಯಿತ್ವಾ ಗನ್ಧೇ ವಿಲಿಮ್ಪಿತ್ವಾ ಮಾಲಂ ಪಿಳನ್ಧಿತ್ವಾ ವರವತ್ಥನಿವತ್ಥೋ ನಗರಂ ಪಾವಿಸಿ. ನಗರದ್ವಾರತೋರಣೇ ದ್ವೇ ಕಾಕಾ ನಿಸಿನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ. ತೇಸು ಏಕೋ ಏಕಂ ಆಹ – ‘‘ಸಮ್ಮ, ಅಹಂ ಇಮಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಮತ್ಥಕೇ ಸರೀರವಳಞ್ಜಂ ಪಾತೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಇತರೋ ‘‘ಮಾ ತೇ ಏತಂ ರುಚ್ಚಿ, ಅಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಇಸ್ಸರೋ, ಇಸ್ಸರಜನೇನ ಚ ಸದ್ಧಿಂ ವೇರಂ ನಾಮ ಪಾಪಕಂ. ಅಯಞ್ಹಿ ಕುದ್ಧೋ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಕಾಕೇ ವಿನಾಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ‘‘ನ ಸಕ್ಕಾ ಮಯಾ ನ ಕಾತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇತರೋ ಕಾಕೋ ಪಲಾಯಿ. ಸೋ ತೋರಣಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾಭಾಗಂ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಓಲಮ್ಬಕಂ ಚಾಲೇನ್ತೋ ವಿಯ ತಸ್ಸ ಮತ್ಥಕೇ ವಚ್ಚಂ ಪಾತೇಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಕಾಕೇಸು ವೇರಂ ಬನ್ಧಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಏಕಾ ಭತಿಯಾ ವೀಹಿಕೋಟ್ಟಿಕದಾಸೀ ವೀಹಿಂ ಗೇಹದ್ವಾರೇ ಆತಪೇ ಪತ್ಥರಿತ್ವಾ ರಕ್ಖನ್ತೀ ನಿಸಿನ್ನಾವ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮಿ. ತಸ್ಸಾ ಪಮಾದಂ ಞತ್ವಾ ಏಕೋ ದೀಘಲೋಮಕೋ ಏಳಕೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವೀಹಿಂ ಖಾದಿ, ಸಾ ಪಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಲಾಪೇಸಿ. ಏಳಕೋ ದುತಿಯಮ್ಪಿ, ತತಿಯಮ್ಪಿ ತಸ್ಸಾ ತಥೇವ ನಿದ್ದಾಯನಕಾಲೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವೀಹಿಂ ಖಾದಿ. ಸಾಪಿ ತಂ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪಲಾಪೇತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಯಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಖಾದನ್ತೋ ಉಪಡ್ಢವೀಹಿಂ ಖಾದಿಸ್ಸತಿ, ಬಹು ಮೇ ಛೇದೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಇದಾನಿಸ್ಸ ಪುನ ಅನಾಗಮನಕಾರಣಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸಾ ಅಲಾತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿದ್ದಾಯಮಾನಾ ವಿಯ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ವೀಹಿಖಾದನತ್ಥಾಯ ಏಳಕೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಉಟ್ಠಾಯ ಅಲಾತೇನ ಏಳಕಂ ಪಹರಿ, ಲೋಮಾನಿ ಅಗ್ಗಿಂ ಗಣ್ಹಿಂಸು. ಸೋ ಸರೀರೇ ಝಾಯನ್ತೇ ‘‘ಅಗ್ಗಿಂ ನಿಬ್ಬಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವೇಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಹತ್ಥಿಸಾಲಾಯ ಸಮೀಪೇ ಏಕಿಸ್ಸಾ ತಿಣಕುಟಿಯಾ ಸರೀರಂ ಘಂಸಿ, ಸಾ ಪಜ್ಜಲಿ. ತತೋ ಉಟ್ಠಿತಾ ಜಾಲಾ ಹತ್ಥಿಸಾಲಂ ಗಣ್ಹಿ. ಹತ್ಥಿಸಾಲಾಸು ಝಾಯನ್ತೀಸು ಹತ್ಥಿಪಿಟ್ಠಾನಿ ಝಾಯಿಂಸು, ಬಹೂ ಹತ್ಥೀ ವಣಿತಸರೀರಾ ಅಹೇಸುಂ. ವೇಜ್ಜಾ ಹತ್ಥೀ ಅರೋಗೇ ಕಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸುಂ. ರಾಜಾ ಪುರೋಹಿತಂ ಆಹ ‘‘ಆಚರಿಯ, ಹತ್ಥಿವೇಜ್ಜಾ ಹತ್ಥೀ ತಿಕಿಚ್ಛಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ಅಪಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಜಾನಾಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಜಾನಾಮಿ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ? ‘‘ಕಾಕವಸಾ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ. ರಾಜಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಕಾಕೇ ಮಾರೇತ್ವಾ ವಸಂ ಆಹರಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಕಾಕೇ ಮಾರೇತ್ವಾ ವಸಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥೇವ ರಾಸಿಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಕಾಕಾನಂ ಮಹಾಭಯಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ.

ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅಸೀತಿಕಾಕಸಹಸ್ಸಪರಿವಾರೋ ಮಹಾಸುಸಾನೇ ವಸತಿ. ಅಥೇಕೋ ಕಾಕೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಾಕಾನಂ ಉಪ್ಪನ್ನಭಯಂ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ ಮಂ ಅಞ್ಞೋ ಮಯ್ಹಂ ಞಾತಕಾನಂ ಉಪ್ಪನ್ನಭಯಂ ಹರಿತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಹರಿಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ ದಸ ಪಾರಮಿಯೋ ಆವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಮೇತ್ತಾಪಾರಮಿಂ ಪುರೇಚಾರಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಏಕವೇಗೇನ ಪಕ್ಖನ್ದಿತ್ವಾ ವಿವಟಮಹಾವಾತಪಾನೇನ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಆಸನಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ಪಾವಿಸಿ. ಅಥ ನಂ ಏಕೋ ಮನುಸ್ಸೋ ಗಹಿತುಕಾಮೋ ಅಹೋಸಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಸರಣಂ ಪವಿಟ್ಠೋ, ಮಾ ಗಣ್ಹೀ’’ತಿ ವಾರೇಸಿ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ಥೋಕಂ ವಿಸ್ಸಮಿತ್ವಾ ಮೇತ್ತಾಪಾರಮಿಂ ಆವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಾಸನಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಆಹ – ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ರಞ್ಞಾ ನಾಮ ಛನ್ದಾದಿವಸೇನ ಅಗನ್ತ್ವಾ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಯಂ ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ, ಸಬ್ಬಂ ನಿಸಮ್ಮ ಉಪಧಾರೇತ್ವಾ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಯಞ್ಚ ಕಯಿರಮಾನಂ ನಿಪ್ಫಜ್ಜತಿ, ತದೇವ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ನ ಇತರಂ. ಸಚೇ ಹಿ ರಾಜಾನೋ ಯಂ ಕಯಿರಮಾನಂ ನ ನಿಪ್ಫಜ್ಜತಿ, ತಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಮರಣಭಯಪರಿಯೋಸಾನಂ ಮಹಾಭಯಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಪುರೋಹಿತೋ ವೇರವಸಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ಮುಸಾವಾದಂ ಅಭಾಸಿ, ಕಾಕಾನಂ ವಸಾ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’’ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಕಞ್ಚನಭದ್ದಪೀಠಂ ದಾಪೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಪಕ್ಖನ್ತರಾನಿ ಸತಪಾಕಸಹಸ್ಸಪಾಕತೇಲೇಹಿ ಮಕ್ಖಾಪೇತ್ವಾ ಕಞ್ಚನತಟ್ಟಕೇ ರಾಜಾರಹಂ ಸುಭೋಜನಂ ಭೋಜಾಪೇತ್ವಾ ಪಾನೀಯಂ ಪಾಯೇತ್ವಾ ಸುಹಿತಂ ವಿಗತದರಥಂ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಏತದವೋಚ ‘‘ಪಣ್ಡಿತ, ತ್ವಂ ‘ಕಾಕಾನಂ ವಸಾ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’ತಿ ವದೇಸಿ, ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ನೇಸಂ ವಸಾ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಇಮಿನಾ ಚ ಇಮಿನಾ ಚ ಕಾರಣೇನಾ’’ತಿ ಸಕಲನಿವೇಸನಂ ಏಕರವಂ ಕತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೪೦. ‘‘ನಿಚ್ಚಂ ಉಬ್ಬಿಗ್ಗಹದಯಾ, ಸಬ್ಬಲೋಕವಿಹೇಸಕಾ;

ತಸ್ಮಾ ನೇಸಂ ವಸಾ ನತ್ಥಿ, ಕಾಕಾನಮ್ಹಾಕ ಞಾತಿನ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ರಾಯಂ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ – ಮಹಾರಾಜ, ಕಾಕಾ ನಾಮ ನಿಚ್ಚಂ ಉಬ್ಬಿಗ್ಗಮಾನಸಾ ಭಯಪ್ಪತ್ತಾವ ವಿಹರನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಲೋಕಸ್ಸ ಚ ವಿಹೇಸಕಾ, ಖತ್ತಿಯಾದಯೋ ಮನುಸ್ಸೇಪಿ ಇತ್ಥಿಪುರಿಸೇಪಿ ಕುಮಾರಕುಮಾರಿಕಾದಯೋಪಿ ವಿಹೇಠೇನ್ತಾ ಕಿಲಮೇನ್ತಾವ ವಿಚರನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಇಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ನೇಸಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಞಾತೀನಂ ಕಾಕಾನಂ ವಸಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಅತೀತೇಪಿ ನ ಭೂತಪುಬ್ಬಾ, ಅನಾಗತೇಪಿ ನ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ.

ಏವಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಇಮಂ ಕಾರಣಂ ಉತ್ತಾನಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ರಞ್ಞಾ ನಾಮ ಅನಿಸಮ್ಮ ಅನುಪಧಾರೇತ್ವಾ ಕಮ್ಮಂ ನ ಕತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ರಾಜಾನಂ ಬೋಧೇಸಿ. ರಾಜಾ ತುಸ್ಸಿತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ರಜ್ಜೇನ ಪೂಜೇಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ರಜ್ಜಂ ರಞ್ಞೋಯೇವ ಪಟಿದತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಪಞ್ಚಸು ಸೀಲೇಸು ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ಅಭಯಂ ಯಾಚಿ. ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ಅಭಯಂ ದತ್ವಾ ಕಾಕಾನಂ ನಿಬದ್ಧದಾನಂ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ. ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ತಣ್ಡುಲಮ್ಬಣಸ್ಸ ಭತ್ತಂ ಪಚಿತ್ವಾ ನಾನಗ್ಗರಸೇಹಿ ಓಮದ್ದಿತ್ವಾ ಕಾಕಾನಂ ದೀಯತಿ, ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಪನ ರಾಜಭೋಜನಮೇವ ದೀಯಿತ್ಥ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಆನನ್ದೋ ಅಹೋಸಿ, ಕಾಕರಾಜಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ.

ಕಾಕಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ದಸಮಾ.

ಅಸಮ್ಪದಾನವಗ್ಗೋ ಚುದ್ದಸಮೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಅಸಮ್ಪದಾನಭೀರುಕಂ, ಘತಾಸನಝಾನಸೋಧಂ;

ಚನ್ದಾಭಂ ಸುವಣ್ಣಹಂಸಂ, ಬಬ್ಬುಗೋಧುಭತೋಭಟ್ಠಂ;

ಕಾಕರಾಜಾತಿ ತೇ ದಸಾತಿ.