೩. ಯುಧಞ್ಜಯವಗ್ಗೋ

೧. ಯುಧಞ್ಜಯಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ

೧. ತತಿಯವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಅಮಿತಯಸೋತಿ ಅಪರಿಮಿತಪರಿವಾರವಿಭವೋ. ರಾಜಪುತ್ತೋ ಯುಧಞ್ಜಯೋತಿ ರಮ್ಮನಗರೇ ಸಬ್ಬದತ್ತಸ್ಸ ನಾಮ ರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತೋ ನಾಮೇನ ಯುಧಞ್ಜಯೋ ನಾಮ.

ಅಯಞ್ಹಿ ಬಾರಾಣಸೀ ಉದಯಜಾತಕೇ (ಜಾ. ೧.೧೧.೩೭ ಆದಯೋ) ಸುರುನ್ಧನನಗರಂ ನಾಮ ಜಾತಾ. ಚೂಳಸುತಸೋಮಜಾತಕೇ (ಜಾ. ೨.೧೭.೧೯೫ ಆದಯೋ) ಸುದಸ್ಸನಂ ನಾಮ, ಸೋಣನನ್ದಜಾತಕೇ (ಜಾ. ೨.೨೦.೯೨ ಆದಯೋ) ಬ್ರಹ್ಮವಡ್ಢನಂ ನಾಮ, ಖಣ್ಡಹಾಲಜಾತಕೇ(ಜಾ. ೨.೨೨.೯೮೨ ಆದಯೋ) ಪುಪ್ಫವತೀ ನಾಮ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಯುಧಞ್ಜಯಜಾತಕೇ (ಜಾ. ೧.೧೧.೭೩ ಆದಯೋ) ರಮ್ಮನಗರಂ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ, ಏವಮಸ್ಸ ಕದಾಚಿ ನಾಮಂ ಪರಿವತ್ತತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ರಾಜಪುತ್ತೋತಿ ರಮ್ಮನಗರೇ ಸಬ್ಬದತ್ತಸ್ಸ ನಾಮ ರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತೋ’’ತಿ. ತಸ್ಸ ಪನ ರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತಸಹಸ್ಸಂ ಅಹೋಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಜೇಟ್ಠಪುತ್ತೋ, ತಸ್ಸ ರಾಜಾ ಉಪರಜ್ಜಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇಸಿ. ಏವಂ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಕಾಲೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಪಾತೋವ ರಥವರಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಮಹನ್ತೇನ ಸಿರಿವಿಭವೇನ ಉಯ್ಯಾನಕೀಳಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ರುಕ್ಖಗ್ಗತಿಣಗ್ಗಸಾಖಗ್ಗಮಕ್ಕಟಕಸುತ್ತಜಾಲಾದೀಸು ಮುತ್ತಾಜಾಲಾಕಾರೇನ ಲಗ್ಗೇ ಉಸ್ಸಾವಬಿನ್ದೂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಸಮ್ಮ ಸಾರಥಿ, ಕಿಂ ನಾಮೇತ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಏತೇ, ದೇವ, ಹಿಮಸಮಯೇ ಪತನಕಉಸ್ಸಾವಬಿನ್ದೂ ನಾಮಾ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ದಿವಸಭಾಗಂ ಉಯ್ಯಾನೇ ಕೀಳಿತ್ವಾ ಸಾಯನ್ಹಕಾಲೇ ಪಚ್ಚಾಗಚ್ಛನ್ತೋ ತೇ ಅದಿಸ್ವಾ ‘‘ಸಮ್ಮ ಸಾರಥಿ, ಕಹಂ ತೇ ಉಸ್ಸಾವಬಿನ್ದೂ, ನ ತೇ ಇದಾನಿ ಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ದೇವ, ಸೂರಿಯೇ ಉಗ್ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಸಬ್ಬೇ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ವಿಲಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಯಥಾ ಇಮೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಭಿಜ್ಜನ್ತಿ, ಏವಂ ಇಮೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಜೀವಿತಸಙ್ಖಾರಾಪಿ ತಿಣಗ್ಗೇ ಉಸ್ಸಾವಬಿನ್ದುಸದಿಸಾವ, ತಸ್ಮಾ ಮಯಾ ಬ್ಯಾಧಿಜರಾಮರಣೇಹಿ ಅಪೀಳಿತೇನೇವ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಉಸ್ಸಾವಬಿನ್ದುಮೇವ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ ಆದಿತ್ತೇ ವಿಯ ತಯೋ ಭವೇ ಪಸ್ಸನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅಲಙ್ಕತಪಟಿಯತ್ತಾಯ ವಿನಿಚ್ಛಯಸಾಲಾಯ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಪಿತು ಸನ್ತಿಕಮೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಿತರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

‘‘ಉಸ್ಸಾವಬಿನ್ದುಂ ಸೂರಿಯಾತಪೇ, ಪತಿತಂ ದಿಸ್ವಾನ ಸಂವಿಜಿಂ.

೨. ‘‘ತಞ್ಞೇವಾಧಿಪತಿಂ ಕತ್ವಾ, ಸಂವೇಗಮನುಬ್ರೂಹಯಿಂ;

ಮಾತಾಪಿತೂ ಚ ವನ್ದಿತ್ವಾ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಮನುಯಾಚಹ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಸೂರಿಯಾತಪೇತಿ ಸೂರಿಯಾತಪಹೇತು, ಸೂರಿಯರಸ್ಮಿಸಮ್ಫಸ್ಸನಿಮಿತ್ತಂ. ‘‘ಸೂರಿಯಾತಪೇನಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಪತಿತಂ ದಿಸ್ವಾನಾತಿ ವಿನಟ್ಠಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ, ಪುಬ್ಬೇ ರುಕ್ಖಗ್ಗಾದೀಸು ಮುತ್ತಾಜಾಲಾದಿಆಕಾರೇನ ಲಗ್ಗಂ ಹುತ್ವಾ ದಿಸ್ಸಮಾನಂ ಸೂರಿಯರಸ್ಮಿಸಮ್ಫಸ್ಸೇನ ವಿನಟ್ಠಂ ಪಞ್ಞಾಚಕ್ಖುನಾ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ. ಸಂವಿಜಿನ್ತಿ ಯಥಾ ಏತಾನಿ, ಏವಂ ಸತ್ತಾನಂ ಜೀವಿತಾನಿಪಿ ಲಹುಂ ಲಹುಂ ಭಿಜ್ಜಮಾನಸಭಾವಾನೀತಿ ಅನಿಚ್ಚತಾಮನಸಿಕಾರವಸೇನ ಸಂವೇಗಮಾಪಜ್ಜಿಂ.

ತಞ್ಞೇವಾಧಿಪತಿಂ ಕತ್ವಾ, ಸಂವೇಗಮನುಬ್ರೂಹಯಿನ್ತಿ ತಞ್ಞೇವ ಉಸ್ಸಾವಬಿನ್ದೂನಂ ಅನಿಚ್ಚತಂ ಅಧಿಪತಿಂ ಮುಖಂ ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಂ ಪುರೇಚಾರಿಕಂ ಕತ್ವಾ ತಥೇವ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಾನಂ ಇತ್ತರಟ್ಠಿತಿಕತಂ ಪರಿತ್ತಕಾಲತಂ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಏಕವಾರಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಸಂವೇಗಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಉಪ್ಪಾದನೇನ ಅನುವಡ್ಢೇಸಿಂ. ಪಬ್ಬಜ್ಜಮನುಯಾಚಹನ್ತಿ ‘‘ತಿಣಗ್ಗೇ ಉಸ್ಸಾವಬಿನ್ದೂ ವಿಯ ನ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕೇ ಸತ್ತಾನಂ ಜೀವಿತೇ ಮಯಾ ಬ್ಯಾಧಿಜರಾಮರಣೇಹಿ ಅನಭಿಭೂತೇನೇವ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಯತ್ಥ ಏತಾನಿ ನ ಸನ್ತಿ, ತಂ ಅಮತಂ ಮಹಾನಿಬ್ಬಾನಂ ಗವೇಸಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಮೇ ಅನುಜಾನಾಥಾ’’ತಿ ತೇ ಅಹಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಯಾಚಿಂ. ಏವಂ ಮಹಾಸತ್ತೇನ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಯಾಚಿತಾಯ ಸಕಲನಗರೇ ಮಹನ್ತಂ ಕೋಲಾಹಲಮಹೋಸಿ – ‘‘ಉಪರಾಜಾ ಕಿರ ಯುಧಞ್ಜಯೋ ಪಬ್ಬಜಿತುಕಾಮೋ’’ತಿ.

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಕಾಸಿರಟ್ಠವಾಸಿನೋ ರಾಜಾನಂ ದಟ್ಠುಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ರಮ್ಮಕೇ ಪಟಿವಸನ್ತಿ. ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಸನ್ನಿಪತಿಂಸು. ಇತಿ ಸಪರಿಸೋ ರಾಜಾ ನೇಗಮಾ ಚೇವ ಜಾನಪದಾ ಚ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಮಾತಾ ದೇವೀ ಚ ಸಬ್ಬೇ ಚ ಓರೋಧಾ ಮಹಾಸತ್ತಂ ‘‘ಮಾ ಖೋ ತ್ವಂ, ತಾತ ಕುಮಾರ, ಪಬ್ಬಜೀ’’ತಿ ನಿವಾರೇಸುಂ. ತತ್ಥ ರಾಜಾ ‘‘ಸಚೇ ತೇ ಕಾಮೇಹಿ ಊನಂ, ಅಹಂ ತೇ ಪರಿಪೂರಯಾಮಿ, ಅಜ್ಜೇವ ರಜ್ಜಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಸ್ಸ ಮಹಾಸತ್ತೋ –

‘‘ಮಾ ಮಂ ದೇವ ನಿವಾರೇಹಿ, ಪಬ್ಬಜನ್ತಂ ರಥೇಸಭ;

ಮಾಹಂ ಕಾಮೇಹಿ ಸಮ್ಮತ್ತೋ, ಜರಾಯ ವಸಮನ್ವಗೂ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೧೧.೭೭) –

ಅತ್ತನೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಛನ್ದಮೇವ ವತ್ವಾ ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸದ್ಧಿಂ ಓರೋಧೇಹಿ ಮಾತುಯಾ ಕರುಣಂ ಪರಿದೇವನ್ತಿಯಾ –

‘‘ಉಸ್ಸಾವೋವ ತಿಣಗ್ಗಮ್ಹಿ, ಸೂರಿಯುಗ್ಗಮನಂ ಪತಿ;

ಏವಮಾಯು ಮನುಸ್ಸಾನಂ, ಮಾ ಮಂ ಅಮ್ಮ ನಿವಾರಯಾ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೧೧.೭೯) –

ಅತ್ತನೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಕಾರಣಂ ಕಥೇತ್ವಾ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ತೇಹಿ ಯಾಚಿಯಮಾನೋಪಿ ಅಭಿಸಂವಡ್ಢಮಾನಸಂವೇಗತ್ತಾ ಅನೋಸಕ್ಕಿತಮಾನಸೋ ಪಿಯತರೇ ಮಹತಿ ಞಾತಿಪರಿವಟ್ಟೇ ಉಳಾರೇ ರಾಜಿಸ್ಸರಿಯೇ ಚ ನಿರಪೇಕ್ಖಚಿತ್ತೋ ಪಬ್ಬಜಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೩. ‘‘ಯಾಚನ್ತಿ ಮಂ ಪಞ್ಜಲಿಕಾ, ಸನೇಗಮಾ ಸರಟ್ಠಕಾ;

ಅಜ್ಜೇವ ಪುತ್ತ ಪಟಿಪಜ್ಜ, ಇದ್ಧಂ ಫೀತಂ ಮಹಾಮಹಿಂ.

೪. ‘‘ಸರಾಜಕೇ ಸಹೋರೋಧೇ, ಸನೇಗಮೇ ಸರಟ್ಠಕೇ;

ಕರುಣಂ ಪರಿದೇವನ್ತೇ, ಅನಪೇಕ್ಖೋ ಪರಿಚ್ಚಜಿ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಪಞ್ಜಲಿಕಾತಿ ಪಗ್ಗಹಿತಅಞ್ಜಲಿಕಾ. ಸನೇಗಮಾ ಸರಟ್ಠಕಾತಿ ನೇಗಮೇಹಿ ಚೇವ ರಟ್ಠವಾಸೀಹಿ ಚ ಸದ್ಧಿಂ ಸಬ್ಬೇ ರಾಜಪುರಿಸಾ ‘‘ಮಾ ಖೋ, ತ್ವಂ ದೇವ, ಪಬ್ಬಜೀ’’ತಿ ಮಂ ಯಾಚನ್ತಿ. ಮಾತಾಪಿತರೋ ಪನ ಅಜ್ಜೇವ ಪುತ್ತ ಪಟಿಪಜ್ಜ, ಗಾಮನಿಗಮರಾಜಧಾನಿಅಭಿವುದ್ಧಿಯಾ ವೇಪುಲ್ಲಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ, ಇದ್ಧಂ ವಿಭವಸಾರಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸಸ್ಸಾದಿನಿಪ್ಫತ್ತಿಯಾ ಚ, ಫೀತಂ ಇಮಂ ಮಹಾಮಹಿಂ ಅನುಸಾಸ, ಛತ್ತಂ ಉಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಹೀತಿ ಯಾಚನ್ತಿ. ಏವಂ ಪನ ಸಹ ರಞ್ಞಾತಿ ಸರಾಜಕೇ, ತಥಾ ಸಹೋರೋಧೇ ಸನೇಗಮೇ ಸರಟ್ಠಕೇ ಮಹಾಜನೇ ಯಥಾ ಸುಣನ್ತಾನಮ್ಪಿ ಪಗೇವ ಪಸ್ಸನ್ತಾನಂ ಮಹನ್ತಂ ಕಾರುಞ್ಞಂ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಕರುಣಂ ಪರಿದೇವನ್ತೇ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಅನಪೇಕ್ಖೋ ಅಲಗ್ಗಚಿತ್ತೋ ‘‘ಅಹಂ ತದಾ ಪಬ್ಬಜಿ’’ನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

೫-೬. ಇದಾನಿ ಯದತ್ಥಂ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸಿರಿಸದಿಸಂ ರಜ್ಜಸಿರಿಂ ಪಿಯತರೇ ಞಾತಿಬನ್ಧವೇ ಪಹಾಯ ಸಿನಿದ್ಧಂ ಪರಿಗ್ಗಹಪರಿಜನಂ ಲೋಕಾಭಿಮತಂ ಮಹನ್ತಂ ಯಸಞ್ಚ ನಿರಪೇಕ್ಖೋ ಪರಿಚ್ಚಜಿನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ದ್ವೇ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ.

ತತ್ಥ ಕೇವಲನ್ತಿ ಅನವಸೇಸಂ ಇತ್ಥಾಗಾರಂ ಸಮುದ್ದಪರಿಯನ್ತಞ್ಚ ಪಥವಿಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಚಜಮಾನೋ ಏವಂ ಮೇ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿ ಸಕ್ಕಾ ಅಧಿಗನ್ತುನ್ತಿ ಬೋಧಿಯಾಯೇವ ಕಾರಣಾ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಚಿನ್ತೇಸಿಂ, ನ ತತ್ಥ ಈಸಕಂ ಲಗ್ಗಂ ಜನೇಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ತಞ್ಚ ಮಹಾಯಸಂ ರಜ್ಜಞ್ಚ ಮೇ ನ ದೇಸ್ಸಂ, ಪಿಯಮೇವ, ತತೋ ಪನ ಸತಗುಣೇನ ಸಹಸ್ಸಗುಣೇನ ಸತಸಹಸ್ಸಗುಣೇನ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಮೇವ ಮಯ್ಹಂ ಪಿಯತರಂ, ತಸ್ಮಾ ಮಾತಾದೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ರಜ್ಜಂ ಅಹಂ ತದಾ ಪರಿಚ್ಚಜಿನ್ತಿ.

ತದೇತಂ ಸಬ್ಬಂ ಪರಿಚ್ಚಜಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಮಹಾಸತ್ತೇ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೇ ತಸ್ಸ ಕನಿಟ್ಠಭಾತಾ ಯುಧಿಟ್ಠಿಲಕುಮಾರೋ ನಾಮ ಪಿತರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಅನುಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಅನುಬನ್ಧಿ. ತೇ ಉಭೋಪಿ ನಗರಾ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ ಮಹಾಜನಂ ನಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಮನೋರಮೇ ಠಾನೇ ಅಸ್ಸಮಪದಂ ಕತ್ವಾ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಾಯೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ವನಮೂಲಫಲಾದೀಹಿ ಯಾವಜೀವಂ ಯಾಪೇತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಪರಾಯನಾ ಅಹೇಸುಂ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ –

‘‘ಉಭೋ ಕುಮಾರಾ ಪಬ್ಬಜಿತಾ, ಯುಧಞ್ಜಯೋ ಯುಧಿಟ್ಠಿಲೋ;

ಪಹಾಯ ಮಾತಾಪಿತರೋ, ಸಙ್ಗಂ ಛೇತ್ವಾನ ಮಚ್ಚುನೋ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೧೧.೮೩);

ತತ್ಥ ಸಙ್ಗಂ ಛೇತ್ವಾನ ಮಚ್ಚುನೋತಿ ಮಚ್ಚುಮಾರಸ್ಸ ಸಹಕಾರಿಕಾರಣಭೂತತ್ತಾ ಸನ್ತಕಂ ರಾಗದೋಸಮೋಹಸಙ್ಗಂ ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವಸೇನ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಉಭೋಪಿ ಪಬ್ಬಜಿತಾತಿ.

ತದಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಮಹಾರಾಜಕುಲಾನಿ ಅಹೇಸುಂ, ಯುಧಿಟ್ಠಿಲಕುಮಾರೋ ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ, ಯುಧಞ್ಜಯೋ ಲೋಕನಾಥೋ.

ತಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜ್ಜತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಪವತ್ತಿತಮಹಾದಾನಾನಿ ಚೇವ ರಜ್ಜಾದಿಪರಿಚ್ಚಾಗೋ ಚ ದಾನಪಾರಮೀ, ಕಾಯವಚೀಸಂವರೋ ಸೀಲಪಾರಮೀ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಚ ಝಾನಾಧಿಗಮೋ ಚ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಪಾರಮೀ, ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕಾರಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಅಭಿಞ್ಞಾಧಿಗಮಪರಿಯೋಸಾನಾ ಪಞ್ಞಾ ದಾನಾದೀನಂ ಉಪಕಾರಾನುಪಕಾರಧಮ್ಮಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನಪಞ್ಞಾ ಚ ಪಞ್ಞಾಪಾರಮೀ, ಸಬ್ಬತ್ಥ ತದತ್ಥಸಾಧನಂ ವೀರಿಯಂ ವೀರಿಯಪಾರಮೀ, ಞಾಣಖನ್ತಿ ಅಧಿವಾಸನಖನ್ತಿ ಚ ಖನ್ತಿಪಾರಮೀ, ಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಅವಿಸಂವಾದನಂ ಸಚ್ಚಪಾರಮೀ, ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅಚಲಸಮಾದಾನಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಪಾರಮೀ, ಸಬ್ಬಸತ್ತೇಸು ಹಿತಚಿತ್ತತಾಯ ಮೇತ್ತಾಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರವಸೇನ ಚ ಮೇತ್ತಾಪಾರಮೀ, ಸತ್ತಸಙ್ಖಾರಕತವಿಪ್ಪಕಾರಉಪೇಕ್ಖನವಸೇನ ಉಪೇಕ್ಖಾಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರವಸೇನ ಚ ಉಪೇಕ್ಖಾಪಾರಮೀತಿ ದಸ ಪಾರಮಿಯೋ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ವಿಸೇಸತೋ ಪನ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಪಾರಮೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ತಥಾ ಅಕಿತ್ತಿಚರಿಯಾಯಂ ವಿಯ ಇಧಾಪಿ ಮಹಾಪುರಿಸಸ್ಸ ಅಚ್ಛರಿಯಗುಣಾ ಯಥಾರಹಂ ನಿದ್ಧಾರೇತಬ್ಬಾ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಏವಂ ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಹೇತೇ, ಅಬ್ಭುತಾ ಚ ಮಹೇಸಿನೋ…ಪೇ… ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅನುಧಮ್ಮತೋ’’ತಿ.

ಯುಧಞ್ಜಯಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೨. ಸೋಮನಸ್ಸಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ

೭. ದುತಿಯೇ ಇನ್ದಪತ್ಥೇ ಪುರುತ್ತಮೇತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ನಗರವರೇ. ಕಾಮಿತೋತಿ ಮಾತಾಪಿತುಆದೀಹಿ ‘‘ಅಹೋ ವತ ಏಕೋ ಪುತ್ತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಏವಂ ಚಿರಕಾಲೇ ಪತ್ಥಿತೋ. ದಯಿತೋತಿ ಪಿಯಾಯಿತೋ. ಸೋಮನಸ್ಸೋತಿ ವಿಸ್ಸುತೋತಿ ‘‘ಸೋಮನಸ್ಸೋ’’ತಿ ಏವಂ ಪಕಾಸನಾಮೋ.

೮. ಸೀಲವಾತಿ ದಸಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಸೀಲೇನ ಚೇವ ಆಚಾರಸೀಲೇನ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಗುಣಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಸದ್ಧಾಬಾಹುಸಚ್ಚಾದಿಗುಣೇಹಿ ಉಪೇತೋ, ಪರಿಪುಣ್ಣೋ ವಾ. ಕಲ್ಯಾಣಪಟಿಭಾನವಾತಿ ತಂತಂಇತಿಕತ್ತಬ್ಬಸಾಧನೇನ ಉಪಾಯಕೋಸಲ್ಲಸಙ್ಖಾತೇನ ಚ ಸುನ್ದರೇನ ಪಟಿಭಾನೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ವುಡ್ಢಾಪಚಾಯೀತಿ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಕುಲೇ ಜೇಟ್ಠಾತಿ ಏವಂ ಯೇ ಜಾತಿವುಡ್ಢಾ, ಯೇ ಚ ಸೀಲಾದಿಗುಣೇಹಿ ವುಡ್ಢಾ, ತೇಸಂ ಅಪಚಾಯನಸೀಲೋ. ಹಿರೀಮಾತಿ ಪಾಪಜಿಗುಚ್ಛನಲಕ್ಖಣಾಯ ಹಿರಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸಙ್ಗಹೇಸು ಚ ಕೋವಿದೋತಿ ದಾನಪಿಯವಚನಅತ್ಥಚರಿಯಾಸಮಾನತ್ತತಾಸಙ್ಖಾತೇಹಿ ಚತೂಹಿ ಸಙ್ಗಹವತ್ಥೂಹಿ ಯಥಾರಹಂ ಸತ್ತಾನಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹನೇಸು ಕುಸಲೋ. ಏವರೂಪೋ ರೇಣುಸ್ಸ ನಾಮ ಕುರುರಾಜಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಸೋಮನಸ್ಸೋತಿ ವಿಸ್ಸುತೋ ಯದಾ ಹೋಮೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೯. ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಪತಿಕರೋತಿ ತೇನ ಕುರುರಾಜೇನ ಪತಿ ಅಭಿಕ್ಖಣಂ ಉಪಕತ್ತಬ್ಬಭಾವೇನ ಪತಿಕರೋ ವಲ್ಲಭೋ. ಕುಹಕತಾಪಸೋತಿ ಅಸನ್ತಗುಣಸಮ್ಭಾವನಲಕ್ಖಣೇನ ಕೋಹಞ್ಞೇನ ಜೀವಿತಕಪ್ಪನಕೋ ಏಕೋ ತಾಪಸೋ, ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಸಕ್ಕಾತಬ್ಬೋ ಅಹೋಸಿ. ಆರಾಮನ್ತಿ ಫಲಾರಾಮಂ, ಯತ್ಥ ಏಳಾಲುಕಲಾಬುಕುಮ್ಭಣ್ಡತಿಪುಸಾದಿವಲ್ಲಿಫಲಾನಿ ಚೇವ ತಣ್ಡುಲೇಯ್ಯಕಾದಿಸಾಕಞ್ಚ ರೋಪೀಯತಿ. ಮಾಲಾವಚ್ಛನ್ತಿ ಜಾತಿಅತಿಮುತ್ತಕಾದಿಪುಪ್ಫಗಚ್ಛಂ, ತೇನ ಪುಪ್ಫಾರಾಮಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಆರಾಮಂ ಕತ್ವಾ ತತ್ಥ ಮಾಲಾವಚ್ಛಞ್ಚ ಯಥಾವುತ್ತಫಲವಚ್ಛಞ್ಚ ರೋಪೇತ್ವಾ ತತೋ ಲದ್ಧಧನಂ ಸಂಹರಿತ್ವಾ ಠಪೇನ್ತೋ ಜೀವತೀತಿ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ತತ್ರಾಯಂ ಅನುಪುಬ್ಬಿಕಥಾ – ತದಾ ಮಹಾರಕ್ಖಿತೋ ನಾಮ ತಾಪಸೋ ಪಞ್ಚಸತತಾಪಸಪರಿವಾರೋ ಹಿಮವನ್ತೇ ವಸಿತ್ವಾ ಲೋಣಮ್ಬಿಲಸೇವನತ್ಥಾಯ ಜನಪದಚಾರಿಕಂ ಚರನ್ತೋ ಇನ್ದಪತ್ಥನಗರಂ ಪತ್ವಾ ರಾಜುಯ್ಯಾನೇ ವಸಿತ್ವಾ ಸಪರಿಸೋ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೋ ರಾಜದ್ವಾರಂ ಪಾಪುಣಿ. ರಾಜಾ ಇಸಿಗಣಂ ದಿಸ್ವಾ ಇರಿಯಾಪಥೇ ಪಸನ್ನೋ ಅಲಙ್ಕತಮಹಾತಲೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಪಣೀತೇನಾಹಾರೇನ ಪರಿವಿಸಿತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಇಮಂ ವಸ್ಸಾರತ್ತಂ ಮಮ ಉಯ್ಯಾನೇಯೇವ ವಸಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಸನಟ್ಠಾನಾನಿ ಕಾರೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತಪರಿಕ್ಖಾರೇ ದತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ರಾಜನಿವೇಸನೇ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ.

ರಾಜಾ ಪನ ಅಪುತ್ತಕೋ ಪುತ್ತೇ ಪತ್ಥೇತಿ, ಪುತ್ತಾ ನುಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ವಸ್ಸಾರತ್ತಚ್ಚಯೇನ ಮಹಾರಕ್ಖಿತೋ ‘‘ಹಿಮವನ್ತಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ರಾಜಾನಂ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ರಞ್ಞಾ ಕತಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಸಮಯೇ ಮಗ್ಗಾ ಓಕ್ಕಮ್ಮ ಏಕಸ್ಸ ಸನ್ದಚ್ಛಾಯಸ್ಸ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ಸಪರಿಸೋ ನಿಸೀದಿ. ತಾಪಸಾ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸುಂ – ‘‘ರಾಜಾ ಅಪುತ್ತಕೋ, ಸಾಧು ವತಸ್ಸ ಸಚೇ ರಾಜಪುತ್ತಂ ಲಭೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ಮಹಾರಕ್ಖಿತೋ ತಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಭವಿಸ್ಸತಿ ನು ಖೋ ರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತೋ, ಉದಾಹು ನೋ’’ತಿ ಉಪಧಾರೇನ್ತೋ ‘‘ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ಮಾ ತುಮ್ಹೇ ಚಿನ್ತಯಿತ್ಥ, ಅಜ್ಜ ಪಚ್ಚೂಸಕಾಲೇ ಏಕೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ಚವಿತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಹ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಏಕೋ ಕೂಟಜಟಿಲೋ ‘‘ಇದಾನಿ ರಾಜಕುಲೂಪಕೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತಾಪಸಾನಂ ಗಮನಕಾಲೇ ಗಿಲಾನಾಲಯಂ ಕತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ‘‘ಏಹಿ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ ಸಕ್ಕೋಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಮಹಾರಕ್ಖಿತೋ ತಸ್ಸ ನಿಪನ್ನಕಾರಣಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಯದಾ ಸಕ್ಕೋಸಿ, ತದಾ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ಇಸಿಗಣಂ ಆದಾಯ ಹಿಮವನ್ತಮೇವ ಗತೋ. ಕುಹಕೋ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ವೇಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜದ್ವಾರೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾರಕ್ಖಿತಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾಕತಾಪಸೋ ಆಗತೋ’’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚಾಪೇತ್ವಾ ರಞ್ಞಾ ವೇಗೇನ ಪಕ್ಕೋಸಾಪಿತೋ ಪಾಸಾದಂ ಅಭಿರುಯ್ಹ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ರಾಜಾ ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಇಸೀನಂ ಆರೋಗ್ಯಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅತಿಖಿಪ್ಪಂ ನಿವತ್ತಿತ್ಥ, ಕೇನತ್ಥೇನ ಆಗತತ್ಥಾ’’ತಿ ಆಹ.

ಮಹಾರಾಜ, ಇಸಿಗಣೋ ಸುಖನಿಸಿನ್ನೋ ‘‘ಸಾಧು ವತಸ್ಸ ಸಚೇ ರಞ್ಞೋ ವಂಸಾನುರಕ್ಖಕೋ ಪುತ್ತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಅಹಂ ತಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಭವಿಸ್ಸತಿ ನು ಖೋ ರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತೋ, ಉದಾಹು ನೋ’’ತಿ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುನಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ‘‘ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಸುಧಮ್ಮಾಯ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಜಾನನ್ತಾ ಗಬ್ಭಂ ನಾಸೇಯ್ಯುಂ, ಆಚಿಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ ತಾವ ನ’’ನ್ತಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಕಥನತ್ಥಾಯ ಆಗತೋ, ಕಥಿತಂ ವೋ ಮಯಾ, ಗಚ್ಛಾಮಹ’’ನ್ತಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಗನ್ತು’’ನ್ತಿ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠೋ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಕುಹಕತಾಪಸಂ ಉಯ್ಯಾನಂ ನೇತ್ವಾ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ರಾಜಕುಲೇ ಭುಞ್ಜನ್ತೋ ವಸತಿ, ‘‘ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಕೋ’’ತ್ವೇವಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ.

ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಾವತಿಂಸಭವನತೋ ಚವಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ, ಜಾತಸ್ಸ ಚ ನಾಮಗ್ಗಹಣದಿವಸೇ ‘‘ಸೋಮನಸ್ಸೋ’’ತಿ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು. ಸೋ ಕುಮಾರಪರಿಹಾರೇನ ವಡ್ಢತಿ. ಕುಹಕತಾಪಸೋಪಿ ಉಯ್ಯಾನಸ್ಸ ಏಕಪಸ್ಸೇ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ಸೂಪೇಯ್ಯಸಾಕಞ್ಚ ಫಲವಲ್ಲಿಆದಯೋ ಚ ರೋಪೇತ್ವಾ ಪಣ್ಣಿಕಾನಂ ಹತ್ಥೇ ವಿಕ್ಕಿಣನ್ತೋ ಧನಂ ಸಂಹರತಿ. ಅಥ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಸತ್ತವಸ್ಸಿಕಕಾಲೇ ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚನ್ತೋ ಕುಪಿತೋ. ಸೋ ‘‘ತಾತ, ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುತಾಪಸೇ ಮಾ ಪಮಜ್ಜಾ’’ತಿ ಕುಮಾರಂ ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ವೂಪಸಮೇತುಂ ಗತೋ.

೧೦-೧೩. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಕುಮಾರೋ ‘‘ಜಟಿಲಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕೂಟಜಟಿಲಂ ಏಕಂ ಗನ್ಧಿಕಕಾಸಾವಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಉಭೋಹಿ ಹತ್ಥೇಹಿ ದ್ವೇ ಘಟೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಾಕವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಉದಕಂ ಸಿಞ್ಚನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಕೂಟಜಟಿಲೋ ಅತ್ತನೋ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಅಕತ್ವಾ ಪಣ್ಣಿಕಕಮ್ಮಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಕರೋಸಿ ಪಣ್ಣಿಕಗಹಪತಿಕಾ’’ತಿ ತಂ ಲಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಅವನ್ದಿತ್ವಾ ಏವ ನಿಕ್ಖಮಿ.

ಕೂಟಜಟಿಲೋ ‘‘ಅಯಂ ಇದಾನೇವ ಏವರೂಪೋ, ಪಚ್ಛಾ ‘ಕೋ ಜಾನಾತಿ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’ತಿ ಇದಾನೇವ ನಂ ನಾಸೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಆಗಮನಕಾಲೇ ಪಾಸಾಣಫಲಕಂ ಏಕಮನ್ತಂ ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಾನೀಯಘಟಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯ ತಿಣಾನಿ ವಿಕಿರಿತ್ವಾ ಸರೀರಂ ತೇಲೇನ ಮಕ್ಖೇತ್ವಾ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಸೀಸಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಮಹಾದುಕ್ಖಪ್ಪತ್ತೋ ವಿಯ ಮಞ್ಚೇ ನಿಪಜ್ಜಿ. ರಾಜಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ನಗರಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ನಿವೇಸನಂ ಅಪವಿಸಿತ್ವಾವ ‘‘ಮಮ ಸಾಮಿಕಂ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಕಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಣ್ಣಸಾಲದ್ವಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ವಿಪ್ಪಕಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಏತ’’ನ್ತಿ ಅನ್ತೋ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತಂ ನಿಪನ್ನಕಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಾದೇ ಪರಿಮಜ್ಜನ್ತೋ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಕೇನ, ತ್ವಂ ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ವಿಹೇಠಿತೋ, ಕಮಜ್ಜ ಯಮಲೋಕಂ ನೇಮಿ, ತಂ ಮೇ ಸೀಘಂ ಆಚಿಕ್ಖಾ’’ತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಕೂಟಜಟಿಲೋ ನಿತ್ಥುನನ್ತೋ ಉಟ್ಠಾಯ ದಿಟ್ಠೋ, ಮಹಾರಾಜ, ತ್ವಂ ಮೇ, ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ತಯಿ ವಿಸ್ಸಾಸೇನ ಅಹಂ ಇಮಂ ವಿಪ್ಪಕಾರಂ ಪತ್ತೋ, ತವ ಪುತ್ತೇನಮ್ಹಿ ಏವಂ ವಿಹೇಠಿತೋತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ಚೋರಘಾತಕೇ ಆಣಾಪೇಸಿ – ‘‘ಗಚ್ಛಥ ಕುಮಾರಸ್ಸ ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸರೀರಞ್ಚಸ್ಸ ಖಣ್ಡಾಖಣ್ಡಿಕಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ರಥಿಯಾ ರಥಿಯಂ ವಿಕಿರಥಾ’’ತಿ. ತೇ ಮಾತರಾ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅಙ್ಕೇ ನಿಸೀದಾಪಿತಂ ಕುಮಾರಂ ಆಕಡ್ಢಿಂಸು – ‘‘ರಞ್ಞಾ ತೇ ವಧೋ ಆಣತ್ತೋ’’ತಿ. ಕುಮಾರೋ ಮರಣಭಯತಜ್ಜಿತೋ ಮಾತು ಅಙ್ಕತೋ ವುಟ್ಠಾಯ – ‘‘ರಞ್ಞೋ ಮಂ ದಸ್ಸೇಥ, ಸನ್ತಿ ರಾಜಕಿಚ್ಚಾನೀ’’ತಿ ಆಹ. ತೇ ಕುಮಾರಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಮಾರೇತುಂ ಅವಿಸಹನ್ತಾ ಗೋಣಂ ವಿಯ ರಜ್ಜುಯಾ ಪರಿಕಡ್ಢನ್ತಾ ನೇತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ದಸ್ಸೇಸುಂ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ತಮಹಂ ದಿಸ್ವಾನ ಕುಹಕ’’ನ್ತಿಆದಿ.

ತತ್ಥ ಥುಸರಾಸಿಂವ ಅತಣ್ಡುಲನ್ತಿ ತಣ್ಡುಲಕಣೇಹಿ ವಿರಹಿತಂ ಥುಸರಾಸಿಂ ವಿಯ, ದುಮಂವ ರುಕ್ಖಂ ವಿಯ, ಅನ್ತೋ ಮಹಾಸುಸಿರಂ. ಕದಲಿಂವ ಅಸಾರಕಂ ಸೀಲಾದಿಸಾರರಹಿತಂ ತಾಪಸಂ ಅಹಂ ದಿಸ್ವಾ ನತ್ಥಿ ಇಮಸ್ಸ ಸತಂ ಸಾಧೂನಂ ಝಾನಾದಿಧಮ್ಮೋ. ಕಸ್ಮಾ? ಸಾಮಞ್ಞಾ ಸಮಣಭಾವಾ ಸೀಲಮತ್ತತೋಪಿ ಅಪಗತೋ ಪರಿಹೀನೋ ಅಯಂ, ತಥಾ ಹಿ ಅಯಂ ಹಿರೀಸುಕ್ಕಧಮ್ಮಜಹಿತೋ ಪಜಹಿತಹಿರಿಸಙ್ಖಾತಸುಕ್ಕಧಮ್ಮೋ. ಜೀವಿತವುತ್ತಿಕಾರಣಾತಿ ‘‘ಕೇವಲಂ ಜೀವಿತಸ್ಸೇವ ಹೇತು ಅಯಂ ತಾಪಸಲಿಙ್ಗೇನ ಚರತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪರನ್ತಿಹೀತಿ ಪರನ್ತೋ ಪಚ್ಚನ್ತೋ ನಿವಾಸಭೂತೋ ಏತೇಸಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಪರನ್ತಿನೋ, ಸೀಮನ್ತರಿಕವಾಸಿನೋ. ತೇಹಿ ಪರನ್ತೀಹಿ ಅಟವಿಕೇಹಿ ಪಚ್ಚನ್ತದೇಸೋ ಖೋಭಿತೋ ಅಹೋಸಿ. ತಂ ಪಚ್ಚನ್ತಕೋಪಂ ನಿಸೇಧೇತುಂ ವೂಪಸಮೇತುಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಮಮ ಪಿತಾ ಕುರುರಾಜಾ ‘‘ತಾತ ಸೋಮನಸ್ಸಕುಮಾರ, ಮಯ್ಹಂ ಸಾಮಿಕಂ ಉಗ್ಗತಾಪನಂ ಘೋರತಪಂ ಪರಮಸನ್ತಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಜಟಿಲಂ ಮಾ ಪಮಜ್ಜಿ. ಸೋ ಹಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಬ್ಬಕಾಮದದೋ, ತಸ್ಮಾ ಯದಿಚ್ಛಕಂ ಚಿತ್ತರುಚಿಯಂ ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಾನುಕೂಲಂ ಪವತ್ತೇಹಿ ಅನುವತ್ತೇಹೀ’’ತಿ ತದಾ ಮಂ ಅನುಸಾಸೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

೧೪. ತಮಹಂ ಗನ್ತ್ವಾನುಪಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಪಿತು ವಚನಂ ಅನತಿಕ್ಕನ್ತೋ ತಂ ಕೂಟತಾಪಸಂ ಉಪಟ್ಠಾನತ್ಥಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಸಾಕವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಉದಕಂ ಆಸಿಞ್ಚನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಪಣ್ಣಿಕೋ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಚ ಞತ್ವಾ ಕಚ್ಚಿ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಕುಸಲನ್ತಿ, ಗಹಪತಿ, ತೇ ಸರೀರಸ್ಸ ಕಚ್ಚಿ ಕುಸಲಂ ಕುಸಲಮೇವ, ತಥಾ ಹಿ ಸಾಕವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಉದಕಂ ಆಸಿಞ್ಚಸಿ. ಕಿಂ ವಾ ತವ ಹಿರಞ್ಞಂ ವಾ ಸುವಣ್ಣಂ ವಾ ಆಹರೀಯತು, ತಥಾ ಹಿ ಪಣ್ಣಿಕವುತ್ತಿಂ ಅನುತಿಟ್ಠಸೀತಿ ಇದಂ ವಚನಂ ಅಭಾಸಿಂ.

೧೫. ತೇನ ಸೋ ಕುಪಿತೋ ಆಸೀತಿ ತೇನ ಮಯಾ ವುತ್ತಗಹಪತಿವಾದೇನ ಸೋ ಮಾನನಿಸ್ಸಿತೋ ಮಾನಂ ಅಲ್ಲೀನೋ ಕುಹಕೋ ಮಯ್ಹಂ ಕುಪಿತೋ ಕುದ್ಧೋ ಅಹೋಸಿ. ಕುದ್ಧೋ ಚ ಸಮಾನೋ ‘‘ಘಾತಾಪೇಮಿ ತುವಂ ಅಜ್ಜ, ರಟ್ಠಾ ಪಬ್ಬಾಜಯಾಮಿ ವಾ’’ತಿ ಆಹ.

ತತ್ಥ ತುವಂ ಅಜ್ಜಾತಿ, ತ್ವಂ ಅಜ್ಜ, ಇದಾನಿಯೇವ ರಞ್ಞೋ ಆಗತಕಾಲೇತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೬. ನಿಸೇಧಯಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚನ್ತನ್ತಿ ಪಚ್ಚನ್ತಂ ವೂಪಸಮೇತ್ವಾ ನಗರಂ ಅಪವಿಟ್ಠೋ ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕುಹಕಂ ಕುಹಕತಾಪಸಂ ಕಚ್ಚಿ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಖಮನೀಯಂ, ಸಮ್ಮಾನೋ ತೇ ಪವತ್ತಿತೋತಿ ಕುಮಾರೇನ ತೇ ಸಮ್ಮಾನೋ ಪವತ್ತಿತೋ ಅಹೋಸಿ.

೧೭. ಕುಮಾರೋ ಯಥಾ ನಾಸಿಯೋತಿ ಯಥಾ ಕುಮಾರೋ ನಾಸಿಯೋ ನಾಸೇತಬ್ಬೋ ಘಾತಾಪೇತಬ್ಬೋ, ತಥಾ ಸೋ ಪಾಪೋ ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಆಚಿಕ್ಖಿ. ಆಣಾಪೇಸೀತಿ ಮಯ್ಹಂ ಸಾಮಿಕೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುತಾಪಸೇ ಸತಿ ಕಿಂ ಮಮ ನ ನಿಪ್ಫಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪುತ್ತೇನ ಮೇ ಅತ್ಥೋ ನತ್ಥಿ, ತತೋಪಿ ಅಯಮೇವ ಸೇಯ್ಯೋತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಆಣಾಪೇಸಿ.

೧೮. ಕಿನ್ತಿ? ಸೀಸಂ ತತ್ಥೇವ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ತಂ ಕುಮಾರಂ ಪಸ್ಸಥ, ತತ್ಥೇವ ತಸ್ಸ ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸರೀರಞ್ಚಸ್ಸ ಕತ್ವಾನ ಚತುಖಣ್ಡಿಕಂ ಚತುರೋ ಖಣ್ಡೇ ಕತ್ವಾ ರಥಿಯಾ ರಥಿಯಂ ನೀಯನ್ತಾ ವೀಥಿತೋ ವೀಥಿಂ ವಿಕ್ಖಿಪನ್ತಾ ದಸ್ಸೇಥ. ಕಸ್ಮಾ? ಸಾ ಗತಿ ಜಟಿಲಹೀಳಿತಾತಿ ಯೇಹಿ ಅಯಂ ಜಟಿಲೋ ಹೀಳಿತೋ, ತೇಸಂ ಜಟಿಲಹೀಳಿತಾನಂ ಸಾ ಗತಿ ಸಾ ನಿಪ್ಫತ್ತಿ ಸೋ ವಿಪಾಕೋತಿ. ಜಟಿಲಹೀಳಿತಾತಿ ವಾ ಜಟಿಲಹೀಳನಹೇತು ಸಾ ತಸ್ಸ ನಿಪ್ಫತ್ತೀತಿ ಏವಞ್ಚೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

೧೯. ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಆಣಾಯಂ, ತಸ್ಮಿಂ ವಾ ತಾಪಸಸ್ಸ ಪರಿಭವೇ. ಕಾರಣಿಕಾತಿ ಘಾತಕಾ, ಚೋರಘಾತಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚಣ್ಡಾತಿ ಕುರೂರಾ. ಲುದ್ದಾತಿ ಸುದಾರುಣಾ. ಅಕಾರುಣಾತಿ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ ಕತಂ. ‘‘ಅಕರುಣಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಳಿ, ನಿಕ್ಕರುಣಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಾತು ಅಙ್ಕೇ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸಾತಿ ಮಮ ಮಾತು ಸುಧಮ್ಮಾಯ ದೇವಿಯಾ ಉಚ್ಛಙ್ಗೇ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ. ‘‘ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸಾ’’ತಿ ಅನಾದರೇ ಸಾಮಿವಚನಂ. ಆಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ನಯನ್ತಿ ಮನ್ತಿ ಮಾತರಾ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅಙ್ಕೇ ನಿಸೀದಾಪಿತಂ ಮಂ ರಾಜಾಣಾಯ ತೇ ಚೋರಘಾತಕಾ ಗೋಣಂ ವಿಯ ರಜ್ಜುಯಾ ಆಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಆಘಾತನಂ ನಯನ್ತಿ. ಕುಮಾರೇ ಪನ ನೀಯಮಾನೇ ದಾಸಿಗಣಪರಿವುತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಓರೋಧೇಹಿ ಸುಧಮ್ಮಾ ದೇವೀ ನಾಗರಾಪಿ ‘‘ಮಯಂ ನಿರಪರಾಧಂ ಕುಮಾರಂ ಮಾರೇತುಂ ನ ದಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ಅಗಮಂಸು.

೨೦. ಬನ್ಧತಂ ಗಾಳ್ಹಬನ್ಧನನ್ತಿ ಗಾಳ್ಹಬನ್ಧನಂ ಬನ್ಧನ್ತಾನಂ ತೇಸಂ ಕಾರಣಿಕಪುರಿಸಾನಂ. ರಾಜಕಿರಿಯಾನಿ ಅತ್ಥಿ ಮೇತಿ ಮಯಾ ರಞ್ಞೋ ವತ್ತಬ್ಬಾನಿ ರಾಜಕಿಚ್ಚಾನಿ ಅತ್ಥಿ. ತಸ್ಮಾ ರಞ್ಞೋ ದಸ್ಸೇಥ ಮಂ ಖಿಪ್ಪನ್ತಿ ತೇಸಂ ಅಹಂ ಏವಂ ವಚನಂ ಅವಚಂ.

೨೧. ರಞ್ಞೋ ದಸ್ಸಯಿಂಸು, ಪಾಪಸ್ಸ ಪಾಪಸೇವಿನೋತಿ ಅತ್ತನಾ ಪಾಪಸೀಲಸ್ಸ ಲಾಮಕಾಚಾರಸ್ಸ ಕೂಟತಾಪಸಸ್ಸ ಸೇವನತೋ ಪಾಪಸೇವಿನೋ ರಞ್ಞೋ ಮಂ ದಸ್ಸಯಿಂಸು. ದಿಸ್ವಾನ ತಂ ಸಞ್ಞಾಪೇಸಿನ್ತಿ ತಂ ಮಮ ಪಿತರಂ ಕುರುರಾಜಾನಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಮಂ, ದೇವ, ಮಾರಾಪೇಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇನ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಚ ಪನ ತ್ವಂ ಮಯ್ಹಂ ಸಾಮಿಕಂ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುತಾಪಸಂ ಗಹಪತಿವಾದೇನ ಸಮುದಾಚರಿ. ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ವಿಪ್ಪಕಾರಂ ಕರೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ದೇವ, ಗಹಪತಿಞ್ಞೇವ ‘ಗಹಪತೀ’ತಿ ವದನ್ತಸ್ಸ ಕೋ ಮಯ್ಹಂ ದೋಸೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಸ್ಸ ನಾನಾವಿಧಾನಿ ಮಾಲಾವಚ್ಛಾನಿ ರೋಪೇತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಪಣ್ಣಫಲಾಫಲಾದೀನಂ ವಿಕ್ಕಿಣನಂ ಹತ್ಥತೋ ಚಸ್ಸ ತಾನಿ ದೇವಸಿಕಂ ವಿಕ್ಕಿಣನ್ತೇಹಿ ಮಾಲಾಕಾರಪಣ್ಣಿಕೇಹಿ ಸದ್ದಹಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಮಾಲಾವತ್ಥುಪಣ್ಣವತ್ಥೂನಿ ಉಪಧಾರೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಣ್ಣಸಾಲಞ್ಚಸ್ಸ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಾದಿವಿಕ್ಕಿಯಲದ್ಧಂ ಕಹಾಪಣಕಭಣ್ಡಿಕಂ ಅತ್ತನೋ ಪುರಿಸೇಹಿ ನೀಹರಾಪೇತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಸಞ್ಞಾಪೇಸಿಂ ತಸ್ಸ ಕೂಟತಾಪಸಭಾವಂ ಜಾನಾಪೇಸಿಂ. ಮಮಞ್ಚ ವಸಮಾನಯಿನ್ತಿ ತೇನ ಸಞ್ಞಾಪನೇನ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಖೋ ಪನ ಕುಮಾರೋ ವದತಿ, ಅಯಂ ಕೂಟತಾಪಸೋ ಪುಬ್ಬೇ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛೋ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಮಹಾಪರಿಗ್ಗಹೋ ಜಾತೋ’’ತಿ ಯಥಾ ತಸ್ಮಿಂ ನಿಬ್ಬಿನ್ನೋ ಮಮ ವಸೇ ವತ್ತತಿ, ಏವಂ ರಾಜಾನಂ ಮಮ ವಸಮಾನೇಸಿಂ.

ತತೋ ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ಏವರೂಪಸ್ಸ ಬಾಲಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕೇ ವಸನತೋ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತುಂ ಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಆಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ನ ಮೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಇಧ ವಾಸೇನ ಅತ್ಥೋ, ಅನುಜಾನಾಥ ಮಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ರಾಜಾ ‘‘ತಾತ, ಮಯಾ ಅನುಪಧಾರೇತ್ವಾವ ತೇ ವಧೋ ಆಣತ್ತೋ, ಖಮ ಮಯ್ಹಂ ಅಪರಾಧ’’ನ್ತಿ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಅಜ್ಜೇವ ಇಮಂ ರಜ್ಜಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಕುಮಾರೋ ‘‘ದೇವ, ಕಿಮತ್ಥಿ ಮಾನುಸಕೇಸು ಭೋಗೇಸು, ಅಹಂ ಪುಬ್ಬೇ ದೀಘರತ್ತಂ ದಿಬ್ಬಭೋಗಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ಅನುಭವಿಂ, ನ ತತ್ಥಾಪಿ ಮೇ ಸಙ್ಗೋ, ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೇವಾಹಂ, ನ ತಾದಿಸಸ್ಸ ಬಾಲಸ್ಸ ಪರನೇಯ್ಯಬುದ್ಧಿನೋ ಸನ್ತಿಕೇ ವಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಂ ಓವದನ್ತೋ –

‘‘ಅನಿಸಮ್ಮ ಕತಂ ಕಮ್ಮಂ, ಅನವತ್ಥಾಯ ಚಿನ್ತಿತಂ;

ಭೇಸಜ್ಜಸ್ಸೇವ ವೇಭಙ್ಗೋ, ವಿಪಾಕೋ ಹೋತಿ ಪಾಪಕೋ.

‘‘ನಿಸಮ್ಮ ಚ ಕತಂ ಕಮ್ಮಂ, ಸಮ್ಮಾವತ್ಥಾಯ ಚಿನ್ತಿತಂ;

ಭೇಸಜ್ಜಸ್ಸೇವ ಸಮ್ಪತ್ತಿ, ವಿಪಾಕೋ ಹೋತಿ ಭದ್ರಕೋ.

‘‘ಅಲಸೋ ಗಿಹೀ ಕಾಮಭೋಗೀ ನ ಸಾಧು, ಅಸಞ್ಞತೋ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ನ ಸಾಧು;

ರಾಜಾ ನ ಸಾಧು ಅನಿಸಮ್ಮಕಾರೀ, ಯೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ಕೋಧನೋ ತಂ ನ ಸಾಧು.

‘‘ನಿಸಮ್ಮ ಖತ್ತಿಯೋ ಕಯಿರಾ, ನಾನಿಸಮ್ಮ ದಿಸಮ್ಪತಿ;

ನಿಸಮ್ಮಕಾರಿನೋ ರಾಜ, ಯಸೋ ಕಿತ್ತಿ ಚ ವಡ್ಢತಿ.

‘‘ನಿಸಮ್ಮ ದಣ್ಡಂ ಪಣಯೇಯ್ಯ ಇಸ್ಸರೋ, ವೇಗಾ ಕತಂ ತಪ್ಪತಿ ಭೂಮಿಪಾಲ;

ಸಮ್ಮಾಪಣೀಧೀ ಚ ನರಸ್ಸ ಅತ್ಥಾ, ಅನಾನುತಪ್ಪಾ ತೇ ಭವನ್ತಿ ಪಚ್ಛಾ.

‘‘ಅನಾನುತಪ್ಪಾನಿ ಹಿ ಯೇ ಕರೋನ್ತಿ, ವಿಭಜ್ಜ ಕಮ್ಮಾಯತನಾನಿ ಲೋಕೇ;

ವಿಞ್ಞುಪ್ಪಸತ್ಥಾನಿ ಸುಖುದ್ರಯಾನಿ, ಭವನ್ತಿ ಬುದ್ಧಾನುಮತಾನಿ ತಾನಿ.

‘‘ಆಗಚ್ಛುಂ ದೋವಾರಿಕಾ ಖಗ್ಗಬನ್ಧಾ, ಕಾಸಾವಿಯಾ ಹನ್ತು ಮಮಂ ಜನಿನ್ದ;

ಮಾತುಞ್ಚ ಅಙ್ಕಸ್ಮಿಮಹಂ ನಿಸಿನ್ನೋ, ಆಕಡ್ಢಿತೋ ಸಹಸಾ ತೇಹಿ ದೇವ.

‘‘ಕಟುಕಞ್ಹಿ ಸಮ್ಬಾಧಂ ಸುಕಿಚ್ಛಂ ಪತ್ತೋ, ಮಧುರಮ್ಪಿಯಂ ಜೀವಿತಂ ಲದ್ಧ ರಾಜ;

ಕಿಚ್ಛೇನಹಂ ಅಜ್ಜ ವಧಾ ಪಮುತ್ತೋ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಮೇವಾಭಿಮನೋಹಮಸ್ಮೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೧೫.೨೨೭-೨೩೪) –

ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ.

ತತ್ಥ ಅನಿಸಮ್ಮಾತಿ ಅನುಪಧಾರೇತ್ವಾ. ಅನವತ್ಥಾಯಾತಿ ಅವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ. ವೇಭಙ್ಗೋತಿ ವಿಪತ್ತಿ. ವಿಪಾಕೋತಿ ನಿಪ್ಫತ್ತಿ. ಅಸಞ್ಞತೋತಿ ಅಸಂವುತೋ ದುಸ್ಸೀಲೋ. ಪಣಯೇಯ್ಯಾತಿ ಪಟ್ಠಪೇಯ್ಯ. ವೇಗಾತಿ ವೇಗೇನ ಸಹಸಾ. ಸಮ್ಮಾಪಣೀಧೀ ಚಾತಿ ಸಮ್ಮಾಪಣಿಧಿನಾ, ಯೋನಿಸೋ ಠಪಿತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಕತಾ ನರಸ್ಸ ಅತ್ಥಾ ಪಚ್ಛಾ ಅನಾನುತಪ್ಪಾ ಭವನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿಭಜ್ಜಾತಿ ಇಮಾನಿ ಕಾತುಂ ಯುತ್ತಾನಿ, ಇಮಾನಿ ಅಯುತ್ತಾನೀತಿ ಏವಂ ಪಞ್ಞಾಯ ವಿಭಜಿತ್ವಾ. ಕಮ್ಮಾಯತನಾನೀತಿ ಕಮ್ಮಾನಿ. ಬುದ್ಧಾನುಮತಾನೀತಿ ಪಣ್ಡಿತೇಹಿ ಅನುಮತಾನಿ ಅನವಜ್ಜಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ಕಟುಕನ್ತಿ ದುಕ್ಖಂ ಅಸಾತಂ, ಸಮ್ಬಾಧಂ ಸುಕಿಚ್ಛಂ ಮರಣಭಯಂ ಪತ್ತೋಮ್ಹಿ. ಲದ್ಧಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಞಾಣಬಲೇನ ಜೀವಿತಂ ಲಭಿತ್ವಾ. ಪಬ್ಬಜ್ಜಮೇವಾಭಿಮನೋತಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಭಿಮುಖಚಿತ್ತೋ ಏವಾಹಮಸ್ಮಿ.

ಏವಂ ಮಹಾಸತ್ತೇನ ಧಮ್ಮೇ ದೇಸಿತೇ ರಾಜಾ ದೇವಿಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ದೇವಿ, ತ್ವಂ ಪುತ್ತಂ ನಿವತ್ತೇಹೀ’’ತಿ. ದೇವೀಪಿ ಕುಮಾರಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜ್ಜಮೇವ ರೋಚೇಸಿ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ಮಾತಾಪಿತರೋ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಸಚೇ ಮಯ್ಹಂ ದೋಸೋ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಖಮಥಾ’’ತಿ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ಮಹಾಜನಂ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಾಭಿಮುಖೋ ಅಗಮಾಸಿ. ಗತೇ ಚ ಪನ ಮಹಾಸತ್ತೇ ಮಹಾಜನೋ ಕೂಟಜಟಿಲಂ ಪೋಥೇತ್ವಾ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪೇಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ಸನಾಗರೇಹಿ ಅಮಚ್ಚಪಾರಿಸಜ್ಜಾದೀಹಿ ರಾಜಪುರಿಸೇಹಿ ಅಸ್ಸುಮುಖೇಹಿ ಅನುಬನ್ಧಿಯಮಾನೋ ತೇ ನಿವತ್ತೇಸಿ. ಮನುಸ್ಸೇಸು ನಿವತ್ತೇಸು ಮನುಸ್ಸವಣ್ಣೇನಾಗನ್ತ್ವಾ ದೇವತಾಹಿ ನೀತೋ ಸತ್ತ ಪಬ್ಬತರಾಜಿಯೋ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತೇ ವಿಸ್ಸಕಮ್ಮುನಾ ನಿಮ್ಮಿತಾಯ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೨೨. ‘‘ಸೋ ಮಂ ತತ್ಥ ಖಮಾಪೇಸಿ, ಮಹಾರಜ್ಜಂ ಅದಾಸಿ ಮೇ;

ಸೋಹಂ ತಮಂ ದಾಲಯಿತ್ವಾ, ಪಬ್ಬಜಿಂ ಅನಗಾರಿಯ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ತಮಂ ದಾಲಯಿತ್ವಾತಿ ಕಾಮಾದೀನವದಸ್ಸನಸ್ಸ ಪಟಿಪಕ್ಖಭೂತಂ ಸಮ್ಮೋಹತಮಂ ವಿಧಮಿತ್ವಾ. ಪಬ್ಬಜಿನ್ತಿ ಉಪಾಗಚ್ಛಿಂ. ಅನಗಾರಿಯನ್ತಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ.

೨೩. ಇದಾನಿ ಯದತ್ಥಂ ತದಾ ತಂ ರಾಜಿಸ್ಸರಿಯಂ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಂ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ನ ಮೇ ದೇಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ಓಸಾನಗಾಥಮಾಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ ವುತ್ತನಯೋವ.

ಏವಂ ಪನ ಮಹಾಸತ್ತೇ ಪಬ್ಬಜಿತೇ ಯಾವ ಸೋಳಸವಸ್ಸಕಾಲಾ ರಾಜಕುಲೇ ಪರಿಚಾರಿಕವೇಸೇನ ದೇವತಾಯೇವ ನಂ ಉಪಟ್ಠಹಿಂಸು. ಸೋ ತತ್ಥ ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಾಯೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೂಪಗೋ ಅಹೋಸಿ.

ತದಾ ಕುಹಕೋ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಮಾತಾ ಮಹಾಮಾಯಾ, ಮಹಾರಕ್ಖಿತತಾಪಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ, ಸೋಮನಸ್ಸಕುಮಾರೋ ಲೋಕನಾಥೋ.

ತಸ್ಸ ಯುಧಞ್ಜಯಚರಿಯಾಯಂ (ಚರಿಯಾ. ೩.೧ ಆದಯೋ) ವುತ್ತನಯೇನೇವ ದಸ ಪಾರಮಿಯೋ ನಿದ್ಧಾರೇತಬ್ಬಾ. ಇಧಾಪಿ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಪಾರಮೀ ಅತಿಸಯವತೀತಿ ಸಾ ಏವ ದೇಸನಂ ಆರುಳ್ಹಾ. ತಥಾ ಸತ್ತವಸ್ಸಿಕಕಾಲೇ ಏವ ರಾಜಕಿಚ್ಚೇಸು ಸಮತ್ಥತಾ, ತಸ್ಸ ತಾಪಸಸ್ಸ ಕೂಟಜಟಿಲಭಾವಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನಂ, ತೇನ ಪಯುತ್ತೇನ ರಞ್ಞಾ ವಧೇ ಆಣತ್ತೇ ಸನ್ತಾಸಾಭಾವೋ, ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನಾನಾನಯೇಹಿ ತಸ್ಸ ಸದೋಸತಂ ಅತ್ತನೋ ಚ ನಿರಪರಾಧತಂ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಚ ಪರನೇಯ್ಯಬುದ್ಧಿತಂ ಬಾಲಭಾವಞ್ಚ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ತೇನ ಖಮಾಪಿತೇಪಿ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ವಾಸತೋ ರಜ್ಜಿಸ್ಸರಿಯತೋ ಚ ಸಂವೇಗಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ಯಾಚಿಯಮಾನೇನಪಿ ಹತ್ಥಗತಂ ರಜ್ಜಸಿರಿಂ ಖೇಳಪಿಣ್ಡಂ ವಿಯ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಕತ್ಥಚಿ ಅಲಗ್ಗಚಿತ್ತೇನ ಹುತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜನಂ, ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಪವಿವೇಕಾರಾಮೇನ ಹುತ್ವಾ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಅಪ್ಪಕಸಿರೇನ ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಾನಿಬ್ಬತ್ತನನ್ತಿ ಏವಮಾದಯೋ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಗುಣಾನುಭಾವಾ ವಿಭಾವೇತಬ್ಬಾತಿ.

ಸೋಮನಸ್ಸಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೩. ಅಯೋಘರಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ

೨೪. ತತಿಯೇ ಅಯೋಘರಮ್ಹಿ ಸಂವಡ್ಢೋತಿ ಅಮನುಸ್ಸಉಪದ್ದವಪರಿವಜ್ಜನತ್ಥಂ ಚತುರಸ್ಸಸಾಲವಸೇನ ಕತೇ ಮಹತಿ ಸಬ್ಬಅಯೋಮಯೇ ಗೇಹೇ ಸಂವಡ್ಢೋ. ನಾಮೇನಾಸಿ ಅಯೋಘರೋತಿ ಅಯೋಘರೇ ಜಾತಸಂವಡ್ಢಭಾವೇನೇವ ‘‘ಅಯೋಘರಕುಮಾರೋ’’ತಿ ನಾಮೇನ ಪಾಕಟೋ ಅಹೋಸಿ.

೨೫-೬. ತದಾ ಹಿ ಕಾಸಿರಞ್ಞೋ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಪುರಿಮತ್ತಭಾವೇ ಸಪತ್ತಿ ‘‘ತವ ಜಾತಂ ಜಾತಂ ಪಜಂ ಖಾದೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಪತ್ಥನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಯಕ್ಖಿನಿಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಓಕಾಸಂ ಲಭಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ವಿಜಾತಕಾಲೇ ದ್ವೇ ವಾರೇ ಪುತ್ತೇ ಖಾದಿ. ತತಿಯವಾರೇ ಪನ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸಾ ಕುಚ್ಛಿಯಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ರಾಜಾ ‘‘ದೇವಿಯಾ ಜಾತಂ ಜಾತಂ ಪಜಂ ಏಕಾ ಯಕ್ಖಿನೀ ಖಾದತಿ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಸಮ್ಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಅಮನುಸ್ಸಾ ನಾಮ ಅಯೋಘರಸ್ಸ ಭಾಯನ್ತಿ, ಅಯೋಘರಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಕಮ್ಮಾರೇ ಆಣಾಪೇತ್ವಾ ಥಮ್ಭೇ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಅಯೋಮಯೇಹೇವ ಸಬ್ಬಗೇಹಸಮ್ಭಾರೇಹಿ ಚತುರಸ್ಸಸಾಲಂ ಮಹನ್ತಂ ಅಯೋಘರಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಪರಿಪಕ್ಕಗಬ್ಭಂ ದೇವಿಂ ತತ್ಥ ವಾಸೇಸಿ. ಸಾ ತತ್ಥ ಧಞ್ಞಪುಞ್ಞಲಕ್ಖಣಂ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿ. ‘‘ಅಯೋಘರಕುಮಾರೋ’’ತ್ವೇವಸ್ಸ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು. ತಂ ಧಾತೀನಂ ದತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಆರಕ್ಖಂ ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾ ರಾಜಾ ದೇವಿಂ ಅನ್ತೇಪುರಂ ಆನೇಸಿ. ಯಕ್ಖಿನೀಪಿ ಉದಕವಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವೇಸ್ಸವಣಸ್ಸ ಉದಕಂ ವಹನ್ತೀ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪತ್ತಾ.

ಮಹಾಸತ್ತೋ ಅಯೋಘರೇಯೇವ ವಡ್ಢಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೋ, ತತ್ಥೇವ ಸಬ್ಬಸಿಪ್ಪಾನಿ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿ. ರಾಜಾ ಪುತ್ತಂ ಸೋಳಸವಸ್ಸುದ್ದೇಸಿಕಂ ವಿದಿತ್ವಾ ‘‘ರಜ್ಜಮಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಮಚ್ಚೇ ಆಣಾಪೇಸಿ – ‘‘ಪುತ್ತಂ ಮೇ ಆನೇಥಾ’’ತಿ. ತೇ ‘‘ಸಾಧು, ದೇವಾ’’ತಿ ನಗರಂ ಅಲಙ್ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರವಿಭೂಸಿತಂ ಮಙ್ಗಲವಾರಣಂ ಆದಾಯ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಕುಮಾರಂ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಹತ್ಥಿಕ್ಖನ್ಧೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ನಗರಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ದಸ್ಸೇಸುಂ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ರಾಜಾನಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ಸರೀರಸೋಭಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಬಲವಸಿನೇಹೇನ ತಂ ಆಲಿಙ್ಗಿತ್ವಾ ‘‘ಅಜ್ಜೇವ ಮೇ ಪುತ್ತಂ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಥಾ’’ತಿ ಅಮಚ್ಚೇ ಆಣಾಪೇಸಿ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ಪಿತರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ನ ಮಯ್ಹಂ ರಜ್ಜೇನ ಅತ್ಥೋ, ಅಹಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಿ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಮೇ ಅನುಜಾನಾಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ದುಕ್ಖೇನ ಜೀವಿತೋ ಲದ್ಧೋ’’ತಿಆದಿ.

ತತ್ಥ ದುಕ್ಖೇನಾತಿ, ತಾತ, ತವ ಭಾತಿಕಾ ದ್ವೇ ಏಕಾಯ ಯಕ್ಖಿನಿಯಾ ಖಾದಿತಾ, ತುಯ್ಹಂ ಪನ ತತೋ ಅಮನುಸ್ಸಭಯತೋ ನಿವಾರಣತ್ಥಂ ಕತೇನ ದುಕ್ಖೇನ ಮಹತಾ ಆಯಾಸೇನ ಜೀವಿತೋ ಲದ್ಧೋ. ಸಂಪೀಳೇ ಪತಿಪೋಸಿತೋತಿ ನಾನಾವಿಧಾಯ ಅಮನುಸ್ಸರಕ್ಖಾಯ ಸಮ್ಬಾಧೇ ಅಯೋಘರೇ ವಿಜಾಯನಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಸೋಳಸವಸ್ಸುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸಮ್ಬಾಧೇ ಸಂವಡ್ಢಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಜ್ಜೇವ, ಪುತ್ತ, ಪಟಿಪಜ್ಜ, ಕೇವಲಂ ವಸುಧಂ ಇಮನ್ತಿ ಕಞ್ಚನಮಾಲಾಲಙ್ಕತಸ್ಸ ಸೇತಚ್ಛತ್ತಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ರತನರಾಸಿಮ್ಹಿ ಠಪೇತ್ವಾ ತೀಹಿ ಸಙ್ಖೇಹಿ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿಯಮಾನೋ ಇಮಂ ಕುಲಸನ್ತಕಂ ಕೇವಲಂ ಸಕಲಂ ಸಮುದ್ದಪರಿಯನ್ತಂ ತತೋಯೇವ ಸಹ ರಟ್ಠೇಹೀತಿ ಸರಟ್ಠಕಂ ಸಹ ನಿಗಮೇಹಿ ಮಹಾಗಾಮೇಹೀತಿ ಸನಿಗಮಂ ಅಪರಿಮಿತೇನ ಪರಿವಾರಜನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಜನಂ ಇಮಂ ವಸುಧಂ ಮಹಾಪಥವಿಂ ಅಜ್ಜೇವ, ಪುತ್ತ, ಪಟಿಪಜ್ಜ, ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ವನ್ದಿತ್ವಾ ಖತ್ತಿಯಂ. ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾನ, ಇದಂ ವಚನಮಬ್ರವಿನ್ತಿ ಖತ್ತಿಯಂ ಕಾಸಿರಾಜಾನಂ ಮಮ ಪಿತರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಣಾಮೇತ್ವಾ ಇದಂ ವಚನಂ ಅಭಾಸಿಂ.

೨೭. ಯೇ ಕೇಚಿ ಮಹಿಯಾ ಸತ್ತಾತಿ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಮಹಾಪಥವಿಯಾ ಯೇ ಕೇಚಿ ಸತ್ತಾ ನಾಮ. ಹೀನಮುಕ್ಕಟ್ಠಮಜ್ಝಿಮಾತಿ ಲಾಮಕಾ ಚೇವ ಉತ್ತಮಾ ಚ, ಉಭಿನ್ನಂ ವೇಮಜ್ಝೇ ಭವತ್ತಾ ಮಜ್ಝಿಮಾ ಚ. ಸಕೇ ಗೇಹೇತಿ ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಸಕೇ ಗೇಹೇ. ಸಕಞಾತಿಭೀತಿ ಸಕೇಹಿ ಞಾತೀಹಿ ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಾ ಅನುಕ್ಕಣ್ಠಿತಾ ಯಥಾವಿಭವಂ ವಡ್ಢನ್ತಿ.

೨೮. ಇದಂ ಲೋಕೇ ಉತ್ತರಿಯನ್ತಿ ಇದಂ ಪನ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಅಸದಿಸಂ, ಮಯ್ಹಂ ಏವ ಆವೇಣಿಕಂ. ಕಿಂ ಪನ ತಂ ಸಂಪೀಳೇ ಮಮ ಪೋಸನನ್ತಿ ಸಮ್ಬಾಧೇ ಮಮ ಸಂವಡ್ಢನಂ. ತಥಾ ಹಿ ಅಯೋಘರಮ್ಹಿ ಸಂವಡ್ಢೋ, ಅಪ್ಪಭೇ ಚನ್ದಸೂರಿಯೇತಿ ಚನ್ದಸೂರಿಯಾನಂ ಪಭಾರಹಿತೇ ಅಯೋಘರೇ ಸಂವಡ್ಢೋಮ್ಹೀತಿ ಸಂವಡ್ಢೋ ಅಮ್ಹಿ.

೨೯. ಪೂತಿಕುಣಪಸಮ್ಪುಣ್ಣಾತಿ ಪೂತಿಗನ್ಧನಾನಪ್ಪಕಾರಕುಣಪಸಮ್ಪುಣ್ಣಾ ಗೂಥನಿರಯಸದಿಸಾ. ಮಾತು ಕುಚ್ಛಿತೋ ಜೀವಿತಸಂಸಯೇ ವತ್ತಮಾನೇ ಕಥಂ ಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ. ತತೋ ಘೋರತರೇತಿ ತತೋಪಿ ಗಬ್ಭವಾಸತೋ ದಾರುಣತರೇ, ಅವಿಸ್ಸಟ್ಠವಾಸೇನ ದುಕ್ಖೇ. ಪಕ್ಖಿತ್ತಯೋಘರೇತಿ ಪಕ್ಖಿತ್ತೋ ಅಯೋಘರೇ, ಬನ್ಧನಾಗಾರೇ ಠಪಿತೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

೩೦. ಯದಿಹನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಯದೀತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ. ತಾದಿಸನ್ತಿ ಯಾದಿಸಂ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಂ, ತಾದಿಸಂ ಪರಮದಾರುಣಂ ದುಕ್ಖಂ ಪತ್ವಾ ಅಹಂ ರಜ್ಜೇಸು ಯದಿ ರಜ್ಜಾಮಿ ಯದಿ ರಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಪಾಪಾನಂ ಲಾಮಕಾನಂ ನಿಹೀನಪುರಿಸಾನಂ ಉತ್ತಮೋ ನಿಹೀನತಮೋ ಸಿಯಂ.

೩೧. ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋಮ್ಹಿ ಕಾಯೇನಾತಿ ಅಪರಿಮುತ್ತಗಬ್ಭವಾಸಾದಿನಾ ಪೂತಿಕಾಯೇನ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋ ನಿಬ್ಬಿನ್ನೋ ಅಮ್ಹಿ. ರಜ್ಜೇನಮ್ಹಿ ಅನತ್ಥಿಕೋತಿ ರಜ್ಜೇನಪಿ ಅನತ್ಥಿಕೋ ಅಮ್ಹಿ. ಯಕ್ಖಿನಿಯಾ ಹತ್ಥತೋ ಮುತ್ತೋಪಿ ಹಿ ನಾಹಂ ಅಜರಾಮರೋ, ಕಿಂ ಮೇ ರಜ್ಜೇನ, ರಜ್ಜಞ್ಹಿ ನಾಮ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅನತ್ಥಾನಂ ಸನ್ನಿಪಾತಟ್ಠಾನಂ, ತತ್ಥ ಠಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದುನ್ನಿಕ್ಖಮಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಅನುಪಗನ್ತ್ವಾ ನಿಬ್ಬುತಿಂ ಪರಿಯೇಸಿಸ್ಸಂ, ಯತ್ಥ ಮಂ ಮಚ್ಚು ನ ಮದ್ದಿಯೇತಿ ಯತ್ಥ ಠಿತಂ ಮಂ ಮಹಾಸೇನೋ ಮಚ್ಚುರಾಜಾ ನ ಮದ್ದಿಯೇ ನ ಓತ್ಥರೇಯ್ಯ ನ ಅಭಿಭವೇಯ್ಯ, ತಂ ನಿಬ್ಬುತಿಂ ಅಮತಮಹಾನಿಬ್ಬಾನಂ ಪರಿಯೇಸಿಸ್ಸಾಮೀತಿ.

೩೨. ಏವಾಹಂ ಚಿನ್ತಯಿತ್ವಾನಾತಿ ಏವಂ ಇಮಿನಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ಸಂಸಾರೇ ಆದೀನವಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣೇನ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸನೇನ ಚ ಯೋನಿಸೋ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ. ವಿರವನ್ತೇ ಮಹಾಜನೇತಿ ಮಯಾ ವಿಪ್ಪಯೋಗದುಕ್ಖಾಸಹನೇನ ವಿರವನ್ತೇ ಪರಿದೇವನ್ತೇ ಮಾತಾಪಿತುಪ್ಪಮುಖೇ ಮಹನ್ತೇ ಜನೇ. ನಾಗೋವ ಬನ್ಧನಂ ಛೇತ್ವಾತಿ ಯಥಾ ನಾಮ ಮಹಾಬಲೋ ಹತ್ಥಿನಾಗೋ ದುಬ್ಬಲತರಂ ರಜ್ಜುಬನ್ಧನಂ ಸುಖೇನೇವ ಛಿನ್ದತಿ, ಏವಮೇವ ಞಾತಿಸಙ್ಗಾದಿಭೇದಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂ ಜನೇ ತಣ್ಹಾಬನ್ಧನಸ್ಸ ಛಿನ್ದನೇನ ಬನ್ಧನಂ ಛೇತ್ವಾ ಕಾನನಸಙ್ಖಾತಂ ಮಹಾವನಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜೂಪಗಮನವಸೇನ ಪಾವಿಸಿಂ. ಓಸಾನಗಾಥಾ ವುತ್ತತ್ಥಾ ಏವ.

ತತ್ಥ ಚ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ‘‘ತಾತ, ಕಿಂಕಾರಣಾ ಪಬ್ಬಜಸೀ’’ತಿ ರಞ್ಞಾ ವುತ್ತೋ ‘‘ದೇವ, ಅಹಂ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ದಸ ಮಾಸೇ ಗೂಥನಿರಯೇ ವಿಯ ವಸಿತ್ವಾ ಮಾತು ಕುಚ್ಛಿತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ಯಕ್ಖಿನಿಯಾ ಭಯೇನ ಸೋಳಸವಸ್ಸಾನಿ ಬನ್ಧನಾಗಾರೇ ವಸನ್ತೋ ಬಹಿ ಓಲೋಕೇತುಮ್ಪಿ ನ ಲಭಿಂ, ಉಸ್ಸದನಿರಯೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿಂ, ಯಕ್ಖಿನಿತೋ ಮುತ್ತೋಪಿ ಅಜರಾಮರೋ ನ ಹೋಮಿ, ಮಚ್ಚು ನಾಮೇಸ ನ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ಜಿನಿತುಂ, ಭವೇ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತೋಮ್ಹಿ, ಯಾವ ಮೇ ಬ್ಯಾಧಿಜರಾಮರಣಾನಿ ನಾಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತಾವದೇವ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಚರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಲಂ ಮೇ ರಜ್ಜೇನ, ಅನುಜಾನಾಹಿ ಮಂ, ದೇವ, ಪಬ್ಬಜಿತು’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ –

‘‘ಯಮೇಕರತ್ತಿಂ ಪಠಮಂ, ಗಬ್ಭೇ ವಸತಿ ಮಾಣವೋ;

ಅಬ್ಭುಟ್ಠಿತೋವ ಸೋ ಯಾತಿ, ಸ ಗಚ್ಛಂ ನ ನಿವತ್ತತೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೧೫.೩೬೩) –

ಆದಿನಾ ಚತುವೀಸತಿಯಾ ಗಾಥಾಹಿ ಪಿತು ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ರಜ್ಜಂ ತುಮ್ಹಾಕಮೇವ ಹೋತು, ನ ಮಯ್ಹಂ ಇಮಿನಾ ಅತ್ಥೋ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥೇನ್ತೇಯೇವ ಬ್ಯಾಧಿಜರಾಮರಣಾನಿ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ, ತಿಟ್ಠಥ ತುಮ್ಹೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅಯದಾಮಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಮತ್ತಹತ್ಥೀ ವಿಯ, ಕಞ್ಚನಪಞ್ಜರಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸೀಹಪೋತಕೋ ವಿಯ, ಕಾಮೇ ಪಹಾಯ ಮಾತಾಪಿತರೋ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿ. ಅಥಸ್ಸ ಪಿತಾ ‘‘ಅಯಂ ನಾಮ ಕುಮಾರೋ ಪಬ್ಬಜಿತುಕಾಮೋ, ಕಿಮಙ್ಗಂ ಪನಾಹಂ, ಮಮಾಪಿ ರಜ್ಜೇನ ಅತ್ಥೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ರಜ್ಜಂ ಪಹಾಯ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏವ ನಿಕ್ಖಮಿ. ತಸ್ಮಿಂ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೇ ದೇವೀಪಿ ಅಮಚ್ಚಾಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕಾದಯೋಪೀತಿ ಸಕಲನಗರವಾಸಿನೋ ಭೋಗೇ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು. ಸಮಾಗಮೋ ಮಹಾ ಅಹೋಸಿ, ಪರಿಸಾ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕಾ ಜಾತಾ, ತೇ ಆದಾಯ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪಾವಿಸಿ.

ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ತಸ್ಸ ನಿಕ್ಖನ್ತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಕಮ್ಮಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಾಯಾಮಂ ಸತ್ತಯೋಜನವಿತ್ಥಾರಂ ಅಸ್ಸಮಪದಂ ಕಾರೇಸಿ, ಸಬ್ಬೇ ಚ ಪಬ್ಬಜಿತಪರಿಕ್ಖಾರೇ ಪಟಿಯಾದಾಪೇಸಿ. ಇಧ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಚ ಓವಾದದಾನಞ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಪರಾಯನತಾ ಚ ಪರಿಸಾಯ ಸಮ್ಮಾ ಪಟಿಪತ್ತಿ ಚ ಸಬ್ಬಾ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಚರಿಯಾಯಂ (ಚರಿಯಾ. ೧.೩೭ ಆದಯೋ) ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ತದಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಮಹಾರಾಜಕುಲಾನಿ ಅಹೇಸುಂ, ಪರಿಸಾ ಬುದ್ಧಪರಿಸಾ, ಅಯೋಘರಪಣ್ಡಿತೋ ಲೋಕನಾಥೋ.

ತಸ್ಸ ಸೇಸಪಾರಮಿನಿದ್ಧಾರಣಾ ಆನುಭಾವವಿಭಾವನಾ ಚ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾತಿ.

ಅಯೋಘರಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪. ಭಿಸಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ

೩೪. ಚತುತ್ಥೇ ಯದಾ ಹೋಮಿ, ಕಾಸೀನಂ ಪುರವರುತ್ತಮೇತಿ ‘‘ಕಾಸೀ’’ತಿ ಬಹುವಚನವಸೇನ ಲದ್ಧವೋಹಾರಸ್ಸ ರಟ್ಠಸ್ಸ ನಗರವರೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಯಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಜಾತಸಂವಡ್ಢೋ ಹುತ್ವಾ ವಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಭಗಿನೀ ಚ ಭಾತರೋ ಸತ್ತ, ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಸೋತ್ತಿಯೇ ಕುಲೇತಿ ಉಪಕಞ್ಚನಾದಯೋ ಛ ಅಹಞ್ಚಾತಿ ಭಾತರೋ ಸತ್ತ ಸಬ್ಬಕನಿಟ್ಠಾ ಕಞ್ಚನದೇವೀ ನಾಮ ಭಗಿನೀ ಚಾತಿ ಸಬ್ಬೇ ಮಯಂ ಅಟ್ಠ ಜನಾ ಮನ್ತಜ್ಝೇನನಿರತತಾಯ ಸೋತ್ತಿಯೇ ಉದಿತೋದಿತೇ ಮಹತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇ ತದಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಜಾತಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೫. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಹಿ ತದಾ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಅಸೀತಿಕೋಟಿವಿಭವಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಸ ‘‘ಕಞ್ಚನಕುಮಾರೋ’’ತಿ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು. ಅಥಸ್ಸ ಪದಸಾ ವಿಚರಣಕಾಲೇ ಅಪರೋ ಪುತ್ತೋ ವಿಜಾಯಿ. ‘‘ಉಪಕಞ್ಚನಕುಮಾರೋ’’ತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಹಾಸತ್ತಂ ‘‘ಮಹಾಕಞ್ಚನಕುಮಾರೋ’’ತಿ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ. ಏವಂ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಸತ್ತ ಪುತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ. ಸಬ್ಬಕನಿಟ್ಠಾ ಪನ ಏಕಾ ಧೀತಾ. ತಸ್ಸಾ ‘‘ಕಞ್ಚನದೇವೀ’’ತಿ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು. ಮಹಾಸತ್ತೋ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ತಕ್ಕಸಿಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಬ್ಬಸಿಪ್ಪಾನಿ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚಾಗಞ್ಛಿ.

ಅಥ ನಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಘರಾವಾಸೇನ ಬನ್ಧಿತುಕಾಮಾ ‘‘ಅತ್ತನೋ ಸಮಾನಜಾತಿಕುಲತೋ ತೇ ದಾರಿಕಂ ಆನೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವದಿಂಸು. ಸೋ ‘‘ಅಮ್ಮ, ತಾತ, ನ ಮಯ್ಹಂ ಘರಾವಾಸೇನ ಅತ್ಥೋ. ಮಯ್ಹಞ್ಹಿ ಸಬ್ಬೋ ಲೋಕಸನ್ನಿವಾಸೋ ಆದಿತ್ತೋ ವಿಯ ಸಪ್ಪಟಿಭಯೋ, ಬನ್ಧನಾಗಾರಂ ವಿಯ ಪಲಿಬುದ್ಧನಂ, ಉಕ್ಕಾರಭೂಮಿ ವಿಯ ಜಿಗುಚ್ಛೋ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ನ ಮೇ ಚಿತ್ತಂ ಕಾಮೇಸು ರಜ್ಜತಿ, ಅಞ್ಞೇ ವೋ ಪುತ್ತಾ ಅತ್ಥಿ, ತೇ ಘರಾವಾಸೇನ ನಿಮನ್ತೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಯಾಚಿತೋಪಿ ಸಹಾಯೇಹಿ ಯಾಚಾಪಿತೋಪಿ ನ ಇಚ್ಛಿ, ಅಥ ನಂ ಸಹಾಯಾ ‘‘ಸಮ್ಮ, ಕಿಂ ಪನ ತ್ವಂ ಪತ್ಥಯನ್ತೋ ಕಾಮೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ನ ಇಚ್ಛಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಸೋ ತೇಸಂ ಅತ್ತನೋ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಜ್ಝಾಸಯಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಏತೇಸಂ ಪುಬ್ಬಜೋ ಆಸಿ’’ನ್ತಿಆದಿ.

ತತ್ಥ ಏತೇಸಂ ಪುಬ್ಬಜೋ ಆಸಿನ್ತಿ ಏತೇಸಂ ಉಪಕಞ್ಚನಕಾದೀನಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ಜೇಟ್ಠಭಾತಿಕೋ ಅಹಂ ತದಾ ಅಹೋಸಿಂ. ಹಿರೀಸುಕ್ಕಮುಪಾಗತೋತಿ ಸುಕ್ಕವಿಪಾಕತ್ತಾ ಸನ್ತಾನಸ್ಸ ವಿಸೋಧನತೋ ಚ ಸುಕ್ಕಂ ಪಾಪಜಿಗುಚ್ಛನಲಕ್ಖಣಂ ಹಿರಿಂ ಭುಸಂ ಆಗತೋ, ಅತಿವಿಯ ಪಾಪಂ ಜಿಗುಚ್ಛನ್ತೋ ಆಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಭವಂ ದಿಸ್ವಾನ ಭಯತೋ, ನೇಕ್ಖಮ್ಮಾಭಿರತೋ ಅಹನ್ತಿ ಕಾಮಭವಾದೀನಂ ವಸೇನ ಸಬ್ಬಂ ಭವಂ ಪಕ್ಖನ್ದಿತುಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ಚಣ್ಡಹತ್ಥಿಂ ವಿಯ, ಹಿಂಸಿತುಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ಉಕ್ಖಿತ್ತಾಸಿಕಂ ವಧಕಂ ವಿಯ, ಸೀಹಂ ವಿಯ, ಯಕ್ಖಂ ವಿಯ, ರಕ್ಖಸಂ ವಿಯ, ಘೋರವಿಸಂ ವಿಯ, ಆಸಿವಿಸಂ ವಿಯ, ಆದಿತ್ತಂ ಅಙ್ಗಾರಂ ವಿಯ, ಸಪ್ಪಟಿಭಯಂ ಭಯಾನಕಭಾವತೋ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ತತೋ ಮುಚ್ಚನತ್ಥಞ್ಚ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಭಿರತೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ‘‘ಕಥಂ ನು ಖೋ ಧಮ್ಮಚರಿಯಂ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪೂರೇಯ್ಯಂ, ಝಾನಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಚ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಕುಸಲಧಮ್ಮಪಠಮಜ್ಝಾನಾದಿಅಭಿರತೋ ತದಾ ಅಹಂ ಆಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೬. ಪಹಿತಾತಿ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಪೇಸಿತಾ. ಏಕಮಾನಸಾತಿ ಸಮಾನಜ್ಝಾಸಯಾ ಪುಬ್ಬೇ ಮಯಾ ಏಕಚ್ಛನ್ದಾ ಮನಾಪಚಾರಿನೋ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಪಹಿತತ್ತಾ ಪನ ಮಮ ಪಟಿಕ್ಕೂಲಂ ಅಮನಾಪಂ ವದನ್ತಾ. ಕಾಮೇಹಿ ಮಂ ನಿಮನ್ತೇನ್ತೀತಿ ಮಹಾಪಿತೂಹಿ ವಾ ಏಕಮಾನಸಾ ಕಾಮೇಹಿ ಮಂ ನಿಮನ್ತೇನ್ತಿ. ಕುಲವಂಸಂ ಧಾರೇಹೀತಿ ಘರಾವಾಸಂ ಸಣ್ಠಪೇನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಕುಲವಂಸಂ ಧಾರೇಹಿ ಪತಿಟ್ಠಪೇಹೀತಿ ಕಾಮೇಹಿ ಮಂ ನಿಮನ್ತೇಸುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೭. ಯಂ ತೇಸಂ ವಚನಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ತೇಸಂ ಮಮ ಪಿಯಸಹಾಯಾನಂ ಯಂ ವಚನಂ ವುತ್ತಂ. ಗಿಹಿಧಮ್ಮೇ ಸುಖಾವಹನ್ತಿ ಗಿಹಿಭಾವೇ ಸತಿ ಗಹಟ್ಠಭಾವೇ ಠಿತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಞಾಯಾನುಗತತ್ತಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಸ್ಸ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಸ್ಸ ಚ ಸುಖಸ್ಸ ಆವಹನತೋ ಸುಖಾವಹಂ. ತಂ ಮೇ ಅಹೋಸಿ ಕಠಿನನ್ತಿ ತಂ ತೇಸಂ ಮಯ್ಹಂ ಸಹಾಯಾನಂ ಮಾತಾಪಿತೂನಞ್ಚ ವಚನಂ ಏಕನ್ತೇನೇವ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಾಭಿರತತ್ತಾ ಅಮನಾಪಭಾವೇನ ಮೇ ಕಠಿನಂ ಫರುಸಂ ದಿವಸಂ ಸನ್ತತ್ತಫಾಲಸದಿಸಂ ಉಭೋಪಿ ಕಣ್ಣೇ ಝಾಪೇನ್ತಂ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ.

೩೮. ತೇ ಮಂ ತದಾ ಉಕ್ಖಿಪನ್ತನ್ತಿ ತೇ ಮಯ್ಹಂ ಸಹಾಯಾ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಅತ್ತನೋ ಚ ಉಪನಿಮನ್ತನವಸೇನ ಅನೇಕವಾರಂ ಉಪನೀಯಮಾನೇ ಕಾಮೇ ಉದ್ಧಮುದ್ಧಂ ಖಿಪನ್ತಂ ಛಡ್ಡೇನ್ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತಂ ಮಂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಪತ್ಥಿತಂ ಮಮಾತಿ ಇತೋ ವಿಸುದ್ಧತರಂ ಕಿಂ ನು ಖೋ ಇಮಿನಾ ಪತ್ಥಿತನ್ತಿ ಮಯಾ ಅಭಿಪತ್ಥಿತಂ ಮಮ ತಂ ಪತ್ಥನಂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು – ‘‘ಕಿಂ ತ್ವಂ ಪತ್ಥಯಸೇ, ಸಮ್ಮ, ಯದಿ ಕಾಮೇ ನ ಭುಞ್ಜಸೀ’’ತಿ.

೩೯. ಅತ್ಥಕಾಮೋತಿ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಕಾಮೋ, ಪಾಪಭೀರೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಅತ್ತಕಾಮೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಳಿ. ಹಿತೇಸಿನನ್ತಿ ಮಯ್ಹಂ ಹಿತೇಸೀನಂ ಪಿಯಸಹಾಯಾನಂ. ಕೇಚಿ ‘‘ಅತ್ಥಕಾಮಹಿತೇಸಿನ’’ನ್ತಿ ಪಠನ್ತಿ, ತಂ ನ ಸುನ್ದರಂ.

೪೦. ಪಿತು ಮಾತು ಚ ಸಾವಯುನ್ತಿ ತೇ ಮಯ್ಹಂ ಸಹಾಯಾ ಅನಿವತ್ತನೀಯಂ ಮಮ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಛನ್ದಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತುಕಾಮತಾದೀಪಕಂ ಮಯ್ಹಂ ವಚನಂ ಪಿತು ಮಾತು ಚ ಸಾವೇಸುಂ. ‘‘ಯಗ್ಘೇ, ಅಮ್ಮತಾತಾ, ಜಾನಾಥ, ಏಕನ್ತೇನೇವ ಮಹಾಕಞ್ಚನಕುಮಾರೋ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸತಿ, ನ ಸೋ ಸಕ್ಕಾ ಕೇನಚಿ ಉಪಾಯೇನ ಕಾಮೇಸು ಉಪನೇತು’’ನ್ತಿ ಅವೋಚುಂ. ಮಾತಾಪಿತಾ ಏವಮಾಹೂತಿ ತದಾ ಮಯ್ಹಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಮಮ ಸಹಾಯೇಹಿ ವುತ್ತಂ ಮಮ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಸಬ್ಬೇವ ಪಬ್ಬಜಾಮ, ಭೋ’’ತಿ, ಯದಿ ಮಹಾಕಞ್ಚನಕುಮಾರಸ್ಸ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ಅಭಿರುಚಿತಂ, ಯಂ ತಸ್ಸ ಅಭಿರುಚಿತಂ, ತದಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಅಭಿರುಚಿತಮೇವ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇವ ಪಬ್ಬಜಾಮ, ಭೋತಿ. ‘‘ಭೋ’’ತಿ ತೇಸಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಆಲಪನಂ. ‘‘ಪಬ್ಬಜಾಮ ಖೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಪಬ್ಬಜಾಮ ಏವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಹಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಛನ್ದಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಉಪಕಞ್ಚನಾದಯೋ ಛ ಭಾತರೋ ಭಗಿನೀ ಚ ಕಞ್ಚನದೇವೀ ಪಬ್ಬಜಿತುಕಾಮಾವ ಅಹೇಸುಂ, ತೇನ ತೇಪಿ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಘರಾವಾಸೇನ ನಿಮನ್ತಿಯಮಾನಾ ನ ಇಚ್ಛಿಂಸುಯೇವ. ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹಂಸು ‘‘ಸಬ್ಬೇವ ಪಬ್ಬಜಾಮ, ಭೋ’’ತಿ.

ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋಪಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ತಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ‘‘ತಾತ, ಯದಿ ಪಬ್ಬಜಿತುಕಾಮೋಸಿ, ಅಸೀತಿಕೋಟಿಧನಂ ತವ ಸನ್ತಕಂ ಯಥಾಸುಖಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಹೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಅಥ ನಂ ಮಹಾಪುರಿಸೋ ಕಪಣದ್ಧಿಕಾದೀನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನಂ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪಾವಿಸಿ. ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಛ ಭಾತರೋ ಚ ಭಗಿನೀ ಚ ಏಕೋ ದಾಸೋ ಏಕಾ ದಾಸೀ ಏಕೋ ಚ ಸಹಾಯೋ ಘರಾವಾಸಂ ಪಹಾಯ ಅಗಮಂಸು. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೪೧. ‘‘ಉಭೋ ಮಾತಾ ಪಿತಾ ಮಯ್ಹಂ, ಭಗಿನೀ ಚ ಸತ್ತ ಭಾತರೋ;

ಅಮಿತಧನಂ ಛಡ್ಡಯಿತ್ವಾ, ಪವಿಸಿಮ್ಹಾ ಮಹಾವನ’’ನ್ತಿ.

ಜಾತಕಟ್ಠಕಥಾಯಂ (ಜಾ. ಅಟ್ಠ. ೪.೧೪.೭೭ ಭಿಸಜಾತಕವಣ್ಣನಾ) ಪನ ‘‘ಮಾತಾಪಿತೂಸು ಕಾಲಂಕತೇಸು ತೇಸಂ ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನಂ ನಿಕ್ಖಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಏವಂ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಚ ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತಪ್ಪಮುಖಾ ಏಕಂ ಪದುಮಸರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ರಮಣೀಯೇ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಅಸ್ಸಮಂ ಕತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ವನಮೂಲಫಲಾಹಾರಾ ಯಾಪಯಿಂಸು. ತೇಸು ಉಪಕಞ್ಚನಾದಯೋ ಅಟ್ಠ ಜನಾ ವಾರೇನ ಫಲಾಫಲಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪಾಸಾಣಫಲಕೇ ಅತ್ತನೋ ಇತರೇಸಞ್ಚ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಕತ್ವಾ ಘಣ್ಟಿಸಞ್ಞಂ ದತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಆದಾಯ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಪವಿಸನ್ತಿ. ಸೇಸಾಪಿ ಘಣ್ಟಿಸಞ್ಞಾಯ ಪಣ್ಣಸಾಲತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಪಾಪುಣನಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಆದಾಯ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಿ.

ಅಪರಭಾಗೇ ಭಿಸಾನಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ತಥೇವ ಖಾದನ್ತಿ. ತತ್ಥ ತೇ ಘೋರತಪಾ ಪರಮಧಿತಿನ್ದ್ರಿಯಾ ಕಸಿಣಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಾ ವಿಹರಿಂಸು. ಅಥ ನೇಸಂ ಸೀಲತೇಜೇನ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಭವನಂ ಕಮ್ಪಿ. ಸಕ್ಕೋ ತಂ ಕಾರಣಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಇಮೇ ಇಸಯೋ ವೀಮಂಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ತಯೋ ದಿವಸೇ ಅನ್ತರಧಾಪೇಸಿ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ಪಠಮದಿವಸೇ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಅದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಮ ಕೋಟ್ಠಾಸೋ ಪಮುಟ್ಠೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ದುತಿಯದಿವಸೇ ‘‘ಮಮ ದೋಸೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಪಣಾಮನವಸೇನ ಮಮ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ನ ಠಪಿತಂ ಮಞ್ಞೇ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ತತಿಯದಿವಸೇ ‘‘ತಂ ಕಾರಣಂ ಸುತ್ವಾ ಖಮಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಘಣ್ಟಿಸಞ್ಞಂ ದತ್ವಾ ತಾಯ ಸಞ್ಞಾಯ ಸಬ್ಬೇಸು ಸನ್ನಿಪತಿತೇಸು ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ತೀಸುಪಿ ದಿವಸೇಸು ತೇಹಿ ಜೇಟ್ಠಕೋಟ್ಠಾಸಸ್ಸ ಠಪಿತಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇಹಿ ಮಯ್ಹಂ ಕೋಟ್ಠಾಸೋ ಠಪಿತೋ, ಮಯಾ ಪನ ನ ಲದ್ಧೋ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕಾರಣ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇವ ಸಂವೇಗಪ್ಪತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ.

ತಸ್ಮಿಂ ಅಸ್ಸಮೇ ರುಕ್ಖದೇವತಾಪಿ ಅತ್ತನೋ ಭವನತೋ ಓತರಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಸೀದಿ. ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಹತ್ಥತೋ ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಟ್ಠೋ ಏಕೋ ವಾರಣೋ ಅಹಿತುಣ್ಡಿಕಹತ್ಥತೋ ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ಮುತ್ತೋ ಸಪ್ಪಕೀಳಾಪನಕೋ ಏಕೋ ವಾನರೋ ಚ ತೇಹಿ ಇಸೀಹಿ ಕತಪರಿಚಯಾ ತದಾ ತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಂಸು. ಸಕ್ಕೋಪಿ ‘‘ಇಸಿಗಣಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅದಿಸ್ಸಮಾನಕಾಯೋ ತತ್ಥೇವ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಖಣೇ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಕನಿಟ್ಠೋ ಉಪಕಞ್ಚನತಾಪಸೋ ಉಟ್ಠಾಯ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಸೇಸಾನಂ ಅಪಚಿತಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಸಞ್ಞಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಞ್ಞೇವ ಸೋಧೇತುಂ ಲಭಾಮೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಆಮ, ಲಭಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಇಸಿಗಣಮಜ್ಝೇ ಠತ್ವಾ ಸಪಥಂ ಕರೋನ್ತೋ –

‘‘ಅಸ್ಸಂ ಗವಂ ರಜತಂ ಜಾತರೂಪಂ, ಭರಿಯಞ್ಚ ಸೋ ಇಧ ಲಭತಂ ಮನಾಪಂ;

ಪುತ್ತೇಹಿ ದಾರೇಹಿ ಸಮಙ್ಗಿ ಹೋತು, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯೋ ಅಹಾಸೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೧೪.೭೮) –

ಇಮಂ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ. ಇಮಞ್ಹಿ ಸೋ ‘‘ಯತ್ತಕಾನಿ ಪಿಯವತ್ಥೂನಿ ಹೋನ್ತಿ, ತೇಹಿ ವಿಪ್ಪಯೋಗೇ ತತ್ತಕಾನಿ ದುಕ್ಖಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ಥುಕಾಮೇ ಗರಹನ್ತೋ ಆಹ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಇಸಿಗಣೋ ‘‘ಮಾರಿಸ, ಮಾ ಕಥಯ, ಅತಿಭಾರಿಯೋ ತೇ ಸಪಥೋ’’ತಿ ಕಣ್ಣೇ ಪಿದಹಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ‘‘ಅತಿಭಾರಿಯೋ ತೇ ಸಪಥೋ, ನ, ತ್ವಂ ತಾತ, ಗಣ್ಹಸಿ, ತವ ಪತ್ತಾಸನೇ ನಿಸೀದಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೇಸಾಪಿ ಸಪಥಂ ಕರೋನ್ತಾ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ –

‘‘ಮಾಲಞ್ಚ ಸೋ ಕಾಸಿಕಚನ್ದನಞ್ಚ, ಧಾರೇತು ಪುತ್ತಸ್ಸ ಬಹೂ ಭವನ್ತು;

ಕಾಮೇಸು ತಿಬ್ಬಂ ಕುರುತಂ ಅಪೇಕ್ಖಂ, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯೋ ಅಹಾಸಿ.

‘‘ಪಹೂತಧಞ್ಞೋ ಕಸಿಮಾ ಯಸಸ್ಸೀ, ಪುತ್ತೇ ಗಿಹೀ ಧನಿಮಾ ಸಬ್ಬಕಾಮೇ;

ವಯಂ ಅಪಸ್ಸಂ ಘರಮಾವಸಾತು, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯೋ ಅಹಾಸಿ.

‘‘ಸೋ ಖತ್ತಿಯೋ ಹೋತು ಪಸಯ್ಹಕಾರೀ, ರಾಜಾಭಿರಾಜಾ ಬಲವಾ ಯಸಸ್ಸೀ;

ಸಚಾತುರನ್ತಂ ಮಹಿಮಾವಸಾತು, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯೋ ಅಹಾಸಿ.

‘‘ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಹೋತು ಅವೀತರಾಗೋ, ಮುಹುತ್ತನಕ್ಖತ್ತಪಥೇಸು ಯುತ್ತೋ;

ಪೂಜೇತು ನಂ ರಟ್ಠಪತೀ ಯಸಸ್ಸೀ, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯೋ ಅಹಾಸಿ.

‘‘ಅಜ್ಝಾಯಕಂ ಸಬ್ಬಸಮನ್ತವೇದಂ, ತಪಸ್ಸಿನಂ ಮಞ್ಞತು ಸಬ್ಬಲೋಕೋ;

ಪೂಜೇನ್ತು ನಂ ಜಾನಪದಾ ಸಮೇಚ್ಚ, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯೋ ಅಹಾಸಿ.

‘‘ಚತುಸ್ಸದಂ ಗಾಮವರಂ ಸಮಿದ್ಧಂ, ದಿನ್ನಞ್ಹಿ ಸೋ ಭುಞ್ಜತು ವಾಸವೇನ;

ಅವೀತರಾಗೋ ಮರಣಂ ಉಪೇತು, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯೋ ಅಹಾಸಿ.

‘‘ಸೋ ಗಾಮಣೀ ಹೋತು ಸಹಾಯಮಜ್ಝೇ, ನಚ್ಚೇಹಿ ಗೀತೇಹಿ ಪಮೋದಮಾನೋ;

ಸೋ ರಾಜತೋ ಬ್ಯಸನಮಾಲತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಿ, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯೋ ಅಹಾಸಿ.

‘‘ತಂ ಏಕರಾಜಾ ಪಥವಿಂ ವಿಜೇತ್ವಾ, ಇತ್ಥೀಸಹಸ್ಸಸ್ಸ ಠಪೇತು ಅಗ್ಗೇ;

ಸೀಮನ್ತಿನೀನಂ ಪವರಾ ಭವಾತು, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯಾ ಅಹಾಸಿ.

‘‘ಇಸೀನಞ್ಹಿ ಸಾ ಸಬ್ಬಸಮಾಗತಾನಂ, ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ ಸಾದುಂ ಅವಿಕಮ್ಪಮಾನಾ;

ಚರಾತು ಲಾಭೇನ ವಿಕತ್ಥಮಾನಾ, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹಣ ಯಾ ಅಹಾಸಿ.

‘‘ಆವಾಸಿಕೋ ಹೋತು ಮಹಾವಿಹಾರೇ, ನವಕಮ್ಮಿಕೋ ಹೋತು ಗಜಙ್ಗಲಾಯಂ;

ಆಲೋಕಸನ್ಧಿಂ ದಿವಸಂ ಕರೋತು, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯೋ ಅಹಾಸಿ.

‘‘ಸೋ ಬಜ್ಝತಂ ಪಾಸಸತೇಹಿ ಛಮ್ಹಿ, ರಮ್ಮಾ ವನಾ ನೀಯತು ರಾಜಧಾನಿಂ;

ತುತ್ತೇಹಿ ಸೋ ಹಞ್ಞತು ಪಾಚನೇಹಿ, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯೋ ಅಹಾಸಿ.

‘‘ಅಲಕ್ಕಮಾಲೀ ತಿಪುಕಣ್ಣಪಿಟ್ಠೋ, ಲಟ್ಠೀಹತೋ ಸಪ್ಪಮುಖಂ ಉಪೇತು;

ಸಕಚ್ಛಬನ್ಧೋ ವಿಸಿಖಂ ಚರಾತು, ಭಿಸಾನಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯೋ ಅಹಾಸೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೧೪.೭೯-೯೦) –

ಇಮಾ ಗಾಥಾಯೋ ಅವೋಚುಂ.

ತತ್ಥ ತಿಬ್ಬನ್ತಿ ವತ್ಥುಕಾಮಕಿಲೇಸಕಾಮೇಸು ಬಹಲಂ ಅಪೇಕ್ಖಂ ಕರೋತು. ಕಸಿಮಾತಿ ಸಮ್ಪನ್ನಕಸಿಕಮ್ಮೋ. ಪುತ್ತೇ ಗಿಹೀ ಧನಿಮಾ ಸಬ್ಬಕಾಮೇತಿ ಪುತ್ತೇ ಲಭತು, ಗಿಹೀ ಹೋತು, ಸತ್ತವಿಧೇನ ಧನೇನ ಧನಿಮಾ ಹೋತು, ರೂಪಾದಿಭೇದೇ ಸಬ್ಬಕಾಮೇ ಲಭತು. ವಯಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತಿ ಮಹಲ್ಲಕಕಾಲೇಪಿ ಅಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಯಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಸಮಿದ್ಧಂ ಘರಮೇವ ಆವಸತು. ರಾಜಾಭಿರಾಜಾತಿ ರಾಜೂನಂ ಅನ್ತರೇ ಅತಿರಾಜಾ. ಅವೀತರಾಗೋತಿ ಪುರೋಹಿತಟ್ಠಾನತಣ್ಹಾಯ ಸತಣ್ಹೋ. ತಪಸ್ಸಿನನ್ತಿ ತಪಸೀಲಂ, ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ನಂ ಮಞ್ಞತು. ಚತುಸ್ಸದನ್ತಿ ಆಕಿಣ್ಣಮನುಸ್ಸತಾಯ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಪಹೂತಧಞ್ಞತಾಯ ಧಞ್ಞೇನ ಸುಲಭದಾರುತಾಯ ದಾರೂಹಿ ಸಮ್ಪನ್ನೋದಕತಾಯ ಉದಕೇನಾತಿ ಚತೂಹಿ ಉಸ್ಸನ್ನಂ. ವಾಸವೇನಾತಿ ವಾಸವೇನ ದಿನ್ನಂ ವಿಯ ಅಚಲಂ, ವಾಸವತೋ ಲದ್ಧವರಾನುಭಾವೇನೇವ ರಾಜಾನಂ ಆರಾಧೇತ್ವಾ ತೇನ ದಿನ್ನನ್ತಿಪಿ ಅತ್ಥೋ. ಅವೀತರಾಗೋತಿ ಅವಿಗತರಾಗೋ ಕದ್ದಮೇ ಸೂಕರೋ ವಿಯ ಕಾಮಪಙ್ಕೇ ನಿಮುಗ್ಗೋವ ಹೋತು.

ಗಾಮಣೀತಿ ಗಾಮಜೇಟ್ಠಕೋ. ತನ್ತಿ ತಂ ಇತ್ಥಿಂ. ಏಕರಾಜಾತಿ ಅಗ್ಗರಾಜಾ. ಇತ್ಥೀಸಹಸ್ಸಸ್ಸಾತಿ ವಚನಮಟ್ಠತಾಯ ವುತ್ತಂ. ಸೋಳಸನ್ನಂ ಇತ್ಥಿಸಹಸ್ಸಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೀಮನ್ತಿನೀನನ್ತಿ ಸೀಮನ್ತಧರಾನಂ, ಇತ್ಥೀನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಬ್ಬಸಮಾಗತಾನನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ. ಅವಿಕಮ್ಪಮಾನಾತಿ ಅನೋಸಕ್ಕಮಾನಾ ಸಾದುರಸಂ ಭುಞ್ಜತೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚರಾತು ಲಾಭೇನ ವಿಕತ್ಥಮಾನಾತಿ ಲಾಭಹೇತು ಸಿಙ್ಗಾರವೇಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಲಾಭಂ ಉಪ್ಪಾದೇತುಂ ಚರತು. ಆವಾಸಿಕೋತಿ ಆವಾಸಜಗ್ಗನಕೋ. ಗಜಙ್ಗಲಾಯನ್ತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ನಗರೇ. ತತ್ಥ ಕಿರ ದಬ್ಬಸಮ್ಭಾರಾ ಸುಲಭಾ. ಆಲೋಕಸನ್ಧಿಂ ದಿವಸನ್ತಿ ಏಕದಿವಸೇನ ಏಕಮೇವ ವಾತಪಾನಂ ಕರೋತು. ಸೋ ಕಿರ ದೇವಪುತ್ತೋ ಕಸ್ಸಪಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಗಜಙ್ಗಲನಗರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಯೋಜನಿಕೇ ಮಹಾವಿಹಾರೇ ಆವಾಸಿಕೋ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರೋ ಹುತ್ವಾ ಜಿಣ್ಣೇ ವಿಹಾರೇ ನವಕಮ್ಮಾನಿ ಕರೋನ್ತೋವ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವಿ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ.

ಪಾಸಸತೇಹೀತಿ ಬಹೂಹಿ ಪಾಸೇಹಿ. ಛಮ್ಹೀತಿ ಚತೂಸು ಪಾದೇಸು ಗೀವಾಯ ಕಟಿಭಾಗೇ ಚಾತಿ ಛಸು ಠಾನೇಸು. ತುತ್ತೇಹೀತಿ ದ್ವಿಕಣ್ಟಕಾಹಿ ದೀಘಲಟ್ಠೀಹಿ. ಪಾಚನೇಹೀತಿ ರಸ್ಸಪಾಚನೇಹಿ, ಅಙ್ಕುಸಕೇಹಿ ವಾ. ಅಲಕ್ಕಮಾಲೀತಿ ಅಹಿತುಣ್ಡಿಕೇನ ಕಣ್ಠೇ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಠಪಿತಾಯ ಅಲಕ್ಕಮಾಲಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ತಿಪುಕಣ್ಣಪಿಟ್ಠೋತಿ ತಿಪುಪಿಳನ್ಧನೇನ ಪಿಳನ್ಧಿತಪಿಟ್ಠಿಕಣ್ಣೋ ಕಣ್ಣಪಿಟ್ಠೋ. ಲಟ್ಠಿಹತೋತಿ ಸಪ್ಪಕೀಳಾಪನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪಯಮಾನೋ ಲಟ್ಠಿಯಾ ಹತೋ ಹುತ್ವಾ. ಸಬ್ಬಂ ತೇ ಕಾಮಭೋಗಂ ಘರಾವಾಸಂ ಅತ್ತನಾ ಅತ್ತನಾ ಅನುಭೂತದುಕ್ಖಞ್ಚ ಜಿಗುಚ್ಛನ್ತಾ ತಥಾ ತಥಾ ಸಪಥಂ ಕರೋನ್ತಾ ಏವಮಾಹಂಸು.

ಅಥ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಸಬ್ಬೇಹಿ ಇಮೇಹಿ ಸಪಥೋ ಕತೋ, ಮಯಾಪಿ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಸಪಥಂ ಕರೋನ್ತೋ –

‘‘ಯೋ ವೇ ಅನಟ್ಠಂವ ನಟ್ಠನ್ತಿ ಚಾಹ, ಕಾಮೇವ ಸೋ ಲಭತಂ ಭುಞ್ಜತಞ್ಚ;