೮. ಕುಕ್ಕುಟಮಿತ್ತನೇಸಾದವತ್ಥು

ಪಾಣಿಮ್ಹಿ ಚೇತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಕುಕ್ಕುಟಮಿತ್ತಂ ನಾಮ ನೇಸಾದಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ರಾಜಗಹೇ ಕಿರ ಏಕಾ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ ಸತ್ತಭೂಮಿಕಪಾಸಾದಸ್ಸ ಉಪರಿ ಸಿರಿಗಬ್ಭೇ ಆರಕ್ಖಣತ್ಥಾಯ ಏಕಂ ಪರಿಚಾರಿಕಂ ದತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ವಾಸಿಯಮಾನಾ ಏಕದಿವಸಂ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ವಾತಪಾನೇನ ಅನ್ತರವೀಥಿಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ಪಞ್ಚ ಪಾಸಸತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಸೂಲಸತಾನಿ ಆದಾಯ ಮಿಗೇ ವಧಿತ್ವಾ ಜೀವಮಾನಂ ಏಕಂ ಕುಕ್ಕುಟಮಿತ್ತಂ ನಾಮ ನೇಸಾದಂ ಪಞ್ಚ ಮಿಗಸತಾನಿ ವಧಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ಮಂಸೇನ ಮಹಾಸಕಟಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಸಕಟಧುರೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಮಂಸವಿಕ್ಕಿಣನತ್ಥಾಯ ನಗರಂ ಪವಿಸನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತಾ ಪರಿಚಾರಿಕಾಯ ಹತ್ಥೇ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛ, ಏತಸ್ಸ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ದತ್ವಾ ಗಮನಕಾಲಂ ಞತ್ವಾ ಏಹೀ’’ತಿ ಪೇಸೇಸಿ. ಸಾ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ದತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಕದಾ ಗಮಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ? ಸೋ ‘‘ಅಜ್ಜ ಮಂಸಂ ವಿಕ್ಕಿಣಿತ್ವಾ ಪಾತೋವ ಅಸುಕದ್ವಾರೇನ ನಾಮ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾ ತೇನ ಕಥಿತಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾ ಅತ್ತನಾ ಗಹೇತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ವತ್ಥಾಭರಣಜಾತಂ ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾ ಪಾತೋವ ಮಲಿನವತ್ಥಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಕುಟಂ ಆದಾಯ ದಾಸೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಉದಕತಿತ್ಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀ ವಿಯ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತಂ ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸಾಗಮನಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸೋಪಿ ಪಾತೋವ ಸಕಟಂ ಪಾಜೇನ್ತೋ ನಿಕ್ಖಮಿ. ಸಾ ತಸ್ಸ ಪಚ್ಛತೋ ಪಚ್ಛತೋ ಪಾಯಾಸಿ. ಸೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ತಂ ‘ಅಸುಕಸ್ಸ ನಾಮ ಧೀತಾ’ತಿ ನ ಜಾನಾಮಿ, ಮಾ ಮಂ ಅನುಬನ್ಧಿ, ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ ಆಹ. ನ ಮಂ ತ್ವಂ ಪಕ್ಕೋಸಸಿ, ಅಹಂ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ ಆಗಚ್ಛಾಮಿ, ತ್ವಂ ತುಣ್ಹೀ ಹುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸಕಟಂ ಪಾಜೇಹೀತಿ. ಸೋ ಪುನಪ್ಪುನಂ ತಂ ನಿವಾರೇತಿಯೇವ. ಅಥ ನಂ ಸಾ ಆಹ – ‘‘ಸಾಮಿ, ಸಿರೀ ನಾಮ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀ ನಿವಾರೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಸೋ ತಸ್ಸಾ ನಿಸ್ಸಂಸಯೇನ ಆಗಮನಕಾರಣಂ ಞತ್ವಾ ತಂ ಸಕಟಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ. ತಸ್ಸಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಪರಿಯೇಸಾಪೇತ್ವಾ ಅಪಸ್ಸನ್ತಾ ‘‘ಮತಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಮತಕಭತ್ತಂ ಕರಿಂಸು. ಸಾಪಿ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಾಸಮನ್ವಾಯ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಸತ್ತ ಪುತ್ತೇ ವಿಜಾಯಿತ್ವಾ ತೇ ವಯಪ್ಪತ್ತೇ ಘರಬನ್ಧನೇನ ಬನ್ಧಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಲೋಕಂ ವೋಲೋಕೇನ್ತೋ ಕುಕ್ಕುಟಮಿತ್ತಂ ಸಪುತ್ತಂ ಸಸುಣಿಸಂ ಅತ್ತನೋ ಞಾಣಜಾಲಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಪವಿಟ್ಠಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಏತ’’ನ್ತಿ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ ತೇಸಂ ಪನ್ನರಸನ್ನಮ್ಪಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಸ್ಸ ಉಪನಿಸ್ಸಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಾತೋವ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಆದಾಯ ತಸ್ಸ ಪಾಸಟ್ಠಾನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತಂ ದಿವಸಂ ಪಾಸೇ ಬದ್ಧೋ ಏಕಮಿಗೋಪಿ ನಾಹೋಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಪಾಸಮೂಲೇ ಪದವಲಞ್ಜಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪುರತೋ ಏಕಸ್ಸ ಗುಮ್ಬಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ಛಾಯಾಯಂ ನಿಸೀದಿ. ಕುಕ್ಕುಟಮಿತ್ತೋ ಪಾತೋವ ಧನುಂ ಆದಾಯ ಪಾಸಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪಾಸೇ ಓಲೋಕಯಮಾನೋ ಪಾಸೇ ಬದ್ಧಂ ಏಕಮ್ಪಿ ಮಿಗಂ ಅದಿಸ್ವಾ ಸತ್ಥು ಪದವಲಞ್ಜಂ ಅದ್ದಸ. ಅಥಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಕೋ ಮಯ್ಹಂ ಬದ್ಧಮಿಗೇ ಮೋಚೇನ್ತೋ ವಿಚರತೀ’’ತಿ. ಸೋ ಸತ್ಥರಿ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಗುಮ್ಬಮೂಲೇ ನಿಸಿನ್ನಂ ಸತ್ಥಾರಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಇಮಿನಾ ಮಮ ಮಿಗಾ ಮೋಚಿತಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಮಾರೇಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ ಧನುಂ ಆಕಡ್ಢಿ. ಸತ್ಥಾ ಧನುಂ ಆಕಡ್ಢಿತುಂ ದತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತುಂ ನಾದಾಸಿ. ಸೋ ಸರಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತುಮ್ಪಿ ಓರೋಪೇತುಮ್ಪಿ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಫಾಸುಕಾಹಿ ಭಿಜ್ಜನ್ತೀಹಿ ವಿಯ ಮುಖತೋ ಖೇಳೇನ ಪಗ್ಘರನ್ತೇನ ಕಿಲನ್ತರೂಪೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಪುತ್ತಾ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಪಿತಾ ನೋ ಚಿರಾಯತಿ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಏತ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛಥ, ತಾತಾ, ಪಿತು ಸನ್ತಿಕ’’ನ್ತಿ ಮಾತರಾ ಪೇಸಿತಾ ಧನೂನಿ ಆದಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಿತರಂ ತಥಾಠಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ನೋ ಪಿತು ಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸತ್ತಪಿ ಜನಾ ಧನೂನಿ ಆಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಬುದ್ಧಾನುಭಾವೇನ ಯಥಾ ನೇಸಂ ಪಿತಾ ಠಿತೋ, ತಥೇವ ಅಟ್ಠಂಸು. ಅಥ ನೇಸಂ ಮಾತಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಮೇ ಪುತ್ತಾಪಿ ಚಿರಾಯನ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸತ್ತಹಿ ಸುಣಿಸಾಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇ ತಥಾಠಿತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಸ್ಸ ನು ಖೋ ಇಮೇ ಧನೂನಿ ಆಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಠಿತಾ’’ತಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ಸತ್ಥಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ಬಾಹಾ ಪಗ್ಗಯ್ಹ – ‘‘ಮಾ ಮೇ ಪಿತರಂ ನಾಸೇಥ, ಮಾ ಮೇ ಪಿತರಂ ನಾಸೇಥಾ’’ತಿ ಮಹಾಸದ್ದಮಕಾಸಿ. ಕುಕ್ಕುಟಮಿತ್ತೋ ತಂ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ನಟ್ಠೋ ವತಮ್ಹಿ, ಸಸುರೋ ಕಿರ ಮೇ ಏಸ, ಅಹೋ ಮಯಾ ಭಾರಿಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತ’’ನ್ತಿ. ಪುತ್ತಾವಿಸ್ಸ ‘‘ಅಯ್ಯಕೋ ಕಿರ ನೋ ಏಸ, ಅಹೋ ಭಾರಿಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತಯಿಂಸು. ಕುಕ್ಕುಟಮಿತ್ತೋ ‘‘ಅಯಂ ಸಸುರೋ ಮೇ’’ತಿ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಪೇಸಿ, ಪುತ್ತಾಪಿಸ್ಸ ‘‘ಅಯ್ಯಕೋ ನೋ’’ತಿ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಪೇಸುಂ. ಅಥ ತೇ ನೇಸಂ ಮಾತಾ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾ ‘‘ಖಿಪ್ಪಂ ಧನೂನಿ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಪಿತರಂ ಮೇ ಖಮಾಪೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ.

ಸತ್ಥಾ ತೇಸಂ ಮುದುಚಿತ್ತತಂ ಞತ್ವಾ ಧನುಂ ಓತಾರೇತುಂ ಅದಾಸಿ. ತೇ ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಖಮಥ ನೋ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಅಥ ನೇಸಂ ಸತ್ಥಾ ಅನುಪುಬ್ಬಿಂ ಕಥಂ ಕಥೇಸಿ. ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಕುಕ್ಕುಟಮಿತ್ತೋ ಸದ್ಧಿಂ ಪುತ್ತೇಹಿ ಚೇವ ಸುಣಿಸಾಹಿ ಚ ಅತ್ತಪಞ್ಚದಸಮೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ಸತ್ಥಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ವಿಹಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಕಹಂ ಗಮಿತ್ಥಾ’’ತಿ. ಕುಕ್ಕುಟಮಿತ್ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ, ಆನನ್ದಾತಿ. ಪಾಣಾತಿಪಾತಕಮ್ಮಸ್ಸ ವೋ, ಭನ್ತೇ, ಅಕಾರಕೋ ಕತೋತಿ. ಆಮಾನನ್ದ, ಸೋ ಅತ್ತಪಞ್ಚದಸಮೋ ಅಚಲಸದ್ಧಾಯ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ತೀಸು ರತನೇಸು ನಿಕ್ಕಙ್ಖೋ ಹುತ್ವಾ ಪಾಣಾತಿಪಾತಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅಕಾರಕೋ ಜಾತೋತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಆಹಂಸು – ‘‘ನನು, ಭನ್ತೇ, ಭರಿಯಾಪಿಸ್ಸ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ. ಆಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾ ಕುಲಗೇಹೇ ಕುಮಾರಿಕಾ ಹುತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಪತ್ತಾತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ ‘‘ಕುಕ್ಕುಟಮಿತ್ತಸ್ಸ ಕಿರ ಭರಿಯಾ ಕುಮಾರಿಕಕಾಲೇ ಏವ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಪತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ತ ಪುತ್ತೇ ಲಭಿ, ಸಾ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಸಾಮಿಕೇನ ‘ಧನುಂ ಆಹರ, ಸರೇ ಆಹರ, ಸತ್ತಿಂ ಆಹರ, ಸೂಲಂ ಆಹರ, ಜಾಲಂ ಆಹರಾ’ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನಾ ತಾನಿ ಅದಾಸಿ. ಸೋಪಿ ತಾಯ ದಿನ್ನಾನಿ ಆದಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಕರೋತಿ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಸೋತಾಪನ್ನಾಪಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಾ ಪನ ‘ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ವಚನಂ ಕರೋಮೀ’ತಿ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ‘ಇದಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಸ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಕರೋತೂ’ತಿ ತಸ್ಸಾ ಚಿತ್ತಂ ನತ್ಥಿ. ಪಾಣಿತಲಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ವಣೇ ಅಸತಿ ವಿಸಂ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ತಂ ವಿಸಂ ಅನುಡಹಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಏವಮೇವಂ ಅಕುಸಲಚೇತನಾಯ ಅಭಾವೇನ ಪಾಪಂ ಅಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಧನುಆದೀನಿ ನೀಹರಿತ್ವಾ ದದತೋಪಿ ಪಾಪಂ ನಾಮ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೨೪. ‘‘ಪಾಣಿಮ್ಹಿ ಚೇ ವಣೋ ನಾಸ್ಸ, ಹರೇಯ್ಯ ಪಾಣಿನಾ ವಿಸಂ;

ನಾಬ್ಬಣಂ ವಿಸಮನ್ವೇತಿ, ನತ್ಥಿ ಪಾಪಂ ಅಕುಬ್ಬತೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ನಾಸ್ಸಾತಿ ನ ಭವೇಯ್ಯ. ಹರೇಯ್ಯಾತಿ ಹರಿತುಂ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ಯಸ್ಮಾ ನಾಬ್ಬಣಂ ವಿಸಮನ್ವೇತಿ ಅವಣಞ್ಹಿ ಪಾಣಿಂ ವಿಸಂ ಅನ್ವೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಏವಮೇವ ಧನುಆದೀನಿ ನೀಹರಿತ್ವಾ ದೇನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಅಕುಸಲಚೇತನಾಯ ಅಭಾವೇನ ಪಾಪಂ ಅಕುಬ್ಬತೋ ಪಾಪಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಅವಣಂ ಪಾಣಿಂ ವಿಸಂ ವಿಯ ನಾಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಪಾಪಂ ಅನುಗಚ್ಛತೀತಿ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ – ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ ಕುಕ್ಕುಟಮಿತ್ತಸ್ಸ ಸಪುತ್ತಸ್ಸ ಸಸುಣಿಸಸ್ಸ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಸ್ಸೂಪನಿಸ್ಸಯೋ, ಕೇನ ಕಾರಣೇನ ನೇಸಾದಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತೀತೇ ಕಸ್ಸಪದಸಬಲಸ್ಸ ಧಾತುಚೇತಿಯಂ ಸಂವಿದಹನ್ತಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಇಮಸ್ಸ ಚೇತಿಯಸ್ಸ ಮತ್ತಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಕಿಂ ಉದಕ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ನೇಸಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಹರಿತಾಲಮನೋಸಿಲಾ ಮತ್ತಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತಿಲತೇಲಂ ಉದಕ’’ನ್ತಿ. ತೇ ಹರಿತಾಲಮನೋಸಿಲಾ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ತಿಲತೇಲೇನ ಸಂಸನ್ದಿತ್ವಾ ಇಟ್ಠಕಾಯ ಘಟೇತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣೇನ ಖಚಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋ ಚಿನಿಂಸು, ಬಹಿಮುಖೇ ಪನ ಏಕಗ್ಘನಸುವಣ್ಣಇಟ್ಠಕಾವ ಅಹೇಸುಂ. ಏಕೇಕಾ ಸತಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಿಕಾ ಅಹೋಸಿ. ತೇ ಯಾವ ಧಾತುನಿಧಾನಾ ಚೇತಿಯೇ ನಿಟ್ಠಿತೇ ಚಿನ್ತಯಿಂಸು – ‘‘ಧಾತುನಿಧಾನಕಾಲೇ ಬಹುನಾ ಧನೇನ ಅತ್ಥೋ, ಕಂ ನು ಖೋ ಜೇಟ್ಠಕಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ.

ಅಥೇಕೋ ಗಾಮವಾಸಿಕೋ ಸೇಟ್ಠಿ ‘‘ಅಹಂ ಜೇಟ್ಠಕೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಧಾತುನಿಧಾನೇ ಏಕಂ ಹಿರಞ್ಞಕೋಟಿಂ ಪಕ್ಖಿಪಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ರಟ್ಠವಾಸಿನೋ ‘‘ಅಯಂ ನಗರಸೇಟ್ಠಿ ಧನಮೇವ ಸಂಹರತಿ, ಏವರೂಪೇ ಚೇತಿಯೇ ಜೇಟ್ಠಕೋ ಭವಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಗಾಮವಾಸೀ ಪನ ಕೋಟಿಧನಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಜೇಟ್ಠಕೋ ಜಾತೋ’’ತಿ ಉಜ್ಝಾಯಿಂಸು. ಸೋ ತೇಸಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ದ್ವೇ ಕೋಟಿಯೋ ದತ್ವಾ ಜೇಟ್ಠಕೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ದ್ವೇ ಕೋಟಿಯೋ ಅದಾಸಿ. ಇತರೋ ‘‘ಅಹಮೇವ ಜೇಟ್ಠಕೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಿಸ್ಸೋ ಕೋಟಿಯೋ ಅದಾಸಿ. ಏವಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ನಗರವಾಸೀ ಅಟ್ಠ ಕೋಟಿಯೋ ಅದಾಸಿ. ಗಾಮವಾಸಿನೋ ಪನ ಗೇಹೇ ನವಕೋಟಿಧನಮೇವ ಅತ್ಥಿ, ನಗರವಾಸಿನೋ ಚತ್ತಾಲೀಸಕೋಟಿಧನಂ. ತಸ್ಮಾ ಗಾಮವಾಸೀ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಚಾಹಂ ನವ ಕೋಟಿಯೋ ದಸ್ಸಾಮಿ, ಅಯಂ ‘ದಸ ಕೋಟಿಯೋ ದಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ವಕ್ಖತಿ, ಅಥ ಮೇ ನಿದ್ಧನಭಾವೋ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಸೋ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಅಹಂ ಏತ್ತಕಞ್ಚ ಧನಂ ದಸ್ಸಾಮಿ, ಸಪುತ್ತದಾರೋ ಚ ಚೇತಿಯಸ್ಸ ದಾಸೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸತ್ತ ಪುತ್ತೇ ಸತ್ತ ಸುಣಿಸಾಯೋ ಭರಿಯಞ್ಚ ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಚೇತಿಯಸ್ಸ ನಿಯ್ಯಾದೇಸಿ. ರಟ್ಠವಾಸಿನೋ ‘‘ಧನಂ ನಾಮ ಸಕ್ಕಾ ಉಪ್ಪಾದೇತುಂ, ಅಯಂ ಪನ ಸಪುತ್ತದಾರೋ ಅತ್ತಾನಂ ನಿಯ್ಯಾದೇಸಿ, ಅಯಮೇವ ಜೇಟ್ಠಕೋ ಹೋತೂ’’ತಿ ತಂ ಜೇಟ್ಠಕಂ ಕರಿಂಸು. ಇತಿ ತೇ ಸೋಳಸಪಿ ಜನಾ ಚೇತಿಯಸ್ಸ ದಾಸಾ ಅಹೇಸುಂ. ರಟ್ಠವಾಸಿನೋ ಪನ ತೇ ಭುಜಿಸ್ಸೇ ಅಕಂಸು. ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ಚೇತಿಯಮೇವ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತ್ವಾ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ತತೋ ಚುತಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಂಸು. ತೇಸು ಏಕಂ ಬುದ್ಧನ್ತರಂ ದೇವಲೋಕೇ ವಸನ್ತೇಸು ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಭರಿಯಾ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ರಾಜಗಹೇ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಧೀತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಸಾ ಕುಮಾರಿಕಾವ ಹುತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಪಾಪುಣಿ. ಅದಿಟ್ಠಸಚ್ಚಸ್ಸ ಪನ ಪಟಿಸನ್ಧಿ ನಾಮ ಭಾರಿಯಾತಿ ತಸ್ಸಾ ಸಾಮಿಕೋ ಸಮ್ಪರಿವತ್ತಮಾನೋ ಗನ್ತ್ವಾ ನೇಸಾದಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಸಹ ದಸ್ಸನೇನೇವ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತರಂ ಪುಬ್ಬಸಿನೇಹೋ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ –

‘‘ಪುಬ್ಬೇವ ಸನ್ನಿವಾಸೇನ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಹಿತೇನ ವಾ;

ಏವಂ ತಂ ಜಾಯತೇ ಪೇಮಂ, ಉಪ್ಪಲಂವ ಯಥೋದಕೇ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೨.೧೭೪);

ಸಾ ಪುಬ್ಬಸಿನೇಹೇನೇವ ನೇಸಾದಕುಲಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಪುತ್ತಾಪಿಸ್ಸಾ ದೇವಲೋಕಾ ಚವಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಏವ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿಂಸು, ಸುಣಿಸಾಯೋಪಿಸ್ಸಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ ತೇಸಂಯೇವ ಗೇಹಂ ಅಗಮಂಸು. ಏವಂ ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತದಾ ಚೇತಿಯಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸಾನುಭಾವೇನ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಪತ್ತಾತಿ.

ಕುಕ್ಕುಟಮಿತ್ತನೇಸಾದವತ್ಥು ಅಟ್ಠಮಂ.