೫. ಅನಭಿರತಭಿಕ್ಖುವತ್ಥು

ನ ಕಹಾಪಣವಸ್ಸೇನಾತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ಅನಭಿರತಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸೋ ಕಿರ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಲದ್ಧೂಪಸಮ್ಪದೋ ‘‘ಅಸುಕಟ್ಠಾನಂ ನಾಮ ಗನ್ತ್ವಾ ಉದ್ದೇಸಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ಉಪಜ್ಝಾಯೇನ ಪೇಸಿತೋ ತತ್ಥ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಪಿತುನೋ ರೋಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ಸೋ ಪುತ್ತಂ ದಟ್ಠುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಿತುಂ ಸಮತ್ಥಂ ಕಞ್ಚಿ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಪುತ್ತಸೋಕೇನ ವಿಪ್ಪಲಪನ್ತೋಯೇವ ಆಸನ್ನಮರಣೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ಮೇ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಚೀವರಮೂಲಂ ಕರೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ಕಹಾಪಣಸತಂ ಕನಿಟ್ಠಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ದತ್ವಾ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಸೋ ದಹರಸ್ಸ ಆಗತಕಾಲೇ ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಪತಿತ್ವಾ ಪವಟ್ಟೇನ್ತೋ ರೋದಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಪಿತಾ ತೇ ವಿಪ್ಪಲಪನ್ತೋವ ಕಾಲಕತೋ, ಮಯ್ಹಂ ಪನ ತೇನ ಕಹಾಪಣಸತಂ ಹತ್ಥೇ ಠಪಿತಂ, ತೇನ ಕಿಂ ಕರೋಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ದಹರೋ ‘‘ನ ಮೇ ಕಹಾಪಣೇಹಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಕಿಂ ಮೇ ಪರಕುಲೇಸು ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಜೀವಿತೇನ, ಸಕ್ಕಾ ತಂ ಕಹಾಪಣಸತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಜೀವಿತುಂ, ವಿಬ್ಭಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ಅನಭಿರತಿಯಾ ಪೀಳಿತೋ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಸಜ್ಝಾಯನಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೋ ಪಣ್ಡುರೋಗೀ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ನಂ ದಹರಸಾಮಣೇರಾ ‘‘ಕಿಂ ಇದ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾನಂ ಆಚಿಕ್ಖಿಂಸು. ಅಥ ನಂ ತೇ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ನೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ದಸ್ಸೇಸುಂ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ, ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಏವಮಕಾಸಿ, ಅತ್ಥಿ ಪನ ತೇ ಕೋಚಿ ಜೀವಿತಪಚ್ಚಯೋ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ತೇ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ? ‘‘ಕಹಾಪಣಸತಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ತೇನ ಹಿ ಕತ್ಥಚಿ ತಾವ ಸಕ್ಖರಾ ಆಹರ, ಗಣೇತ್ವಾ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮ ‘‘ಸಕ್ಕಾ ವಾ ತಾವತ್ತಕೇನ ಜೀವಿತುಂ, ನೋ ವಾ’’ತಿ. ಸೋ ಸಕ್ಖರಾ ಆಹರಿ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ಆಹ – ‘‘ಪರಿಭೋಗತ್ಥಾಯ ತಾವ ಪಣ್ಣಾಸಂ ಠಪೇಹಿ, ದ್ವಿನ್ನಂ ಗೋಣಾನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಚತುವೀಸತಿ, ಏತ್ತಕಂ ನಾಮ ಬೀಜತ್ಥಾಯ, ಯುಗನಙ್ಗಲತ್ಥಾಯ, ಕುದ್ದಾಲವಾಸಿಫರಸುಅತ್ಥಾಯಾ’’ತಿ ಏವಂ ಗಣಿಯಮಾನೇ ತಂ ಕಹಾಪಣಸತಂ ನಪ್ಪಹೋತಿ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಭಿಕ್ಖು ತವ ಕಹಾಪಣಾ ಅಪ್ಪಕಾ, ಕಥಂ ಏತೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ತಣ್ಹಂ ಪೂರೇಸ್ಸಸಿ, ಅತೀತೇ ಕಿರ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಜ್ಜಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಅಪ್ಫೋಟಿತಮತ್ತೇನ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಟ್ಠಾನೇ ಕಟಿಪ್ಪಮಾಣೇನ ರತನವಸ್ಸಂ ವಸ್ಸಾಪೇತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ಯಾವ ಛತ್ತಿಂಸ ಸಕ್ಕಾ ಚವನ್ತಿ, ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ದೇವರಜ್ಜಂ ಕಾರೇತ್ವಾಪಿ ಮರಣಕಾಲೇ ತಣ್ಹಂ ಅಪೂರೇತ್ವಾವ ಕಾಲಮಕಾಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಮನ್ಧಾತುಜಾತಕಂ (ಜಾ. ೧.೩.೨೨) ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ –

‘‘ಯಾವತಾ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಾ ಪರಿಹರನ್ತಿ, ದಿಸಾ ಭನ್ತಿ ವಿರೋಚನಾ;

ಸಬ್ಬೇವ ದಾಸಾ ಮನ್ಧಾತು, ಯೇ ಪಾಣಾ ಪಥವಿಸ್ಸಿತಾ’’ತಿ. –

ಇಮಿಸ್ಸಾ ಗಾಥಾಯ ಅನನ್ತರಾ ಇಮಾ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧೮೬. ‘‘ನ ಕಹಾಪಣವಸ್ಸೇನ, ತಿತ್ತಿ ಕಾಮೇಸು ವಿಜ್ಜತಿ;

ಅಪ್ಪಸ್ಸಾದಾ ದುಖಾ ಕಾಮಾ, ಇತಿ ವಿಞ್ಞಾಯ ಪಣ್ಡಿತೋ.

೧೮೭. ‘‘ಅಪಿ ದಿಬ್ಬೇಸು ಕಾಮೇಸು, ರತಿಂ ಸೋ ನಾಧಿಗಚ್ಛತಿ;

ತಣ್ಹಕ್ಖಯರತೋ ಹೋತಿ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸಾವಕೋ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಕಹಾಪಣವಸ್ಸೇನಾತಿ ಯಂ ಸೋ ಅಪ್ಫೋಟೇತ್ವಾ ಸತ್ತರತನವಸ್ಸಂ ವಸ್ಸಾಪೇಸಿ, ತಂ ಇಧ ಕಹಾಪಣವಸ್ಸನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ತೇನಪಿ ಹಿ ವತ್ಥುಕಾಮಕಿಲೇಸಕಾಮೇಸು ತಿತ್ತಿ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಏವಂ ದುಪ್ಪೂರಾ ಏಸಾ ತಣ್ಹಾ. ಅಪ್ಪಸ್ಸಾದಾತಿ ಸುಪಿನಸದಿಸತಾಯ ಪರಿತ್ತಸುಖಾ. ದುಖಾತಿ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಾದೀಸು ಆಗತದುಕ್ಖವಸೇನ ಪನ ಬಹುದುಕ್ಖಾವ. ಇತಿ ವಿಞ್ಞಾಯಾತಿ ಏವಮೇತೇ ಕಾಮೇ ಜಾನಿತ್ವಾ. ಅಪಿ ದಿಬ್ಬೇಸೂತಿ ಸಚೇ ಹಿ ದೇವಾನಂ ಉಪಕಪ್ಪನಕಕಾಮೇಹಿ ನಿಮನ್ತೇಯ್ಯಾಪಿ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಮಿದ್ಧಿ ವಿಯ ಏವಮ್ಪಿ ತೇಸು ಕಾಮೇಸು ರತಿಂ ನ ವಿನ್ದತಿಯೇವ. ತಣ್ಹಕ್ಖಯರತೋತಿ ಅರಹತ್ತೇ ಚೇವ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಚ ಅಭಿರತೋ ಹೋತಿ, ತಂ ಪತ್ಥಯಮಾನೋ ವಿಹರತಿ. ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸಾವಕೋತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ದೇಸಿತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಸವನೇನ ಜಾತೋ ಯೋಗಾವಚರಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ, ಸಮ್ಪತ್ತಪರಿಸಾಯಪಿ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಅಹೋಸೀತಿ.

ಅನಭಿರತಭಿಕ್ಖುವತ್ಥು ಪಞ್ಚಮಂ.