೧೨. ಮಹಾಸುತಸೋಮಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ

೧೦೫. ದ್ವಾದಸಮೇ ಸುತಸೋಮೋ ಮಹೀಪತೀತಿ ಏವಂನಾಮೋ ಖತ್ತಿಯೋ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ಹಿ ತದಾ ಕುರುರಟ್ಠೇ ಇನ್ದಪತ್ಥನಗರೇ ಕೋರಬ್ಯಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಂ ಸುತವಿತ್ತತಾಯ ಚನ್ದಸಮಾನಸೋಮ್ಮವರವಣ್ಣತಾಯ ಚ ‘‘ಸುತಸೋಮೋ’’ತಿ ಸಞ್ಜಾನಿಂಸು. ತಂ ವಯಪ್ಪತ್ತಂ ಸಬ್ಬಸಿಪ್ಪನಿಪ್ಫತ್ತಿಪ್ಪತ್ತಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ ರಜ್ಜೇ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿಂಸು. ಗಹಿತೋ ಪೋರಿಸಾದೇನಾತಿ ಪುರಿಸಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಅದನತೋ ಖಾದನತೋ ‘‘ಪೋರಿಸಾದೋ’’ತಿ ಲದ್ಧನಾಮೇನ ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞಾ ದೇವತಾಬಲಿಕಮ್ಮತ್ಥಂ ಗಹಿತೋ.

ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಹಿ ತದಾ ಮಂಸಂ ವಿನಾ ಅಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಅಞ್ಞಂ ಮಂಸಂ ಅಲಭನ್ತೇನ ಭತ್ತಕಾರಕೇನ ಮನುಸ್ಸಮಂಸಂ ಖಾದಾಪಿತೋ ರಸತಣ್ಹಾಯ ಬದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸೇ ಘಾತೇತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಮಂಸಂ ಖಾದನ್ತೋ ‘‘ಪೋರಿಸಾದೋ’’ತಿ ಲದ್ಧನಾಮೋ ಅಮಚ್ಚಪಾರಿಸಜ್ಜಪ್ಪಮುಖೇಹಿ ನಾಗರೇಹಿ ನೇಗಮಜಾನಪದೇಹಿ ಚ ಉಸ್ಸಾಹಿತೇನ ಕಾಳಹತ್ಥಿನಾ ನಾಮ ಅತ್ತನೋ ಸೇನಾಪತಿನಾ ‘‘ದೇವ, ಯದಿ ರಜ್ಜೇನ ಅತ್ಥಿಕೋ ಮನುಸ್ಸಮಂಸಖಾದನತೋ ವಿರಮಾಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ ‘‘ರಜ್ಜಂ ಪಜಹನ್ತೋಪಿ ಮನುಸ್ಸಮಂಸಖಾದನತೋ ನ ಓರಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ರಟ್ಠಾ ಪಬ್ಬಾಜಿತೋ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖಮೂಲೇ ವಸನ್ತೋ ಖಾಣುಪ್ಪಹಾರೇನ ಪಾದೇ ಜಾತಸ್ಸ ವಣಸ್ಸ ಫಾಸುಭಾವಾಯ ‘‘ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಏಕಸತಖತ್ತಿಯಾನಂ ಗಲಲೋಹಿತೇನ ಬಲಿಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ದೇವತಾಯ ಆಯಾಚನಂ ಕತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಂ ಅನಾಹಾರತಾಯ ವಣೇ ಫಾಸುಕೇ ಜಾತೇ ‘‘ದೇವತಾನುಭಾವೇನ ಮೇ ಸೋತ್ಥಿ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ‘‘ದೇವತಾಯ ಬಲಿಕಮ್ಮತ್ಥಂ ರಾಜಾನೋ ಆನೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅತೀತಭವೇ ಸಹಾಯಭೂತೇನ ಯಕ್ಖೇನ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ ತೇನ ದಿನ್ನಮನ್ತಬಲೇನ ಅಧಿಕತರಥಾಮಜವಪರಕ್ಕಮಸಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹುತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಬ್ಭನ್ತರೇಯೇವ ಸತರಾಜಾನೋ ಆನೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಸನನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖೇ ಓಲಮ್ಬೇತ್ವಾ ಬಲಿಕಮ್ಮಕರಣಸಜ್ಜೋ ಅಹೋಸಿ.

ಅಥ ತಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖೇ ಅಧಿವತ್ಥಾ ದೇವತಾ ತಂ ಬಲಿಕಮ್ಮಂ ಅನಿಚ್ಛನ್ತೀ ‘‘ಉಪಾಯೇನ ನಂ ನಿಸೇಧೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಬ್ಬಜಿತರೂಪೇನ ತಸ್ಸ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತೇನ ಅನುಬದ್ಧೋ ತಿಯೋಜನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುನ ಅತ್ತನೋ ದಿಬ್ಬರೂಪಮೇವ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ ಮುಸಾವಾದೀ ತಯಾ ‘ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ರಾಜಾನೋ ಆನೇತ್ವಾ ಬಲಿಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಪಟಿಸ್ಸುತಂ. ಇದಾನಿ ಯೇ ವಾ ತೇ ವಾ ದುಬ್ಬಲರಾಜಾನೋ ಆನೇಸಿ. ಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಜೇಟ್ಠಕಂ ಸುತಸೋಮರಾಜಾನಂ ಸಚೇ ನಾನೇಸ್ಸಸಿ, ನ ಮೇ ತೇ ಬಲಿಕಮ್ಮೇನ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಆಹ.

ಸೋ ‘‘ದಿಟ್ಠಾ ಮೇ ಅತ್ತನೋ ದೇವತಾ’’ತಿ ತುಸಿತ್ವಾ ‘‘ಸಾಮಿ, ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿ, ಅಹಂ ಅಜ್ಜೇವ ಸುತಸೋಮಂ ಆನೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ವೇಗೇನ ಮಿಗಾಜಿನಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಸಂವಿಹಿತಾಯ ಆರಕ್ಖಾಯ ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಪದುಮಿನಿಪತ್ತೇನ ಸೀಸಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಅನ್ತೋಉಯ್ಯಾನಗತೇಯೇವ ಬಲವಪಚ್ಚೂಸೇ ಸಮನ್ತಾ ತಿಯೋಜನಂ ಆರಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಿಂಸು. ಮಹಾಸತ್ತೋ ಪಾತೋವ ಅಲಙ್ಕತಹತ್ಥಿಕ್ಖನ್ಧವರಗತೋ ಚತುರಙ್ಗಿನಿಯಾ ಸೇನಾಯ ನಗರತೋ ನಿಕ್ಖಮಿ. ತದಾ ತಕ್ಕಸಿಲತೋ ನನ್ದೋ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಚತಸ್ಸೋ ಸತಾರಹಗಾಥಾಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ ವೀಸಯೋಜನಸತಂ ಮಗ್ಗಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ತಂ ನಗರಂ ಪತ್ತೋ ರಾಜಾನಂ ಪಾಚೀನದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಹತ್ಥಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ‘‘ಜಯತು ಭವಂ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಜಯಾಪೇಸಿ.

ರಾಜಾ ಹತ್ಥಿನಾ ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಕುತೋ ನು, ತ್ವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆಗಚ್ಛಸಿ, ಕಿಮಿಚ್ಛಸಿ, ಕಿಂ ತೇ ದಜ್ಜ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ‘ಸುತವಿತ್ತಕಾ’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಚತಸ್ಸೋ ಸತಾರಹಗಾಥಾಯೋ ಆದಾಯ ತುಮ್ಹಾಕಂ ದೇಸೇತುಂ ಆಗತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನ್ಹಾಯಿತ್ವಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸೋಸ್ಸಾಮಿ, ತ್ವಂ ಮಾ ಉಕ್ಕಣ್ಠೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅಸುಕಗೇಹೇ ನಿವಾಸಂ ಘಾಸಚ್ಛಾದನಞ್ಚ ಸಂವಿದಹಥಾ’’ತಿ ಆಣಾಪೇತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಆರಕ್ಖಂ ಸಂವಿಧಾಯ ಓಳಾರಿಕಾನಿ ಆಭರಣಾನಿ ಓಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಮಸ್ಸುಕಮ್ಮಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಉಬ್ಬಟ್ಟಿತಸರೀರೋ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾ ರಾಜವಿಭವೇನ ನ್ಹಾಯಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚುತ್ತರಿತ್ವಾ ಉದಕಗ್ಗಹಣಸಾಟಕೇ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಗನ್ಧಮಾಲಾಲಙ್ಕಾರೇ ಉಪಹರಿಂಸು. ಪೋರಿಸಾದೋ ‘‘ಅಲಙ್ಕತಕಾಲೇ ರಾಜಾ ಭಾರಿಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸಲ್ಲಹುಕಕಾಲೇಯೇವ ನಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ನದನ್ತೋ ಖಗ್ಗಂ ಪರಿವತ್ತೇನ್ತೋ ‘‘ಅಹಮಸ್ಮಿ ಪೋರಿಸಾದೋ’’ತಿ ನಾಮಂ ಸಾವೇತ್ವಾ ಉದಕಾ ನಿಕ್ಖಮಿ. ತಸ್ಸ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಹತ್ಥಾರೋಹಾದಯೋ ಹತ್ಥಿಆದಿತೋ ಭಸ್ಸಿಂಸು. ಬಲಕಾಯೋ ದೂರೇ ಠಿತೋ ತತೋವ ಪಲಾಯಿ. ಇತರೋ ಅತ್ತನೋ ಆವುಧಾನಿ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಉರೇನ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಪೋರಿಸಾದೋ ರಾಜಾನಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಖನ್ಧೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮುಖಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಅಟ್ಠಾರಸಹತ್ಥಂ ಪಾಕಾರಂ ಲಙ್ಘಿತ್ವಾ ಪುರತೋ ಪಗಲಿತಮದಮತ್ತವರವಾರಣೇ ಕುಮ್ಭೇ ಅಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಕೂಟಾನಿ ವಿಯ ಪಾತೇನ್ತೋ ವಾತಜವಾನಿಪಿ ಅಸ್ಸರತನಾನಿ ಪಿಟ್ಠಿಯಂ ಅಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಾತೇನ್ತೋ ರಥಸೀಸೇ ಅಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಾತೇನ್ತೋ ಭಮರಿಕಂ ಭಮನ್ತೋ ವಿಯ ನೀಲಕಾನಿ ನಿಗ್ರೋಧಪತ್ತಾನಿ ಮದ್ದನ್ತೋ ವಿಯ ಏಕವೇಗೇನೇವ ತಿಯೋಜನಮಗ್ಗಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಞ್ಚಿ ಅನುಬನ್ಧನ್ತಂ ಅದಿಸ್ವಾ ಸಣಿಕಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಸುತಸೋಮಸ್ಸ ಕೇಸೇಹಿ ಉದಕಬಿನ್ದೂನಿ ಅತ್ತನೋ ಉಪರಿ ಪತನ್ತಾನಿ ‘‘ಅಸ್ಸುಬಿನ್ದೂನೀ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ‘‘ಕಿಮಿದಂ ಸುತಸೋಮೋಪಿ ಮರಣಂ ಅನುಸೋಚನ್ತೋ ರೋದತೀ’’ತಿ ಆಹ.

ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ನಾಹಂ ಮರಣತೋ ಅನುಸೋಚಾಮಿ, ಕುತೋ ರೋದನಾ, ಅಪಿ ಚ ಖೋ ಸಙ್ಗರಂ ಕತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾಪನಂ ನಾಮ ಪಣ್ಡಿತಾನಂ ಆಚಿಣ್ಣಂ, ತಂ ನ ನಿಪ್ಫಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಅನುಸೋಚಾಮಿ. ಕಸ್ಸಪದಸಬಲೇನ ದೇಸಿತಾ ಚತಸ್ಸೋ ಸತಾರಹಗಾಥಾಯೋ ಆದಾಯ ತಕ್ಕಸಿಲತೋ ಆಗತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಆಗನ್ತುಕವತ್ತಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ‘‘ನ್ಹಾಯಿತ್ವಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸುಣಿಸ್ಸಾಮಿ, ಯಾವ ಮಮಾಗಮನಾ ಆಗಮೇಹೀ’’ತಿ ಸಙ್ಗರಂ ಕತ್ವಾ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗತೋ, ತ್ವಞ್ಚ ತಾ ಗಾಥಾಯೋ ಸೋತುಂ ಅದತ್ವಾ ಮಂ ಗಣ್ಹೀತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

‘‘ಗಹಿತೋ ಪೋರಿಸಾದೇನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಸಙ್ಗರಂ ಸರಿ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಸಙ್ಗರಂ ಸರಿನ್ತಿ ನನ್ದಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಅತ್ತನಾ ಕತಂ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಅನುಸ್ಸರಿಂ.

೧೦೬. ಆವುಣಿತ್ವಾ ಕರತ್ತಲೇತಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಉಯ್ಯಾನಾದೀಸು ಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಬಲೇನ ಆನೀತಾನಂ ಏಕಸತಖತ್ತಿಯಾನಂ ಹತ್ಥತಲೇ ಛಿದ್ದಂ ಕತ್ವಾ ರುಕ್ಖೇ ಲಮ್ಬನತ್ಥಂ ರಜ್ಜುಂ ಪಟಿಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ. ಏತೇಸಂ ಪಮಿಲಾಪೇತ್ವಾತಿ ಏತೇ ಏಕಸತಖತ್ತಿಯೇ ಜೀವಗ್ಗಾಹಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉದ್ಧಂಪಾದೇ ಅಧೋಸಿರೇ ಕತ್ವಾ ಪಣ್ಹಿಯಾ ಸೀಸಂ ಪಹರನ್ತೋ ಭಮಣವಸೇನ ಹತ್ಥತಲೇ ಆವುಣಿತ್ವಾ ರುಕ್ಖೇ ಆಲಮ್ಬನವಸೇನ ಸಬ್ಬಸೋ ಆಹಾರೂಪಚ್ಛೇದೇನ ಚ ಸಬ್ಬಥಾ ಪಮಿಲಾಪೇತ್ವಾ ವಿಸೋಸೇತ್ವಾ ಖೇದಾಪೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಞ್ಞತ್ಥೇತಿ ಬಲಿಕಮ್ಮತ್ಥೇ ಸಾಧೇತಬ್ಬೇ. ಉಪನಯೀ ಮಮನ್ತಿ ಮಂ ಉಪನೇಸಿ.

೧೦೭. ತಥಾ ಉಪನೀಯಮಾನೋ ಪನ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಪೋರಿಸಾದೇನ ‘‘ಕಿಂ ತ್ವಂ ಮರಣತೋ ಭಾಯಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನಾಹಂ ಮರಣತೋ ಭಾಯಾಮಿ, ತಸ್ಸ ಪನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಮಯಾ ಕತೋ ಸಙ್ಗರೋ ನ ಪರಿಮೋಚಿತೋ’’ತಿ ಅನುಸೋಚಾಮಿ. ‘‘ಸಚೇ ಮಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸ್ಸಸಿ, ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಚ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಂ ಕತ್ವಾ ಪುನ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ನಾಹಮಿದಂ ಸದ್ದಹಾಮಿ, ಯಂ ತ್ವಂ ಮಯಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುನ ಮಮ ಹತ್ಥಂ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಮ್ಮ ಪೋರಿಸಾದ, ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಾಚರಿಯಕುಲೇ ಸಿಕ್ಖಿತೋ ಸಹಾಯೋ ಹುತ್ವಾ ‘ಅಹಂ ಜೀವಿತಹೇತುಪಿ ನ ಮುಸಾ ಕಥೇಮೀ’ತಿ ಕಿಂ ನ ಸದ್ದಹಸೀ’’ತಿ? ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಮೇ ಏತೇನ ವಾಚಾಮತ್ತಕೇನ –

‘‘ಅಸಿಞ್ಚ ಸತ್ತಿಞ್ಚ ಪರಾಮಸಾಮಿ, ಸಪಥಮ್ಪಿ ತೇ ಸಮ್ಮ ಅಹಂ ಕರೋಮಿ;

ತಯಾ ಪಮುತ್ತೋ ಅನಣೋ ಭವಿತ್ವಾ, ಸಚ್ಚಾನುರಕ್ಖೀ ಪುನರಾವಜಿಸ್ಸ’’ನ್ತಿ. (ಜಾ. ೨.೨೧.೪೦೭) –

ಮಹಾಸತ್ತೇನ ಇಮಾಯ ಗಾಥಾಯ ವುತ್ತಾಯ ಪೋರಿಸಾದೋ ‘‘ಅಯಂ ಸುತಸೋಮೋ ‘ಖತ್ತಿಯೇಹಿ ಅಕತ್ತಬ್ಬಂ ಸಪಥಂ ಕರೋಮೀ’ತಿ ವದತಿ, ಗನ್ತ್ವಾ ಅನಾಗಚ್ಛನ್ತೋಪಿ ಮಮ ಹತ್ಥತೋ ನ ಮುಚ್ಚಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ –

‘‘ಯೋ ತೇ ಕತೋ ಸಙ್ಗರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ, ರಟ್ಠೇ ಸಕೇ ಇಸ್ಸರಿಯೇ ಠಿತೇನ;

ತಂ ಸಙ್ಗರಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಪ್ಪದಾಯ, ಸಚ್ಚಾನುರಕ್ಖೀ ಪುನರಾವಜಸ್ಸೂ’’ತಿ. (ಜಾ. ೨.೨೧.೪೦೮) –

ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ.

ಮಹಾಸತ್ತೋ ರಾಹುಮುಖಾ ಮುತ್ತೋ ಚನ್ದೋ ವಿಯ ನಾಗಬಲೋ ಥಾಮಸಮ್ಪನ್ನೋ ಖಿಪ್ಪಮೇವ ತಂ ನಗರಂ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿ. ಸೇನಾಪಿಸ್ಸ ‘‘ಸುತಸೋಮರಾಜಾ ಪಣ್ಡಿತೋ, ಪೋರಿಸಾದಂ ದಮೇತ್ವಾ ಸೀಹಮುಖಾ ಪಮುತ್ತಮತ್ತವರವಾರಣೋ ವಿಯ ಆಗಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚ ‘‘ರಾಜಾನಂ ಪೋರಿಸಾದಸ್ಸ ದತ್ವಾ ಆಗತಾ’’ತಿ ಗರಹಭಯೇನ ಚ ಬಹಿನಗರೇಯೇವ ನಿವಿಟ್ಠಾ ತಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಚ್ಚುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಕಚ್ಚಿತ್ಥ, ಮಹಾರಾಜ, ಪೋರಿಸಾದೇನ ನ ಕಿಲಮಿತೋ’’ತಿ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಪೋರಿಸಾದೇನ ಮಯ್ಹಂ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿಪಿ ದುಕ್ಕರಂ ಕತಂ, ತಥಾರೂಪೋ ನಾಮ ಚಣ್ಡೋ ಸಾಹಸಿಕೋ ಮಮಂ ಸದ್ದಹಿತ್ವಾ ಮಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ರಾಜಾನಂ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಹತ್ಥಿಕ್ಖನ್ಧಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ನಗರಂ ಪಾವಿಸಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ನಾಗರಾ ತುಸಿಂಸು.

ಸೋಪಿ ಧಮ್ಮಸೋಣ್ಡತಾಯ ಮಾತಾಪಿತರೋಪಿ ಅನುಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಿವೇಸನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಮಹನ್ತಂ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಂ ಕತ್ವಾ ಧಮ್ಮಗರುತಾಯ ಸಯಂ ನೀಚಾಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇಹಿ ಮಯ್ಹಂ ಆಭತಾ ಸತಾರಹಗಾಥಾ ಸುಣೋಮಿ ಆಚರಿಯಾ’’ತಿ ಆಹ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಹಾಸತ್ತೇನ ಯಾಚಿತಕಾಲೇ ಗನ್ಧೇಹಿ ಹತ್ಥೇ ಉಬ್ಬಟ್ಟೇತ್ವಾ ಪಸಿಬ್ಬಕತೋ ಮನೋರಮಂ ಪೋತ್ಥಕಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಉಭೋಹಿ ಹತ್ಥೇಹಿ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಸುಣೋಹೀ’’ತಿ ಪೋತ್ಥಕಂ ವಾಚೇನ್ತೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –

‘‘ಸಕಿದೇವ ಸುತಸೋಮ, ಸಬ್ಭಿ ಹೋತಿ ಸಮಾಗಮೋ;

ಸಾ ನಂ ಸಙ್ಗತಿ ಪಾಲೇತಿ, ನಾಸಬ್ಭಿ ಬಹುಸಙ್ಗಮೋ.

‘‘ಸಬ್ಭಿರೇವ ಸಮಾಸೇಥ, ಸಬ್ಭಿ ಕುಬ್ಬೇಥ ಸನ್ಥವಂ;

ಸತಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ, ಸೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ ನ ಪಾಪಿಯೋ.

‘‘ಜೀರನ್ತಿ ವೇ ರಾಜರಥಾ ಸುಚಿತ್ತಾ, ಅಥೋ ಸರೀರಮ್ಪಿ ಜರಂ ಉಪೇತಿ;

ಸತಞ್ಚ ಧಮ್ಮೋ ನ ಜರಂ ಉಪೇತಿ, ಸನ್ತೋ ಹವೇ ಸಬ್ಭಿ ಪವೇದಯನ್ತಿ.

‘‘ನಭಞ್ಚ ದೂರೇ ಪಥವೀ ಚ ದೂರೇ, ಪಾರಂ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ತದಾಹು ದೂರೇ;

ತತೋ ಹವೇ ದೂರತರಂ ವದನ್ತಿ, ಸತಞ್ಚ ಧಮ್ಮೋ ಅಸತಞ್ಚ ರಾಜಾ’’ತಿ. (ಜಾ. ೨.೨೧.೪೧೧-೪೧೪, ೪೪೫-೪೪೮);

ತಾ ಸುತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ಸಫಲಂ ಮೇ ಆಗಮನ’’ನ್ತಿ ತುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ ‘‘ಇಮಾ ಗಾಥಾ ನೇವ ಸಾವಕಭಾಸಿತಾ, ನ ಇಸಿಭಾಸಿತಾ, ನ ಕವಿಭಾಸಿತಾ, ನ ದೇವಭಾಸಿತಾ, ಸಬ್ಬಞ್ಞುನಾವ ಭಾಸಿತಾ. ಕಿಂ ನು ಖೋ ಅಗ್ಘ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋ ‘‘ಇಮಂ ಸಕಲಮ್ಪಿ ಚಕ್ಕವಾಳಂ ಯಾವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ ಸತ್ತರತನಪುಣ್ಣಂ ಕತ್ವಾ ದಿನ್ನೇಪಿ ನೇವ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ ಕತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಅಹಂ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ತಿಯೋಜನಸತಿಕೇ ಕುರುರಟ್ಠೇ ಸತ್ತಯೋಜನಿಕೇ ಇನ್ದಪತ್ಥನಗರೇ ರಜ್ಜಂ ದಾತುಂ ಪಹೋಮಿ. ರಜ್ಜಂ ಕಾತುಂ ಪನಸ್ಸ ಭಾಗ್ಯಂ ನತ್ಥಿ, ತಥಾ ಹಿಸ್ಸ ಅಙ್ಗಲಕ್ಖಣಾನುಸಾರೇನ ಅಪ್ಪಾನುಭಾವತಾ ದಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಮಾ ದಿನ್ನಮ್ಪಿ ರಜ್ಜಂ ನ ಇಮಸ್ಮಿಂ ತಿಟ್ಠತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಆಚರಿಯ, ತುಮ್ಹೇ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಖತ್ತಿಯಾನಂ ಇಮಾ ಗಾಥಾಯೋ ದೇಸೇತ್ವಾ ಕಿಂ ಲಭಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಏಕೇಕಾಯ ಸತಂ ಸತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ತೇನೇವ ಸತಾರಹಗಾಥಾ ನಾಮ ಜಾತಾ’’ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ತ್ವಂ ಆಚರಿಯ, ಅತ್ತನಾ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಚರಣಭಣ್ಡಸ್ಸ ಅಗ್ಘಂ ನ ಜಾನಾಸೀ’’ತಿ.

‘‘ಸಹಸ್ಸಿಯಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾ, ನಯಿಮಾ ಗಾಥಾ ಸತಾರಹಾ;

ಚತ್ತಾರಿ ತ್ವಂ ಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಖಿಪ್ಪಂ ಗಣ್ಹಾಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ’’ತಿ. (ಜಾ. ೨.೨೧.೪೧೫);

ಚತ್ತಾರಿ ಸಹಸ್ಸಾನಿ ದಾಪೇತ್ವಾ ಏಕಞ್ಚ ಸುಖಯಾನಕಂ ದತ್ವಾ ಮಹತಾ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನೇನೇವ ತಂ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಆಭತಂ ಸದ್ಧಮ್ಮರತನಂ ಪೂಜೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಚ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಂ ಕತ್ವಾ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಪೋರಿಸಾದಸ್ಸ ಪಟಿಞ್ಞಂ ದತ್ವಾ ಆಗತೋ. ತತ್ಥ ಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ ತಂ ಕತಂ, ಇದಾನಿ ಪೋರಿಸಾದಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ವಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ, ತಾತ ಸುತಸೋಮ, ಕಿಂ ನಾಮೇತಂ ಕಥೇಸಿ, ಚತುರಙ್ಗಿನಿಯಾ ಸೇನಾಯ ಚೋರಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮ, ಮಾ ಗಚ್ಛ ಚೋರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕ’’ನ್ತಿ ಯಾಚಿಂಸು. ಸೋಳಸಸಹಸ್ಸಾ ನಾಟಕಿತ್ಥಿಯೋ ಸೇಸಪರಿಜನಾಪಿ ‘‘ಅಮ್ಹೇ ಅನಾಥೇ ಕತ್ವಾ ಕುಹಿಂ ಗಚ್ಛಸಿ ದೇವಾ’’ತಿ ಪರಿದೇವಿಂಸು. ‘‘ಪುನಪಿ ಕಿರ ರಾಜಾ ಚೋರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಏಕಕೋಲಾಹಲಂ ಅಹೋಸಿ.

ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಸಚ್ಚಾಪನಂ ನಾಮ ಸಾಧೂನಂ ಸಪ್ಪುರಿಸಾನಂ ಆಚಿಣ್ಣಂ, ಸೋಪಿ ಮಮಂ ಸದ್ದಹಿತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ, ತಸ್ಮಾ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿಯೇವಾ’’ತಿ ಮಾತಾಪಿತರೋ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಸೇಸಜನಂ ಅನುಸಾಸೇತ್ವಾ ಅಸ್ಸುಮುಖೇನ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ಪರಿದೇವನ್ತೇನ ಇತ್ಥಾಗಾರಾದಿನಾ ಜನೇನ ಅನುಗತೋ ನಗರಾ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ ತಂ ಜನಂ ನಿವತ್ತೇತುಂ ಮಗ್ಗೇ ದಣ್ಡಕೇನ ತಿರಿಯಂ ಲೇಖಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಮಮ ಲೇಖಂ ಮಾ ಅತಿಕ್ಕಮಿಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ. ಮಹಾಜನೋ ತೇಜವತೋ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಆಣಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಮಹಾಸದ್ದೇನ ಕನ್ದಿತ್ವಾ ರೋದಿತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಆಗತಮಗ್ಗೇನೇವ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಪುಚ್ಛಿ ಮಂ ಪೋರಿಸಾದೋ’’ತಿಆದಿ.

ತತ್ಥ ಕಿಂ ತ್ವಂ ಇಚ್ಛಸಿ ನಿಸಜ್ಜನ್ತಿ ತ್ವಂ ಅತ್ತನೋ ನಗರಂ ಗನ್ತುಂ ಮಮ ಹತ್ಥತೋ ನಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಕಿಂ ಇಚ್ಛಸಿ, ತ್ವಂ ‘‘ಮಯಾ ತಕ್ಕಸಿಲಾದೀಸು ಚಿರಪರಿಚಿತೋ ಸಚ್ಚವಾದೀ ಚಾ’’ತಿ ವದಸಿ, ತಸ್ಮಾ ಯಥಾ ಮತಿ ತೇ ಕಾಹಾಮಿ, ಯಥಾರುಚಿ ತೇ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ. ಯದಿ ಮೇ ತ್ವಂ ಪುನೇಹಿಸೀತಿ ಸಚೇ ಪುನ ತ್ವಂ ಏಕಂಸೇನೇವ ಮಮ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗಮಿಸ್ಸಸಿ.

೧೦೮. ಪಣ್ಹೇ ಆಗಮನಂ ಮಮಾತಿ ಪಗೇವ ಮಮ ಆಗಮನಂ ತಸ್ಸ ಪೋರಿಸಾದಸ್ಸ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ಪಾತೋವ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಪಟಿಸ್ಸವಂ ಕತ್ವಾ. ರಜ್ಜಂ ನಿಯ್ಯಾತಯಿಂ ತದಾತಿ ತದಾ ಪೋರಿಸಾದಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ‘‘ಇದಂ ವೋ ರಜ್ಜಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಥಾ’’ತಿ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ತಿಯೋಜನಸತಿಕಂ ರಜ್ಜಂ ನಿಯ್ಯಾತೇಸಿಂ.

೧೦೯. ಕಸ್ಮಾ ಪನ ರಜ್ಜಂ ನಿಯ್ಯಾತಯಿನ್ತಿ? ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ಸತಂ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಪಟಿಞ್ಞಾಯ ಸಚ್ಚಾಪನಂ ನಾಮ ಸತಂ ಸಾಧೂನಂ ಮಹಾಬೋಧಿಸತ್ತಾನಂ ಪವೇಣೀ ಕುಲವಂಸೋ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಸಚ್ಚಪಾರಮಿತಾಧಮ್ಮಂ ಪುಬ್ಬಕಂ ಪೋರಾಣಂ ಜಿನೇಹಿ ಬುದ್ಧಾದೀಹಿ ಸೇವಿತಂ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಂ ಅನುರಕ್ಖನ್ತೋ ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಧನಂ ದತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಜೀವಿತಂ ಪರಿಚ್ಚಜಿತ್ವಾ ಪೋರಿಸಾದಂ ಉಪಾಗಮಿಂ.

೧೧೦. ನತ್ಥಿ ಮೇ ಸಂಸಯೋ ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಪೋರಿಸಾದಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಮನೇ ‘‘ಅಯಂ ಮಂ ಕಿಂ ನು ಖೋ ಘಾತೇಸ್ಸತಿ, ಉದಾಹು ನೋ’’ತಿ ಮಯ್ಹಂ ಸಂಸಯೋ ನತ್ಥಿ. ‘‘ಚಣ್ಡೋ ಸಾಹಸಿಕೋ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಸತಖತ್ತಿಯೇ ದೇವತಾಯ ಬಲಿಕಮ್ಮಕರಣಸಜ್ಜೋ ಏಕನ್ತೇನೇವ ಘಾತೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಜಾನನ್ತೋ ಏವ ಕೇವಲಂ ಸಚ್ಚವಾಚಂ ಅನುರಕ್ಖನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಜೀವಿತಂ ಪರಿಚ್ಚಜಿತ್ವಾ ತಂ ಉಪಾಗಮಿಂ. ಯಸ್ಮಾ ಚೇತದೇವಂ, ತಸ್ಮಾ ಸಚ್ಚೇನ ಮೇ ಸಮೋ ನತ್ಥಿ, ಏಸಾ ಮೇ ಪರಮತ್ಥಭಾವಪ್ಪತ್ತಾ ಸಚ್ಚಪಾರಮೀತಿ.

ಉಪಾಗತೇ ಪನ ಮಹಾಸತ್ತೇ ವಿಕಸಿತಪುಣ್ಡರೀಕಪದುಮಸಸ್ಸಿರಿಕಮಸ್ಸ ಮುಖಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ವಿಗತಮರಣಭಯೋ ಹುತ್ವಾ ಆಗತೋ, ಕಿಸ್ಸ ನು ಖೋ ಏಸ ಆನುಭಾವೋ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋ ‘‘ತಸ್ಸ ಮಞ್ಞೇ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಸುತತ್ತಾ ಅಯಂ ಏವಂ ತೇಜವಾ ನಿಬ್ಭಯೋ ಚ ಜಾತೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ತಂ ಸುತ್ವಾ ತೇಜವಾ ನಿಬ್ಭಯೋ ಚ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಂ ಕತ್ವಾ ಪೋರಿಸಾದೋ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಆಹ – ‘‘ಸುಣೋಮ ಸತಾರಹಗಾಥಾಯೋ ಯಾಸಂ ಸವನತ್ಥಂ ತ್ವಂ ಅತ್ತನೋ ನಗರಂ ಗತೋ’’ತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ‘‘ಅಯಂ ಪೋರಿಸಾದೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ, ಇಮಂ ಥೋಕಂ ನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಲಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ –

‘‘ಅಧಮ್ಮಿಕಸ್ಸ ಲುದ್ದಸ್ಸ, ನಿಚ್ಚಂ ಲೋಹಿತಪಾಣಿನೋ;

ನತ್ಥಿ ಸಚ್ಚಂ ಕುತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಕಿಂ ಸುತೇನ ಕರಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೨.೨೧.೪೨೭) –

ವತ್ವಾ ಪುನ ತೇನ ಸುಟ್ಠುತರಂ ಸಞ್ಜಾತಸವನಾದರೇನ –

‘‘ಸುತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಜಾನನ್ತಿ, ನರಾ ಕಲ್ಯಾಣಪಾಪಕಂ;

ಅಪಿ ಗಾಥಾ ಸುಣಿತ್ವಾನ, ಧಮ್ಮೇ ಮೇ ರಮತೇ ಮನೋ’’ತಿ. (ಜಾ. ೨.೨೧.೪೪೪) –

ವುತ್ತೇ ‘‘ಅಯಂ ಅತಿವಿಯ ಸಞ್ಜಾತಾದರೋ ಸೋತುಕಾಮೋ, ಹನ್ದಸ್ಸ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಸಮ್ಮ, ಸಾಧುಕಂ ಸುಣೋಹಿ ಮನಸಿಕರೋಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ನನ್ದಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಕಥಿತನಿಯಾಮೇನೇವ ಗಾಥಾನಂ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಥುತಿಂ ಕತ್ವಾ ಛಕಾಮಾವಚರದೇವಲೋಕೇ ಏಕಕೋಲಾಹಲಂ ಕತ್ವಾ ದೇವತಾಸು ಸಾಧುಕಾರಂ ದದಮಾನಾಸು ಮಹಾಸತ್ತೋ ಪೋರಿಸಾದಸ್ಸ –

‘‘ಸಕಿದೇವ ಮಹಾರಾಜ, ಸಬ್ಭಿ ಹೋತಿ ಸಮಾಗಮೋ;

ಸಾ ನಂ ಸಙ್ಗತಿ ಪಾಲೇತಿ, ನಾಸಬ್ಭಿ ಬಹುಸಙ್ಗಮೋ.

‘‘ಸಬ್ಭಿರೇವ ಸಮಾಸೇಥ, ಸಬ್ಭಿ ಕುಬ್ಬೇಥ ಸನ್ಥವಂ;

ಸತಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ, ಸೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ ನ ಪಾಪಿಯೋ.

‘‘ಜೀರನ್ತಿ ವೇ ರಾಜರಥಾ ಸುಚಿತ್ತಾ, ಅತ್ಥೋ ಸರೀರಮ್ಪಿ ಜರಂ ಉಪೇತಿ;

ಸತಞ್ಚ ಧಮ್ಮೋ ನ ಜರಂ ಉಪೇತಿ, ಸನ್ತೋ ಹವೇ ಸಬ್ಭಿ ಪವೇದಯನ್ತಿ.

‘‘ನಭಞ್ಚ ದೂರೇ ಪಥವೀ ಚ ದೂರೇ, ಪಾರಂ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ತದಾಹು ದೂರೇ;

ತತೋ ಹವೇ ದೂರತರಂ ವದನ್ತಿ, ಸತಞ್ಚ ಧಮ್ಮೋ ಅಸತಞ್ಚ ರಾಜಾ’’ತಿ. (ಜಾ. ೨.೨೧.೪೧೧-೪೧೪) –

ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇಸಿ. ತಸ್ಸ ತೇನ ಸುಕಥಿತತ್ತಾ ಚೇವ ಅತ್ತನೋ ಚ ಪುಞ್ಞಾನುಭಾವೇನ ಗಾಥಾ ಸುಣನ್ತಸ್ಸೇವ ಸಕಲಸರೀರಂ ಪಞ್ಚವಣ್ಣಾಯ ಪೀತಿಯಾ ಪರಿಪೂರಿ. ಸೋ ಬೋಧಿಸತ್ತೇ ಮುದುಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಸಮ್ಮ ಸುತಸೋಮ, ದಾತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ಹಿರಞ್ಞಾದಿಂ ನ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ಏಕೇಕಾಯ ಗಾಥಾಯ ಏಕೇಕಂ ವರಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ತ್ವಂ ಅತ್ತನೋಪಿ ಹಿತಾನಿ ಅಜಾನನ್ತೋ ಪರಸ್ಸ ಕಿಂ ನಾಮ ವರಂ ದಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಅಪಸಾದೇತ್ವಾ ಪುನ ತೇನ ‘‘ವರಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಯಾಚಿತೋ ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ‘‘ಅಹಂ ಚಿರಕಾಲಂ ತಂ ಅರೋಗಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ವರಂ ಯಾಚಿ. ಸೋ ‘‘ಅಯಂ ಇದಾನಿ ಮೇ ವಧಿತ್ವಾ ಮಂಸಂ ಖಾದಿತುಕಾಮಸ್ಸ ಮಹಾನತ್ಥಕರಸ್ಸ ಮಯ್ಹಮೇವ ಜೀವಿತಮಿಚ್ಛತೀ’’ತಿ ತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ವಞ್ಚೇತ್ವಾ ವರಸ್ಸ ಗಹಿತಭಾವಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ಅದಾಸಿ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ಹಿ ಉಪಾಯಕುಸಲತಾಯ ತಸ್ಸ ಚಿರಂ ಜೀವಿತುಕಾಮತಾಪದೇಸೇನ ಅತ್ತನೋ ಜೀವಿತಂ ಯಾಚಿ. ಅಥ ‘‘ಪರೋಸತಂ ಖತ್ತಿಯಾನಂ ಜೀವಿತಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ದುತಿಯಂ ವರಂ, ತೇಸಂ ಸಕೇ ರಟ್ಠೇ ಪಟಿಪಾದನಂ ತತಿಯಂ ವರಂ, ಮನುಸ್ಸಮಂಸಖಾದನತೋ ವಿರಮಣಂ ಚತುತ್ಥಂ ವರಂ ಯಾಚಿ. ಸೋ ತೀಣಿ ವರಾನಿ ದತ್ವಾ ಚತುತ್ಥಂ ವರಂ ಅದಾತುಕಾಮೋ ‘‘ಅಞ್ಞಂ ವರಂ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾಪಿ ಮಹಾಸತ್ತೇನ ನಿಪ್ಪೀಳಿಯಮಾನೋ ತಮ್ಪಿ ಅದಾಸಿಯೇವ.

ಅಥ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಪೋರಿಸಾದಂ ನಿಬ್ಬಿಸೇವನಂ ಕತ್ವಾ ತೇನೇವ ರಾಜಾನೋ ಮೋಚಾಪೇತ್ವಾ ಭೂಮಿಯಂ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ದಾರಕಾನಂ ಕಣ್ಣತೋ ಸುತ್ತವಟ್ಟಿ ವಿಯ ಸಣಿಕಂ ರಜ್ಜುಯೋ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಪೋರಿಸಾದೇನ ಏಕಂ ತಚಂ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಪಾಸಾಣೇನ ಘಂಸಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಂ ಕತ್ವಾ ತೇಸಂ ಹತ್ಥತಲಾನಿ ಮಕ್ಖೇಸಿ. ತಙ್ಖಣಂ ಏವ ಫಾಸುಕಂ ಅಹೋಸಿ. ದ್ವೀಹತೀಹಂ ತತ್ಥೇವ ವಸಿತ್ವಾ ತೇ ಅರೋಗೇ ಕಾರೇತ್ವಾ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅಭಿಜ್ಜನಕಸಭಾವಂ ಮಿತ್ತಸನ್ಥವಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ತಂ ಬಾರಾಣಸಿಂ ನೇತ್ವಾ ರಜ್ಜೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಹೋಥಾ’’ತಿ ತೇ ರಾಜಾನೋ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ನಗರಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಇನ್ದಪತ್ಥನಗರತೋ ಆಗತಾಯ ಅತ್ತನೋ ಚತುರಙ್ಗಿನಿಯಾ ಸೇನಾಯ ಪರಿವುತೋ ಅತ್ತನೋ ನಗರಂ ಗತೋ ತುಟ್ಠಪಮುದಿತೇನ ನಾಗರಜನೇನ ಸಮ್ಪರಿವಾರಿಯಮಾನೋ ಅನ್ತೇಪುರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಮಹಾತಲಂ ಅಭಿರುಹಿ.

ಅಥ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಛ ದಾನಸಾಲಾಯೋ ಕಾರೇತ್ವಾ ದೇವಸಿಕಂ ಮಹಾದಾನಾನಿ ಪವತ್ತೇನ್ತೋ ಸೀಲಾನಿ ಪರಿಪೂರೇನ್ತೋ ಉಪೋಸಥಂ ಉಪವಸನ್ತೋ ಪಾರಮಿಯೋ ಅನುಬ್ರೂಹೇಸಿ. ತೇಪಿ ರಾಜಾನೋ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಓವಾದೇ ಠತ್ವಾ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಆಯುಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸಗ್ಗಪುರಂ ಪೂರಯಿಂಸು.

ತದಾ ಪೋರಿಸಾದೋ ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲತ್ಥೇರೋ ಅಹೋಸಿ, ಕಾಳಹತ್ಥಿಅಮಚ್ಚೋ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ, ನನ್ದಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ, ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರೋ, ರಾಜಾನೋ ಬುದ್ಧಪರಿಸಾ, ಮಾತಾಪಿತರೋ ಮಹಾರಾಜಕುಲಾನಿ, ಸುತಸೋಮಮಹಾರಾಜಾ ಲೋಕನಾಥೋ.

ತಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸೇಸಪಾರಮಿಯೋಪಿ ನಿದ್ಧಾರೇತಬ್ಬಾ. ತಥಾ ಅಲೀನಸತ್ತುಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾಯ (ಚರಿಯಾ ಅಟ್ಠ. ೨.೭೪ ಆದಯೋ) ವಿಯ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಗುಣಾನುಭಾವಾ ವಿಭಾವೇತಬ್ಬಾತಿ.

ಮಹಾಸುತಸೋಮಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಸಚ್ಚಪಾರಮೀ ನಿಟ್ಠಿತಾ.