೫. ಪಧಾನಕಮ್ಮಿಕತಿಸ್ಸತ್ಥೇರವತ್ಥು

ಉಟ್ಠಾನಕಾಲಮ್ಹೀತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಪಧಾನಕಮ್ಮಿಕತಿಸ್ಸತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸಾವತ್ಥಿವಾಸಿನೋ ಕಿರ ಪಞ್ಚಸತಾ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಂ ಅಗಮಂಸು. ತೇಸು ಏಕೋ ತತ್ಥೇವ ಓಹೀಯಿ. ಅವಸೇಸಾ ಅರಞ್ಞೇ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ‘‘ಪಟಿಲದ್ಧಗುಣಂ ಸತ್ಥು ಆರೋಚೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಪುನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಅಗಮಂಸು. ತೇ ಸಾವತ್ಥಿತೋ ಯೋಜನಮತ್ತೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಗಾಮಕೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಏಕೋ ಉಪಾಸಕೋ ಯಾಗುಭತ್ತಾದೀಹಿ ಪತಿಮಾನೇತ್ವಾ ಅನುಮೋದನಂ ಸುತ್ವಾ ಪುನದಿವಸತ್ಥಾಯಪಿ ನಿಮನ್ತೇಸಿ. ತೇ ತದಹೇವ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಪಟಿಸಾಮೇತ್ವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅತಿವಿಯ ತುಟ್ಠಿಂ ಪವೇದಯಮಾನೋ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಅಕಾಸಿ.

ಅಥ ನೇಸಂ ತತ್ಥ ಓಹೀನೋ ಸಹಾಯಕಭಿಕ್ಖು ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸತ್ಥು ಇಮೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಮುಖಂ ನಪ್ಪಹೋತಿ, ಮಯ್ಹಂ ಪನ ಮಗ್ಗಫಲಾಭಾವೇನ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ನ ಕಥೇತಿ, ಅಜ್ಜೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತೇಪಿ ಭಿಕ್ಖೂ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಯಂ ಆಗಮನಮಗ್ಗೇ ಏಕೇನ ಉಪಾಸಕೇನ ಸ್ವಾತನಾಯ ನಿಮನ್ತಿತಾ, ತತ್ಥ ಪಾತೋವ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸತ್ಥಾರಂ ಅಪಲೋಕೇಸುಂ. ಅಥ ನೇಸಂ ಸಹಾಯಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಚಙ್ಕಮನ್ತೋ ನಿದ್ದಾವಸೇನ ಚಙ್ಕಮಕೋಟಿಯಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪಾಸಾಣಫಲಕೇ ಪತಿ, ಊರುಟ್ಠಿ ಭಿಜ್ಜಿ. ಸೋ ಮಹಾಸದ್ದೇನ ವಿರವಿ. ತಸ್ಸ ತೇ ಸಹಾಯಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸದ್ದಂ ಸಞ್ಜಾನಿತ್ವಾ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಉಪಧಾವಿಂಸು. ತೇಸಂ ದೀಪಂ ಜಾಲೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋನ್ತಾನಂಯೇವ ಅರುಣೋ ಉಟ್ಠಹಿ, ತೇ ತಂ ಗಾಮಂ ಗನ್ತುಂ ಓಕಾಸಂ ನ ಲಭಿಂಸು. ಅಥ ನೇ ಸತ್ಥಾ ಆಹ – ‘‘ಕಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಗಾಮಂ ನ ಗಮಿತ್ಥಾ’’ತಿ. ತೇ ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಸ ಇದಾನೇವ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಲಾಭನ್ತರಾಯಂ ಕರೋತಿ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಅಕಾಸಿಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ –

‘‘ಯೋ ಪುಬ್ಬೇ ಕರಣೀಯಾನಿ, ಪಚ್ಛಾ ಸೋ ಕಾತುಮಿಚ್ಛತಿ;

ವರುಣಕಟ್ಠಭಞ್ಜೋವ, ಸ ಪಚ್ಛಾ ಮನುತಪ್ಪತೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೧.೭೧) –

ಜಾತಕಂ ವಿತ್ಥಾರೇಸಿ. ತದಾ ಕಿರ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಞ್ಚಸತಾ ಮಾಣವಕಾ ಅಹೇಸುಂ, ಕುಸೀತಮಾಣವಕೋ ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಅಹೋಸಿ, ಆಚರಿಯೋ ಪನ ತಥಾಗತೋವ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ, ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋ ಹಿ ಉಟ್ಠಾನಕಾಲೇ ಉಟ್ಠಾನಂ ನ ಕರೋತಿ, ಸಂಸನ್ನಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಹೋತಿ, ಕುಸೀತೋ ಸೋ ಝಾನಾದಿಭೇದಂ ವಿಸೇಸಂ ನಾಧಿಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೮೦. ‘‘ಉಟ್ಠಾನಕಾಲಮ್ಹಿ ಅನುಟ್ಠಹಾನೋ,

ಯುವಾ ಬಲೀ ಆಲಸಿಯಂ ಉಪೇತೋ;

ಸಂಸನ್ನಸಙ್ಕಪ್ಪಮನೋ ಕುಸೀತೋ,

ಪಞ್ಞಾಯ ಮಗ್ಗಂ ಅಲಸೋ ನ ವಿನ್ದತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಅನುಟ್ಠಹಾನೋತಿ ಅನುಟ್ಠಹನ್ತೋ ಅವಾಯಮನ್ತೋ. ಯುವಾ ಬಲೀತಿ ಪಠಮಯೋಬ್ಬನೇ ಠಿತೋ ಬಲಸಮ್ಪನ್ನೋಪಿ ಹುತ್ವಾ ಅಲಸಭಾವೇನ ಉಪೇತೋ ಹೋತಿ, ಭುತ್ವಾ ಸಯತಿ. ಸಂಸನ್ನಸಙ್ಕಪ್ಪಮನೋತಿ ತೀಹಿ ಮಿಚ್ಛಾವಿತಕ್ಕೇಹಿ ಸುಟ್ಠು ಅವಸನ್ನಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪಚಿತ್ತೋ. ಕುಸೀತೋತಿ ನಿಬ್ಬೀರಿಯೋ. ಅಲಸೋತಿ ಮಹಾಅಲಸೋ ಪಞ್ಞಾಯ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ನ ವಿನ್ದತಿ, ನ ಪಟಿಲಭತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ಪಧಾನಕಮ್ಮಿಕತಿಸ್ಸತ್ಥೇರವತ್ಥು ಪಞ್ಚಮಂ.