೧. ಮಾರಧೀತರವತ್ಥು

ಯಸ್ಸ ಜಿತನ್ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಬೋಧಿಮಣ್ಡೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಮಾರಧೀತರೋ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ. ದೇಸನಂ ಪನ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಪುನ ಕುರುರಟ್ಠೇ ಮಾಗಣ್ಡಿಯಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಕಥೇಸಿ.

ಕುರುರಟ್ಠೇ ಕಿರ ಮಾಗಣ್ಡಿಯಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಧೀತಾ ಮಾಗಣ್ಡಿಯಾಯೇವ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ ಉತ್ತಮರೂಪಧರಾ. ತಂ ಪತ್ಥಯಮಾನಾ ಅನೇಕಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಾ ಚೇವ ಖತ್ತಿಯಮಹಾಸಾಲಾ ಚ ‘‘ಧೀತರಂ ನೋ ದೇತೂ’’ತಿ ಮಾಗಣ್ಡಿಯಸ್ಸ ಪಹಿಣಿಂಸು. ಸೋಪಿ ‘‘ನ ತುಮ್ಹೇ ಮಯ್ಹಂ ಧೀತು ಅನುಚ್ಛವಿಕಾ’’ತಿ ಸಬ್ಬೇ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೇವ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಲೋಕಂ ವೋಲೋಕೇನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಞಾಣಜಾಲಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಪವಿಟ್ಠಂ ಮಾಗಣ್ಡಿಯಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಚ ತಿಣ್ಣಂ ಮಗ್ಗಫಲಾನಂ ಉಪನಿಸ್ಸಯಂ ಅದ್ದಸ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಪಿ ಬಹಿಗಾಮೇ ನಿಬದ್ಧಂ ಅಗ್ಗಿಂ ಪರಿಚರತಿ. ಸತ್ಥಾ ಪಾತೋವ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ತಂ ಠಾನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸತ್ಥು ರೂಪಸಿರಿಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಇಮಿನಾ ಸದಿಸೋ ಪುರಿಸೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಅಯಂ ಮಯ್ಹಂ ಧೀತು ಅನುಚ್ಛವಿಕೋ, ಇಮಸ್ಸ ಮೇ ಧೀತರಂ ದಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಆಹ – ‘‘ಸಮಣ, ಮಮ ಏಕಾ ಧೀತಾ ಅತ್ಥಿ, ಅಹಂ ತಸ್ಸಾ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ ಪುರಿಸಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ತಂ ನ ಕಸ್ಸಚಿ ಅದಾಸಿಂ, ತ್ವಂ ಪನಸ್ಸಾ ಅನುಚ್ಛವಿಕೋ, ಅಹಂ ತೇ ಧೀತರಂ ಪಾದಪರಿಚಾರಿಕಂ ಕತ್ವಾ ದಾತುಕಾಮೋ, ಯಾವ ನಂ ಆನೇಮಿ, ತಾವ ಇಧೇವ ತಿಟ್ಠಾಹೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ನೇವ ಅಭಿನನ್ದಿ, ನ ಪಟಿಕ್ಕೋಸಿ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಪಿ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂ ಆಹ – ‘‘ಭೋತಿ, ಅಜ್ಜ ಮೇ ಧೀತು ಅನುಚ್ಛವಿಕೋ ಪುರಿಸೋ ದಿಟ್ಠೋ, ತಸ್ಸ ನಂ ದಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಧೀತರಂ ಅಲಙ್ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಆದಾಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ತಂ ಠಾನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಮಹಾಜನೋಪಿ ಕುತೂಹಲಜಾತೋ ನಿಕ್ಖಮಿ. ಸತ್ಥಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ವುತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಅಟ್ಠತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪದಚೇತಿಯಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಬುದ್ಧಾನಂ ಕಿರ ಪದಚೇತಿಯಂ ‘‘ಇದಂ ಅಸುಕೋ ನಾಮ ಪಸ್ಸತೂ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಅಕ್ಕನ್ತಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಸೇಸಟ್ಠಾನೇ ತಂ ಪಸ್ಸನ್ತೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅತ್ತನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಗಚ್ಛಮಾನಾಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ‘‘ಕಹಂ ಸೋ’’ತಿ ಪುಟ್ಠೋ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠಾಹೀತಿ ತಂ ಅವಚ’’ನ್ತಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಪದವಲಞ್ಜಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇದಮಸ್ಸ ಪದ’’ನ್ತಿ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಸಾ ಲಕ್ಖಣಮನ್ತಕುಸಲತಾಯ ‘‘ನ ಇದಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕಾಮಭೋಗಿನೋ ಪದ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ, ‘‘ಭೋತಿ, ತ್ವಂ ಉದಕಪಾತಿಮ್ಹಿ ಸುಸುಮಾರಂ ಪಸ್ಸಸಿ, ಮಯಾ ಸೋ ಸಮಣೋ ದಿಟ್ಠೋ ‘ಧೀತರಂ ತೇ ದಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ವುತ್ತೋ, ತೇನಾಪಿ ಅಧಿವಾಸಿತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ತ್ವಂ ಏವಂ ವದೇಸಿ, ಇದಂ ಪನ ನಿಕ್ಕಿಲೇಸಸ್ಸೇವ ಪದ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

‘‘ರತ್ತಸ್ಸ ಹಿ ಉಕ್ಕುಟಿಕಂ ಪದಂ ಭವೇ,

ದುಟ್ಠಸ್ಸ ಹೋತಿ ಸಹಸಾನುಪೀಳಿತಂ;

ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ಹೋತಿ ಅವಕಡ್ಢಿತಂ ಪದಂ,

ವಿವಟ್ಟಚ್ಛದಸ್ಸ ಇದಮೀದಿಸಂ ಪದ’’ನ್ತಿ. (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೧.೪೫; ಅ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೧.೧.೨೬೦-೨೬೧; ಧ. ಪ. ಅಟ್ಠ. ೧.ಸಾಮಾವತೀವತ್ಥು);

ಅಥ ನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ‘‘ಭೋತಿ, ಮಾ ವಿರವಿ, ತುಣ್ಹೀಭೂತಾವ ಏಹೀ’’ತಿ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಸೋ ಪುರಿಸೋ’’ತಿ ತಸ್ಸಾ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ‘‘ಸಮಣ, ಧೀತರಂ ತೇ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ನ ಮೇ ತವ ಧೀತಾಯ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ, ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕಂ ತೇ ಕಾರಣಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮಿ, ಸುಣಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಕಥೇಹಿ, ಭೋ ಸಮಣ, ಸುಣಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಅಭಿನಿಕ್ಖಮನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅತೀತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇಸಿ.

ತತ್ರಾಯಂ ಸಙ್ಖೇಪಕಥಾ – ಮಹಾಸತ್ತೋ ರಜ್ಜಸಿರಿಂ ಪಹಾಯ ಕಣ್ಟಕಂ ಆರುಯ್ಹ ಛನ್ನಸಹಾಯೋ ಅಭಿನಿಕ್ಖಮನ್ತೋ ನಗರದ್ವಾರೇ ಠಿತೇನ ಮಾರೇನ ‘‘ಸಿದ್ಧತ್ಥ, ನಿವತ್ತ, ಇತೋ ತೇ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಚಕ್ಕರತನಂ ಪಾತುಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ಅಹಮೇತಂ, ಮಾರ, ಜಾನಾಮಿ, ನ ಮೇ ತೇನತ್ಥೋ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ಕಿಮತ್ಥಾಯ ನಿಕ್ಖಮಸೀತಿ? ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣತ್ಥಾಯಾತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಸಚೇ ಅಜ್ಜತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದೀನಂ ಏಕಮ್ಪಿ ವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇಸ್ಸಸಿ, ಜಾನಿಸ್ಸಾಮಿ ತೇ ಕತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಸೋ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಓತಾರಾಪೇಕ್ಖೋ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಅನುಬನ್ಧಿ.

ಸತ್ಥಾಪಿ ಛಬ್ಬಸ್ಸಾನಿ ದುಕ್ಕರಕಾರಿಕಂ ಚರಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚತ್ತಪುರಿಸಕಾರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಬೋಧಿಮೂಲೇ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ವಿಮುತ್ತಿಸುಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದಯಮಾನೋ ಪಞ್ಚಮಸತ್ತಾಹೇ ಅಜಪಾಲನಿಗ್ರೋಧಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮಾರೋ ‘‘ಅಹಂ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಅನುಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಓತಾರಾಪೇಕ್ಖೋಪಿ ಇಮಸ್ಸ ಕಿಞ್ಚಿ ಖಲಿತಂ ನಾದ್ದಸಂ, ಅತಿಕ್ಕನ್ತೋ ಇದಾನಿ ಏಸ ಮಮ ವಿಸಯ’’ನ್ತಿ ದೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತೋ ಮಹಾಮಗ್ಗೇ ನಿಸೀದಿ. ಅಥಸ್ಸ ತಣ್ಹಾ ಅರತೀ ರಗಾತಿ ಇಮಾ ತಿಸ್ಸೋ ಧೀತರೋ ‘‘ಪಿತಾ ನೋ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಕಹಂ ನು ಖೋ ಏತರಹೀ’’ತಿ ಓಲೋಕಯಮಾನಾ ತಂ ತಥಾ ನಿಸಿನ್ನಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಕಸ್ಮಾ, ತಾತ, ದುಕ್ಖೀ ದುಮ್ಮನೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಸೋ ತಾಸಂ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಅಥ ನಂ ತಾ ಆಹಂಸು – ‘‘ತಾತ, ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿ, ಮಯಂ ತಂ ಅತ್ತನೋ ವಸೇ ಕತ್ವಾ ಆನೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ನ ಸಕ್ಕಾ ಅಮ್ಮಾ, ಏಸ ಕೇನಚಿ ವಸೇ ಕಾತುನ್ತಿ. ‘‘ತಾತ, ಮಯಂ ಇತ್ಥಿಯೋ ನಾಮ ಇದಾನೇವ ನಂ ರಾಗಪಾಸಾದೀಹಿ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಆನೇಸ್ಸಾಮ, ತುಮ್ಹೇ ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಪಾದೇ ತೇ, ಸಮಣ, ಪರಿಚಾರೇಮಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಸತ್ಥಾ ನೇವ ತಾಸಂ ವಚನಂ ಮನಸಾಕಾಸಿ, ನ ಅಕ್ಖೀನಿ ಉಮ್ಮೀಲೇತ್ವಾ ಓಲೋಕೇಸಿ.

ಪುನ ಮಾರಧೀತರೋ ‘‘ಉಚ್ಚಾವಚಾ ಖೋ ಪುರಿಸಾನಂ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಾ, ಕೇಸಞ್ಚಿ ಕುಮಾರಿಕಾಸು ಪೇಮಂ ಹೋತಿ, ಕೇಸಞ್ಚಿ ಪಠಮವಯೇ ಠಿತಾಸು, ಕೇಸಞ್ಚಿ ಮಜ್ಝಿಮವಯೇ ಠಿತಾಸು, ಕೇಸಞ್ಚಿ ಪಚ್ಛಿಮವಯೇ ಠಿತಾಸು, ನಾನಪ್ಪಕಾರೇಹಿ ತಂ ಪಲೋಭೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಏಕೇಕಾ ಕುಮಾರಿಕವಣ್ಣಾದಿವಸೇನ ಸತಂ ಸತಂ ಅತ್ತಭಾವೇ ಅಭಿನಿಮ್ಮಿನಿತ್ವಾ ಕುಮಾರಿಯೋ, ಅವಿಜಾತಾ, ಸಕಿಂ ವಿಜಾತಾ, ದುವಿಜಾತಾ, ಮಜ್ಝಿಮಿತ್ಥಿಯೋ, ಮಹಲ್ಲಕಿತ್ಥಿಯೋ ಚ ಹುತ್ವಾ ಛಕ್ಖತ್ತುಂ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಪಾದೇ ತೇ, ಸಮಣ, ಪರಿಚಾರೇಮಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ತಮ್ಪಿ ಭಗವಾ ನ ಮನಸಾಕಾಸಿ ಯಥಾ ತಂ ಅನುತ್ತರೇ ಉಪಧಿಸಙ್ಖಯೇ ವಿಮುತ್ತೋತಿ. ಅಥ ಸತ್ಥಾ ಏತ್ತಕೇನಪಿ ತಾ ಅನುಗಚ್ಛನ್ತಿಯೋ ‘‘ಅಪೇಥ, ಕಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಏವಂ ವಾಯಮಥ, ಏವರೂಪಂ ನಾಮ ವೀತರಾಗಾನಂ ಪುರತೋ ಕಾತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ. ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪನ ರಾಗಾದಯೋ ಪಹೀನಾ. ಕೇನ ತಂ ಕಾರಣೇನ ಅತ್ತನೋ ವಸಂ ನೇಸ್ಸಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

೧೭೯. ‘‘ಯಸ್ಸ ಜಿತಂ ನಾವಜೀಯತಿ,

ಜಿತಂ ಯಸ್ಸ ನೋಯಾತಿ ಕೋಚಿ ಲೋಕೇ;

ತಂ ಬುದ್ಧಮನನ್ತಗೋಚರಂ,

ಅಪದಂ ಕೇನ ಪದೇನ ನೇಸ್ಸಥ.

೧೮೦. ‘‘ಯಸ್ಸ ಜಾಲಿನೀ ವಿಸತ್ತಿಕಾ,

ತಣ್ಹಾ ನತ್ಥಿ ಕುಹಿಞ್ಚಿ ನೇತವೇ;

ತಂ ಬುದ್ಧಮನನ್ತಗೋಚರಂ,

ಅಪದಂ ಕೇನ ಪದೇನ ನೇಸ್ಸಥಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಯಸ್ಸ ಜಿತಂ ನಾವಜೀಯತೀತಿ ಯಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ತೇನ ತೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಜಿತಂ ರಾಗಾದಿಕಿಲೇಸಜಾತಂ ಪುನ ಅಸಮುದಾಚರಣತೋ ನಾವಜೀಯತಿ, ದುಜ್ಜಿತಂ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ. ನೋಯಾತೀತಿ ನ ಉಯ್ಯಾತಿ, ಯಸ್ಸ ಜಿತಂ ಕಿಲೇಸಜಾತಂ ರಾಗಾದೀಸು ಕೋಚಿ ಏಕೋ ಕಿಲೇಸೋಪಿ ಲೋಕೇ ಪಚ್ಛತೋ ವತ್ತೀ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ, ನಾನುಬನ್ಧತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನನ್ತಗೋಚರನ್ತಿ ಅನನ್ತಾರಮ್ಮಣಸ್ಸ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ವಸೇನ ಅಪರಿಯನ್ತ ಗೋಚರಂ. ಕೇನ ಪದೇನಾತಿ ಯಸ್ಸ ಹಿ ರಾಗಪದಾದೀಸು ಏಕಪದಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ತುಮ್ಹೇ ತೇನ ಪದೇನ ನೇಸ್ಸಥ. ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಪನ ಏಕಪದಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ, ತಂ ಅಪದಂ ಬುದ್ಧಂ ತುಮ್ಹೇ ಕೇನ ಪದೇನ ನೇಸ್ಸಥ.

ದುತಿಯಗಾಥಾಯ ತಣ್ಹಾ ನಾಮೇಸಾ ಸಂಸಿಬ್ಬಿತಪರಿಯೋನನ್ಧನಟ್ಠೇನ ಜಾಲಮಸ್ಸಾ ಅತ್ಥೀತಿಪಿ ಜಾಲಕಾರಿಕಾತಿಪಿ ಜಾಲೂಪಮಾತಿಪಿ ಜಾಲಿನೀ. ರೂಪಾದೀಸು ಆರಮ್ಮಣೇಸು ವಿಸತ್ತತಾಯ ವಿಸತ್ತಮನತಾಯ ವಿಸಾಹರತಾಯ ವಿಸಪುಪ್ಫತಾಯ ವಿಸಫಲತಾಯ ವಿಸಪರಿಭೋಗತಾಯ ವಿಸತ್ತಿಕಾ. ಸಾ ಏವರೂಪಾ ತಣ್ಹಾ ಯಸ್ಸ ಕುಹಿಞ್ಚಿ ಭವೇ ನೇತುಂ ನತ್ಥಿ, ತಂ ತುಮ್ಹೇ ಅಪದಂ ಬುದ್ಧಂ ಕೇನ ಪದೇನ ನೇಸ್ಸಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂನಂ ದೇವತಾನಂ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ಅಹೋಸಿ. ಮಾರಧೀತರೋಪಿ ತತ್ಥೇವ ಅನ್ತರಧಾಯಿಂಸು.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ, ‘‘ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ಅಹಂ ಪುಬ್ಬೇ ಇಮಾ ತಿಸ್ಸೋ ಮಾರಧೀತರೋ ಅದ್ದಸಂ ಸೇಮ್ಹಾದೀಹಿ ಅಪಲಿಬುದ್ಧೇನ ಸುವಣ್ಣಕ್ಖನ್ಧಸದಿಸೇನ ಅತ್ತಭಾವೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ, ತದಾಪಿ ಮೇಥುನಸ್ಮಿಂ ಛನ್ದೋ ನಾಹೋಸಿಯೇವ. ತವ ಧೀತು ಸರೀರಂ ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಕಾರಕುಣಪಪರಿಪೂರಂ ಬಹಿವಿಚಿತ್ತೋ ವಿಯ ಅಸುಚಿಘಟೋ. ಸಚೇ ಹಿ ಮಮ ಪಾದೋ ಅಸುಚಿಮಕ್ಖಿತೋ ಭವೇಯ್ಯ, ಅಯಞ್ಚ ಉಮ್ಮಾರಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ, ತಥಾಪಿಸ್ಸಾ ಸರೀರೇ ಅಹಂ ಪಾದೇ ನ ಫುಸೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

‘‘ದಿಸ್ವಾನ ತಣ್ಹಂ ಅರತಿಂ ರಗಞ್ಚ,

ನಾಹೋಸಿ ಛನ್ದೋ ಅಪಿ ಮೇಥುನಸ್ಮಿಂ;

ಕಿಮೇವಿದಂ ಮುತ್ತಕರೀಸಪುಣ್ಣಂ,

ಪಾದಾಪಿ ನಂ ಸಮ್ಫುಸಿತುಂ ನ ಇಚ್ಛೇ’’ತಿ. (ಸು. ನಿ. ೮೪೧; ಮಹಾನಿ. ೭೦);

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಉಭೋಪಿ ಜಯಮ್ಪತಿಕಾ ಅನಾಗಾಮಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸೂತಿ.

ಮಾರಧೀತರವತ್ಥು ಪಠಮಂ.