೧೦. ಉಪ್ಪಲವಣ್ಣತ್ಥೇರೀವತ್ಥು

ಮಧುವಾ ಮಞ್ಞತೀತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಉಪ್ಪಲವಣ್ಣತ್ಥೇರಿಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ.

ಸಾ ಕಿರ ಪದುಮುತ್ತರಬುದ್ಧಸ್ಸ ಪಾದಮೂಲೇ ಪತ್ಥನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕುರುಮಾನಾ ದೇವೇಸು ಚ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಚ ಸಂಸರನ್ತೀ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ದೇವಲೋಕತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಸೇಟ್ಠಿಕುಲೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ನೀಲುಪ್ಪಲಗಬ್ಭಸಮಾನವಣ್ಣತಾಯ ಚಸ್ಸಾ ಉಪ್ಪಲವಣ್ಣಾತ್ವೇವ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಅಥಸ್ಸಾ ವಯಪ್ಪತ್ತಕಾಲೇ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ರಾಜಾನೋ ಚ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಚ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಸಾಸನಂ ಪಹಿಣಿಂಸು – ‘‘ಧೀತರಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ದೇತೂ’’ತಿ. ಅಪಹಿಣನ್ತೋ ನಾಮ ನಾಹೋಸಿ. ತತೋ ಸೇಟ್ಠಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಹಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಮನಂ ಗಹೇತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ, ಉಪಾಯಂ ಪನೇಕಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಧೀತರಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ, ‘‘ಅಮ್ಮ, ಪಬ್ಬಜಿತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಸ್ಸಾ ಪಚ್ಛಿಮಭವಿಕತ್ತಾ ತಂ ವಚನಂ ಸೀಸೇ ಆಸಿತ್ತಂ ಸತಪಾಕತೇಲಂ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ. ತಸ್ಮಾ ಪಿತರಂ ‘‘ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಿ, ತಾತಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ತಸ್ಸಾ ಮಹನ್ತಂ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀಉಪಸ್ಸಯಂ ನೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಾಜೇಸಿ. ತಸ್ಸಾ ಅಚಿರಪಬ್ಬಜಿತಾಯ ಏವ ಉಪೋಸಥಾಗಾರೇ ಕಾಲವಾರೋ ಪಾಪುಣಿ. ಸಾ ದೀಪಂ ಜಾಲೇತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಾಗಾರಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ದೀಪಸಿಖಾಯ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಠಿತಾವ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಓಲೋಕಯಮಾನಾ ತೇಜೋಕಸಿಣಾರಮ್ಮಣಂ ಝಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ತಮೇವ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಹಿ ಚೇವ ಅಭಿಞ್ಞಾಹಿ ಚ.

ಸಾ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಜನಪದಚಾರಿಕಂ ಚರಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚಾಗನ್ತ್ವಾ ಅನ್ಧವನಂ ಪಾವಿಸಿ. ತದಾ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಅರಞ್ಞವಾಸೋ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಹೋತಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ತತ್ಥ ಕುಟಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಮಞ್ಚಕಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಸಾಣಿಯಾ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿಂಸು. ಸಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿ. ಮಾತುಲಪುತ್ತೋ ಪನಸ್ಸಾ ನನ್ದಮಾಣವೋ ನಾಮ ಗಿಹಿಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ. ಸೋ ತಸ್ಸಾ ಆಗತಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ಥೇರಿಯಾ ಆಗಮನತೋ ಪುರೇತರಮೇವ ಅನ್ಧವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಕುಟಿಕಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಾಮಞ್ಚಕೇ ನಿಲೀನೋ ಥೇರಿಯಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಕುಟಿಕಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ದ್ವಾರಂ ಪಿಧಾಯ ಮಞ್ಚಕೇ ನಿಸಿನ್ನಮತ್ತಾಯ ಬಹಿ ಆತಪತೋ ಆಗತತ್ತಾ ಚಕ್ಖುಪಥೇ ಅನ್ಧಕಾರೇ ಅವಿಗತೇಯೇವ ಹೇಟ್ಠಾಮಞ್ಚಕತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಮಞ್ಚಕಂ ಅಭಿರುಯ್ಹ ‘‘ಮಾ ನಸ್ಸಿ ಬಾಲ, ಮಾ ನಸ್ಸಿ ಬಾಲಾ’’ತಿ ಥೇರಿಯಾ ವಾರಿಯಮಾನೋಯೇವ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ಪತ್ಥಿತಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಪಾಯಾಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಅಗುಣಂ ಧಾರೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ವಿಯ ಮಹಾಪಥವೀ ದ್ವೇಧಾ ಭಿಜ್ಜಿ. ಸೋ ಪಥವಿಂ ಪವಿಟ್ಠೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಹಾಅವೀಚಿಮ್ಹಿ ಏವ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಥೇರೀಪಿ ತಮತ್ಥಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಆರೋಚಯಿಂಸು. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸತ್ಥಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ, ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಭಿಕ್ಖೂನೀ ಉಪಾಸಕಉಪಾಸಿಕಾಸು ಯೋ ಕೋಚಿ ಬಾಲೋ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಮಧುಸಕ್ಖರಾದೀಸು ಕಿಞ್ಚಿ ದೇವ ಮಧುರರಸಂ ಖಾದಮಾನೋ ಪುರಿಸೋ ವಿಯ ತುಟ್ಠಹಟ್ಠೋ ಉದಗ್ಗುದಗ್ಗೋ ವಿಯ ಕರೋತೀ’’ತಿ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

೬೯. ‘‘ಮಧುವಾ ಮಞ್ಞತಿ ಬಾಲೋ, ಯಾವ ಪಾಪಂ ನ ಪಚ್ಚತಿ;

ಯದಾ ಚ ಪಚ್ಚತಿ ಪಾಪಂ, ಬಾಲೋ ದುಕ್ಖಂ ನಿಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಮಧುವಾತಿ ಬಾಲಸ್ಸ ಹಿ ಪಾಪಂ ಅಕುಸಲಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಮಧು ವಿಯ ಮಧುರರಸಂ ವಿಯ ಇಟ್ಠಂ ಕನ್ತಂ ಮನಾಪಂ ವಿಯ ಉಪಟ್ಠಾತಿ. ಇತಿ ನಂ ಸೋ ಮಧುಂವ ಮಞ್ಞತಿ. ಯಾವಾತಿ ಯತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ. ಪಾಪಂ ನ ಪಚ್ಚತೀತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೇ ವಾ ಸಮ್ಪರಾಯೇ ವಾ ವಿಪಾಕಂ ನ ದೇತಿ, ತಾವ ನಂ ಏವಂ ಮಞ್ಞತಿ. ಯದಾ ಚಾತಿ ಯದಾ ಪನಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೇ ವಾ ವಿವಿಧಾ ಕಮ್ಮಕಾರಣಾ ಕಯಿರಮಾನಸ್ಸ, ಸಮ್ಪರಾಯೇ ವಾ ನಿರಯಾದೀಸು ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವನ್ತಸ್ಸ ತಂ ಪಾಪಂ ಪಚ್ಚತಿ, ಅಥ ಸೋ ಬಾಲೋ ದುಕ್ಖಂ ನಿಗಚ್ಛತಿ ವಿನ್ದತಿ ಪಟಿಲಭತೀತಿ.

ದೇಸನಾವಸಾನೇ ಬಹೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸು.

ಅಪರೇನ ಪನ ಸಮಯೇನ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಮಹಾಜನೋ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸಿ ‘‘ಖೀಣಾಸವಾಪಿ ಮಞ್ಞೇ ಕಾಮಸುಖಂ ಸಾದಿಯನ್ತಿ, ಕಾಮಂ ಸೇವನ್ತಿ, ಕಿಂ ನ ಸೇವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ನ ಹಿ ಏತೇ ಕೋಳಾಪರುಕ್ಖಾ, ನ ಚ ವಮ್ಮಿಕಾ ಅಲ್ಲಮಂಸಸರೀರಾವ, ತಸ್ಮಾ ಏತೇಪಿ ಕಾಮಸುಖಂ ಸಾದಿಯನ್ತಿ, ಕಾಮಂ ಸೇವನ್ತೀ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಖೀಣಾಸವಾ ಕಾಮಸುಖಂ ಸಾದಿಯನ್ತಿ, ನ ಕಾಮಂ ಸೇವನ್ತಿ. ಯಥಾ ಹಿ ಪದುಮಪತ್ತೇ ಪತಿತಂ ಉದಕಬಿನ್ದು, ನ ವಿಲಿಮ್ಪತಿ, ನ ಸಣ್ಠಾತಿ, ವಿನಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಪತತೇವ, ಯಥಾ ಚ ಆರಗ್ಗೇ ಸಾಸಪೋ ನ ವಿಲಿಮ್ಪತಿ, ನ ಸಣ್ಠಾತಿ, ವಿನಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಪತತೇವ, ಏವಂ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಚಿತ್ತೇ ದುವಿಧೋಪಿ ಕಾಮೋ ನ ವಿಲಿಮ್ಪತಿ, ನ ಸಣ್ಠಾತೀ’’ತಿ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಗ್ಗೇ ಗಾಥಮಾಹ –

‘‘ವಾರಿ ಪೋಕ್ಖರಪತ್ತೇವ, ಆರಗ್ಗೇರಿವ ಸಾಸಪೋ;

ಯೋ ನ ಲಿಮ್ಪತಿ ಕಾಮೇಸು, ತಮಹಂ ಬ್ರೂಮಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ’’ನ್ತಿ. (ಧ. ಪ. ೪೦೧);

ಇಮಿಸ್ಸಾ ಅತ್ಥೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಗ್ಗೇಯೇವ ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಸತ್ಥಾ ಪನ ರಾಜಾನಂ ಪಸೇನದಿಕೋಸಲಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ, ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ ಯಥೇವ ಕುಲಪುತ್ತಾ, ಏವಂ ಕುಲಧೀತರೋಪಿ ಮಹನ್ತಂ ಞಾತಿಗಣಞ್ಚ ಭೋಗಕ್ಖನ್ಧಞ್ಚ ಪಹಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಹರನ್ತಿ. ತಾ ಏವಂ ವಿಹರಮಾನಾ ರಾಗರತ್ತಾ ಪಾಪಪುಗ್ಗಲಾ ಓಮಾನಾತಿಮಾನವಸೇನ ವಿಹೇಠೇನ್ತಿಪಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತರಾಯಮ್ಪಿ ಪಾಪೇನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅನ್ತೋನಗರೇ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ನಗರಸ್ಸ ಏಕಪಸ್ಸೇ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಕಾರಾಪೇಸಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಅನ್ತೋಗಾಮೇಯೇವ ವಸನ್ತೀತಿ.

ಉಪ್ಪಲವಣ್ಣತ್ಥೇರೀವತ್ಥು ದಸಮಂ.