೧. ಪಞ್ಚಸತಭಿಕ್ಖುವತ್ಥು

ಮಗ್ಗಾನಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಪಞ್ಚಸತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ತೇ ಕಿರ ಸತ್ಥರಿ ಜನಪದಚಾರಿಕಂ ಚರಿತ್ವಾ ಪುನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಆಗತೇ ಉಪಟ್ಠಾನಸಾಲಾಯ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ‘‘ಅಸುಕಗಾಮತೋ ಅಸುಕಗಾಮಸ್ಸ ಮಗ್ಗೋ ಸಮೋ, ಅಸುಕಗಾಮಸ್ಸ ಮಗ್ಗೋ ವಿಸಮೋ, ಸಸಕ್ಖರೋ, ಅಸಕ್ಖರೋ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಅತ್ತನೋ ವಿಚರಿತಮಗ್ಗಂ ಆರಬ್ಭ ಮಗ್ಗಕಥಂ ಕಥೇಸುಂ. ಸತ್ಥಾ ತೇಸಂ ಅರಹತ್ತಸ್ಸೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ದಿಸ್ವಾ ತಂ ಠಾನಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಯಂ ಬಾಹಿರಕಮಗ್ಗೋ, ಭಿಕ್ಖುನಾ ನಾಮ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಏವಞ್ಹಿ ಕರೋನ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ಬದುಕ್ಖಾ ಪಮುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೨೭೩. ‘‘ಮಗ್ಗಾನಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಸೇಟ್ಠೋ, ಸಚ್ಚಾನಂ ಚತುರೋ ಪದಾ;

ವಿರಾಗೋ ಸೇಟ್ಠೋ ಧಮ್ಮಾನಂ, ದ್ವಿಪದಾನಞ್ಚ ಚಕ್ಖುಮಾ.

೨೭೪. ‘‘ಏಸೇವ ಮಗ್ಗೋ ನತ್ಥಞ್ಞೋ, ದಸ್ಸನಸ್ಸ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ;

ಏತಞ್ಹಿ ತುಮ್ಹೇ ಪಟಿಪಜ್ಜಥ, ಮಾರಸ್ಸೇತಂ ಪಮೋಹನಂ.

೨೭೫. ‘‘ಏತಞ್ಹಿ ತುಮ್ಹೇ ಪಟಿಪನ್ನಾ, ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸಥ;

ಅಕ್ಖಾತೋ ವೋ ಮಯಾ ಮಗ್ಗೋ, ಅಞ್ಞಾಯ ಸಲ್ಲಕನ್ತನಂ.

೨೭೬. ‘‘ತುಮ್ಹೇಹಿ ಕಿಚ್ಚಮಾತಪ್ಪಂ, ಅಕ್ಖಾತಾರೋ ತಥಾಗತಾ;

ಪಟಿಪನ್ನಾ ಪಮೋಕ್ಖನ್ತಿ, ಝಾಯಿನೋ ಮಾರಬನ್ಧನಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಮಗ್ಗಾನಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋತಿ ಜಙ್ಘಮಗ್ಗಾದಯೋ ವಾ ಹೋನ್ತು ದ್ವಾಸಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಮಗ್ಗಾ ವಾ, ತೇಸಂ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಮಗ್ಗಾನಂ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಆದೀಹಿ ಅಟ್ಠಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಆದೀನಂ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಪಹಾನಂ ಕರೋನ್ತೋ ನಿರೋಧಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ ಚತೂಸುಪಿ ಸಚ್ಚೇಸು ದುಕ್ಖಪರಿಜಾನನಾದಿಕಿಚ್ಚಂ ಸಾಧಯಮಾನೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ಸೇಟ್ಠೋ ಉತ್ತಮೋ. ಸಚ್ಚಾನಂ ಚತುರೋ ಪದಾತಿ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಭಣೇ ನ ಕುಜ್ಝೇಯ್ಯಾ’’ತಿ (ಧ. ಪ. ೨೨೪) ಆಗತಂ ವಚೀಸಚ್ಚಂ ವಾ ಹೋತು, ‘‘ಸಚ್ಚೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಚ್ಚೋ ಖತ್ತಿಯೋ’’ತಿಆದಿಭೇದಂ ಸಮ್ಮುತಿಸಚ್ಚಂ ವಾ ‘‘ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞ’’ನ್ತಿ (ಧ. ಸ. ೧೧೪೪; ಮ. ನಿ. ೨.೧೮೭-೧೮೮) ದಿಟ್ಠಿಸಚ್ಚಂ ವಾ ‘‘ದುಕ್ಖಂ ಅರಿಯಸಚ್ಚ’’ನ್ತಿಆದಿಭೇದಂ ಪರಮತ್ಥಸಚ್ಚಂ ವಾ ಹೋತು, ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಇಮೇಸಂ ಸಚ್ಚಾನಂ ಪರಿಜಾನಿತಬ್ಬಟ್ಠೇನ ಸಚ್ಛಿಕಾತಬ್ಬಟ್ಠೇನ ಪಹಾತಬ್ಬಟ್ಠೇನ ಭಾವೇತಬ್ಬಟ್ಠೇನ ಏಕಪಟಿವೇಧಟ್ಠೇನ ಚ ತಥಪಟಿವೇಧಟ್ಠೇನ ಚ ದುಕ್ಖಂ ಅರಿಯಸಚ್ಚನ್ತಿಆದಯೋ ಚತುರೋ ಪದಾ ಸೇಟ್ಠಾ ನಾಮ. ವಿರಾಗೋ ಸೇಟ್ಠೋ ಧಮ್ಮಾನನ್ತಿ ‘‘ಯಾವತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಸಙ್ಖತಾ ವಾ ಅಸಙ್ಖತಾ ವಾ, ವಿರಾಗೋ ತೇಸಂ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತೀ’’ತಿ (ಇತಿವು. ೯೦; ಅ. ನಿ. ೪.೩೪) ವಚನತೋ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ ನಿಬ್ಬಾನಸಙ್ಖಾತೋ ವಿರಾಗೋ ಸೇಟ್ಠೋ. ದ್ವಿಪದಾನಞ್ಚ ಚಕ್ಖುಮಾತಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ದೇವಮನುಸ್ಸಾದಿಭೇದಾನಂ ದ್ವಿಪದಾನಂ ಪಞ್ಚಹಿ ಚಕ್ಖೂಹಿ ಚಕ್ಖುಮಾ ತಥಾಗತೋವ ಸೇಟ್ಠೋ. ಚ-ಸದ್ದೋ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡನತ್ಥೋ, ಅರೂಪಧಮ್ಮೇ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತಿ. ತಸ್ಮಾ ಅರೂಪಧಮ್ಮಾನಮ್ಪಿ ತಥಾಗತೋ ಸೇಟ್ಠೋ ಉತ್ತಮೋ.

ದಸ್ಸನಸ್ಸ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾತಿ ಮಗ್ಗಫಲದಸ್ಸನಸ್ಸ ವಿಸುದ್ಧತ್ಥಂ ಯೋ ಮಯಾ ‘‘ಸೇಟ್ಠೋ’’ತಿ ವುತ್ತೋ, ಏಸೋವ ಮಗ್ಗೋ, ನತ್ಥಞ್ಞೋ. ಏತಞ್ಹಿ ತುಮ್ಹೇತಿ ತಸ್ಮಾ ತುಮ್ಹೇ ಏತಮೇವ ಪಟಿಪಜ್ಜಥ. ಮಾರಸ್ಸೇತಂ ಪಮೋಹನನ್ತಿ ಏತಂ ಮಾರಮೋಹನಂ ಮಾರಮನ್ಥನನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತನ್ತಿ ಸಕಲಸ್ಸಪಿ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅನ್ತಂ ಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಕರಿಸ್ಸಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಞ್ಞಾಯ ಸಲ್ಲಕನ್ತನನ್ತಿ ರಾಗಸಲ್ಲಾದೀನಂ ಕನ್ತನಂ ನಿಮ್ಮಥನಂ ಅಬ್ಬೂಹಣಂ ಏತಂ ಮಗ್ಗಂ, ಮಯಾ ವಿನಾ ಅನುಸ್ಸವಾದೀಹಿ ಅತ್ತಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ಞತ್ವಾವ ಅಯಂ ಮಗ್ಗೋ ಅಕ್ಖಾತೋ, ಇದಾನಿ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಆತಾಪನೇನ ‘‘ಆತಪ್ಪ’’ನ್ತಿ ಸಙ್ಖಂ ಗತಂ ತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮತ್ಥಾಯ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನವೀರಿಯಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಕರಣೀಯಂ. ಕೇವಲಞ್ಹಿ ಅಕ್ಖಾತಾರೋವ ತಥಾಗತಾ. ತಸ್ಮಾ ತೇಹಿ ಅಕ್ಖಾತವಸೇನ ಯೇ ಪಟಿಪನ್ನಾ ದ್ವೀಹಿ ಝಾನೇಹಿ ಝಾಯಿನೋ, ತೇ ತೇಭೂಮಕವಟ್ಟಸಙ್ಖಾತಾ ಮಾರಬನ್ಧನಾ ಪಮೋಕ್ಖನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸು, ಸಮ್ಪತ್ತಾನಮ್ಪಿ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಪಞ್ಚಸತಭಿಕ್ಖುವತ್ಥು ಪಠಮಂ.