೪. ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸೇಟ್ಠಿವತ್ಥು

ಪಾಪೋಪಿ ಪಸ್ಸತೀ ಭದ್ರನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಹಿ ವಿಹಾರಮೇವ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಚತುಪಣ್ಣಾಸಕೋಟಿಧನಂ ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ ವಿಕಿರಿತ್ವಾ ಸತ್ಥರಿ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೇ ದೇವಸಿಕಂ ತೀಣಿ ಮಹಾಉಪಟ್ಠಾನಾನಿ ಗಚ್ಛತಿ, ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಚ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಆದಾಯ ಆಗತೋತಿ ಸಾಮಣೇರಾ ವಾ ದಹರಾ ವಾ ಹತ್ಥಮ್ಪಿ ಮೇ ಓಲೋಕೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ ತುಚ್ಛಹತ್ಥೋ ನಾಮ ನ ಗತಪುಬ್ಬೋ. ಪಾತೋವ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಯಾಗುಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾವ ಗಚ್ಛತಿ, ಕತಪಾತರಾಸೋ ಸಪ್ಪಿನವನೀತಾದೀನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ. ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಮಾಲಾಗನ್ಧವಿಲೇಪನವತ್ಥಾದೀನಿ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ. ಏವಂ ನಿಚ್ಚಕಾಲಮೇವ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಸೀಲಂ ರಕ್ಖತಿ. ಅಪರಭಾಗೇ ಧನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛತಿ. ವೋಹಾರೂಪಜೀವಿನೋಪಿಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ಅಟ್ಠಾರಸಕೋಟಿಧನಂ ಇಣಂ ಗಣ್ಹಿಂಸು, ಕುಲಸನ್ತಕಾಪಿಸ್ಸ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿರಞ್ಞಕೋಟಿಯೋ, ನದೀತೀರೇ ನಿದಹಿತ್ವಾ ಠಪಿತಾ ಉದಕೇನ ಕೂಲೇ ಭಿನ್ನೇ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಪವಿಸಿಂಸು. ಏವಮಸ್ಸ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಧನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸೋ ಏವಂಭೂತೋಪಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾನಂ ದೇತಿಯೇವ, ಪಣೀತಂ ಪನ ಕತ್ವಾ ದಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ.

ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥಾರಾ ‘‘ದೀಯತಿ ಪನ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಕುಲೇ ದಾನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ದೀಯತಿ, ಭನ್ತೇ, ತಞ್ಚ ಖೋ ಕಣಾಜಕಂ ಬಿಲಙ್ಗದುತಿಯ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ, ‘‘ಗಹಪತಿ, ‘ಲೂಖಂ ದಾನಂ ದೇಮೀ’ತಿ ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿ. ಚಿತ್ತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಪಣೀತೇ ಬುದ್ಧಾದೀನಂ ದಿನ್ನದಾನಂ ಲೂಖಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಅಪಿಚ ತ್ವಂ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಅರಿಯಪುಗ್ಗಲಾನಂ ದಾನಂ ದೇಸಿ, ಅಹಂ ಪನ ವೇಲಾಮಕಾಲೇ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪಂ ಉನ್ನಙ್ಗಲಂ ಕತ್ವಾ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತಯಮಾನೋಪಿ ತಿಸರಣಗತಮ್ಪಿ ಕಞ್ಚಿ ನಾಲತ್ಥಂ, ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ ನಾಮ ಏವಂ ದುಲ್ಲಭಾ. ತಸ್ಮಾ ‘ಲೂಖಂ ಮೇ ದಾನ’ನ್ತಿ ಮಾ ಚಿನ್ತಯೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ವೇಲಾಮಸುತ್ತಮಸ್ಸ (ಅ. ನಿ. ೯.೨೦) ಕಥೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಅಧಿವತ್ಥಾ ದೇವತಾ ಸತ್ಥರಿ ಚೇವ ಸತ್ಥುಸಾವಕೇಸು ಚ ಗೇಹಂ ಪವಿಸನ್ತೇಸು ತೇಸಂ ತೇಜೇನ ಸಣ್ಠಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ, ‘‘ಯಥಾ ಇಮೇ ಇಮಂ ಗೇಹಂ ನ ಪವಿಸನ್ತಿ, ತಥಾ ಗಹಪತಿಂ ಪರಿಭಿನ್ದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಂ ವತ್ತುಕಾಮಾಪಿ ಇಸ್ಸರಕಾಲೇ ಕಿಞ್ಚಿ ವತ್ತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ, ಇದಾನಿ ‘‘ಪನಾಯಂ ದುಗ್ಗತೋ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸತಿ ಮೇ ವಚನ’’ನ್ತಿ ರತ್ತಿಭಾಗೇ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಸಿರಿಗಬ್ಭಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ಸೇಟ್ಠಿ ನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕೋ ಏಸೋ’’ತಿ ಆಹ. ಅಹಂ ತೇ ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ ಚತುತ್ಥದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಅಧಿವತ್ಥಾ ದೇವತಾ, ತುಯ್ಹಂ ಓವಾದದಾನತ್ಥಾಯ ಆಗತಾತಿ. ತೇನ ಹಿ ಓವದೇಹೀತಿ. ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ ತಯಾ ಪಚ್ಛಿಮಕಾಲಂ ಅನೋಲೋಕೇತ್ವಾವ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಬಹುಂ ಧನಂ ವಿಪ್ಪಕಿಣ್ಣಂ, ಇದಾನಿ ದುಗ್ಗತೋ ಹುತ್ವಾಪಿ ತಂ ನ ಮುಞ್ಚಸಿಯೇವ, ಏವಂ ವತ್ತಮಾನೋ ಕತಿಪಾಹೇನೇವ ಘಾಸಚ್ಛಾದನಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಲಭಿಸ್ಸಸಿ, ಕಿಂ ತೇ ಸಮಣೇನ ಗೋತಮೇನ, ಅತಿಪರಿಚ್ಚಾಗತೋ ಓರಮಿತ್ವಾ ಕಮ್ಮನ್ತೇ ಪಯೋಜೇನ್ತೋ ಕುಟುಮ್ಬಂ ಸಣ್ಠಾಪೇಹೀತಿ. ಅಯಂ ಮೇ ತಯಾ ದಿನ್ನಓವಾದೋತಿ. ಆಮ, ಸೇಟ್ಠೀತಿ. ಗಚ್ಛ, ನಾಹಂ ತಾದಿಸೀನಂ ಸತೇನಪಿ ಸಹಸ್ಸೇನಪಿ ಸತಸಹಸ್ಸೇನಪಿ ಸಕ್ಕಾ ಕಮ್ಪೇತುಂ, ಅಯುತ್ತಂ ತೇ ವುತ್ತಂ, ಕಂ ತಯಾ ಮಮ ಗೇಹೇ ವಸಮಾನಾಯ, ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಮೇ ಘರಾ ನಿಕ್ಖಮಾಹೀತಿ. ಸಾ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಠಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ದಾರಕೇ ಆದಾಯ ನಿಕ್ಖಮಿ, ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಚ ಪನ ಅಞ್ಞತ್ಥ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಅಲಭಮಾನಾ ‘‘ಸೇಟ್ಠಿಂ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ವಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ನಗರಪರಿಗ್ಗಾಹಕಂ ದೇವಪುತ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ಕತಾಪರಾಧಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ‘‘ಏಹಿ, ಮಂ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ನೇತ್ವಾ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ದಾಪೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ಅಯುತ್ತಂ ತಯಾ ವುತ್ತಂ, ನಾಹಂ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತುಂ ಉಸ್ಸಹಾಮೀ’’ತಿ ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿ. ಸಾ ಚತುನ್ನಂ ಮಹಾರಾಜಾನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇಹಿಪಿ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಸಕ್ಕಂ ದೇವರಾಜಾನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ, ‘‘ಅಹಂ, ದೇವ, ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಅಲಭಮಾನಾ ದಾರಕೇ ಹತ್ಥೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ಅನಾಥಾ ವಿಚರಾಮಿ, ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಮೇ ದಾಪೇಹೀ’’ತಿ ಸುಟ್ಠುತರಂ ಯಾಚಿ.

ಅಥ ನಂ ಸೋ ‘‘ಅಹಮ್ಪಿ ತವ ಕಾರಣಾ ಸೇಟ್ಠಿಂ ವತ್ತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ, ಏಕಂ ಪನ ತೇ ಉಪಾಯಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾಧು, ದೇವ, ಕಥೇಹೀತಿ. ಗಚ್ಛ, ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಆಯುತ್ತಕವೇಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ಪಣ್ಣಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ವೋಹಾರೂಪಜೀವೀಹಿ ಗಹಿತಂ ಅಟ್ಠಾರಸಕೋಟಿಧನಂ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನ ಸೋಧೇತ್ವಾ ತುಚ್ಛಗಬ್ಭೇ ಪೂರೇತ್ವಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಪವಿಟ್ಠಂ ಅಟ್ಠಾರಸಕೋಟಿಧನಂ ಅತ್ಥಿ, ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಅಸುಕಟ್ಠಾನೇ ನಾಮ ಅಸ್ಸಾಮಿಕಂ ಅಟ್ಠಾರಸಕೋಟಿಧನಂ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಸಂಹರಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ತುಚ್ಛಗಬ್ಭೇ ಪೂರೇತ್ವಾ ದಣ್ಡಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಖಮಾಪೇಹೀತಿ. ಸಾ ‘‘ಸಾಧು, ದೇವಾ’’ತಿ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಕತ್ವಾ ಪುನ ತಸ್ಸ ಸಿರಿಗಬ್ಭಂ ಓಭಾಸಯಮಾನಾ ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ಕೋ ಏಸೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಅಹಂ ತೇ ಚತುತ್ಥದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಅಧಿವತ್ಥಾ ಅನ್ಧಬಾಲದೇವತಾ, ಮಯಾ ಅನ್ಧಬಾಲತಾಯ ಯಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಕಥಿತಂ, ತಂ ಮೇ ಖಮಥ. ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಹಿ ಮೇ ವಚನೇನ ಚತುಪಣ್ಣಾಸಕೋಟಿಧನಂ ಸಂಹರಿತ್ವಾ ತುಚ್ಛಗಬ್ಭಪೂರಣಂ ದಣ್ಡಕಮ್ಮಂ ಕತಂ, ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಅಲಭಮಾನಾ ಕಿಲಮಾಮೀತಿ. ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ದೇವತಾ ‘ದಣ್ಡಕಮ್ಮಞ್ಚ ಮೇ ಕತ’ನ್ತಿ ವದತಿ, ಅತ್ತನೋ ಚ ದೋಸಂ ಪಟಿಜಾನಾತಿ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ನಂ ದಸ್ಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ತಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ನೇತ್ವಾ ತಾಯ ಕತಕಮ್ಮಂ ಸಬ್ಬಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ದೇವತಾ ಸತ್ಥು ಪಾದೇಸು ಸಿರಸಾ ನಿಪತಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಯಂ ಮಯಾ ಅನ್ಧಬಾಲತಾಯ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಗುಣೇ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಪಾಪಕಂ ವಚನಂ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಮೇ ಖಮಥಾ’’ತಿ ಸತ್ಥಾರಂ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿಂ ಖಮಾಪೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಕಲ್ಯಾಣಪಾಪಕಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕವಸೇನ ಸೇಟ್ಠಿಞ್ಚೇವ ದೇವತಞ್ಚ ಓವದನ್ತೋ ‘‘ಇಧ, ಗಹಪತಿ, ಪಾಪಪುಗ್ಗಲೋಪಿ ಯಾವ ಪಾಪಂ ನ ಪಚ್ಚತಿ, ತಾವ ಭದ್ರಮ್ಪಿ ಪಸ್ಸತಿ. ಯದಾ ಪನಸ್ಸ ಪಾಪಂ ಪಚ್ಚತಿ, ತದಾ ಪಾಪಮೇವ ಪಸ್ಸತಿ. ಭದ್ರಪುಗ್ಗಲೋಪಿ ಯಾವ ಭದ್ರಂ ನ ಪಚ್ಚತಿ, ತಾವ ಪಾಪಾನಿ ಪಸ್ಸತಿ. ಯದಾ ಪನಸ್ಸ ಭದ್ರಂ ಪಚ್ಚತಿ, ತದಾ ಭದ್ರಮೇವ ಪಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧೧೯. ‘‘ಪಾಪೋಪಿ ಪಸ್ಸತೀ ಭದ್ರಂ, ಯಾವ ಪಾಪಂ ನ ಪಚ್ಚತಿ;

ಯದಾ ಚ ಪಚ್ಚತೀ ಪಾಪಂ, ಅಥ ಪಾಪೋ ಪಾಪಾನಿ ಪಸ್ಸತಿ.

೧೨೦. ‘‘ಭದ್ರೋಪಿ ಪಸ್ಸತೀ ಪಾಪಂ, ಯಾವ ಭದ್ರಂ ನ ಪಚ್ಚತಿ;

ಯದಾ ಚ ಪಚ್ಚತೀ ಭದ್ರಂ, ಅಥ ಭದ್ರೋ ಭದ್ರಾನಿ ಪಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಪಾಪೋತಿ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಾದಿನಾ ಪಾಪಕಮ್ಮೇನ ಯುತ್ತಪುಗ್ಗಲೋ. ಸೋಪಿ ಹಿ ಪುರಿಮಸುಚರಿತಾನುಭಾವೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ ಸುಖಂ ಅನುಭವಮಾನೋ ಭದ್ರಮ್ಪಿ ಪಸ್ಸತಿ. ಯಾವ ಪಾಪಂ ನ ಪಚ್ಚತೀತಿ ಯಾವಸ್ಸ ತಂ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೇ ವಾ ಸಮ್ಪರಾಯೇ ವಾ ವಿಪಾಕಂ ನ ದೇತಿ. ಯದಾ ಪನಸ್ಸ ತಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೇ ವಾ ಸಮ್ಪರಾಯೇ ವಾ ವಿಪಾಕಂ ದೇತಿ, ಅಥ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೇ ವಿವಿಧಾ ಕಮ್ಮಕಾರಣಾ, ಸಮ್ಪರಾಯೇ ಚ ಅಪಾಯದುಕ್ಖಂ ಅನುಭೋನ್ತೋ ಸೋ ಪಾಪೋ ಪಾಪಾನಿಯೇವ ಪಸ್ಸತಿ. ದುತಿಯಗಾಥಾಯಪಿ ಕಾಯಸುಚರಿತಾದಿನಾ ಭದ್ರಕಮ್ಮೇನ ಯುತ್ತೋ ಭದ್ರೋ. ಸೋಪಿ ಹಿ ಪುರಿಮದುಚ್ಚರಿತಾನುಭಾವೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವಮಾನೋ ಪಾಪಂ ಪಸ್ಸತಿ. ಯಾವ ಭದ್ರಂ ನ ಪಚ್ಚತೀತಿ ಯಾವಸ್ಸ ತಂ ಭದ್ರಂ ಕಮ್ಮಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೇ ವಾ ಸಮ್ಪರಾಯೇ ವಾ ವಿಪಾಕಂ ನ ದೇತಿ. ಯದಾ ಪನ ತಂ ವಿಪಾಕಂ ದೇತಿ, ಅಥ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೇ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಾದಿಸುಖಂ, ಸಮ್ಪರಾಯೇ ಚ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಸುಖಂ ಅನುಭವಮಾನೋ ಸೋ ಭದ್ರೋ ಭದ್ರಾನಿಯೇವ ಪಸ್ಸತೀತಿ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಸಾ ದೇವತಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ, ಸಮ್ಪತ್ತಪರಿಸಾಯಪಿ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸೇಟ್ಠಿವತ್ಥು ಚತುತ್ಥಂ.