೧. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೦. ತತಿಯವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ದಿಟ್ಠಾ ಮಯಾತಿ ಮಯಾ ದಿಟ್ಠಾ, ಮಮ ಸಮನ್ತಚಕ್ಖುನಾ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುನಾ ಚಾತಿ ದ್ವೀಹಿಪಿ ಚಕ್ಖೂಹಿ ದಿಟ್ಠಾ ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ವಿದಿತಾ. ತೇನ ಅನುಸ್ಸವಾದಿಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ಅಯಞ್ಚ ಅತ್ಥೋ ಇದಾನೇವ ಪಾಳಿಯಂ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ. ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾತಿ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತೇನ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತಾ. ಅರಿಯಾನಂ ಉಪವಾದಕಾತಿ ಬುದ್ಧಾದೀನಂ ಅರಿಯಾನಂ ಅನ್ತಮಸೋ ಗಿಹಿಸೋತಾಪನ್ನಾನಮ್ಪಿ ಗುಣಪರಿಧಂಸನೇನ ಅಭೂತಬ್ಭಕ್ಖಾನೇನ ಉಪವಾದಕಾ ಅಕ್ಕೋಸಕಾ ಗರಹಕಾ. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಾತಿ ವಿಪರೀತದಸ್ಸನಾ. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಮ್ಮಸಮಾದಾನಾತಿ ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನಹೇತು ಸಮಾದಿನ್ನನಾನಾವಿಧಕಮ್ಮಾ ಯೇ ಚ, ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಮೂಲಕೇಸು ಕಾಯಕಮ್ಮಾದೀಸು ಅಞ್ಞೇಪಿ ಸಮಾದಪೇನ್ತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ವಚೀಮನೋದುಚ್ಚರಿತಗ್ಗಹಣೇನೇವ ಅರಿಯೂಪವಾದಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠೀಸು ಗಹಿತಾಸು ಪುನವಚನಂ ಮಹಾಸಾವಜ್ಜಭಾವದಸ್ಸನತ್ಥಂ ನೇಸಂ. ಮಹಾಸಾವಜ್ಜೋ ಹಿ ಅರಿಯೂಪವಾದೋ ಆನನ್ತರಿಯಸದಿಸೋ. ಯಥಾಹ –

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಸಮಾಧಿಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪನ್ನೋ, ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಅಞ್ಞಂ ಆರಾಧೇಯ್ಯ; ಏವಂಸಮ್ಪದಮಿದಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವದಾಮಿ ತಂ ವಾಚಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ, ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ, ತಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೧.೧೪೯).

ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿತೋ ಚ ಮಹಾಸಾವಜ್ಜತರಂ ನಾಮ ಅಞ್ಞಂ ನತ್ಥಿ. ಯಥಾಹ –

‘‘ನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಞ್ಞಂ ಏಕಧಮ್ಮಮ್ಪಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮಿ, ಯಂ ಏವಂ ಮಹಾಸಾವಜ್ಜತರಂ ಯಥಯಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಪರಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಜ್ಜಾನೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧.೩೧೦).

ತಂ ಖೋ ಪನಾತಿಆದಿ ಯಥಾವುತ್ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಅತ್ತಪಚ್ಚಕ್ಖಭಾವಂ ದಳ್ಹತರಂ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತುಂ ಆರದ್ಧಂ. ತಮ್ಪಿ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.

ಗಾಥಾಸು ಮಿಚ್ಛಾ ಮನಂ ಪಣಿಧಾಯಾತಿ ಅಭಿಜ್ಝಾದೀನಂ ವಸೇನ ಚಿತ್ತಂ ಅಯೋನಿಸೋ ಠಪೇತ್ವಾ. ಮಿಚ್ಛಾ ವಾಚಞ್ಚ ಭಾಸಿಯಾತಿ ಮಿಚ್ಛಾ ಮುಸಾವಾದಾದಿವಸೇನ ವಾಚಂ ಭಾಸಿತ್ವಾ. ಮಿಚ್ಛಾ ಕಮ್ಮಾನಿ ಕತ್ವಾನಾತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದಿವಸೇನ ಕಾಯಕಮ್ಮಾನಿ ಕತ್ವಾ. ಅಥ ವಾ ಮಿಚ್ಛಾ ಮನಂ ಪಣಿಧಾಯಾತಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿವಸೇನ ಚಿತ್ತಂ ವಿಪರೀತಂ ಠಪೇತ್ವಾ. ಸೇಸಪದದ್ವಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇದಾನಿಸ್ಸ ತಥಾ ದುಚ್ಚರಿತಚರಣೇ ಕಾರಣಂ ದಸ್ಸೇತಿ ಅಪ್ಪಸ್ಸುತೋತಿ, ಅತ್ತನೋ ಪರೇಸಞ್ಚ ಹಿತಾವಹೇನ ಸುತೇನ ವಿರಹಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಪುಞ್ಞಕರೋತಿ ತತೋ ಏವ ಅರಿಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಕೋವಿದತಾಯ ಕಿಬ್ಬಿಸಕಾರೀ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ. ಅಪ್ಪಸ್ಮಿಂ ಇಧ ಜೀವಿತೇತಿ ಇಧ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಜೀವಿತೇ ಅತಿಪರಿತ್ತೇ. ತಥಾ ಚಾಹ ‘‘ಯೋ ಚಿರಂ ಜೀವತಿ, ಸೋ ವಸ್ಸಸತಂ ಅಪ್ಪಂ ವಾ ಭಿಯ್ಯೋ’’ತಿ (ದೀ. ನಿ. ೨.೯೩; ಸಂ. ನಿ. ೧.೧೪೫), ‘‘ಅಪ್ಪಮಾಯು ಮನುಸ್ಸಾನ’’ನ್ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೧.೧೪೫; ಮಹಾನಿ. ೧೦) ಚ. ತಸ್ಮಾ ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಸಪ್ಪಞ್ಞೋ ಸೀಘಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಸಗ್ಗೂಪಗೋ ನಿಬ್ಬಾನಪತಿಟ್ಠೋ ವಾ ಹೋತಿ. ಯೋ ಪನ ಅಪ್ಪಸ್ಸುತೋ ಅಪುಞ್ಞಕರೋ, ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ದುಪ್ಪಞ್ಞೋ ನಿರಯಂ ಸೋ ಉಪಪಜ್ಜತೀತಿ.

ಪಠಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.