೬. ಮಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬. ಛಟ್ಠೇ ಮಾನನ್ತಿ ಜಾತಿಆದಿವತ್ಥುಕಂ ಚೇತಸೋ ಉನ್ನಮನಂ. ಸೋ ಹಿ ‘‘ಸೇಯ್ಯೋಹಮಸ್ಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಮಞ್ಞನ್ತಿ ತೇನ, ಸಯಂ ವಾ ಮಞ್ಞತಿ, ಮಾನನಂ ಸಮ್ಪಗ್ಗಹೋತಿ ವಾ ಮಾನೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸ್ವಾಯಂ ಸೇಯ್ಯೋಹಮಸ್ಮೀತಿ ಮಾನೋ, ಸದಿಸೋಹಮಸ್ಮೀತಿ ಮಾನೋ, ಹೀನೋಹಮಸ್ಮೀತಿ ಮಾನೋತಿ ಏವಂ ತಿವಿಧೋ. ಪುನ ಸೇಯ್ಯಸ್ಸ ಸೇಯ್ಯೋಹಮಸ್ಮೀತಿ ಮಾನೋ, ಸೇಯ್ಯಸ್ಸ ಸದಿಸೋ, ಸೇಯ್ಯಸ್ಸ ಹೀನೋ; ಸದಿಸಸ್ಸ ಸೇಯ್ಯೋ, ಸದಿಸಸ್ಸ ಸದಿಸೋ, ಸದಿಸಸ್ಸ ಹೀನೋ; ಹೀನಸ್ಸ ಸೇಯ್ಯೋ, ಹೀನಸ್ಸ ಸದಿಸೋ, ಹೀನಸ್ಸ ಹೀನೋಹಮಸ್ಮೀತಿ ಮಾನೋತಿ ಏವಂ ನವವಿಧೋಪಿ ಉನ್ನತಿಲಕ್ಖಣೋ, ಅಹಂಕಾರರಸೋ, ಸಮ್ಪಗ್ಗಹರಸೋ ವಾ, ಉದ್ಧುಮಾತಭಾವಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನೋ, ಕೇತುಕಮ್ಯತಾಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನೋ ವಾ, ದಿಟ್ಠಿವಿಪ್ಪಯುತ್ತಲೋಭಪದಟ್ಠಾನೋ ಉಮ್ಮಾದೋ ವಿಯಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಪಜಹಥಾತಿ ತಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸ್ಸಪಿ ಅತ್ತುಕ್ಕಂಸನಪರವಮ್ಭನನಿಮಿತ್ತತಾ, ಗರುಟ್ಠಾನಿಯೇಸು ಅಭಿವಾದನಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನಅಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮಾದೀನಂ ಅಕರಣೇ ಕಾರಣತಾ, ಜಾತಿಮದಪುರಿಸಮದಾದಿಭಾವೇನ ಪಮಾದಾಪತ್ತಿಹೇತುಭಾವೋತಿ ಏವಮಾದಿಭೇದಂ ಆದೀನವಂ ತಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖತೋ ನಿರತಿಮಾನತಾಯ ಆನಿಸಂಸಞ್ಚ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ರಾಜಸಭಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ ಚಣ್ಡಾಲೋ ವಿಯ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು ನೀಚಚಿತ್ತತಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ತದಙ್ಗಾದಿವಸೇನ ತಂ ಪಜಹನ್ತಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೇನ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗವಜ್ಝೋ ಏವ ಹಿ ಮಾನೋ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತೋ. ಮತ್ತಾಸೇತಿ ಜಾತಿಮದಪುರಿಸಮದಾದಿವಸೇನ ಮಾನೇನ ಪಮಾದಾಪತ್ತಿಹೇತುಭೂತೇನ ಮತ್ತಾ ಅತ್ತಾನಂ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಚರನ್ತಾ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ಇಮೇಸು ಪನ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಛಸು ಸುತ್ತೇಸು ಗಾಥಾಸು ವಾ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ದೇಸನಾ ನಿಟ್ಠಾಪಿತಾ. ತತ್ಥ ಯೇ ಇಮೇ ಅವಿಹಾ ಅತಪ್ಪಾ ಸುದಸ್ಸಾ ಸುದಸ್ಸೀ ಅಕನಿಟ್ಠಾತಿ ಉಪಪತ್ತಿಭವವಸೇನ ಪಞ್ಚ ಅನಾಗಾಮಿನೋ, ತೇಸು ಅವಿಹೇಸು ಉಪಪನ್ನಾ ಅವಿಹಾ ನಾಮ. ತೇ ಅನ್ತರಾಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ, ಉಪಹಚ್ಚಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ, ಅಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ, ಸಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ, ಉದ್ಧಂಸೋತೋ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀತಿ ಪಞ್ಚವಿಧಾ, ತಥಾ ಅತಪ್ಪಾ, ಸುದಸ್ಸಾ, ಸುದಸ್ಸಿನೋ. ಅಕನಿಟ್ಠೇಸು ಪನ ಉದ್ಧಂಸೋತೋ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀ ಪರಿಹಾಯತಿ. ತತ್ಥ ಯೋ ಅವಿಹಾದೀಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಆಯುವೇಮಜ್ಝಂ ಅನತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಕಿಲೇಸಪರಿನಿಬ್ಬಾನೇನ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ, ಅಯಂ ಅನ್ತರಾಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ ನಾಮ. ಯೋ ಪನ ಅವಿಹಾದೀಸು ಆದಿತೋ ಪಞ್ಚಕಪ್ಪಸತಾದಿಭೇದಂ ಆಯುವೇಮಜ್ಝಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ, ಅಯಂ ಉಪಹಚ್ಚಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ ನಾಮ. ಯೋ ಅಸಙ್ಖಾರೇನ ಅಧಿಮತ್ತಪ್ಪಯೋಗಂ ಅಕತ್ವಾ ಅಪ್ಪದುಕ್ಖೇನ ಅಕಸಿರೇನ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ, ಅಯಂ ಅಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ ನಾಮ. ಯೋ ಪನ ಸಸಙ್ಖಾರೇನ ಅಧಿಮತ್ತಪ್ಪಯೋಗಂ ಕತ್ವಾ ದುಕ್ಖೇನ ಕಿಚ್ಛೇನ ಕಸಿರೇನ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ, ಅಯಂ ಸಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ ನಾಮ. ಇತರೋ ಪನ ಅವಿಹಾದೀಸು ಉದ್ಧಂವಾಹಿತಭಾವೇನ ಉದ್ಧಮಸ್ಸ ತಣ್ಹಾಸೋತಂ, ವಟ್ಟಸೋತಂ, ಮಗ್ಗಸೋತಮೇವ ವಾತಿ ಉದ್ಧಂಸೋತೋ. ಅವಿಹಾದೀಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಹಣವಸೇನ ಅಕನಿಟ್ಠಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀ.

ಏತ್ಥ ಚ ಉದ್ಧಂಸೋತೋ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀ, ಉದ್ಧಂಸೋತೋ ನ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀ, ನ ಉದ್ಧಂಸೋತೋ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀ, ನ ಉದ್ಧಂಸೋತೋ ನ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀತಿ ಚತುಕ್ಕಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಕಥಂ? ಯೋ ಅವಿಹತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಚತ್ತಾರೋ ದೇವಲೋಕೇ ಸೋಧೇತ್ವಾ ಅಕನಿಟ್ಠಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ, ಅಯಂ ಉದ್ಧಂಸೋತೋ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀ ನಾಮ. ಯೋ ಪನ ಹೇಟ್ಠಾ ತಯೋ ದೇವಲೋಕೇ ಸೋಧೇತ್ವಾ ಸುದಸ್ಸೀದೇವಲೋಕೇ ಠತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ, ಅಯಂ ಉದ್ಧಂಸೋತೋ ನ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀ ನಾಮ. ಯೋ ಇತೋ ಅಕನಿಟ್ಠಮೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ, ಅಯಂ ನ ಉದ್ಧಂಸೋತೋ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀ ನಾಮ. ಯೋ ಪನ ಹೇಟ್ಠಾ ಚತೂಸು ದೇವಲೋಕೇಸು ತತ್ಥ ತತ್ಥೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ, ಅಯಂ ನ ಉದ್ಧಂಸೋತೋ, ನ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀ ನಾಮಾತಿ.

ತತ್ಥ ಅವಿಹೇಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಕಪ್ಪಸತತೋ ಉದ್ಧಂ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಕೋ, ದ್ವಿನ್ನಂ ಕಪ್ಪಸತಾನಂ ಮತ್ಥಕೇ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಕೋ, ಪಞ್ಚಕಪ್ಪಸತೇ ಅಸಮ್ಪತ್ತೇ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಕೋತಿ ತಯೋ ಅನ್ತರಾಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿನೋ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ‘‘ಉಪಪನ್ನಂ ವಾ ಸಮನನ್ತರಾ ಅಪ್ಪತ್ತಂ ವಾ ವೇಮಜ್ಝ’’ನ್ತಿ (ಪು. ಪ. ೩೬). ವಾ-ಸದ್ದೇನ ಹಿ ಪತ್ತಮತ್ತೋಪಿ ಸಙ್ಗಹಿತೋತಿ. ಏವಂ ತಯೋ ಅನ್ತರಾಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿನೋ, ಏಕೋ ಉಪಹಚ್ಚಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ ಏಕೋ ಉದ್ಧಂಸೋತೋ. ತೇಸು ಅಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿನೋ ಪಞ್ಚ, ಸಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿನೋ ಪಞ್ಚಾತಿ ದಸ ಹೋನ್ತಿ. ತಥಾ ಅತಪ್ಪಾಸುದಸ್ಸಾಸುದಸ್ಸೀಸೂತಿ ಚತ್ತಾರೋ ದಸಕಾ ಚತ್ತಾರೀಸಂ ಅಕನಿಟ್ಠೇ ಪನ ಉದ್ಧಂಸೋತಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ ತಯೋ ಅನ್ತರಾಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿನೋ, ಏಕೋ ಉಪಹಚ್ಚಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀತಿ ಅಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿನೋ ಚತ್ತಾರೋ, ಸಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿನೋ ಚತ್ತಾರೋತಿ ಅಟ್ಠ, ಏವಮೇತೇ ಅಟ್ಠಚತ್ತಾರೀಸಂ ಅನಾಗಾಮಿನೋ. ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಇಮೇಸು ಸುತ್ತೇಸು ಅವಿಸೇಸವಚನೇನ ಗಹಿತಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

ಛಟ್ಠಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.