೮. ಕಸ್ಸಕವತ್ಥು

ನ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಸಾಧೂತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಏಕಂ ಕಸ್ಸಕಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸೋ ಕಿರ ಸಾವತ್ಥಿತೋ ಅವಿದೂರೇ ಏಕಂ ಖೇತ್ತಂ ಕಸತಿ. ಚೋರಾ ಉದಕನಿದ್ಧಮನೇನ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅಡ್ಢಕುಲೇ ಉಮಙ್ಗಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಬಹುಂ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉದಕನಿದ್ಧಮನೇನೇವ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು. ಏಕೋ ಚೋರೋ ತೇ ವಞ್ಚೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಸಹಸ್ಸತ್ಥವಿಕಂ ಓವಟ್ಟಿಕಾಯ ಕತ್ವಾ ತಂ ಖೇತ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಭಣ್ಡಂ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಆದಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಓವಟ್ಟಿಕತೋ ಪತಮಾನಂ ಸಹಸ್ಸತ್ಥವಿಕಂ ನ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇಸಿ. ತಂ ದಿವಸಂ ಸತ್ಥಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಲೋಕಂ ವೋಲೋಕೇನ್ತೋ ತಂ ಕಸ್ಸಕಂ ಅತ್ತನೋ ಞಾಣಜಾಲಸ್ಸ ಅನ್ತೋಪವಿಟ್ಠಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಉಪಧಾರಯಮಾನೋ ಇದಂ ಅದ್ದಸ – ‘‘ಅಯಂ ಕಸ್ಸಕೋ ಪಾತೋವ ಕಸಿತುಂ ಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಭಣ್ಡಸಾಮಿಕಾ ಚೋರಾನಂ ಅನುಪದಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಓವಟ್ಟಿಕತೋ ಪತಮಾನಂ ಸಹಸ್ಸತ್ಥವಿಕಂ ದಿಸ್ವಾ ಏತಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಮಂ ಠಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞೋ ಸಕ್ಖೀ ನಾಮ ನ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಸ್ಸ ಉಪನಿಸ್ಸಯೋಪಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ, ತತ್ಥ ಮಯಾ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಸೋಪಿ ಕಸ್ಸಕೋ ಪಾತೋವ ಕಸಿತುಂ ಗತೋ. ಸತ್ಥಾ ಆನನ್ದತ್ಥೇರೇನ ಪಚ್ಛಾಸಮಣೇನ ತತ್ಥ ಅಗಮಾಸಿ. ಕಸ್ಸಕೋ ಸತ್ಥಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪುನ ಕಸಿತುಂ ಆರಭಿ. ಸತ್ಥಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅವತ್ವಾವ ಸಹಸ್ಸತ್ಥವಿಕಾಯ ಪತಿತಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಂ ಆಹ – ‘‘ಪಸ್ಸ, ಆನನ್ದ, ಆಸೀವಿಸೋ’’ತಿ. ‘‘ಪಸ್ಸಾಮಿ, ಭನ್ತೇ, ಘೋರವಿಸೋ’’ತಿ.

ಕಸ್ಸಕೋ ತಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಮಮ ವೇಲಾಯ ವಾ ಅವೇಲಾಯ ವಾ ವಿಚರಣಟ್ಠಾನಮೇತಂ, ಆಸೀವಿಸೋ ಕಿರೇತ್ಥ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಸತ್ಥರಿ ಏತ್ತಕಂ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕನ್ತೇ ‘‘ಮಾರೇಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ ಪತೋದಲಟ್ಠಿಂ ಆದಾಯ ಗತೋ ಸಹಸ್ಸಭಣ್ಡಿಕಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಸನ್ಧಾಯ ಸತ್ಥಾರಾ ಕಥಿತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತಂ ಆದಾಯ ನಿವತ್ತೋ, ಅಬ್ಯತ್ತತಾಯ ಏಕಮನ್ತೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಪಂಸುನಾ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಪುನ ಕಸಿತುಂ ಆರಭಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಚ ವಿಭಾತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಗೇಹೇ ಚೋರೇಹಿ ಕತಕಮ್ಮಂ ದಿಸ್ವಾ ಪದಾನುಪದಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ತಂ ಖೇತ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತತ್ಥ ಚೋರೇಹಿ ಭಣ್ಡಸ್ಸ ಭಾಜಿತಟ್ಠಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ಕಸ್ಸಕಸ್ಸ ಪದವಲಞ್ಜಂ ಅದ್ದಸಂಸು. ತೇ ತಸ್ಸ ಪದಾನುಸಾರೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಥವಿಕಾಯ ಠಪಿತಟ್ಠಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಂಸುಂ ವಿಯೂಹಿತ್ವಾ ಥವಿಕಂ ಆದಾಯ ‘‘ತ್ವಂ ಗೇಹಂ ವಿಲುಮ್ಪಿತ್ವಾ ಖೇತ್ತಂ ಕಸಮಾನೋ ವಿಯ ವಿಚರಸೀ’’ತಿ ತಜ್ಜೇತ್ವಾ ಪೋಥೇತ್ವಾ ನೇತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ದಸ್ಸಯಿಂಸು. ರಾಜಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ತಸ್ಸ ವಧಂ ಆಣಾಪೇಸಿ. ರಾಜಪುರಿಸಾ ತಂ ಪಚ್ಛಾಬಾಹಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಕಸಾಹಿ ತಾಳೇನ್ತಾ ಆಘಾತನಂ ನಯಿಂಸು. ಸೋ ಕಸಾಹಿ ತಾಳಿಯಮಾನೋ ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಪಸ್ಸಾನನ್ದ, ಆಸೀವಿಸೋತಿ, ಪಸ್ಸಾಮಿ ಭಗವಾ ಘೋರವಿಸೋ’’ತಿ ವದನ್ತೋ ಗಚ್ಛತಿ. ಅಥ ನಂ ರಾಜಪುರಿಸಾ ‘‘ತ್ವಂ ಸತ್ಥು ಚೇವ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಸ್ಸ ಚ ಕಥಂ ಕಥೇಸಿ, ಕಿಂ ನಾಮೇತ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ – ‘‘ರಾಜಾನಂ ದಟ್ಠುಂ ಲಭಮಾನೋ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ನೇತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಕಥಯಿಂಸು. ಅಥ ನಂ ರಾಜಾ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಏವಂ ಕಥೇಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋ ‘‘ನಾಹಂ, ದೇವ, ಚೋರೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಕಸನತ್ಥಾಯ ನಿಕ್ಖನ್ತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ರಞ್ಞೋ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಭಣೇ ಲೋಕೇ ಅಗ್ಗಪುಗ್ಗಲಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಸಕ್ಖಿಂ ಅಪದಿಸತಿ, ನ ಯುತ್ತಂ ಏತಸ್ಸ ದೋಸಂ ಆರೋಪೇತುಂ, ಅಹಮೇತ್ಥ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಂ ಆದಾಯ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಭಗವಾ ಕಚ್ಚಿ ತುಮ್ಹೇ ಆನನ್ದತ್ಥೇರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏತಸ್ಸ ಕಸ್ಸಕಸ್ಸ ಕಸನಟ್ಠಾನಂ ಗತಾ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ವೋ ತತ್ಥ ದಿಟ್ಠ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಸಹಸ್ಸತ್ಥವಿಕಾ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ. ‘‘ದಿಸ್ವಾ ಕಿಂ ಅವೋಚುತ್ಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಇದಂ ನಾಮ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ. ‘‘ಭನ್ತೇ, ಸಚಾಯಂ ಪುರಿಸೋ ತುಮ್ಹಾದಿಸಂ ಅಪದಿಸಂ ನಾಕರಿಸ್ಸ, ನ ಜೀವಿತಂ ಅಲಭಿಸ್ಸ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಪನ ಕಥಿತಕಥಂ ಕಥೇತ್ವಾ ತೇನ ಜೀವಿತಂ ಲದ್ಧ’’ನ್ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಆಮ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಹಮ್ಪಿ ಏತ್ತಕಮೇವ ವತ್ವಾ ಗತೋ, ಪಣ್ಡಿತೇನ ನಾಮ ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾನುತಪ್ಪಂ ಹೋತಿ, ತಂ ನ ಕತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೬೭. ‘‘ನ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಸಾಧು, ಯಂ ಕತ್ವಾ ಅನುತಪ್ಪತಿ;

ಯಸ್ಸ ಅಸ್ಸುಮುಖೋ ರೋದಂ, ವಿಪಾಕಂ ಪಟಿಸೇವತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ನ ತಂ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಯಂ ನಿರಯಾದೀಸು ನಿಬ್ಬತ್ತನಸಮತ್ಥಂ ದುಕ್ಖುದ್ರಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋ ಅನುಸ್ಸರಿತಾನುಸ್ಸರಿತಕ್ಖಣೇ ಅನುತಪ್ಪತಿ ಅನುಸೋಚತಿ, ತಂ ಕತಂ ನ ಸಾಧು ನ ಸುನ್ದರಂ ನಿರತ್ಥಕಂ. ಯಸ್ಸ ಅಸ್ಸುಮುಖೋತಿ ಯಸ್ಸ ಅಸ್ಸೂಹಿ ತಿನ್ತಮುಖೋ ರೋದನ್ತೋ ವಿಪಾಕಂ ಅನುಭೋತೀತಿ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಕಸ್ಸಕೋ ಉಪಾಸಕೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಪತ್ತೋ, ಸಮ್ಪತ್ತಭಿಕ್ಖೂಪಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ.

ಕಸ್ಸಕವತ್ಥು ಅಟ್ಠಮಂ.