೬. ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕಭಿಕ್ಖುವತ್ಥು

ದುಪ್ಪಬ್ಬಜ್ಜನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ವೇಸಾಲಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಹಾವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಂ ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ – ಅಞ್ಞತರೋ ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕೋ ಭಿಕ್ಖು ವೇಸಾಲಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ವನಸಣ್ಡೇ, ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ವೇಸಾಲಿಯಂ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಛಣೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ವೇಸಾಲಿಯಾ ತೂರಿಯತಾಳಿತವಾದಿತನಿಗ್ಘೋಸಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಪರಿದೇವಮಾನೋ ತಾಯಂ ವೇಲಾಯಂ ಇಮಂ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ –

‘‘ಏಕಕಾ ಮಯಂ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಹರಾಮ,

ಅಪವಿದ್ಧಂವ ವನಸ್ಮಿಂ ದಾರುಕಂ;

ಏತಾದಿಸಿಕಾಯ ರತ್ತಿಯಾ,

ಕೋಸು ನಾಮಮ್ಹೇಹಿ ಪಾಪಿಯೋ’’ತಿ. (ಸಂ. ನಿ. ೧.೨೨೯);

ಸೋ ಕಿರ ವಜ್ಜಿರಟ್ಠೇ ರಾಜಪುತ್ತೋ ವಾರೇನ ಸಮ್ಪತ್ತಂ ರಜ್ಜಂ ಪಹಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ವೇಸಾಲಿಯಂ ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಾಬದ್ಧಂ ಕತ್ವಾ ಸಕಲನಗರೇ ಧಜಪಟಾಕಾದೀಹಿ ಪಟಿಮಣ್ಡಿತೇ ಕೋಮುದಿಯಾ ಪುಣ್ಣಮಾಯ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಛಣವಾರೇ ವತ್ತಮಾನೇ ಭೇರಿಯಾದೀನಂ ತೂರಿಯಾನಂ ತಾಳಿತಾನಂ ನಿಗ್ಘೋಸಂ ವೀಣಾದೀನಞ್ಚ ವಾದಿತಾನಂ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಯಾನಿ ವೇಸಾಲಿಯಂ ಸತ್ತ ರಾಜಸಹಸ್ಸಾನಿ ಸತ್ತ ರಾಜಸತಾನಿ ಸತ್ತ ರಾಜಾನೋ, ತತ್ತಕಾ ಏವ ಚ ನೇಸಂ ಉಪರಾಜಸೇನಾಪತಿಆದಯೋ, ತೇಸು ಅಲಙ್ಕತಪಟಿಯತ್ತೇಸು ನಕ್ಖತ್ತಕೀಳನತ್ಥಾಯ ವೀಥಿಂ ಓತಿಣ್ಣೇಸು ಸಟ್ಠಿಹತ್ಥೇ ಮಹಾಚಙ್ಕಮೇ ಚಙ್ಕಮಮಾನೋ ಗಗನಮಜ್ಝೇ ಠಿತಂ ಪುಣ್ಣಚನ್ದಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಙ್ಕಮಕೋಟಿಯಂ ಫಲಕಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಠಿತೋ ವೇಠನಾಲಙ್ಕಾರವಿರಹಿತತ್ತಾ ವನೇ ಛಡ್ಡಿತದಾರುಕಂ ವಿಯ ಅತ್ತಭಾವಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ಅಞ್ಞೋ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಲಾಮಕತರೋ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋ ಪಕತಿಯಾ ಆರಞ್ಞಕಾದಿಗುಣಯುತ್ತೋಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಅನಭಿರತಿಯಾ ಪೀಳಿತೋ ಏವಮಾಹ. ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ವನಸಣ್ಡೇ ಅಧಿವತ್ಥಾಯ ದೇವತಾಯ ‘‘ಇಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸಂವೇಜೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ –

‘‘ಏಕಕೋವ ತ್ವಂ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಹರಸಿ, ಅಪವಿದ್ಧಂವ ವನಸ್ಮಿಂ ದಾರುಕಂ;

ತಸ್ಸ ತೇ ಬಹುಕಾ ಪಿಹಯನ್ತಿ, ನೇರಯಿಕಾ ವಿಯ ಸಗ್ಗಗಾಮಿನ’’ನ್ತಿ. (ಸಂ. ನಿ. ೧.೨೨೯) –

ವುತ್ತಂ ಇಮಂ ಗಾಥಂ ಸುತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ಸತ್ಥಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಞತ್ವಾ ಘರಾವಾಸಸ್ಸ ದುಕ್ಖತಂ ಪಕಾಸೇತುಕಾಮೋ ಪಞ್ಚ ದುಕ್ಖಾನಿ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೩೦೨. ‘‘ದುಪ್ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ದುರಭಿರಮಂ, ದುರಾವಾಸಾ ಘರಾ ದುಖಾ;

ದುಕ್ಖೋಸಮಾನಸಂವಾಸೋ, ದುಕ್ಖಾನುಪತಿತದ್ಧಗೂ;

ತಸ್ಮಾ ನ ಚದ್ಧಗೂ ಸಿಯಾ, ನ ಚ ದುಕ್ಖಾನುಪತಿತೋ ಸಿಯಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ದುಪ್ಪಬ್ಬಜ್ಜನ್ತಿ ಅಪ್ಪಂ ವಾ ಮಹನ್ತಂ ವಾ ಭೋಗಕ್ಖನ್ಧಞ್ಚೇವ ಞಾತಿಪರಿವಟ್ಟಞ್ಚ ಪಹಾಯ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ ಉರಂ ದತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ನಾಮ ದುಕ್ಖಂ. ದುರಭಿರಮನ್ತಿ ಏವಂ ಪಬ್ಬಜಿತೇನಾಪಿ ಭಿಕ್ಖಾಚರಿಯಾಯ ಜೀವಿತವುತ್ತಿಂ ಘಟೇನ್ತೇನ ಅಪರಿಮಾಣಸೀಲಕ್ಖನ್ಧಗೋಪನಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿಪೂರಣವಸೇನ ಅಭಿರಮಿತುಂ ದುಕ್ಖಂ. ದುರಾವಾಸಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಘರಂ ಆವಸನ್ತೇನ ರಾಜೂನಂ ರಾಜಕಿಚ್ಚಂ, ಇಸ್ಸರಾನಂ ಇಸ್ಸರಕಿಚ್ಚಂ ವಹಿತಬ್ಬಂ, ಪರಿಜನಾ ಚೇವ ಧಮ್ಮಿಕಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಚ ಸಙ್ಗಹಿತಬ್ಬಾ. ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ಘರಾವಾಸೋ ಛಿದ್ದಘಟೋ ವಿಯ ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ವಿಯ ಚ ದುಪ್ಪೂರೋ. ತಸ್ಮಾ ಘರಾವಾಸಾ ನಾಮೇತೇ ದುರಾವಾಸಾ ದುಕ್ಖಾ ಆವಸಿತುಂ, ತೇನೇವ ಕಾರಣೇನ ದುಕ್ಖಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ದುಕ್ಖೋ ಸಮಾನಸಂವಾಸೋತಿ ಗಿಹಿನೋ ವಾ ಹಿ ಯೇ ಜಾತಿಗೋತ್ತಕುಲಭೋಗೇಹಿ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ವಾ ಸೀಲಾಚಾರಬಾಹುಸಚ್ಚಾದೀಹಿ ಸಮಾನಾಪಿ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಕೋಸಿ ತ್ವಂ, ಕೋಸ್ಮಿ ಅಹ’’ನ್ತಿಆದೀನಿ ವತ್ವಾ ಅಧಿಕರಣಪಸುತಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇ ಅಸಮಾನಾ ನಾಮ, ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಾಸೋ ದುಕ್ಖೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ದುಕ್ಖಾನುಪತಿತದ್ಧಗೂತಿ ಯೇ ವಟ್ಟಸಙ್ಖಾತಂ ಅದ್ಧಾನಂ ಪಟಿಪನ್ನತ್ತಾ ಅದ್ಧಗೂ, ತೇ ದುಕ್ಖೇ ಅನುಪತಿತಾವ. ತಸ್ಮಾ ನ ಚದ್ಧಗೂತಿ ಯಸ್ಮಾ ದುಕ್ಖಾನುಪತಿತಭಾವೋಪಿ ದುಕ್ಖೋ ಅದ್ಧಗೂಭಾವೋಪಿ, ತಸ್ಮಾ ವಟ್ಟಸಙ್ಖಾತಂ ಅದ್ಧಾನಂ ಗಮನತಾಯ ಅದ್ಧಗೂ ನ ಭವೇಯ್ಯ, ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ದುಕ್ಖೇನ ಅನುಪತಿತೋಪಿ ನ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಞ್ಚಸು ಠಾನೇಸು ದಸ್ಸಿತೇ ದುಕ್ಖೇ ನಿಬ್ಬಿನ್ದನ್ತೋ ಪಞ್ಚೋರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಪಞ್ಚ ಉದ್ಧಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಪದಾಲೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಹೀತಿ.

ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕಭಿಕ್ಖುವತ್ಥು ಛಟ್ಠಂ.