೪೦. ದೇವಹಿತಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್ಥು

ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ದೇವಹಿತಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪಞ್ಹಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಏಕಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಸಮಯೇ ಭಗವಾ ವಾತರೋಗೇನ ಆಬಾಧಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ಉಪವಾಣತ್ಥೇರಂ ಉಣ್ಹೋದಕತ್ಥಾಯ ದೇವಹಿತಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಪಹಿಣಿ. ಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಆಬಾಧಿಕಭಾವಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ಉಣ್ಹೋದಕಂ ಯಾಚಿ, ತಂ ಸುತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಲಾಭಾ ವತ ಮೇ, ಯಂ ಮಮ ಸನ್ತಿಕಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಉಣ್ಹೋದಕಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಸಾವಕಂ ಪಹಿಣೀ’’ತಿ ಉಣ್ಹೋದಕಸ್ಸ ಕಾಜಂ ಪುರಿಸೇನ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಫಾಣಿತಸ್ಸ ಚ ಪುಟಂ ಉಪವಾಣತ್ಥೇರಸ್ಸ ಪಾದಾಸಿ. ಥೇರೋ ತಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಣ್ಹೋದಕೇನ ನ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ಉಣ್ಹೋದಕೇನ ಫಾಣಿತಂ ಆಲೋಳೇತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಪಾದಾಸಿ, ತಸ್ಸ ತಙ್ಖಣೇಯೇವ ಸೋ ಆಬಾಧೋ ಪಟಿಪಸ್ಸಮ್ಭಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಕಸ್ಸ ನು ಖೋ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೋ ದಿನ್ನೋ ಮಹಪ್ಫಲೋ ಹೋತಿ, ಸತ್ಥಾರಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸೋ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

‘‘ಕತ್ಥ ದಜ್ಜಾ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಂ, ಕತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ;

ಕಥಞ್ಹಿ ಯಜಮಾನಸ್ಸ, ಕಥಂ ಇಜ್ಝತಿ ದಕ್ಖಿಣಾ’’ತಿ. (ಸಂ. ನಿ. ೧.೧೯೯);

ಅಥಸ್ಸ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಏವರೂಪಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೪೨೩. ‘‘ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಯೋ ವೇದಿ, ಸಗ್ಗಾಪಾಯಞ್ಚ ಪಸ್ಸತಿ;

ಅಥೋ ಜಾತಿಕ್ಖಯಂ ಪತ್ತೋ, ಅಭಿಞ್ಞಾವೋಸಿತೋ ಮುನಿ; (ಸಂ. ನಿ. ೧.೧೯೯);

ಸಬ್ಬವೋಸಿತವೋಸಾನಂ, ತಮಹಂ ಬ್ರೂಮಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ’’ನ್ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಯೋ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಪಾಕಟಂ ಕತ್ವಾ ಜಾನಾತಿ, ಛಬ್ಬೀಸತಿದೇವಲೋಕಭೇದಂ ಸಗ್ಗಞ್ಚ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ಅಪಾಯಞ್ಚ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುನಾ ಪಸ್ಸತಿ, ಅಥೋ ಜಾತಿಕ್ಖಯಸಙ್ಖಾತಂ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತೋ, ಅಭಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಜಾನಿತ್ವಾ ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಪರಿಜಾನಿತ್ವಾ ಪಹಾತಬ್ಬಂ ಪಹಾಯ ಸಚ್ಛಿಕಾತಬ್ಬಂ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ವೋಸಿಕೋ ನಿಟ್ಠಾನಂ ಪತ್ತೋ, ವುಸಿತವೋಸಾನಂ ವಾ ಪತ್ತೋ, ಆಸವಕ್ಖಯಪಞ್ಞಾಯ ಮೋನಭಾವಂ ಪತ್ತತ್ತಾ ಮುನಿ, ತಮಹಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಕಿಲೇಸಾನಂ ವೋಸಾನಂ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಞಾಣಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸಂ ವುತ್ಥಭಾವೇನ ಸಬ್ಬವೋಸಿತವೋಸಾನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವದಾಮೀತಿ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಪಿ ಪಸನ್ನಮಾನಸೋ ಸರಣೇಸು ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಉಪಾಸಕತ್ತಂ ಪವೇದೇಸೀತಿ.

ದೇವಹಿತಬ್ರಾಹ್ಮಣವತ್ಥು ಚತ್ತಾಲೀಸಂ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಛಬ್ಬೀಸತಿಮೋ ವಗ್ಗೋ.

ನಿಗಮನಕಥಾ

ಏತ್ತಾವತಾ ಸಬ್ಬಪಠಮೇ ಯಮಕವಗ್ಗೇ ಚುದ್ದಸ ವತ್ಥೂನಿ, ಅಪ್ಪಮಾದವಗ್ಗೇ ನವ, ಚಿತ್ತವಗ್ಗೇ ನವ, ಪುಪ್ಫವಗ್ಗೇ ದ್ವಾದಸ, ಬಾಲವಗ್ಗೇ ಪನ್ನರಸ, ಪಣ್ಡಿತವಗ್ಗೇ ಏಕಾದಸ, ಅರಹನ್ತವಗ್ಗೇ ದಸ, ಸಹಸ್ಸವಗ್ಗೇ ಚುದ್ದಸ, ಪಾಪವಗ್ಗೇ ದ್ವಾದಸ, ದಣ್ಡವಗ್ಗೇ ಏಕಾದಸ, ಜರಾವಗ್ಗೇ ನವ, ಅತ್ತವಗ್ಗೇ ದಸ, ಲೋಕವಗ್ಗೇ ಏಕಾದಸ, ಬುದ್ಧವಗ್ಗೇ ನವ, ಸುಖವಗ್ಗೇ ಅಟ್ಠ, ಪಿಯವಗ್ಗೇ ನವ, ಕೋಧವಗ್ಗೇ ಅಟ್ಠ, ಮಲವಗ್ಗೇ ದ್ವಾದಸ, ಧಮ್ಮಟ್ಠವಗ್ಗೇ ದಸ, ಮಗ್ಗವಗ್ಗೇ ದ್ವಾದಸ, ಪಕಿಣ್ಣಕವಗ್ಗೇ ನವ, ನಿರಯವಗ್ಗೇ ನವ, ನಾಗವಗ್ಗೇ ಅಟ್ಠ, ತಣ್ಹಾವಗ್ಗೇ ದ್ವಾದಸ, ಭಿಕ್ಖುವಗ್ಗೇ ದ್ವಾದಸ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಗ್ಗೇ ಚತ್ತಾಲೀಸಾತಿ ಪಞ್ಚಾಧಿಕಾನಿ ತೀಣಿ ವತ್ಥುಸತಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ನಾತಿಸಙ್ಖೇಪನಾತಿವಿತ್ಥಾರವಸೇನ ಉಪರಚಿತಾ ದ್ವಾಸತ್ತತಿಭಾಣವಾರಪಮಾಣಾ ಧಮ್ಮಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾತಿ.

ಪತ್ತಂ ಧಮ್ಮಪದಂ ಯೇನ, ಧಮ್ಮರಾಜೇನನುತ್ತರಂ;

ಗಾಥಾ ಧಮ್ಮಪದೇ ತೇನ, ಭಾಸಿತಾ ಯಾ ಮಹೇಸಿನಾ.

ಸತೇವೀಸಾ ಚತುಸ್ಸತಾ, ಚತುಸಚ್ಚವಿಭಾವಿನಾ;

ಸತತ್ತಯಞ್ಹಿ ವತ್ಥೂನಂ, ಪಞ್ಚಾಧಿಕಾ ಸಮುಟ್ಠಿತಾ.

ವಿಹಾರೇ ಅಧಿರಾಜೇನ, ಕಾರಿತಮ್ಹಿ ಕತಞ್ಞುನಾ;

ಪಾಸಾದೇ ಸಿರಿಕೂಟಸ್ಸ, ರಞ್ಞೋ ವಿಹರತಾ ಮಯಾ.

ಅತ್ಥಬ್ಯಞ್ಜನಸಮ್ಪನ್ನಂ, ಅತ್ಥಾಯ ಚ ಹಿತಾಯ ಚ;

ಲೋಕಸ್ಸ ಲೋಕನಾಥಸ್ಸ, ಸದ್ಧಮ್ಮಟ್ಠಿತಿಕಮ್ಯತಾ.

ತಾಸಂ ಅಟ್ಠಕಥಂ ಏತಂ, ಕರೋನ್ತೇನ ಸುನಿಮ್ಮಲಂ;

ದ್ವಾಸತ್ತತಿಪಮಾಣಾಯ, ಭಾಣವಾರೇಹಿ ಪಾಳಿಯಾ.

ಯಂ ಪತ್ತಂ ಕುಸಲಂ ತೇನ, ಕುಸಲಾ ಸಬ್ಬಪಾಣಿನಂ;

ಸಬ್ಬೇ ಇಜ್ಝನ್ತು ಸಙ್ಕಪ್ಪಾ, ಲಭನ್ತು ಮಧುರಂ ಫಲನ್ತಿ.

ಪರಮವಿಸುದ್ಧಸದ್ಧಾಬುದ್ಧಿವೀರಿಯಪಟಿಮಣ್ಡಿತೇನ ಸೀಲಾಚಾರಜ್ಜವಮದ್ದವಾದಿಗುಣಸಮುದಯಸಮುದಿತೇನ ಸಕಸಮಯಸಮಯನ್ತರಗಹನಜ್ಝೋಗಾಹಣಸಮತ್ಥೇನ ಪಞ್ಞಾವೇಯ್ಯತ್ತಿಯಸಮನ್ನಾಗತೇನ ತಿಪಿಟಕಪರಿಯತ್ತಿಪ್ಪಭೇದೇ ಸಾಟ್ಠಕಥೇ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇ ಅಪ್ಪಟಿಹತಞಾಣಪ್ಪಭಾವೇನ ಮಹಾವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ ಕರಣಸಮ್ಪತ್ತಿಜನಿತಸುಖವಿನಿಗ್ಗತಮಧುರೋದಾರವಚನಲಾವಣ್ಣಯುತ್ತೇನ ಯುತ್ತಮುತ್ತವಾದಿನಾ ವಾದೀವರೇನ ಮಹಾಕವಿನಾ ಪಭಿನ್ನಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪರಿವಾರೇ ಛಳಭಿಞ್ಞಾಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾದಿಪ್ಪಭೇದಗುಣಪಟಿಮಣ್ಡಿತೇ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮೇ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಬುದ್ಧೀನಂ ಥೇರವಂಸಪ್ಪದೀಪಾನಂ ಥೇರಾನಂ ಮಹಾವಿಹಾರವಾಸೀನಂ ವಂಸಾಲಙ್ಕಾರಭೂತೇನ ವಿಪುಲವಿಸುದ್ಧಬುದ್ಧಿನಾ ಬುದ್ಧಘೋಸೋತಿ ಗರೂಹಿ ಗಹಿತನಾಮಧೇಯ್ಯೇನ ಥೇರೇನ ಕತಾಯಂ ಧಮ್ಮಪದಟ್ಠಕಥಾ –

ತಾವ ತಿಟ್ಠತು ಲೋಕಸ್ಮಿಂ, ಲೋಕನಿತ್ಥರಣೇಸಿನಂ;

ದಸ್ಸೇನ್ತೀ ಕುಲಪುತ್ತಾನಂ, ನಯಂ ಸದ್ಧಾದಿಬುದ್ಧಿಯಾ.

ಯಾವ ಬುದ್ಧೋತಿ ನಾಮಮ್ಪಿ, ಸುದ್ಧಚಿತ್ತಸ್ಸ ತಾದಿನೋ;

ಲೋಕಮ್ಹಿ ಲೋಕಜೇಟ್ಠಸ್ಸ, ಪವತ್ತತಿ ಮಹೇಸಿನೋತಿ.

ಇತಿ ತೇವೀಸಾಧಿಕಚತುಸತಗಾಥಾಪಞ್ಚಾಧಿಕತಿಸತವತ್ಥುಪಟಿಮಣ್ಡಿತಾ

ಛಬ್ಬೀಸತಿವಗ್ಗಸಮನ್ನಾಗತಾ ಧಮ್ಮಪದವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.

ಧಮ್ಮಪದ-ಅಟ್ಠಕಥಾ ಸಬ್ಬಾಕಾರೇನ ನಿಟ್ಠಿತಾ.