೪. ಲಕುಣ್ಡಕಭದ್ದಿಯತ್ಥೇರವತ್ಥು

ಮಾತರನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಲಕುಣ್ಡಕಭದ್ದಿಯತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಏಕದಿವಸಞ್ಹಿ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಆಗನ್ತುಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸತ್ಥಾರಂ ದಿವಾಟ್ಠಾನೇ ನಿಸಿನ್ನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಲಕುಣ್ಡಕಭದ್ದಿಯತ್ಥೇರೋ ಭಗವತೋ ಅವಿದೂರೇ ಅತಿಕ್ಕಮತಿ. ಸತ್ಥಾ ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಚಿತ್ತಾಚಾರಂ ಞತ್ವಾ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ಪಸ್ಸಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಮಾತಾಪಿತರೋ ಹನ್ತ್ವಾ ನಿದ್ದುಕ್ಖೋ ಹುತ್ವಾ ಯಾತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಸತ್ಥಾ ವದತೀ’’ತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಮುಖಾನಿ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಸಂಸಯಪಕ್ಖನ್ದೇಹಿ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಕಿಂ ನಾಮೇತಂ ವದೇಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ತೇಸಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೯೪. ‘‘ಮಾತರಂ ಪಿತರಂ ಹನ್ತ್ವಾ, ರಾಜಾನೋ ದ್ವೇ ಚ ಖತ್ತಿಯೇ;

ರಟ್ಠಂ ಸಾನುಚರಂ ಹನ್ತ್ವಾ, ಅನೀಘೋ ಯಾತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಸಾನುಚರನ್ತಿ ಆಯಸಾಧಕೇನ ಆಯುತ್ತಕೇನ ಸಹಿತಂ. ಏತ್ಥ ಹಿ ‘‘ತಣ್ಹಾ ಜನೇತಿ ಪುರಿಸ’’ನ್ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೧.೫೫-೫೭) ವಚನತೋ ತೀಸು ಭವೇಸು ಸತ್ತಾನಂ ಜನನತೋ ತಣ್ಹಾ ಮಾತಾ ನಾಮ. ‘‘ಅಹಂ ಅಸುಕಸ್ಸ ನಾಮ ರಞ್ಞೋ ವಾ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತಸ್ಸ ವಾ ಪುತ್ತೋ’’ತಿ ಪಿತರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅಸ್ಮಿಮಾನಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜನತೋ ಅಸ್ಮಿಮಾನೋ ಪಿತಾ ನಾಮ. ಲೋಕೋ ವಿಯ ರಾಜಾನಂ ಯಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬದಿಟ್ಠಿಗತಾನಿ ದ್ವೇ ಸಸ್ಸತುಚ್ಛೇದದಿಟ್ಠಿಯೋ ಭಜನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ದ್ವೇ ಸಸ್ಸತುಚ್ಛೇದದಿಟ್ಠಿಯೋ ದ್ವೇ ಖತ್ತಿಯರಾಜಾನೋ ನಾಮ. ದ್ವಾದಸಾಯತನಾನಿ ವಿತ್ಥತಟ್ಠೇನ ರಟ್ಠದಿಸತ್ತಾ ರಟ್ಠಂ ನಾಮ. ಆಯಸಾಧಕೋ ಆಯುತ್ತಕಪುರಿಸೋ ವಿಯ ತನ್ನಿಸ್ಸಿತೋ ನನ್ದಿರಾಗೋ ಅನುಚರೋ ನಾಮ. ಅನೀಘೋತಿ ನಿದ್ದುಕ್ಖೋ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತಿ ಖೀಣಾಸವೋ. ಏತೇಸಂ ತಣ್ಹಾದೀನಂ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಞಾಣಾಸಿನಾ ಹತತ್ತಾ ಖೀಣಾಸವೋ ನಿದ್ದುಕ್ಖೋ ಹುತ್ವಾ ಯಾತೀತಿ ಅಯಮೇತ್ಥತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸು.

ದುತಿಯಗಾಥಾಯಪಿ ವತ್ಥು ಪುರಿಮಸದಿಸಮೇವ. ತದಾ ಹಿ ಸತ್ಥಾ ಲಕುಣ್ಡಕಭದ್ದಿಯತ್ಥೇರಮೇವ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ತೇಸಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೯೫. ‘‘ಮಾತರಂ ಪಿತರಂ ಹನ್ತ್ವಾ, ರಾಜಾನೋ ದ್ವೇ ಚ ಸೋತ್ಥಿಯೇ;

ವೇಯಗ್ಘಪಞ್ಚಮಂ ಹನ್ತ್ವಾ, ಅನೀಘೋ ಯಾತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ದ್ವೇ ಚ ಸೋತ್ಥಿಯೇತಿ ದ್ವೇ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ. ಇಮಿಸ್ಸಾ ಗಾಥಾಯ ಸತ್ಥಾ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮಿಸ್ಸರತಾಯ ಚ ದೇಸನಾವಿಧಿಕುಸಲತಾಯ ಚ ಸಸ್ಸತುಚ್ಛೇದದಿಟ್ಠಿಯೋ ದ್ವೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಜಾನೋ ಚ ಕತ್ವಾ ಕಥೇಸಿ. ವೇಯಗ್ಘಪಞ್ಚಮನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಬ್ಯಗ್ಘಾನುಚರಿತೋ ಸಪ್ಪಟಿಭಯೋ ದುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಮಗ್ಗೋ ವೇಯಗ್ಘೋ ನಾಮ, ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾನೀವರಣಮ್ಪಿ ತೇನ ಸದಿಸತಾಯ ವೇಯಗ್ಘಂ ನಾಮ, ತಂ ಪಞ್ಚಮಂ ಅಸ್ಸಾತಿ ನೀವರಣಪಞ್ಚಕಂ ವೇಯಗ್ಘಪಞ್ಚಮಂ ನಾಮ. ಇದಞ್ಚ ವೇಯಗ್ಘಪಞ್ಚಮಂ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಞಾಣಾಸಿನಾ ನಿಸ್ಸೇಸಂ ಹನ್ತ್ವಾ ಅನೀಘೋವ ಯಾತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತಿ ಅಯಮೇತ್ಥತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಪುರಿಮಸದಿಸಮೇವಾತಿ.

ಲಕುಣ್ಡಕಭದ್ದಿಯತ್ಥೇರವತ್ಥು ಚತುತ್ಥಂ.