೫. ಏಕಉಪಾಸಕವತ್ಥು

ಜಿಘಚ್ಛಾತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಆಳವಿಯಂ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ಉಪಾಸಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಏಕಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ದಿವಸೇ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ಗನ್ಧಕುಟಿಯಂ ನಿಸಿನ್ನೋವ ಪಚ್ಚೂಸಕಾಲೇ ಲೋಕಂ ವೋಲೋಕೇನ್ತೋ ಆಳವಿಯಂ ಏಕಂ ದುಗ್ಗತಮನುಸ್ಸಂ ದಿಸ್ವಾ ತಸ್ಸೂಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಞತ್ವಾ ಪಞ್ಚಸತಭಿಕ್ಖುಪರಿವಾರೋ ಆಳವಿಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಆಳವಿವಾಸಿನೋ ಸತ್ಥಾರಂ ನಿಮನ್ತಯಿಂಸು. ಸೋಪಿ ದುಗ್ಗತಮನುಸ್ಸೋ ‘‘ಸತ್ಥಾ ಕಿರ ಆಗತೋ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಸೋಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮನಂ ಅಕಾಸಿ. ತಂದಿವಸಮೇವ ಚಸ್ಸ ಏಕೋ ಗೋಣೋ ಪಲಾಯಿ. ಸೋ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಗೋಣಂ ಪರಿಯೇಸಿಸ್ಸಾಮಿ, ಉದಾಹು ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಗೋಣಂ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಧಮ್ಮಂ ಸೋಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಾತೋವ ಗೇಹಾ ನಿಕ್ಖಮಿ. ಆಳವಿವಾಸಿನೋಪಿ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಪರಿವಿಸಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದನತ್ಥಾಯ ಪತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅಹಂ ತಿಂಸಯೋಜನಮಗ್ಗಂ ಆಗತೋ, ಸೋ ಗೋಣಂ ಪರಿಯೇಸಿತುಂ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಟ್ಠೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಆಗತೇಯೇವ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ.

ಸೋಪಿ ಮನುಸ್ಸೋ ದಿವಾ ಗೋಣಂ ದಿಸ್ವಾ ಗೋಗಣೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ‘‘ಸಚೇಪಿ ಅಞ್ಞಂ ನತ್ಥಿ, ಸತ್ಥು ವನ್ದನಮತ್ತಮ್ಪಿ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಜಿಘಚ್ಛಾಪೀಳಿತೋಪಿ ಗೇಹಂ ಗಮನಾಯ ಮನಂ ಅಕತ್ವಾ ವೇಗೇನ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಠಿತಕಾಲೇ ದಾನವೇಯ್ಯಾವಟಿಕಂ ಆಹ – ‘‘ಅತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅತಿರಿತ್ತಭತ್ತ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಭನ್ತೇ, ಸಬ್ಬಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ. ತೇನ ಹಿ ‘‘ಇಮಂ ಪರಿವಿಸಾಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ಸತ್ಥಾರಾ ವುತ್ತಟ್ಠಾನೇಯೇವ ತಂ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಯಾಗುಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯೇಹಿ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಪರಿವಿಸಿ. ಸೋ ಭುತ್ತಭತ್ತೋ ಮುಖಂ ವಿಕ್ಖಾಲೇಸಿ. ಠಪೇತ್ವಾ ಕಿರ ಇಮಂ ಠಾನಂ ತೀಸು ಪಿಟಕೇಸು ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗತಾಗತಸ್ಸ ಭತ್ತವಿಚಾರಣಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ತಸ್ಸ ಪಸ್ಸದ್ಧದರಥಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಏಕಗ್ಗಂ ಅಹೋಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಸತ್ಥಾ ಅನುಪುಬ್ಬಿಂ ಕಥಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇಸಿ. ಸೋ ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ಸತ್ಥಾಪಿ ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಮಹಾಜನೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಅನುಗನ್ತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿ.

ಭಿಕ್ಖೂ ಸತ್ಥಾರಾ ಸದ್ಧಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾಯೇವ ಉಜ್ಝಾಯಿಂಸು – ‘‘ಪಸ್ಸಥಾವುಸೋ, ಸತ್ಥು ಕಮ್ಮಂ, ಅಞ್ಞೇಸು ದಿವಸೇಸು ಏವರೂಪಂ ನತ್ಥಿ, ಅಜ್ಜ ಪನೇಕಂ ಮನುಸ್ಸಂ ದಿಸ್ವಾವ ಯಾಗುಆದೀನಿ ವಿಚಾರೇತ್ವಾ ದಾಪೇಸೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಠಿತಕೋವ ‘‘ಕಿಂ ಕಥೇಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಮತ್ಥಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಆಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಹಂ ತಿಂಸಯೋಜನಂ ಕನ್ತಾರಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ತಸ್ಸ ಉಪಾಸಕಸ್ಸೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಆಗತೋ, ಸೋ ಅತಿವಿಯ ಜಿಘಚ್ಛಿತೋ, ಪಾತೋವ ಪಟ್ಠಾಯ ಗೋಣಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತೋ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಚರಿ. ‘ಜಿಘಚ್ಛದುಕ್ಖೇನ ಧಮ್ಮೇ ದೇಸಿಯಮಾನೇಪಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಏವಂ ಅಕಾಸಿಂ, ಜಿಘಚ್ಛಾರೋಗಸದಿಸೋ ರೋಗೋ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೨೦೩. ‘‘ಜಿಘಚ್ಛಾಪರಮಾ ರೋಗಾ, ಸಙ್ಖಾರಪರಮಾ ದುಖಾ;

ಏತಂ ಞತ್ವಾ ಯಥಾಭೂತಂ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಮಂ ಸುಖ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಜಿಘಚ್ಛಾಪರಮಾ ರೋಗಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಅಞ್ಞೋ ರೋಗೋ ಸಕಿಂ ತಿಕಿಚ್ಛಿತೋ ವಿನಸ್ಸತಿ ವಾ ತದಙ್ಗವಸೇನ ವಾ ಪಹೀಯತಿ, ಜಿಘಚ್ಛಾ ಪನ ನಿಚ್ಚಕಾಲಂ ತಿಕಿಚ್ಛಿತಬ್ಬಾಯೇವಾತಿ ಸೇಸರೋಗಾನಂ ಅಯಂ ಪರಮಾ ನಾಮ. ಸಙ್ಖಾರಾತಿ ಪಞ್ಚ ಖನ್ಧಾ. ಏತಂ ಞತ್ವಾತಿ ಜಿಘಚ್ಛಾಸಮೋ ರೋಗೋ ನತ್ಥಿ, ಖನ್ಧಪರಿಹರಣಸಮಂ ದುಕ್ಖಂ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ಏತಮತ್ಥಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಞತ್ವಾ ಪಣ್ಡಿತೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಚ್ಛಿ ಕರೋತಿ. ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಮಂ ಸುಖನ್ತಿ ತಞ್ಹಿ ಸಬ್ಬಸುಖಾನಂ ಪರಮಂ ಉತ್ತಮಂ ಸುಖನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ಏಕಉಪಾಸಕವತ್ಥು ಪಞ್ಚಮಂ.