೩. ಲಾಜದೇವಧೀತಾವತ್ಥು

ಪುಞ್ಞಞ್ಚೇತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಲಾಜದೇವಧೀತರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ವತ್ಥು ರಾಜಗಹೇ ಸಮುಟ್ಠಿತಂ.

ಆಯಸ್ಮಾ ಹಿ ಮಹಾಕಸ್ಸಪೋ ಪಿಪ್ಪಲಿಗುಹಾಯಂ ವಿಹರನ್ತೋ ಝಾನಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ವುಟ್ಠಾಯ ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಟ್ಠಾನಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಏಕಂ ಸಾಲಿಖೇತ್ತಪಾಲಿಕಂ ಇತ್ಥಿಂ ಸಾಲಿಸೀಸಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಲಾಜೇ ಕುರುಮಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಸದ್ಧಾ ನು ಖೋ, ಅಸ್ಸದ್ಧಾ’’ತಿ ವೀಮಂಸಿತ್ವಾ ‘‘ಸದ್ಧಾ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ಸಕ್ಖಿಸ್ಸತಿ ನು ಖೋ ಮೇ ಸಙ್ಗಹಂ ಕಾತುಂ, ನೋ’’ತಿ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ ‘‘ವಿಸಾರದಾ ಕುಲಧೀತಾ ಮಮ ಸಙ್ಗಹಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಕತ್ವಾ ಚ ಪನ ಮಹಾಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಲಭಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಚೀವರಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಪತ್ತಮಾದಾಯ ಸಾಲಿಖೇತ್ತಸಮೀಪೇಯೇವ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಕುಲಧೀತಾ ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾವ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಾ ಪಞ್ಚವಣ್ಣಾಯ ಪೀತಿಯಾ ಫುಟ್ಠಸರೀರಾ ‘‘ತಿಟ್ಠಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಲಾಜೇ ಆದಾಯ ವೇಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಪತ್ತೇ ಆಕಿರಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ವನ್ದಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸ್ಸ ಭಾಗಿನೀ ಅಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ಪತ್ಥನಂ ಅಕಾಸಿ. ಥೇರೋ ‘‘ಏವಂ ಹೋತೂ’’ತಿ ಅನುಮೋದನಮಕಾಸಿ. ಸಾಪಿ ಥೇರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ದಿನ್ನದಾನಂ ಆವಜ್ಜಮಾನಾ ನಿವತ್ತಿ. ತಾಯ ಚ ಪನ ಕೇದಾರಮರಿಯಾದಾಯ ಗಮನಮಗ್ಗೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಬಿಲೇ ಘೋರವಿಸೋ ಸಪ್ಪೋ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಸೋ ಥೇರಸ್ಸ ಕಾಸಾಯಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಜಙ್ಘಂ ಡಂಸಿತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ಇತರಾ ದಾನಂ ಆವಜ್ಜಮಾನಾ ನಿವತ್ತನ್ತೀ ತಂ ಪದೇಸಂ ಪಾಪುಣಿ. ಸಪ್ಪೋ ಬಿಲಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತಂ ಡಂಸಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಪಾತೇಸಿ. ಸಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೇನ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ತಿಂಸಯೋಜನಿಕೇ ಕನಕವಿಮಾನೇ ಸುತ್ತಪ್ಪಬುದ್ಧಾ ವಿಯ ಸಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರಪಟಿಮಣ್ಡಿತೇನ ತಿಗಾವುತೇನ ಅತ್ತಭಾವೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಸಾ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕಂ ಏಕಂ ದಿಬ್ಬವತ್ಥಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಅಚ್ಛರಾಸಹಸ್ಸಪರಿವುತಾ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಪಕಾಸನತ್ಥಾಯ ಸುವಣ್ಣಲಾಜಭರಿತೇನ ಓಲಮ್ಬಕೇನ ಸುವಣ್ಣಸರಕೇನ ಪಟಿಮಣ್ಡಿತೇ ವಿಮಾನದ್ವಾರೇ ಠಿತಾ ಅತ್ತನೋ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಮೇ ಕತ್ವಾ ಅಯಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ಲದ್ಧಾ’’ತಿ ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ಉಪಧಾರೇನ್ತೀ ‘‘ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಮೇ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರಸ್ಸ ದಿನ್ನಲಾಜನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ಸಾ ಲದ್ಧಾ’’ತಿ ಅಞ್ಞಾಸಿ.

ಸಾ ಏವಂ ಪರಿತ್ತಕೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಏವರೂಪಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಲಭಿತ್ವಾ ‘‘ನ ದಾನಿ ಮಯಾ ಪಮಜ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಅಯ್ಯಸ್ಸ ವತ್ತಪಟಿವತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಇಮಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಥಾವರಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಪಾತೋವ ಕನಕಮಯಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜನಿಞ್ಚೇವ ಕಚವರಛಡ್ಡನಕಞ್ಚ ಪಚ್ಛಿಂ ಆದಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಪರಿವೇಣಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಾನೀಯಪರಿಭೋಜನೀಯಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಥೇರೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕೇನಚಿ ದಹರೇನ ವಾ ಸಾಮಣೇರೇನ ವಾ ವತ್ತಂ ಕತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇಸಿ. ಸಾ ದುತಿಯದಿವಸೇಪಿ ತಥೇವ ಅಕಾಸಿ, ಥೇರೋಪಿ ತಥೇವ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇಸಿ. ತತಿಯದಿವಸೇ ಪನ ಥೇರೋ ತಸ್ಸಾ ಸಮ್ಮಜ್ಜನಿಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ತಾಲಚ್ಛಿದ್ದಾದೀಹಿ ಚ ಪವಿಟ್ಠಂ ಸರೀರೋಭಾಸಂ ದಿಸ್ವಾ ದ್ವಾರಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ‘‘ಕೋ ಏಸ ಸಮ್ಮಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಉಪಟ್ಠಾಯಿಕಾ ಲಾಜದೇವಧೀತಾ’’ತಿ. ‘‘ನನು ಮಯ್ಹಂ ಏವಂನಾಮಿಕಾ ಉಪಟ್ಠಾಯಿಕಾ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಾಲಿಖೇತ್ತಂ ರಕ್ಖಮಾನಾ ಲಾಜೇ ದತ್ವಾ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಾ ನಿವತ್ತನ್ತೀ ಸಪ್ಪೇನ ದಟ್ಠಾ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸದೇವಲೋಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ, ಮಯಾ ಅಯ್ಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅಯಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ಲದ್ಧಾ, ಇದಾನಿಪಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ವತ್ತಪಟಿವತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ‘ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಥಾವರಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಆಗತಾಮ್ಹಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಹಿಯ್ಯೋಪಿ ಪರೇಪಿ ತಯಾವೇತಂ ಠಾನಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತಂ, ತಯಾವ ಪಾನೀಯಭೋಜನೀಯಂ ಉಪಟ್ಠಾಪಿತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಅಪೇಹಿ ದೇವಧೀತೇ, ತಯಾ ಕತಂ ವತ್ತಂ ಕತಂವ ಹೋತು, ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಇಮಂ ಠಾನಂ ಮಾ ಆಗಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಾ ಮಂ ನಾಸೇಥ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ವತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಮೇ ಥಿರಂ ಕಾತುಂ ದೇಥಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಪೇಹಿ ದೇವಧೀತೇ, ಮಾ ಮಂ ಅನಾಗತೇ ಚಿತ್ತಬೀಜನಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೇಹಿ ಧಮ್ಮಕಥಿಕೇಹಿ ‘ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರಸ್ಸ ಕಿರ ಏಕಾ ದೇವಧೀತಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವತ್ತಪಟಿವತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಪಾನೀಯಪರಿಭೋಜನೀಯಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇಸೀ’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬತಂ ಕರಿ, ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಇಧ ಮಾ ಆಗಮಿ, ಪಟಿಕ್ಕಮಾ’’ತಿ. ಸಾ ‘‘ಮಾ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ನಾಸೇಥಾ’’ತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಯಾಚಿಯೇವ. ಥೇರೋ ‘‘ನಾಯಂ ಮಮ ವಚನಂ ಸುಣಾತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ತುವಂ ಪಮಾಣಂ ನ ಜಾನಾಸೀ’’ತಿ ಅಚ್ಛರಂ ಪಹರಿ. ಸಾ ತತ್ಥ ಸಣ್ಠಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ಆಕಾಸೇ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಯಾ ಲದ್ಧಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಮಾ ನಾಸೇಥ, ಥಾವರಂ ಕಾತುಂ ದೇಥಾ’’ತಿ ರೋದನ್ತೀ ಆಕಾಸೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ಗನ್ಧಕುಟಿಯಂ ನಿಸಿನ್ನೋವ ತಸ್ಸಾ ರೋದಿತಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಓಭಾಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ದೇವಧೀತಾಯ ಸಮ್ಮುಖೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಕಥೇನ್ತೋ ವಿಯ ‘‘ದೇವಧೀತೇ ಮಮ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಸಂವರಕರಣಮೇವ ಭಾರೋ, ಪುಞ್ಞತ್ಥಿಕಾನಂ ಪನ ‘ಅಯಂ ನೋ ಅತ್ಥೋ’ತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಪುಞ್ಞಕರಣಮೇವ ಭಾರೋ. ಪುಞ್ಞಕರಣಞ್ಹಿ ಇಧ ಚೇವ ಸಮ್ಪರಾಯೇ ಚ ಸುಖಮೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೧೧೮. ‘‘ಪುಞ್ಞಞ್ಚೇ ಪುರಿಸೋ ಕಯಿರಾ, ಕಯಿರಾ ನಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ;

ತಮ್ಹಿ ಛನ್ದಂ ಕಯಿರಾಥ, ಸುಖೋ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಉಚ್ಚಯೋ’’ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಸಚೇ ಪುರಿಸೋ ಪುಞ್ಞಂ ಕರೇಯ್ಯ, ‘‘ಏಕವಾರಂ ಮೇ ಪುಞ್ಞಂ ಕತಂ, ಅಲಂ ಏತ್ತಾವತಾ’’ತಿ ಅನೋರಮಿತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಕರೋಥೇವ. ತಸ್ಸ ಅಕರಣಕ್ಖಣೇಪಿ ತಮ್ಹಿ ಪುಞ್ಞೇ ಛನ್ದಂ ರುಚಿಂ ಉಸ್ಸಾಹಂ ಕರೋಥೇವ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ಸುಖೋ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಉಚ್ಚಯೋ. ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಹಿ ಉಚ್ಚಯೋ ವುಡ್ಢಿ ಇಧಲೋಕಪರಲೋಕಸುಖಾವಹನತೋ ಸುಖೋತಿ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ದೇವಧೀತಾ ಪಞ್ಚಚತ್ತಾಲೀಸಯೋಜನಮತ್ಥಕೇ ಠಿತಾವ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಪಾಪುಣೀತಿ.

ಲಾಜದೇವಧೀತಾವತ್ಥು ತತಿಯಂ.