೫. ದಾರುಸಾಕಟಿಕಪುತ್ತವತ್ಥು

ಸುಪ್ಪಬುದ್ಧನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ದಾರುಸಾಕಟಿಕಸ್ಸ ಪುತ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ರಾಜಗಹಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕಪುತ್ತೋ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಪುತ್ತೋತಿ ದ್ವೇ ದಾರಕಾ ಅಭಿಕ್ಖಣಂ ಗುಳಕೀಳಂ ಕೀಳನ್ತಿ. ತೇಸು ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕಪುತ್ತೋ ಗುಳಂ ಖಿಪಮಾನೋ ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿಂ ಆವಜ್ಜೇತ್ವಾ ‘‘ನಮೋ ಬುದ್ಧಸ್ಸಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ವತ್ವಾ ಗುಳಂ ಖಿಪತಿ. ಇತರೋ ತಿತ್ಥಿಯಗುಣೇ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ‘‘ನಮೋ ಅರಹನ್ತಾನ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ವತ್ವಾ ಖಿಪತಿ. ತೇಸು ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಜಿನಾತಿ, ಇತರೋ ಪನ ಪರಾಜಯತಿ. ಸೋ ತಸ್ಸ ಕಿರಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಏವಂ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ಏವಂ ವತ್ವಾ ಗುಳಂ ಖಿಪನ್ತೋ ಮಮಂ ಜಿನಾತಿ, ಅಹಮ್ಪಿ ಏವರೂಪಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿಯಂ ಪರಿಚಯಮಕಾಸಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ತಸ್ಸ ಪಿತಾ ಸಕಟಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ದಾರೂನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ತಮ್ಪಿ ದಾರಕಂ ಆದಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಟವಿಯಂ ದಾರೂನಂ ಸಕಟಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ಬಹಿನಗರೇ ಸುಸಾನಸಾಮನ್ತೇ ಉದಕಫಾಸುಕಟ್ಠಾನೇ ಗೋಣೇ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಭತ್ತವಿಸ್ಸಗ್ಗಮಕಾಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ತೇ ಗೋಣಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ನಗರಂ ಪವಿಸನ್ತೇನ ಗೋಗಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ನಗರಮೇವ ಪವಿಸಿಂಸು. ಸಾಕಟಿಕೋಪಿ ಗೋಣೇ ಅನುಬನ್ಧನ್ತೋ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಾಯಂ ಗೋಣೇ ದಿಸ್ವಾ ಆದಾಯ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೋ ದ್ವಾರಂ ನ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿ. ತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಅಸಮ್ಪತ್ತೇಯೇವ ದ್ವಾರಂ ಪಿಹಿತಂ.

ಅಥಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಏಕಕೋವ ರತ್ತಿಭಾಗೇ ಸಕಟಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮಿ. ರಾಜಗಹಂ ಪನ ಪಕತಿಯಾಪಿ ಅಮನುಸ್ಸಬಹುಲಂ. ಅಯಞ್ಚ ಸುಸಾನಸನ್ತಿಕೇ ನಿಪನ್ನೋ. ತತ್ಥ ನಂ ದ್ವೇ ಅಮನುಸ್ಸಾ ಪಸ್ಸಿಂಸು. ಏಕೋ ಸಾಸನಸ್ಸ ಪಟಿಕಣ್ಡಕೋ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ, ಏಕೋ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕೋ. ತೇಸು ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ಆಹ – ‘‘ಅಯಂ ನೋ ಭಕ್ಖೋ, ಇಮಂ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಇತರೋ ‘‘ಅಲಂ ಮಾ ತೇ ರುಚ್ಚೀ’’ತಿ ನಿವಾರೇತಿ. ಸೋ ತೇನ ನಿವಾರಿಯಮಾನೋಪಿ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ದಾರಕಂ ಪಾದೇಸು ಗಹೇತ್ವಾ ಆಕಡ್ಢಿ. ಸೋ ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿಯಾ ಪರಿಚಿತತ್ತಾ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ‘‘ನಮೋ ಬುದ್ಧಸ್ಸಾ’’ತಿ ಆಹ. ಅಮನುಸ್ಸೋ ಮಹಾಭಯಭೀತೋ ಪಟಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಇತರೋ ‘‘ಅಮ್ಹೇಹಿ ಅಕಿಚ್ಚಂ ಕತಂ, ದಣ್ಡಕಮ್ಮಂ ತಸ್ಸ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಂ ರಕ್ಖಮಾನೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಭೋಜನಪಾತಿಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಭೋಜನಂ ಆಹರಿ. ಅಥ ನಂ ಉಭೋಪಿ ತಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಭೋಜೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾನಿ ಅಕ್ಖರಾನಿ ರಾಜಾವ ಪಸ್ಸತು, ಮಾ ಅಞ್ಞೋ’’ತಿ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಪಕಾಸೇನ್ತಾ ಯಕ್ಖಾನುಭಾವೇನ ಭೋಜನಪಾತಿಯಂ ಅಕ್ಖರಾನಿ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಾತಿಂ ದಾರುಸಕಟೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಆರಕ್ಖಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು.

ಪುನದಿವಸೇ ‘‘ರಾಜಕುಲತೋ ಚೋರೇಹಿ ಭೋಜನಭಣ್ಡಂ ಅವಹಟ’’ನ್ತಿ ಕೋಲಾಹಲಂ ಕರೋನ್ತಾ ದ್ವಾರಾನಿ ಪಿದಹಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತಾ ತತ್ಥ ಅಪಸ್ಸನ್ತಾ ನಗರಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಓಲೋಕೇನ್ತಾ ದಾರುಸಕಟೇ ಸುವಣ್ಣಪಾತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಚೋರೋ’’ತಿ ತಂ ದಾರಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ದಸ್ಸೇಸುಂ. ರಾಜಾ ಅಕ್ಖರಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಏತಂ, ತಾತಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ನಾಹಂ, ದೇವ, ಜಾನಾಮಿ, ಮಾತಾಪಿತರೋ ಮೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ರತ್ತಿಂ ಭೋಜೇತ್ವಾ ರಕ್ಖಮಾನಾ ಅಟ್ಠಂಸು, ಅಹಮ್ಪಿ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಮಂ ರಕ್ಖನ್ತೀತಿ ನಿಬ್ಭಯೋವ ನಿದ್ದಂ ಉಪಗತೋ. ಏತ್ತಕಂ ಅಹಂ ಜಾನಾಮೀ’’ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋಪಿ ತಂ ಠಾನಂ ಆಗಮಂಸು. ರಾಜಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಞತ್ವಾ ತೇ ತಯೋಪಿ ಜನೇ ಆದಾಯ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿ ಏವ ರಕ್ಖಾ ಹೋತಿ, ಉದಾಹು ಧಮ್ಮಾನುಸ್ಸತಿಆದಯೋಪೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಅಥಸ್ಸ ಸತ್ಥಾ, ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ನ ಕೇವಲಂ ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿಯೇವ ರಕ್ಖಾ, ಯೇಸಂ ಪನ ಛಬ್ಬಿಧೇನ ಚಿತ್ತಂ ಸುಭಾವಿತಂ, ತೇಸಂ ಅಞ್ಞೇನ ರಕ್ಖಾವರಣೇನ ವಾ ಮನ್ತೋಸಧೇಹಿ ವಾ ಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಛ ಠಾನಾನಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

೨೯೬. ‘‘ಸುಪ್ಪಬುದ್ಧಂ ಪಬುಜ್ಝನ್ತಿ, ಸದಾ ಗೋತಮಸಾವಕಾ;

ಯೇಸಂ ದಿವಾ ಚ ರತ್ತೋ ಚ, ನಿಚ್ಚಂ ಬುದ್ಧಗತಾ ಸತಿ.

೨೯೭. ‘‘ಸುಪ್ಪಬುದ್ಧಂ ಪಬುಜ್ಝನ್ತಿ, ಸದಾ ಗೋತಮಸಾವಕಾ;

ಯೇಸಂ ದಿವಾ ಚ ರತ್ತೋ ಚ, ನಿಚ್ಚಂ ಧಮ್ಮಗತಾ ಸತಿ.

೨೯೮. ‘‘ಸುಪ್ಪಬುದ್ಧಂ ಪಬುಜ್ಝನ್ತಿ, ಸದಾ ಗೋತಮಸಾವಕಾ;

ಯೇಸಂ ದಿವಾ ಚ ರತ್ತೋ ಚ, ನಿಚ್ಚಂ ಸಙ್ಘಗತಾ ಸತಿ.

೨೯೯. ‘‘ಸುಪ್ಪಬುದ್ಧಂ ಪಬುಜ್ಝನ್ತಿ, ಸದಾ ಗೋತಮಸಾವಕಾ;

ಯೇಸಂ ದಿವಾ ಚ ರತ್ತೋ ಚ, ನಿಚ್ಚಂ ಕಾಯಗತಾ ಸತಿ.

೩೦೦. ‘‘ಸುಪ್ಪಬುದ್ಧಂ ಪಬುಜ್ಝನ್ತಿ, ಸದಾ ಗೋತಮಸಾವಕಾ;

ಯೇಸಂ ದಿವಾ ಚ ರತ್ತೋ ಚ, ಅಹಿಂಸಾಯ ರತೋ ಮನೋ.

೩೦೧. ‘‘ಸುಪ್ಪಬುದ್ಧಂ ಪಬುಜ್ಝನ್ತಿ, ಸದಾ ಗೋತಮಸಾವಕಾ;

ಯೇಸಂ ದಿವಾ ಚ ರತ್ತೋ ಚ, ಭಾವನಾಯ ರತೋ ಮನೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸುಪ್ಪಬುದ್ಧಂ ಪಬುಜ್ಝನ್ತೀತಿ ಬುದ್ಧಗತಂ ಸತಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸುಪನ್ತಾ, ಗಹೇತ್ವಾಯೇವ ಚ ಪಬುಜ್ಝನ್ತಾ ಸುಪ್ಪಬುದ್ಧಂ ಪಬುಜ್ಝನ್ತಿ ನಾಮ. ಸದಾ ಗೋತಮಸಾವಕಾತಿ ಗೋತಮಗೋತ್ತಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸವನನ್ತೇ ಜಾತತ್ತಾ ತಸ್ಸೇವ ಅನುಸಾಸನಿಯಾ ಸವನತಾಯ ಗೋತಮಸಾವಕಾ. ಬುದ್ಧಗತಾ ಸತೀತಿ ಯೇಸಂ ‘‘ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ’’ತಿಆದಿಪ್ಪಭೇದೇ ಬುದ್ಧಗುಣೇ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಾ ಸತಿ ನಿಚ್ಚಕಾಲಂ ಅತ್ಥಿ, ತೇ ಸದಾಪಿ ಸುಪ್ಪಬುದ್ಧಂ ಪಬುಜ್ಝನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಥಾ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಪನ ಏಕದಿವಸಂ ತೀಸು ಕಾಲೇಸು ದ್ವೀಸು ಕಾಲೇಸು ಏಕಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಕಾಲೇ ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿಂ ಮನಸಿ ಕರೋನ್ತಾ ಸುಪ್ಪಬುದ್ಧಂ ಪಬುಜ್ಝನ್ತಿಯೇವ ನಾಮ. ಧಮ್ಮಗತಾ ಸತೀತಿ ‘‘ಸ್ವಾಖಾತೋ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮೋ’’ತಿಆದಿಪ್ಪಭೇದೇ ಧಮ್ಮಗುಣೇ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಾ ಸತಿ. ಸಙ್ಘಗತಾ ಸತೀತಿ ‘‘ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ’’ತಿಆದಿಪ್ಪಭೇದೇ ಸಙ್ಘಗುಣೇ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಾ ಸತಿ. ಕಾಯಗತಾ ಸತೀತಿ ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಕಾರವಸೇನ ವಾ ನವಸಿವಥಿಕಾವಸೇನ ವಾ ಚತುಧಾತುವವತ್ಥಾನವಸೇನ ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತನೀಲಕಸಿಣಾದಿರೂಪಜ್ಝಾನವಸೇನ ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಾ ಸತಿ. ಅಹಿಂಸಾಯ ರತೋತಿ ‘‘ಸೋ ಕರುಣಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತೀ’’ತಿ (ವಿಭ. ೬೪೨) ಏವಂ ವುತ್ತಾಯ ಕರುಣಾಭಾವನಾಯ ರತೋ. ಭಾವನಾಯಾತಿ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಯ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಕರುಣಾಭಾವನಾಯ ವುತ್ತತ್ತಾ ಇಧ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಅವಸೇಸಾ ಭಾವನಾ ನಾಮ, ಇಧ ಪನ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾವ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ. ಸೇಸಂ ಪಠಮಗಾಥಾಯ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ದಾರಕೋ ಸದ್ಧಿಂ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ಪಚ್ಛಾ ಪನ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು, ಸಮ್ಪತ್ತಾನಮ್ಪಿ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ದಾರುಸಾಕಟಿಕಪುತ್ತವತ್ಥು ಪಞ್ಚಮಂ.