೫. ತಣ್ಹಾಸಂಯೋಜನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೫. ಪಞ್ಚಮೇ ಯಸ್ಸ ವಿಜ್ಜತಿ, ತಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ದುಕ್ಖೇಹಿ, ಕಮ್ಮಂ ವಾ ವಿಪಾಕೇಹಿ, ಭವಯೋನಿಗತಿವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಸತ್ತಾವಾಸೇ ವಾ ಭವನ್ತರಾದೀಹಿ ಸಂಯೋಜೇತೀತಿ ಸಂಯೋಜನಂ. ತಣ್ಹಾಯನಟ್ಠೇನ ತಣ್ಹಾ, ತಸತಿ ಸಯಂ ಪರಿತಸತಿ, ತಸನ್ತಿ ವಾ ಏತಾಯಾತಿ ತಣ್ಹಾ. ಸಞ್ಞುತ್ತಾತಿ ಚಕ್ಖಾದೀಸು ಅಭಿನಿವೇಸವತ್ಥೂಸು ಬದ್ಧಾ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ. ಕಾಮಞ್ಚೇತ್ಥ ಅವಿಜ್ಜಾಯಪಿ ಸಂಯೋಜನಭಾವೋ ತಣ್ಹಾಯ ಚ ನೀವರಣಭಾವೋ ಅತ್ಥಿಯೇವ, ತಥಾಪಿ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಪಟಿಚ್ಛಾದಿತಾದೀನವೇಹಿ ಭವೇಹಿ ತಣ್ಹಾ ಸತ್ತೇ ಸಂಯೋಜೇತೀತಿ ಇಮಸ್ಸ ವಿಸೇಸಸ್ಸ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಪುರಿಮಸುತ್ತೇ ಅವಿಜ್ಜಾ ನೀವರಣಭಾವೇನ, ಇಧ ಚ ತಣ್ಹಾ ಸಂಯೋಜನಭಾವೇನೇವ ವುತ್ತಾ. ಕಿಞ್ಚ ನೀವರಣಸಂಯೋಜನಪ್ಪಧಾನಸ್ಸ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ. ಯಥಾ ಹಿ ನೀವರಣಭಾವೇನ ಅವಿಜ್ಜಾ ಸಂಕಿಲೇಸಧಮ್ಮಾನಂ ಪಧಾನಭೂತಾ ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಾ ಚ, ಏವಂ ಸಂಯೋಜನಭಾವೇನ ನೇಸಂ ತಣ್ಹಾತಿ ತದಧೀನಪ್ಪಧಾನಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಸುತ್ತದ್ವಯೇ ಏವಮೇತೇ ಧಮ್ಮಾ ವುತ್ತಾ. ಅಪಿಚ ವಿಸೇಸೇನ ಅವಿಜ್ಜಾ ನಿಬ್ಬಾನಸುಖಂ ನಿವಾರೇತೀತಿ ‘‘ನೀವರಣ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಾ, ತಣ್ಹಾ ಸಂಸಾರದುಕ್ಖೇನ ಸತ್ತೇ ಸಂಯೋಜೇತೀತಿ ‘‘ಸಂಯೋಜನ’’ನ್ತಿ.

ದಸ್ಸನಗಮನನ್ತರಾಯಕರಣತೋ ವಾ ವಿಜ್ಜಾಚರಣವಿಪಕ್ಖತೋ ದ್ವಯಂ ದ್ವಿಧಾ ವುತ್ತಂ. ವಿಜ್ಜಾಯ ಹಿ ಉಜುವಿಪಚ್ಚನೀಕಭೂತಾ ಅವಿಜ್ಜಾ ನಿಬ್ಬಾನದಸ್ಸನಸ್ಸ ಅವಿಪರೀತದಸ್ಸನಸ್ಸ ಚ ವಿಸೇಸತೋ ಅನ್ತರಾಯಕರಾ, ಚರಣಧಮ್ಮಾನಂ ಉಜುವಿಪಚ್ಚನೀಕಭೂತಾ ತಣ್ಹಾ ಗಮನಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಅನ್ತರಾಯಕರಾತಿ; ಏವಮಯಂ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ನಿವುತೋ ಅನ್ಧೀಕತೋ ತಣ್ಹಾಯ ಸಂವುತೋ ಬದ್ಧೋ ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಅನ್ಧೋ ವಿಯ ಬದ್ಧೋ ಮಹಾಕನ್ತಾರಂ, ಸಂಸಾರಕನ್ತಾರಂ ನಾತಿವತ್ತತಿ. ಅನತ್ಥುಪ್ಪತ್ತಿಹೇತುದ್ವಯದಸ್ಸನತ್ಥಮ್ಪಿ ದ್ವಯಂ ದ್ವಿಧಾ ವುತ್ತಂ. ಅವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ಬಾಲಭಾವೇನ ಅತ್ಥಂ ಪರಿಹಾಪೇತಿ, ಅನತ್ಥಞ್ಚ ಅತ್ತನೋ ಕರೋತಿ, ಅಕುಸಲೋ ವಿಯ ಆತುರೋ ಅಸಪ್ಪಾಯಕಿರಿಯಾಯ. ಜಾನನ್ತೋಪಿ ಬಾಲೋ ಬಾಲಭಾವೇನ ಅತ್ಥಂ ಪರಿಹಾಪೇತಿ, ಅನತ್ಥಞ್ಚ ಕರೋತಿ ಜಾನನ್ತೋ ವಿಯ ರೋಗೀ ಅಸಪ್ಪಾಯಸೇವೀ. ಮಕ್ಕಟಾಲೇಪೋಪಮಸುತ್ತಂ ಚೇತಸ್ಸ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಸಾಧಕಂ.

ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದಸ್ಸ ಮೂಲಕಾರಣದಸ್ಸನತ್ಥಮ್ಪೇತ್ಥ ದ್ವಯಂ ದ್ವಿಧಾ ವುತ್ತಂ. ವಿಸೇಸೇನ ಹಿ ಸಮ್ಮೋಹಸ್ಸ ಬಲವಭಾವತೋ ಅವಿಜ್ಜಾಖೇತ್ತಂ ಅತೀತೋ ಅದ್ಧಾ, ಪತ್ಥನಾಯ ಬಲವಭಾವತೋ ತಣ್ಹಾಖೇತ್ತಂ ಅನಾಗತೋ ಅದ್ಧಾ. ತಥಾ ಹಿ ಬಾಲಜನೋ ಸಮ್ಮೋಹಬಹುಲೋ ಅತೀತಮನುಸೋಚತಿ, ತಸ್ಸ ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರಾತಿ ಸಬ್ಬಂ ನೇತಬ್ಬಂ. ಪತ್ಥನಾಬಹುಲೋ ಅನಾಗತಂ ಪಜಪ್ಪತಿ, ತಸ್ಸ ತಣ್ಹಾಪಚ್ಚಯಾ ಉಪಾದಾನನ್ತಿಆದಿ ಸಬ್ಬಂ ನೇತಬ್ಬಂ. ತೇನೇವ ತಾಸಂ ಪುಬ್ಬನ್ತಾಹರಣೇನ ಅಪರನ್ತಪಟಿಸನ್ಧಾನೇನ ಚಸ್ಸ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಮೂಲಕಾರಣತಾ ದಸ್ಸಿತಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ.

ಗಾಥಾಸು ತಣ್ಹಾದುತಿಯೋತಿ ತಣ್ಹಾಸಹಾಯೋ. ತಣ್ಹಾ ಹಿ ನಿರುದಕಕನ್ತಾರೇ ಮರೀಚಿಕಾಯ ಉದಕಸಞ್ಞಾ ವಿಯ ಪಿಪಾಸಾಭಿಭೂತಂ ಅಪ್ಪಟಿಕಾರದುಕ್ಖಾಭಿಭೂತಮ್ಪಿ ಸತ್ತಂ ಅಸ್ಸಾದಸನ್ದಸ್ಸನವಸೇನ ಸಹಾಯಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋನ್ತೀ ಭವಾದೀಸು ಅನಿಬ್ಬಿನ್ದಂ ಕತ್ವಾ ಪರಿಬ್ಭಮಾಪೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಣ್ಹಾ ಪುರಿಸಸ್ಸ ‘‘ದುತಿಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ. ನನು ಚ ಅಞ್ಞೇಪಿ ಕಿಲೇಸಾದಯೋ ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚಯಾವ? ಸಚ್ಚಮೇತಂ, ನ ಪನ ತಥಾ ವಿಸೇಸಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಯಥಾ ತಣ್ಹಾ. ತಥಾ ಹಿ ಸಾ ಕುಸಲೇಹಿ ವಿನಾ ಅಕುಸಲೇಹಿ, ಕಾಮಾವಚರಾದಿಕುಸಲೇಹಿ ಚ ವಿನಾ ರೂಪಾವಚರಾದಿಕುಸಲೇಹಿ ಭವನಿಬ್ಬತ್ತಿಯಾ ವಿಸೇಸಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಯತೋ ಸಮುದಯಸಚ್ಚನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ. ಇತ್ಥಭಾವಞ್ಞಥಾಭಾವನ್ತಿ ಇತ್ಥಭಾವೋ ಚ ಅಞ್ಞಥಾಭಾವೋ ಚ ಇತ್ಥಭಾವಞ್ಞಥಾಭಾವೋ. ಸೋ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಇತ್ಥಭಾವಞ್ಞಥಾಭಾವೋ ಸಂಸಾರೋ, ತಂ ತತ್ಥ ಇತ್ಥಭಾವೋ ಮನುಸ್ಸತ್ತಂ, ಅಞ್ಞಥಾಭಾವೋ ತತೋ ಅವಸಿಟ್ಠಸತ್ತಾವಾಸಾ. ಇತ್ಥಭಾವೋ ವಾ ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೋ ಅತ್ತಭಾವೋ, ಅಞ್ಞಥಾಭಾವೋ ಅನಾಗತತ್ತಭಾವೋ. ಏವರೂಪೋ ವಾ ಅಞ್ಞೋಪಿ ಅತ್ತಭಾವೋ ಇತ್ಥಭಾವೋ, ನ ಏವರೂಪೋ ಅಞ್ಞಥಾಭಾವೋ. ತಂ ಇತ್ಥಭಾವಞ್ಞಥಾಭಾವಂ ಸಂಸಾರಂ ಖನ್ಧಧಾತುಆಯತನಪಟಿಪಾಟಿಂ ನಾತಿವತ್ತತಿ, ನ ಅತಿಕ್ಕಮತಿ.

ಏತಮಾದೀನವಂ ಞತ್ವಾ, ತಣ್ಹಂ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ ಏತಂ ಸಕಲವಟ್ಟದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವಂ ಸಮುದಯಂ ತಣ್ಹಂ ಆದೀನವಂ ಆದೀನವತೋ ಞತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ವಾ ಏತಮಾದೀನವಂ ಞತ್ವಾತಿ ಏತಂ ಯಥಾವುತ್ತಂ ಸಂಸಾರನಾತಿವತ್ತನಂ ಆದೀನವಂ ದೋಸಂ ಞತ್ವಾ. ತಣ್ಹಂ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ ತಣ್ಹಞ್ಚ ವುತ್ತನಯೇನ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಸ್ಸ ಪಧಾನಕಾರಣನ್ತಿ ಞತ್ವಾ. ವೀತತಣ್ಹೋ ಅನಾದಾನೋ, ಸತೋ ಭಿಕ್ಖು, ಪರಿಬ್ಬಜೇತಿ ಏವಂ ತೀಹಿ ಪರಿಞ್ಞಾಹಿ ಪರಿಜಾನನ್ತೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಮಗ್ಗಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ತಣ್ಹಂ ವಿಗಮೇನ್ತೋ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗೇನ ಸಬ್ಬಸೋ ವೀತತಣ್ಹೋ ವಿಗತತಣ್ಹೋ, ತತೋ ಏವ ಚತೂಸು ಉಪಾದಾನೇಸು ಕಸ್ಸಚಿಪಿ ಅಭಾವೇನ ಆಯತಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ವಾ ಆದಾನಸ್ಸ ಅಭಾವೇನ ಅನಾದಾನೋ, ಸತಿವೇಪುಲ್ಲಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸತೋಕಾರಿತಾಯ ಸತೋ ಭಿನ್ನಕಿಲೇಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಪರಿಬ್ಬಜೇ ಚರೇಯ್ಯ, ಖನ್ಧಪರಿನಿಬ್ಬಾನೇನ ವಾ ಸಙ್ಖಾರಪ್ಪವತ್ತಿತೋ ಅಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಪಞ್ಚಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.