೫. ಸೋಣಪಣ್ಡಿತಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ

೪೨. ಪಞ್ಚಮೇ ನಗರೇ ಬ್ರಹ್ಮವಡ್ಢನೇತಿ ಬ್ರಹ್ಮವಡ್ಢನನಾಮಕೇ ನಗರೇ. ಕುಲವರೇತಿ ಅಗ್ಗಕುಲೇ. ಸೇಟ್ಠೇತಿ ಪಾಸಂಸತಮೇ. ಮಹಾಸಾಲೇತಿ ಮಹಾಸಾರೇ. ಅಜಾಯಹನ್ತಿ ಅಜಾಯಿಂ ಅಹಂ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ‘‘ಬ್ರಹ್ಮವಡ್ಢನ’’ನ್ತಿ ಲದ್ಧನಾಮೇ ಬಾರಾಣಸಿನಗರೇ ಯದಾ ಹೋಮಿ ಭವಾಮಿ ಪಟಿವಸಾಮಿ, ತದಾ ಅಭಿಜಾತಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಉದಿತೋದಿತಭಾವೇನ ಅಗ್ಗೇ ವಿಜ್ಜಾವತಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸೇಟ್ಠೇ ಅಸೀತಿಕೋಟಿವಿಭವತಾಯ ಮಹಾಸಾಲೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ಅಹಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿನ್ತಿ.

ತದಾ ಹಿ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮವಡ್ಢನನಗರೇ ಅಸೀತಿಕೋಟಿವಿಭವಸ್ಸ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಸ ನಾಮಗ್ಗಹಣದಿವಸೇ ‘‘ಸೋಣಕುಮಾರೋ’’ತಿ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು. ತಸ್ಸ ಪದಸಾ ಗಮನಕಾಲೇ ಅಞ್ಞೋಪಿ ಸತ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ ಚವಿತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಮಾತುಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ತಸ್ಸ ಜಾತಸ್ಸ ‘‘ನನ್ದಕುಮಾರೋ’’ತಿ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು. ತೇಸಂ ಉಗ್ಗಹಿತವೇದಾನಂ ಸಬ್ಬಸಿಪ್ಪನಿಪ್ಫತ್ತಿಪ್ಪತ್ತಾನಂ ವಯಪ್ಪತ್ತಾನಂ ರೂಪಸಮ್ಪದಂ ದಿಸ್ವಾ ತುಟ್ಠಹಟ್ಠಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ‘‘ಘರಬನ್ಧನೇನ ಬನ್ಧಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಪಠಮಂ ಸೋಣಕುಮಾರಂ ಆಹಂಸು – ‘‘ತಾತ, ತೇ ಪತಿರೂಪಕುಲತೋ ದಾರಿಕಂ ಆನೇಸ್ಸಾಮ, ತ್ವಂ ಕುಟುಮ್ಬಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಾಹೀ’’ತಿ.

ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ಅಲಂ ಮಯ್ಹಂ ಘರಾವಾಸೇನ, ಅಹಂ ಯಾವಜೀವಂ ತುಮ್ಹೇ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತ್ವಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಹಿ ತದಾ ತಯೋಪಿ ಭವಾ ಆದಿತ್ತಂ ಅಗಾರಂ ವಿಯ ಅಙ್ಗಾರಕಾಸು ವಿಯ ಚ ಉಪಟ್ಠಹಿಂಸು. ವಿಸೇಸತೋ ಪನೇಸ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಜ್ಝಾಸಯೋ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಾಧಿಮುತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ. ತಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಅಜಾನನ್ತಾ ತೇ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಕಥೇನ್ತಾಪಿ ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ನನ್ದಕುಮಾರಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ತಾತ, ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ ಕುಟುಮ್ಬಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಾಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನಾಪಿ ‘‘ನಾಹಂ ಮಮ ಭಾತರಾ ಛಡ್ಡಿತಖೇಳಂ ಸೀಸೇನ ಉಕ್ಖಿಪಾಮಿ, ಅಹಮ್ಪಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಭಾತರಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಇಮೇ ಏವಂ ತರುಣಾ ಕಾಮೇ ಜಹನ್ತಿ, ಕಿಮಙ್ಗಂ ಪನ ಮಯನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇವ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ತಾತ, ಕಿಂ ವೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ, ಸಬ್ಬೇ ಸಹೇವ ಪಬ್ಬಜಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಞಾತೀನಂ ದಾತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ದತ್ವಾ ದಾಸಜನಂ ಭುಜಿಸ್ಸಂ ಕತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಧನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಜನಾ ಬ್ರಹ್ಮವಡ್ಢನನಗರಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಪ್ಪದೇಸೇ ಪದುಮಪುಣ್ಡರೀಕಮಣ್ಡಿತಂ ಮಹಾಸರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ರಮಣೀಯೇ ವನಸಣ್ಡೇ ಅಸ್ಸಮಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ವಸಿಂಸು. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೪೩. ‘‘ತದಾಪಿ ಲೋಕಂ ದಿಸ್ವಾನ, ಅನ್ಧೀಭೂತಂ ತಮೋತ್ಥಟಂ;

ಚಿತ್ತಂ ಭವತೋ ಪತಿಕುಟತಿ, ತುತ್ತವೇಗಹತಂ ವಿಯ.

೪೪. ‘‘ದಿಸ್ವಾನ ವಿವಿಧಂ ಪಾಪಂ, ಏವಂ ಚಿನ್ತೇಸಹಂ ತದಾ;

ಕದಾಹಂ ಗೇಹಾ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ, ಪವಿಸಿಸ್ಸಾಮಿ ಕಾನನಂ.

೪೫. ‘‘ತದಾಪಿ ಮಂ ನಿಮನ್ತಿಂಸು, ಕಾಮಭೋಗೇಹಿ ಞಾತಯೋ;

ತೇಸಮ್ಪಿ ಛನ್ದಮಾಚಿಕ್ಖಿಂ, ಮಾ ನಿಮನ್ತೇಥ ತೇಹಿ ಮಂ.

೪೬. ‘‘ಯೋ ಮೇ ಕನಿಟ್ಠಕೋ ಭಾತಾ, ನನ್ದೋ ನಾಮಾಸಿ ಪಣ್ಡಿತೋ;

ಸೋಪಿ ಮಂ ಅನುಸಿಕ್ಖನ್ತೋ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಸಮರೋಚಯಿ.

೪೭. ‘‘ಅಹಂ ಸೋಣೋ ಚ ನನ್ದೋ ಚ, ಉಭೋ ಮಾತಾಪಿತಾ ಮಮ;

ತದಾಪಿ ಭೋಗೇ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ, ಪಾವಿಸಿಮ್ಹಾ ಮಹಾವನ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ತದಾಪೀತಿ ಯದಾ ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮವಡ್ಢನನಗರೇ ಸೋಣೋ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಮಾರೋ ಅಹೋಸಿಂ, ತದಾಪಿ. ಲೋಕಂ ದಿಸ್ವಾನಾತಿ ಸಕಲಮ್ಪಿ ಸತ್ತಲೋಕಂ ಪಞ್ಞಾಚಕ್ಖುನಾ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ. ಅನ್ಧೀಭೂತನ್ತಿ ಪಞ್ಞಾಚಕ್ಖುವಿರಹೇನ ಅನ್ಧಜಾತಂ ಅನ್ಧಭಾವಂ ಪತ್ತಂ. ತಮೋತ್ಥಟನ್ತಿ ಅವಿಜ್ಜನ್ಧಕಾರೇನ ಅಭಿಭೂತಂ. ಚಿತ್ತಂ ಭವತೋ ಪತಿಕುಟತೀತಿ ಜಾತಿಆದಿಸಂವೇಗವತ್ಥುಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣೇನ ಕಾಮಾದಿಭವತೋ ಮಮ ಚಿತ್ತಂ ಸಙ್ಕುಟತಿ ಸನ್ನಿಲೀಯತಿ ನ ವಿಸರತಿ. ತುತ್ತವೇಗಹತಂ ವಿಯಾತಿ ತುತ್ತಂ ವುಚ್ಚತಿ ಅಯೋಕಣ್ಟಕಸೀಸೋ ದೀಘದಣ್ಡೋ, ಯೋ ಪತೋದೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತೇನ ವೇಗಸಾ ಅಭಿಹತೋ ಯಥಾ ಹತ್ಥಾಜಾನೀಯೋ ಸಂವೇಗಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಮಮ ಚಿತ್ತಂ ತದಾ ಕಾಮಾದೀನವಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣೇನ ಸಂವೇಗಪ್ಪತ್ತನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ದಿಸ್ವಾನ ವಿವಿಧಂ ಪಾಪನ್ತಿ ಗೇಹಂ ಆವಸನ್ತೇಹಿ ಘರಾವಾಸನಿಮಿತ್ತಂ ಛನ್ದದೋಸಾದಿವಸೇನ ಕರೀಯಮಾನಂ ನಾನಾವಿಧಂ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದಿಪಾಪಕಮ್ಮಞ್ಚೇವ ತನ್ನಿಮಿತ್ತಞ್ಚ ನೇಸಂ ಲಾಮಕಭಾವಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ. ಏವಂ ಚಿನ್ತೇಸಹಂ ತದಾತಿ ‘‘ಕದಾ ನು ಖೋ ಅಹಂ ಮಹಾಹತ್ಥೀ ವಿಯ ಅಯಬನ್ಧನಂ ಘರಬನ್ಧನಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಗೇಹತೋ ನಿಕ್ಖಮನವಸೇನ ವನಂ ಪವಿಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ತದಾ ಸೋಣಕುಮಾರಕಾಲೇ ಚಿನ್ತೇಸಿಂ ಅಹಂ. ತದಾಪಿ ಮಂ ನಿಮನ್ತಿಂಸೂತಿ ನ ಕೇವಲಂ ಅಯೋಘರಪಣ್ಡಿತಾದಿಕಾಲೇಯೇವ, ಅಥ ಖೋ ತದಾಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸೋಣಕುಮಾರಕಾಲೇಪಿ ಮಂ ಮಾತಾಪಿತುಆದಯೋ ಞಾತಯೋ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ ಕಾಮಜ್ಝಾಸಯಾ ‘‘ಏಹಿ, ತಾತ, ಇಮಂ ಅಸೀತಿಕೋಟಿಧನಂ ವಿಭವಂ ಪಟಿಪಜ್ಜ, ಕುಲವಂಸಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಹೀ’’ತಿ ಉಳಾರೇಹಿ ಭೋಗೇಹಿ ನಿಮನ್ತಯಿಂಸು. ತೇಸಮ್ಪಿ ಛನ್ದಮಾಚಿಕ್ಖಿನ್ತಿ ತೇಸಮ್ಪಿ ಮಮ ಞಾತೀನಂ ತೇಹಿ ಕಾಮಭೋಗೇಹಿ ಮಾ ಮಂ ನಿಮನ್ತಯಿತ್ಥಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಛನ್ದಮ್ಪಿ ಆಚಿಕ್ಖಿಂ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ನಿನ್ನಜ್ಝಾಸಯಮ್ಪಿ ಕಥೇಸಿಂ, ಯಥಾಜ್ಝಾಸಯಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಥಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಸೋಪಿ ಮಂ ಅನು ಸಿಕ್ಖನ್ತೋತಿ ‘‘ಇಮೇ ಕಾಮಾ ನಾಮ ಅಪ್ಪಸ್ಸಾದಾ ಬಹುದುಕ್ಖಾ ಬಹೂಪಾಯಾಸಾ’’ತಿಆದಿನಾ (ಮ. ನಿ. ೧.೨೩೪; ೨.೪೩-೪೫; ಪಾಚಿ.೪೧೭) ನಯೇನ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ಕಾಮೇಸು ಆದೀನವಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಯಥಾಹಂ ಸೀಲಾದೀನಿ ಸಿಕ್ಖನ್ತೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ರೋಚೇಸಿಂ. ಸೋಪಿ ನನ್ದಪಣ್ಡಿತೋ ತಥೇವ ತಸ್ಸ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇನ ಮಂ ಅನುಸಿಕ್ಖನ್ತೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಸಮರೋಚಯೀತಿ. ಅಹಂ ಸೋಣೋ ಚ ನನ್ದೋ ಚಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಸೋಣನಾಮಕೋ ಅಹಂ ಮಯ್ಹಂ ಕನಿಟ್ಠಭಾತಾ ನನ್ದೋ ಚಾತಿ. ಉಭೋ ಮಾತಾಪಿತಾ ಮಮಾತಿ ‘‘ಇಮೇ ನಾಮ ಪುತ್ತಕಾ ಏವಂ ತರುಣಕಾಲೇಪಿ ಕಾಮೇ ಜಹನ್ತಿ, ಕಿಮಙ್ಗಂ ಪನ ಮಯ’’ನ್ತಿ ಉಪ್ಪನ್ನಸಂವೇಗಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಚ. ಭೋಗೇ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾತಿ ಅಸೀತಿಕೋಟಿವಿಭವಸಮಿದ್ಧೇ ಮಹಾ ಭೋಗೇ ಅನಪೇಕ್ಖಚಿತ್ತಾ ಖೇಳಪಿಣ್ಡಂ ವಿಯ ಪರಿಚ್ಚಜಿತ್ವಾ ಮಯಂ ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಜನಾ ಹಿಮವನ್ತಪ್ಪದೇಸೇ ಮಹಾವನಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಜ್ಝಾಸಯೇನ ಪವಿಸಿಮ್ಹಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಚ ತೇ ತತ್ಥ ರಮಣೀಯೇ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಅಸ್ಸಮಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ತಾಪಸಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ವಸಿಂಸು. ತೇ ಉಭೋಪಿ ಭಾತರೋ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಪಟಿಜಗ್ಗಿಂಸು. ತೇಸು ನನ್ದಪಣ್ಡಿತೋ ‘‘ಮಯಾ ಆಭತಫಲಾಫಲಾನೇವ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಖಾದಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಹಿಯ್ಯೋ ಚ ಪುರಿಮಗೋಚರಗಹಿತಟ್ಠಾನತೋ ಚ ಯಾನಿ ತಾನಿ ಅವಸೇಸಾನಿ ಫಲಾಫಲಾನಿ ಪಾತೋವ ಆನೇತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಖಾದಾಪೇತಿ. ತೇ ತಾನಿ ಖಾದಿತ್ವಾ ಮುಖಂ ವಿಕ್ಖಾಲೇತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ. ಸೋಣಪಣ್ಡಿತೋ ಪನ ದೂರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಧುರಮಧುರಾನಿ ಸುಪಕ್ಕಾನಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ಉಪನಾಮೇತಿ. ಅಥ ನಂ ತೇ ‘‘ತಾತ, ಕನಿಟ್ಠೇನ ಆಭತಾನಿ ಮಯಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಿಕಾ ಜಾತಾ, ಇದಾನಿ ನೋ ಅತ್ಥೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಇತಿ ತಸ್ಸ ಫಲಾಫಲಾನಿ ಪರಿಭೋಗಂ ನ ಲಭನ್ತಿ ವಿನಸ್ಸನ್ತಿ, ಪುನದಿವಸಾದೀಸುಪಿ ತಥೇವಾತಿ, ಏವಂ ಸೋ ಪಞ್ಚಾಭಿಞ್ಞತಾಯ ದೂರಮ್ಪಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಆಹರತಿ, ತೇ ಪನ ನ ಖಾದನ್ತಿ.

ಅಥ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಮಾತಾಪಿತರೋ ಸುಖುಮಾಲಾ, ನನ್ದೋ ಚ ಯಾನಿ ತಾನಿ ಅಪಕ್ಕಾನಿ ದುಪ್ಪಕ್ಕಾನಿ ಫಲಾಫಲಾನಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ಖಾದಾಪೇತಿ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಇಮೇ ನ ಚಿರಂ ಪವತ್ತಿಸ್ಸನ್ತಿ, ವಾರೇಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ನಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ನನ್ದ, ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಫಲಾಫಲಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಮಮಾಗಮನಂ ಪತಿಮಾನೇಹಿ, ಉಭೋ ಏಕತೋವ ಖಾದಾಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಹ. ಏವಂ ವುತ್ತೇಪಿ ಅತ್ತನೋ ಪುಞ್ಞಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸನ್ತೋ ನ ತಸ್ಸ ವಚನಮಕಾಸಿ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ತಂ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಆಗತಂ ‘‘ನ ತ್ವಂ ಪಣ್ಡಿತಾನಂ ವಚನಂ ಕರೋಸಿ, ಅಹಂ ಜೇಟ್ಠೋ, ಮಾತಾಪಿತರೋ ಚ ಮಮೇವ ಭಾರೋ, ಅಹಮೇವ ನೇ ಪಟಿಜಗ್ಗಿಸ್ಸಾಮಿ, ತ್ವಂ ಇತೋ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಯಾಹೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಅಚ್ಛರಂ ಪಹರಿ.

ಸೋ ತೇನ ಪಣಾಮಿತೋ ತತ್ಥ ಠಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಕಸಿಣಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ತಂದಿವಸಮೇವ ಅಟ್ಠ ಚ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಪಞ್ಚ ಚ ಅಭಿಞ್ಞಾಯೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಅಹಂ ಸಿನೇರುಪಾದತೋ ರತನವಾಲುಕಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಮಮ ಭಾತು ಪಣ್ಣಸಾಲಾಪರಿವೇಣಂ ಆಕಿರಿತ್ವಾ ಖಮಾಪೇಸ್ಸಾಮಿ, ಉದಾಹು ಅನೋತತ್ತತೋ ಉದಕಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಖಮಾಪೇಸ್ಸಾಮಿ? ಅಥ ವಾ ಮೇ ಭಾತಾ ದೇವತಾವಸೇನ ಖಮೇಯ್ಯ, ಚತ್ತಾರೋ ಮಹಾರಾಜಾನೋ ಸಕ್ಕಞ್ಚ ದೇವರಾಜಾನಂ ಆನೇತ್ವಾ ಖಮಾಪೇಸ್ಸಾಮಿ, ಏವಂ ಪನ ನ ಸೋಭಿಸ್ಸತಿ, ಅಯಂ ಖೋ ಮನೋಜೋ ಬ್ರಹ್ಮವಡ್ಢನರಾಜಾ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಅಗ್ಗರಾಜಾ, ತಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ರಾಜಾನೋ ಆನೇತ್ವಾ ಖಮಾಪೇಸ್ಸಾಮಿ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಮಮ ಭಾತು ಗುಣೋ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪಂ ಅವತ್ಥರಿತ್ವಾ ಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಚನ್ದೋ ವಿಯ ಸೂರಿಯೋ ವಿಯ ಚ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

ಸೋ ತಾವದೇವ ಇದ್ಧಿಯಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮವಡ್ಢನನಗರೇ ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ನಿವೇಸನದ್ವಾರೇ ಓತರಿತ್ವಾ ‘‘ಏಕೋ ತಾಪಸೋ ತುಮ್ಹೇ ದಟ್ಠುಕಾಮೋ’’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚಾಪೇತ್ವಾ ತೇನ ಕತೋಕಾಸೋ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಅತ್ತನೋ ಬಲೇನ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ರಜ್ಜಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತವ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಥಂ ಪನ ತುಮ್ಹೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ರಜ್ಜಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಸ್ಸಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಕಸ್ಸಚಿ ವಧಚ್ಛೇದಂ ಅಕತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಇದ್ಧಿಯಾವ ಗಹೇತ್ವಾ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮಹತಿಯಾ ಸೇನಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ತಂ ಆದಾಯ ಕೋಸಲರಟ್ಠಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನಗರಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಖನ್ಧಾವಾರಂ ನಿವೇಸೇತ್ವಾ ‘‘ಯುದ್ಧಂ ವಾ ನೋ ದೇತು, ವಸೇ ವಾ ವತ್ತತೂ’’ತಿ ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ದೂತಂ ಪಾಹೇಸಿ. ತೇನ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಯುದ್ಧಸಜ್ಜೇನ ಹುತ್ವಾ ನಿಕ್ಖನ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಯುದ್ಧೇ ಆರದ್ಧೇ ಅತ್ತನೋ ಇದ್ಧಾನುಭಾವೇನ ಯಥಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ಸೇನಾನಂ ಪೀಳನಂ ನ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಕತ್ವಾ ಯಥಾ ಚ ಕೋಸಲರಾಜಾ ತಸ್ಸ ವಸೇ ವತ್ತತಿ, ಏವಂ ವಚನಪಟಿವಚನಹರಣೇಹಿ ಸಂವಿದಹಿ. ಏತೇನುಪಾಯೇನ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ರಾಜಾನೋ ತಸ್ಸ ವಸೇ ವತ್ತಾಪೇಸಿ.

ಸೋ ತೇನ ಪರಿತುಟ್ಠೋ ನನ್ದಪಣ್ಡಿತಂ ಆಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಯಥಾ ಮಯ್ಹಂ ಪಟಿಞ್ಞಾತಂ, ತಥಾ ಕತಂ, ಬಹೂಪಕಾರಾ ಮೇ ತುಮ್ಹೇ, ಕಿಮಹಂ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಹಞ್ಹಿ ತೇ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಉಪಡ್ಢರಜ್ಜಮ್ಪಿ ದಾತುಂ ಇಚ್ಛಾಮಿ, ಕಿಮಙ್ಗಂ ಪನ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸರಥಮಣಿಮುತ್ತಾಪವಾಳರಜತಸುವಣ್ಣದಾಸಿದಾಸಪರಿಜನಪರಿಚ್ಛೇದ’’ನ್ತಿ? ತಂ ಸುತ್ವಾ ನನ್ದಪಣ್ಡಿತೋ ‘‘ನ ಮೇ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ರಜ್ಜೇನ ಅತ್ಥೋ, ನಾಪಿ ಹತ್ಥಿಯಾನಾದೀಹಿ, ಅಪಿ ಚ ಖೋ ತೇ ರಟ್ಠೇ ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಅಸ್ಸಮೇ ಮಮ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವಸನ್ತಿ. ತ್ಯಾಹಂ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅಪರಾಧೇ ಮಮ ಜೇಟ್ಠಭಾತಿಕೇನ ಸೋಣಪಣ್ಡಿತೇನ ನಾಮ ಮಹೇಸಿನಾ ಪಣಾಮಿತೋ, ಸ್ವಾಹಂ ತಂ ಆದಾಯ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಖಮಾಪೇಸ್ಸಾಮಿ, ತಸ್ಸ ಮೇ ತ್ವಂ ಖಮಾಪನೇ ಸಹಾಯೋ ಹೋಹೀ’’ತಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಚತುವೀಸತಿಅಕ್ಖೋಭನೀ ಪರಿಮಾಣಾಯ ಸೇನಾಯ ಪರಿವುತೋ ಏಕಸತರಾಜೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನನ್ದಪಣ್ಡಿತಂ ಪುರಕ್ಖತ್ವಾ ತಂ ಅಸ್ಸಮಪದಂ ಪತ್ವಾ ಚತುರಙ್ಗುಲಪ್ಪದೇಸಂ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಠಿತೇನ ಕಾಜೇನ ಅನೋತತ್ತತೋ ಉದಕಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಪಾನೀಯಂ ಪಟಿಸಾಮೇತ್ವಾ ಪರಿವೇಣಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಆಸನ್ನಪ್ಪದೇಸೇ ನಿಸಿನ್ನಂ ಝಾನರತಿಸಮಪ್ಪಿತಂ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ನನ್ದಪಣ್ಡಿತೋ ನಂ ಖಮಾಪೇಸಿ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ನನ್ದಪಣ್ಡಿತಂ ಮಾತರಂ ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ಯಾವಜೀವಂ ಪಿತರಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿ. ತೇಸಂ ಪನ ರಾಜೂನಂ –

‘‘ಆನನ್ದೋ ಚ ಪಮೋದೋ ಚ, ಸದಾ ಹಸಿತಕೀಳಿತಂ;

ಮಾತರಂ ಪರಿಚರಿತ್ವಾನ, ಲಬ್ಭಮೇತಂ ವಿಜಾನತಾ.

‘‘ಆನನ್ದೋ ಚ ಪಮೋದೋ ಚ, ಸದಾ ಹಸಿತಕೀಳಿತಂ;

ಪಿತರಂ ಪರಿಚರಿತ್ವಾನ, ಲಬ್ಭಮೇತಂ ವಿಜಾನತೋ.

‘‘ದಾನಞ್ಚ ಪೇಯ್ಯವಜ್ಜಞ್ಚ, ಅತ್ಥಚರಿಯಾ ಚ ಯಾ ಇಧ;

ಸಮಾನತ್ತತಾ ಚ ಧಮ್ಮೇಸು, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಯಥಾರಹಂ;

ಏತೇ ಖೋ ಸಙ್ಗಹಾ ಲೋಕೇ, ರಥಸ್ಸಾಣೀವ ಯಾಯತೋ.

‘‘ಏತೇ ಚ ಸಙ್ಗಹಾ ನಾಸ್ಸು, ನ ಮಾತಾ ಪುತ್ತಕಾರಣಾ;

ಲಭೇಥ ಮಾನಂ ಪೂಜಂ ವಾ, ಪಿತಾ ವಾ ಪುತ್ತಕಾರಣಾ.

‘‘ಯಸ್ಮಾ ಚ ಸಙ್ಗಹಾ ಏತೇ, ಸಮ್ಮಪೇಕ್ಖನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾ;

ತಸ್ಮಾ ಮಹತ್ತಂ ಪಪ್ಪೋನ್ತಿ, ಪಾಸಂಸಾ ಚ ಭವನ್ತಿ ತೇ.

‘‘ಬ್ರಹ್ಮಾತಿ ಮಾತಾಪಿತರೋ, ಪುಬ್ಬಾಚರಿಯಾತಿ ವುಚ್ಚರೇ;

ಆಹುನೇಯ್ಯಾ ಚ ಪುತ್ತಾನಂ, ಪಜಾಯ ಅನುಕಮ್ಪಕಾ.

‘‘ತಸ್ಮಾ ಹಿ ನೇ ನಮಸ್ಸೇಯ್ಯ, ಸಕ್ಕರೇಯ್ಯ ಚ ಪಣ್ಡಿತೋ;

ಅನ್ನೇನ ಅಥ ಪಾನೇನ, ವತ್ಥೇನ ಸಯನೇನ ಚ;

ಉಚ್ಛಾದನೇನ ನ್ಹಾಪನೇನ, ಪಾದಾನಂ ಧೋವನೇನ ಚ.

‘‘ತಾಯ ನಂ ಪಾರಿಚರಿಯಾಯ, ಮಾತಾಪಿತೂಸು ಪಣ್ಡಿತಾ;

ಇಧೇವ ನಂ ಪಸಂಸನ್ತಿ, ಪೇಚ್ಚ ಸಗ್ಗೇ ಪಮೋದತೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೨.೨೦.೧೭೬-೧೮೩) –

ಬುದ್ಧಲೀಳಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ, ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ರಾಜಾನೋ ಸಬಲಕಾಯಾ ಪಸೀದಿಂಸು. ಅಥ ನೇ ಪಞ್ಚಸು ಸೀಲೇಸು ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ದಾನಾದೀಸು ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಹೋಥಾ’’ತಿ ಓವದಿತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಧಮ್ಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಆಯುಪರಿಯೋಸಾನೇ ದೇವನಗರಂ ಪೂರಯಿಂಸು. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಾತರಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಾಹೀ’’ತಿ ಮಾತರಂ ನನ್ದಪಣ್ಡಿತಂ ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ಯಾವಜೀವಂ ಪಿತರಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿ. ತೇ ಉಭೋಪಿ ಆಯುಪರಿಯೋಸಾನೇ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಪರಾಯನಾ ಅಹೇಸುಂ.

ತದಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಮಹಾರಾಜಕುಲಾನಿ, ನನ್ದಪಣ್ಡಿತೋ ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ, ಮನೋಜೋ ರಾಜಾ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ, ಏಕಸತರಾಜಾನೋ ಅಸೀತಿಮಹಾಥೇರಾ ಚೇವ ಅಞ್ಞತರಥೇರಾ ಚ, ಚತುವೀಸತಿಅಕ್ಖೋಭನೀಪರಿಸಾ ಬುದ್ಧಪರಿಸಾ, ಸೋಣಪಣ್ಡಿತೋ ಲೋಕನಾಥೋ.

ತಸ್ಸ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಸಾತಿಸಯಾ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಪಾರಮೀ, ತಥಾಪಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸೇಸಪಾರಮಿಯೋ ಚ ನಿದ್ಧಾರೇತಬ್ಬಾ. ತಥಾ ಅಚ್ಚನ್ತಮೇವ ಕಾಮೇಸು ಅನಪೇಕ್ಖತಾ, ಮಾತಾಪಿತೂಸು ತಿಬ್ಬೋ ಸಗಾರವಸಪ್ಪತಿಸ್ಸಭಾವೋ, ಮಾತಾಪಿತುಉಪಟ್ಠಾನೇನ ಅತಿತ್ತಿ, ಸತಿಪಿ ನೇಸಂ ಉಪಟ್ಠಾನೇ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಸಮಾಪತ್ತಿವಿಹಾರೇಹಿ ವೀತಿನಾಮನನ್ತಿ ಏವಮಾದಯೋ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಗುಣಾನುಭಾವಾ ವಿಭಾವೇತಬ್ಬಾತಿ.

ಸೋಣಪಣ್ಡಿತಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ನೇಕ್ಖಮ್ಮಪಾರಮೀ ನಿಟ್ಠಿತಾ.