೬. ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರವತ್ಥು

ಪಥವಿಸಮೋತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಏಕಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಸಮಯೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ವುಟ್ಠವಸ್ಸೋ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಮಿತುಕಾಮೋ ಭಗವನ್ತಂ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪರಿವಾರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಕ್ಖಮಿ. ಅಞ್ಞೇಪಿ ಬಹೂ ಭಿಕ್ಖೂ ಥೇರಂ ಅನುಗಚ್ಛಿಂಸು. ಥೇರೋ ಚ ನಾಮಗೋತ್ತವಸೇನ ಪಞ್ಞಾಯಮಾನೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನಾಮಗೋತ್ತವಸೇನ ಕಥೇತ್ವಾ ನಿವತ್ತಾಪೇಸಿ. ಅಞ್ಞತರೋ ನಾಮಗೋತ್ತವಸೇನ ಅಪಾಕಟೋ ಭಿಕ್ಖು ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಹೋ ವತ ಮಮ್ಪಿ ನಾಮಗೋತ್ತವಸೇನ ಪಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಕಥೇತ್ವಾ ನಿವತ್ತಾಪೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಥೇರೋ ಮಹಾಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅನ್ತರೇ ತಂ ನ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇಸಿ. ಸೋ ‘‘ಅಞ್ಞೇ ವಿಯ ಭಿಕ್ಖೂ ನ ಮಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ ಥೇರೇ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧಿ. ಥೇರಸ್ಸಪಿ ಸಙ್ಘಾಟಿಕಣ್ಣೋ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸರೀರಂ ಫುಸಿ, ತೇನಾಪಿ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧಿಯೇವ. ಸೋ ‘‘ದಾನಿ ಥೇರೋ ವಿಹಾರೂಪಚಾರಂ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಆಯಸ್ಮಾ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಅಗ್ಗಸಾವಕೋಮ್ಹೀತಿ ಕಣ್ಣಸಕ್ಖಲಿಂ ಭಿನ್ದನ್ತೋ ವಿಯ ಪಹರಿತ್ವಾ ಅಖಮಾಪೇತ್ವಾವ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕನ್ತೋ’’ತಿ ಆಹ. ಸತ್ಥಾ ಥೇರಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇಸಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನತ್ಥೇರೋ ಚ ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ ಚ ಚಿನ್ತೇಸುಂ – ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಗ್ಗಜೇಟ್ಠಭಾತರಾ ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಪಹಟಭಾವಂ ಸತ್ಥಾ ನೋ ನ ಜಾನಾತಿ, ಸೀಹನಾದಂ ಪನ ನದಾಪೇತುಕಾಮೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಪರಿಸಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ತೇ ಕುಞ್ಚಿಕಹತ್ಥಾ ಪರಿವೇಣದ್ವಾರಾನಿ ವಿವರಿತ್ವಾ ‘‘ಅಭಿಕ್ಕಮಥಾಯಸ್ಮನ್ತೋ, ಅಭಿಕ್ಕಮಥಾಯಸ್ಮನ್ತೋ, ಇದಾನಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಭಗವತೋ ಸಮ್ಮುಖಾ ಸೀಹನಾದಂ ನದಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೯.೧೧) ಮಹಾಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇಸುಂ. ಥೇರೋಪಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ತಮತ್ಥಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಥೇರೋ ‘‘ನಾಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಮಯಾ ಪಹಟೋ’’ತಿ ಅವತ್ವಾವ ಅತ್ತನೋ ಗುಣಕಥಂ ಕಥೇನ್ತೋ ‘‘ಯಸ್ಸ ನೂನ, ಭನ್ತೇ, ಕಾಯೇ ಕಾಯಗತಾಸತಿ ಅನುಪಟ್ಠಿತಾ ಅಸ್ಸ, ಸೋ ಇಧ ಅಞ್ಞತರಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಂ ಆಸಜ್ಜ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಮೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಪಥವಿಯಂ ಸುಚಿಮ್ಪಿ ನಿಕ್ಖಿಪನ್ತಿ, ಅಸುಚಿಮ್ಪಿ ನಿಕ್ಖಿಪನ್ತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಅತ್ತನೋ ಪಥವೀಸಮಚಿತ್ತತಞ್ಚ ಆಪೋತೇಜೋವಾಯೋ ರಜೋಹರಣಚಣ್ಡಾಲಕುಮಾರಕಉಸಭಛಿನ್ನವಿಸಾಣಸಮಚಿತ್ತತಞ್ಚ ಅಹಿಕುಣಪಾದೀಹಿ ವಿಯ ಅತ್ತನೋ ಕಾಯೇನ ಅಟ್ಟಿಯನಞ್ಚ ಮೇದಕಥಾಲಿಕಾ ವಿಯ ಅತ್ತನೋ ಕಾಯಪರಿಹರಣಞ್ಚ ಪಕಾಸೇಸಿ. ಇಮಾಹಿ ಚ ಪನ ನವಹಿ ಉಪಮಾಹಿ ಥೇರೇ ಅತ್ತನೋ ಗುಣೇ ಕಥೇನ್ತೇ ನವಸುಪಿ ಠಾನೇಸು ಉದಕಪರಿಯನ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಮಹಾಪಥವೀ ಕಮ್ಪಿ. ರಜೋಹರಣಚಣ್ಡಾಲಕುಮಾರಕಮೇದಕಥಾಲಿಕೋ ಪಮಾನಂ ಪನ ಆಹರಣಕಾಲೇ ಪುಥುಜ್ಜನಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಸ್ಸೂನಿ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು, ಖೀಣಾಸವಾನಂ ಧಮ್ಮಸಂವೇಗೋ ಉದಪಾದಿ.

ಥೇರೇ ಅತ್ತನೋ ಗುಣಂ ಕಥೇನ್ತೇಯೇವ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖನಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸಕಲಸರೀರೇ ಡಾಹೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ಸೋ ತಾವದೇವ ಭಗವತೋ ಪಾದೇಸು ಪತಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖನದೋಸಂ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಅಚ್ಚಯಂ ದೇಸೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಥೇರಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ, ‘‘ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಖಮ ಇಮಸ್ಸ ಮೋಘಪುರಿಸಸ್ಸ, ಯಾವಸ್ಸ ಸತ್ತಧಾ ಮುದ್ಧಾ ನ ಫಲತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರೋ ಉಕ್ಕುಟಿಕಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ‘‘ಖಮಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ, ಖಮತು ಚ ಮೇ ಸೋ ಆಯಸ್ಮಾ, ಸಚೇ ಮಯ್ಹಂ ದೋಸೋ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಆಹ. ಭಿಕ್ಖೂ ಕಥಯಿಂಸು ‘‘ಪಸ್ಸಥ ದಾನಾವುಸೋ, ಥೇರಸ್ಸ ಅನೋಪಮಗುಣಂ, ಏವರೂಪಸ್ಸ ನಾಮ ಮುಸಾವಾದೇನ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖನಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಉಪರಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ಕೋಪಂ ವಾ ದೋಸಂ ವಾ ಅಕತ್ವಾ ಸಯಮೇವ ಉಕ್ಕುಟಿಕಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಖಮಾಪೇತೀ’’ತಿ. ‘‘ಸತ್ಥಾ ತಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಿಂ ಕಥೇಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ನಾಮ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ನ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಕ್ಕಾ ಸಾರಿಪುತ್ತಸದಿಸಾನಂ ಕೋಪಂ ವಾ ದೋಸಂ ವಾ ಉಪ್ಪಾದೇತುಂ, ಮಹಾಪಥವೀಸದಿಸಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದಖೀಲಸದಿಸಂ ಪಸನ್ನಉದಕರಹದಸದಿಸಞ್ಚ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೯೫. ‘‘ಪಥವಿಸಮೋ ನೋ ವಿರುಜ್ಝತಿ,

ಇನ್ದಖಿಲುಪಮೋ ತಾದಿ ಸುಬ್ಬತೋ;

ರಹದೋವ ಅಪೇತಕದ್ದಮೋ,

ಸಂಸಾರಾ ನ ಭವನ್ತಿ ತಾದಿನೋ’’ತಿ.

ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಥಾ ನಾಮ ಪಥವಿಯಂ ಸುಚೀನಿ ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀನಿಪಿ ನಿಕ್ಖಿಪನ್ತಿ, ಅಸುಚೀನಿ ಮುತ್ತಕರೀಸಾದೀನಿಪಿ ನಿಕ್ಖಿಪನ್ತಿ, ಯಥಾ ನಾಮ ನಗರದ್ವಾರೇ ನಿಖಾತಂ ಇನ್ದಖೀಲಂ ದಾರಕಾದಯೋ ಓಮುತ್ತೇನ್ತಿಪಿ ಊಹದನ್ತಿಪಿ, ಅಪರೇ ಪನ ತಂ ಗನ್ಧಮಾಲಾದೀಹಿ ಸಕ್ಕರೋನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಪಥವಿಯಾ ಇನ್ದಖೀಲಸ್ಸ ಚ ನೇವ ಅನುರೋಧೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನ ವಿರೋಧೋ; ಏವಮೇವ ಯ್ವಾಯಂ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಟ್ಠಹಿ ಲೋಕಧಮ್ಮೇಹಿ ಅಕಮ್ಪಿಯಭಾವೇನ ತಾದಿ, ವತಾನಂ ಸುನ್ದರತಾಯ ಸುಬ್ಬತೋ. ಸೋ ‘‘ಇಮೇ ಮಂ ಚತೂಹಿ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಸಕ್ಕರೋನ್ತಿ, ಇಮೇ ಪನ ನ ಸಕ್ಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ ಸಕ್ಕಾರಞ್ಚ ಅಸಕ್ಕಾರಞ್ಚ ಕರೋನ್ತೇಸು ನೇವ ಅನುರುಜ್ಝತಿ, ನೋ ವಿರುಜ್ಝತಿ, ಅಥ ಖೋ ಪಥವಿಸಮೋ ಚ ಇನ್ದಖಿಲುಪಮೋ ಏವ ಚ ಹೋತಿ. ಯಥಾ ಚ ಅಪಗತಕದ್ದಮೋ ರಹದೋ ಪಸನ್ನೋದಕೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಅಪಗತಕಿಲೇಸತಾಯ ರಾಗಕದ್ದಮಾದೀಹಿ ಅಕದ್ದಮೋ ವಿಪ್ಪಸನ್ನೋವ ಹೋತಿ. ತಾದಿನೋತಿ ತಸ್ಸ ಪನ ಏವರೂಪಸ್ಸ ಸುಗತಿದುಗ್ಗತೀಸು ಸಂಸರಣವಸೇನ ಸಂಸಾರಾ ನಾಮ ನ ಹೋನ್ತೀತಿ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ನವ ಭಿಕ್ಖುಸಹಸ್ಸಾನಿ ಸಹ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರವತ್ಥು ಛಟ್ಠಂ.