೨೩. ಸಾಮಣೇರಾನಂ ವತ್ಥು

ಅವಿರುದ್ಧನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಚತ್ತಾರೋ ಸಾಮಣೇರೇ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಏಕಾ ಕಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಚತುನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಆಹ – ‘‘ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಚತ್ತಾರೋ ಮಹಲ್ಲಕಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಉದ್ದಿಸಾಪೇತ್ವಾ ಆನೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಮೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ದೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತಸ್ಸ ಸಂಕಿಚ್ಚೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ಸೋಪಾಕೋ ರೇವತೋತಿ ಸತ್ತವಸ್ಸಿಕಾ ಚತ್ತಾರೋ ಖೀಣಾಸವಸಾಮಣೇರಾ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಮಹಾರಹಾನಿ ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಠಿತಾ ಸಾಮಣೇರೇ ದಿಸ್ವಾವ ಕುಪಿತಾ ಉದ್ಧನೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತಲೋಣಂ ವಿಯ ತಟತಟಾಯಮಾನಾ ‘‘ತ್ವಂ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನತ್ತುಮತ್ತೇಪಿ ಅಪ್ಪಹೋನ್ತೇ ಚತ್ತಾರೋ ಕುಮಾರಕೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಸಂ ತೇಸು ಆಸನೇಸು ನಿಸೀದಿತುಂ ಅದತ್ವಾ ನೀಚಪೀಠಕಾನಿ ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ ‘‘ಏತೇಸು ನಿಸೀದಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮಹಲ್ಲಕೇ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಆನೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಏಥ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಗೇಹಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆನೇಸಿ. ಥೇರೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸಾಮಣೇರೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮೇಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹಿ ಭತ್ತಂ ಲದ್ಧ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ನ ಲದ್ಧ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಚತುನ್ನಮೇವ ಭತ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಯತ್ತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಆಹರ ಮೇ ಪತ್ತ’’ನ್ತಿ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀಪಿ ‘‘ಕಿಂ ಇಮಿನಾ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಏತೇಸಂ ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಆಹರ ಮೇ ಪತ್ತ’’ನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗತೋ, ನ ಭುಞ್ಜಿತುಕಾಮೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸೀಘಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಆನೇಹೀತಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾ ತಥೇವ ವತ್ವಾ ಆನೇಸಿ. ಸೋಪಿ ಸಾಮಣೇರೇ ದಿಸ್ವಾ ತಥೇವ ವತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಥ ನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಆಹ – ‘‘ಏತೇ ನ ಭುಞ್ಜಿತುಕಾಮಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾದಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಂ ಮಹಲ್ಲಕಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಆನೇಹೀ’’ತಿ.

ಸಾಮಣೇರಾಪಿ ಪಾತೋವ ಪಟ್ಠಾಯ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಲಭಮಾನಾ ಜಿಘಚ್ಛಾಯ ಪೀಳಿತಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಅಥ ನೇಸಂ ಗುಣತೇಜೇನ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಆಸನಂ ಉಣ್ಹಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಸೋ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ತೇಸಂ ಪಾತೋವ ಪಟ್ಠಾಯ ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ಕಿಲನ್ತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಮಯಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಜರಾಜಿಣ್ಣೋ ಮಹಲ್ಲಕಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಹುತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾದಕೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಅಗ್ಗಾಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇದಾನಿ ಮೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಅತ್ತಮನಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಏಹಿ ಗೇಹಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ತಂ ಆದಾಯ ಗೇಹಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ತಂ ದಿಸ್ವಾವ ತುಟ್ಠಚಿತ್ತಾ ದ್ವೀಸು ಆಸನೇಸು ಅತ್ಥರಣಂ ಏಕಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ, ‘‘ಅಯ್ಯ, ಇಧ ನಿಸೀದಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸಕ್ಕೋ ಗೇಹಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಚತ್ತಾರೋ ಸಾಮಣೇರೇ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ವನ್ದಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ಆಸನಪರಿಯನ್ತೇ ಭೂಮಿಯಂ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ನಂ ದಿಸ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಆಹ – ‘‘ಅಹೋ ತೇ ಆನೀತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ಏತಮ್ಪಿ ಉಮ್ಮತ್ತಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತೋಸಿ, ಅತ್ತನೋ ನತ್ತುಮತ್ತೇ ವನ್ದನ್ತೋ ವಿಚರತಿ, ಕಿಂ ಇಮಿನಾ, ನೀಹರಾಹಿ ನ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ಖನ್ಧೇಪಿ ಹತ್ಥೇಪಿ ಕಚ್ಛಾಯಪಿ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿಯಮಾನೋ ಉಟ್ಠಾತುಮ್ಪಿ ನ ಇಚ್ಛತಿ. ಅಥ ನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ‘‘ಏಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತ್ವಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಹತ್ಥೇ ಗಣ್ಹ, ಅಹಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಹತ್ಥೇ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಭೋಪಿ ದ್ವೀಸು ಹತ್ಥೇಸು ಗಹೇತ್ವಾ ಪಿಟ್ಠಿಯಂ ಪೋಥೇನ್ತಾ ಗೇಹದ್ವಾರತೋ ಬಹಿ ಅಕಂಸು. ಸಕ್ಕೋಪಿ ನಿಸಿನ್ನಟ್ಠಾನೇಯೇವ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹತ್ಥಂ ಪರಿವತ್ತೇಸಿ. ತೇ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ತಂ ನಿಸಿನ್ನಮೇವ ದಿಸ್ವಾ ಭೀತರವಂ ರವನ್ತಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸುಂ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸಕ್ಕೋ ಅತ್ತನೋ ಸಕ್ಕಭಾವಂ ಜಾನಾಪೇಸಿ. ಅಥ ನೇಸಂ ಆಹಾರಂ ಅದಂಸು. ಪಞ್ಚಪಿ ಜನಾ ಆಹಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕೋ ಕಣ್ಣಿಕಾಮಣ್ಡಲಂ ವಿನಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ, ಏಕೋ ಛದನಸ್ಸ ಪುರಿಮಭಾಗಂ, ಏಕೋ ಪಚ್ಛಿಮಭಾಗಂ, ಏಕೋ ಪಥವಿಯಂ ನಿಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ, ಸಕ್ಕೋಪಿ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ನಿಕ್ಖಮೀತಿ ಏವಂ ಪಞ್ಚಧಾ ಅಗಮಂಸು. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಚ ಪನ ತಂ ಗೇಹಂ ಪಞ್ಚಛಿದ್ದಗೇಹಂ ಕಿರ ನಾಮ ಜಾತಂ.

ಸಾಮಣೇರೇಪಿ ವಿಹಾರಂ ಗತಕಾಲೇ ಭಿಕ್ಖೂ, ‘‘ಆವುಸೋ, ಕೀದಿಸ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಮಾ ನೋ ಪುಚ್ಛಿತ್ಥ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ದಿಟ್ಠಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಕೋಧಾಭಿಭೂತಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇಸು ನೋ ನಿಸೀದಿತುಮ್ಪಿ ಅದತ್ವಾ ‘‘ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ಮಹಲ್ಲಕಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಆನೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅಮ್ಹೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮೇಸಂ ನಿಸಿನ್ನಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಪತ್ತಂ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿ. ‘‘ಅಞ್ಞಂ ಮಹಲ್ಲಕಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಆನೇಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರಂ ಆನೇಸಿ, ಸೋಪಿ ಅಮ್ಹೇ ದಿಸ್ವಾ ತಥೇವ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ‘‘ನ ಏತೇ ಭುಞ್ಜಿತುಕಾಮಾ, ಗಚ್ಛ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾದಕತೋ ಏಕಂ ಮಹಲ್ಲಕಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಆನೇಹೀ’’ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಪಹಿಣಿ. ಸೋ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವೇಸೇನ ಆಗತಂ ಸಕ್ಕಂ ಆನೇಸಿ, ತಸ್ಸ ಆಗತಕಾಲೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಆಹಾರಂ ಅದಂಸೂತಿ. ಏವಂ ಕರೋನ್ತಾನಂ ಪನ ತೇಸಂ ತುಮ್ಹೇ ನ ಕುಜ್ಝಿತ್ಥಾತಿ? ನ ಕುಜ್ಝಿಮ್ಹಾತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಆರೋಚೇಸುಂ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಇಮೇ ‘ನ ಕುಜ್ಝಿಮ್ಹಾ’ತಿ ಅಭೂತಂ ವತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ, ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಖೀಣಾಸವಾ ನಾಮ ವಿರುದ್ಧೇಸುಪಿ ನ ವಿರುಜ್ಝನ್ತಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೪೦೬. ‘‘ಅವಿರುದ್ಧಂ ವಿರುದ್ಧೇಸು, ಅತ್ತದಣ್ಡೇಸು ನಿಬ್ಬುತಂ;

ಸಾದಾನೇಸು ಅನಾದಾನಂ, ತಮಹಂ ಬ್ರೂಮಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಅವಿರುದ್ಧನ್ತಿ ಆಘಾತವಸೇನ ವಿರುದ್ಧೇಸುಪಿ ಲೋಕಿಯಮಹಾಜನೇಸು ಆಘಾತಾಭಾವೇನ ಅವಿರುದ್ಧಂ. ಹತ್ಥಗತೇ ದಣ್ಡೇ ವಾ ಸತ್ಥೇ ವಾ ಅವಿಜ್ಜಮಾನೇಪಿ ಪರೇಸಂ ಪಹಾರದಾನತೋ ಅವಿರತತ್ತಾ ಅತ್ತದಣ್ಡೇಸು ಜನೇಸು ನಿಬ್ಬುತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತದಣ್ಡಂ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಖನ್ಧಾನಂ ಅಹಂ ಮಮನ್ತಿ ಗಹಿತತ್ತಾ ಸಾದಾನೇಸು ತಸ್ಸ ಗಹಣಸ್ಸ ಅಭಾವೇನ ಅನಾದಾನಂ ತಂ ಏವರೂಪಂ ಅಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವದಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ಸಾಮಣೇರಾನಂ ವತ್ಥು ತೇವೀಸತಿಮಂ.