೧೩. ಸುವಣ್ಣಸಾಮಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ

೧೧೧. ತೇರಸಮೇ ಸಾಮೋ ಯದಾ ವನೇ ಆಸಿನ್ತಿ ಹಿಮವನ್ತಸ್ಮಿಂ ಮಿಗಸಮ್ಮತಾಯ ನಾಮ ನದಿಯಾ ತೀರೇ ಮಹತಿ ಅರಞ್ಞೇ ಸಾಮೋ ನಾಮ ತಾಪಸಕುಮಾರೋ ಯದಾ ಅಹೋಸಿ. ಸಕ್ಕೇನ ಅಭಿನಿಮ್ಮಿತೋತಿ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ದೇವಾನಮಿನ್ದಸ್ಸ ಉಪದೇಸಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಜಾತತ್ತಾ ಸಕ್ಕೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತೋ ಜನಿತೋ. ತತ್ರಾಯಂ ಅನುಪುಬ್ಬಿಕಥಾ – ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿತೋ ಅವಿದೂರೇ ನದಿಯಾ ತೀರೇ ಏಕೋ ನೇಸಾದಗಾಮೋ ಅಹೋಸಿ. ತತ್ಥ ಜೇಟ್ಠನೇಸಾದಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಜಾತೋ. ತಸ್ಸ ‘‘ದುಕೂಲೋ’’ತಿ ನಾಮಮಕಂಸು. ತಸ್ಸಾ ಏವ ನದಿಯಾ ಪರತೀರೇಪಿ ಏಕೋ ನೇಸಾದಗಾಮೋ ಅಹೋಸಿ. ತತ್ಥ ಜೇಟ್ಠನೇಸಾದಸ್ಸ ಧೀತಾ ಜಾತಾ. ತಸ್ಸಾ ‘‘ಪಾರಿಕಾ’’ತಿ ನಾಮಮಕಂಸು. ತೇ ಉಭೋಪಿ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕತೋ ಆಗತಾ ಸುದ್ಧಸತ್ತಾ. ತೇಸಂ ವಯಪ್ಪತ್ತಾನಂ ಅನಿಚ್ಛಮಾನಾನಂಯೇವ ಆವಾಹವಿವಾಹಂ ಕರಿಂಸು. ತೇ ಉಭೋಪಿ ಕಿಲೇಸಸಮುದ್ದಂ ಅನೋತರಿತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾನೋ ವಿಯ ಏಕತೋ ವಸಿಂಸು. ನ ಚ ಕಿಞ್ಚಿ ನೇಸಾದಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಿ.

ಅಥ ದುಕೂಲಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ ‘‘ತಾತ, ತ್ವಂ ನೇಸಾದಕಮ್ಮಂ ನ ಕರೋಸಿ, ನೇವ ಘರಾವಾಸಂ ಇಚ್ಛಸಿ, ಕಿಂ ನಾಮ ಕರಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಸೋ ‘‘ತುಮ್ಹೇಸು ಅನುಜಾನನ್ತೇಸು ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಪಬ್ಬಜಾಹೀ’’ತಿ. ದ್ವೇಪಿ ಜನಾ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಯಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಮಿಗಸಮ್ಮತಾ ನಾಮ ನದೀ ಹಿಮವನ್ತತೋ ಓತರಿತ್ವಾ ಗಙ್ಗಂ ಪತ್ತಾ, ತಂ ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಗಙ್ಗಂ ಪಹಾಯ ಮಿಗಸಮ್ಮತಾಭಿಮುಖಾ ಅಭಿರುಹಿಂಸು. ತದಾ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಭವನಂ ಉಣ್ಹಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಸಕ್ಕೋ ತಂ ಕಾರಣಂ ಞತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಕಮ್ಮುನಾ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಅಸ್ಸಮಂ ಮಾಪೇಸಿ. ತೇ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸಕ್ಕದತ್ತಿಯೇ ಅಸ್ಸಮೇ ಕಾಮಾವಚರಮೇತ್ತಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ಪಟಿವಸಿಂಸು. ಸಕ್ಕೋಪಿ ತೇಸಂ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಆಗಚ್ಛತಿ.

ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ‘‘ತೇಸಂ ಚಕ್ಖೂ ಪರಿಹಾಯಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ವೋ ಚಕ್ಖೂನಂ ಅನ್ತರಾಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಪಟಿಜಗ್ಗನಕಂ ಪುತ್ತಂ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಜಾನಾಮಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸುದ್ಧಚಿತ್ತತಂ, ತಸ್ಮಾ ಪಾರಿಕಾಯ ಉತುನಿಕಾಲೇ ನಾಭಿಂ ಹತ್ಥೇನ ಪರಾಮಸೇಯ್ಯಾಥ, ಏವಂ ವೋ ಪುತ್ತೋ ಜಾಯಿಸ್ಸತಿ, ಸೋ ವೋ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ದುಕೂಲಪಣ್ಡಿತೋ ತಂ ಕಾರಣಂ ಪಾರಿಕಾಯ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಉತುನಿಕಾಲೇ ನಾಭಿಂ ಪರಾಮಸಿ. ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ದೇವಲೋಕಾ ಚವಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ, ಸಾ ದಸಮಾಸಚ್ಚಯೇನ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಂ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿ. ತೇನೇವಸ್ಸ ‘‘ಸುವಣ್ಣಸಾಮೋ’’ತಿ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು. ತಂ ಅಪರಭಾಗೇ ವಡ್ಢಿತ್ವಾ ಸೋಳಸವಸ್ಸುದ್ದೇಸಿಕಮ್ಪಿ ಮಾತಾಪಿತರೋ ರಕ್ಖನ್ತಾ ಅಸ್ಸಮೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಸಯಮೇವ ವನಮೂಲಫಲಾಫಲತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ವನೇ ಫಲಾಫಲಂ ಆದಾಯ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಅಸ್ಸಮಪದತೋ ಅವಿದೂರೇ ಮೇಘೇ ಉಟ್ಠಿತೇ ರುಕ್ಖಮೂಲಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ವಮ್ಮಿಕಮತ್ಥಕೇ ಠಿತಾನಂ ಸರೀರತೋ ಸೇದಗನ್ಧಮಿಸ್ಸಕೇ ಉದಕೇ ತಸ್ಮಿಂ ವಮ್ಮಿಕಬಿಲೇ ಠಿತಸ್ಸ ಆಸಿವಿಸಸ್ಸ ನಾಸಾಪುಟಂ ಪವಿಟ್ಠೇ ಆಸಿವಿಸೋ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ನಾಸಾವಾತೇನ ಪಹರಿ. ದ್ವೇ ಅನ್ಧಾ ಹುತ್ವಾ ಪರಿದೇವಮಾನಾ ವಿರವಿಂಸು. ಅಥ ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ಮಮ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಅತಿಚಿರಾಯನ್ತಿ, ಕಾ ನು ಖೋ ತೇಸಂ ಪವತ್ತೀ’’ತಿ ಪಟಿಮಗ್ಗಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ. ತೇ ತಸ್ಸ ಸದ್ದಂ ಸಞ್ಜಾನಿತ್ವಾ ಪಟಿಸದ್ದಂ ಕತ್ವಾ ಪುತ್ತಸಿನೇಹೇನ ‘‘ತಾತ ಸಾಮ, ಇಧ ಪರಿಪನ್ಥೋ ಅತ್ಥಿ, ಮಾ ಆಗಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸದ್ದಾನುಸಾರೇನ ಸಯಮೇವ ಸಮಾಗಮಿಂಸು. ಸೋ ‘‘ಕೇನ ವೋ ಕಾರಣೇನ ಚಕ್ಖೂನಿ ವಿನಟ್ಠಾನೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ತಾತ, ಮಯಂ ನ ಜಾನಾಮ, ದೇವೇ ವಸ್ಸನ್ತೇ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ವಮ್ಮಿಕಮತ್ಥಕೇ ಠಿತಾ, ಅಥ ನ ಪಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತಮತ್ತೇ ಏವ ಅಞ್ಞಾಸಿ ‘‘ತತ್ಥ ಆಸಿವಿಸೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ತೇನ ಕುದ್ಧೇನ ನಾಸಾವಾತೋ ವಿಸ್ಸಟ್ಠೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

ಅಥ ‘‘ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿತ್ಥ, ಅಹಂ ವೋ ಪಟಿಜಗ್ಗಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಅಸ್ಸಮಂ ನೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ರತ್ತಿಟ್ಠಾನದಿವಾಟ್ಠಾನಾದಿಸಞ್ಚರಣಟ್ಠಾನೇ ರಜ್ಜುಕೇ ಬನ್ಧಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತೇ ಅಸ್ಸಮೇ ಠಪೇತ್ವಾ ವನಮೂಲಫಲಾಫಲಾನಿ ಆಹರತಿ, ಪಾತೋವ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜತಿ, ಪಾನೀಯಂ ಆಹರತಿ, ಪರಿಭೋಜನೀಯಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತಿ, ದನ್ತಕಟ್ಠಮುಖೋದಕಾನಿ ದತ್ವಾ ಮಧುರಫಲಾಫಲಂ ದೇತಿ. ತೇಹಿ ಮುಖೇ ವಿಕ್ಖಾಲಿತೇ ಸಯಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ವನ್ದಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ಅವಿದೂರೇಯೇವ ಅಚ್ಛತಿ – ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಇಮೇ ಆಣಾಪೇನ್ತೀ’’ತಿ. ವಿಸೇಸೇನ ಚ ಮೇತ್ತಂ ಬಹುಲಮಕಾಸಿ, ತೇನಸ್ಸ ಸತ್ತಾ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಕೂಲಾ ಅಹೇಸುಂ. ಯಥಾ ಚಸ್ಸ ಸತ್ತಾ, ಏವಂ ಸತ್ತಾನಂ ಸೋ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಕೂಲೋ. ಏವಂ ಸೋ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಫಲಾಫಲತ್ಥಾಯ ಅರಞ್ಞಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋಪಿ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋಪಿ ಮಿಗಗಣಪರಿವುತೋ ಏವ ಅಹೋಸಿ. ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಾದಿವಿಪಕ್ಖಸತ್ತಾಪಿ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅತಿವಿಯ ವಿಸ್ಸತ್ಥಾ, ಮೇತ್ತಾನುಭಾವೇನ ಪನಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾ ಮುದುಚಿತ್ತತಂ ಪಟಿಲಭಿಂಸು. ಇತಿ ಸೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಮೇತ್ತಾನುಭಾವೇನ ಅಭೀರೂ ಅನುತ್ರಾಸೀ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಿಯ ಅವೇರೋ ವಿಹಾಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಪವನೇ ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘೇ ಚ, ಮೇತ್ತಾಯಮುಪನಾಮಯಿ’’ನ್ತಿಆದಿ.

ತತ್ಥ ಮೇತ್ತಾಯಮುಪನಾಮಯಿನ್ತಿ ಮ-ಕಾರೋ ಪದಸನ್ಧಿಕರೋ, ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಯ ಕುರೂರಕಮ್ಮನ್ತೇ ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘೇಪಿ ಫರಿ, ಪಗೇವ ಸೇಸಸತ್ತೇತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಅಥ ವಾ ಮೇತ್ತಾ ಅಯತಿ ಪವತ್ತತಿ ಏತೇನಾತಿ ಮೇತ್ತಾಯೋ, ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾ. ತಂ ಮೇತ್ತಾಯಂ ಉಪನಾಮಯಿಂ ಸತ್ತೇಸು ಅನೋಧಿಸೋ ಉಪನೇಸಿಂ. ‘‘ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘೇಹೀ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ನ ಕೇವಲಮಹಮೇವ, ಅಥ ಖೋ ಪವನೇ ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘೇಹಿ, ಯಸ್ಮಿಂ ಮಹಾವನೇ ತದಾ ಅಹಂ ವಿಹರಾಮಿ, ತತ್ಥ ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅಹಂ ಸತ್ತೇಸು ಮೇತ್ತಂ ಉಪನಾಮೇಸಿಂ. ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಾಪಿ ಹಿ ತದಾ ಮಮಾನುಭಾವೇನ ಸತ್ತೇಸು ಮೇತ್ತಚಿತ್ತತಂ ಪಟಿಲಭಿಂಸು, ಪಗೇವ ಇತರೇ ಸತ್ತಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

೧೧೨. ಪಸದಮಿಗವರಾಹೇಹೀತಿ ಪಸದಮಿಗೇಹಿ ಚೇವ ವನಸೂಕರೇಹಿ ಚ. ಪರಿವಾರೇತ್ವಾತಿ ಏತೇಹಿ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿವಾರಿತಂ ಕತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಅರಞ್ಞೇ ವಸಿಂ.

೧೧೩. ಇದಾನಿ ತದಾ ಅತ್ತನೋ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಯ ಲದ್ಧಂ ಆನಿಸಂಸಂ ಮತ್ಥಕಪ್ಪತ್ತಿಞ್ಚಸ್ಸ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ನ ಮಂ ಕೋಚಿ ಉತ್ತಸತೀ’’ತಿ ಓಸಾನಗಾಥಮಾಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಸಸಬಿಳಾರಾದಿಕೋ ಭೀರುಕಜಾತಿಕೋಪಿ ಕೋಚಿ ಸತ್ತೋ ಮಂ ನ ಉತ್ತಸತಿ ನ ಉಬ್ಬಿಜ್ಜೇತಿ. ಅಹಮ್ಪಿ ಕಸ್ಸಚಿ ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಾದಿತಿರಚ್ಛಾನತೋ ಯಕ್ಖಾದಿಅಮನುಸ್ಸತೋ ಲುದ್ದಲೋಹಿತಪಾಣಿಮನುಸ್ಸತೋತಿ ಕುತೋಚಿಪಿ ನ ಭಾಯಾಮಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಯಸ್ಮಾ ಮೇತ್ತಾಬಲೇನುಪತ್ಥದ್ಧೋ ಚಿರಕಾಲಂ ಭಾವಿತಾಯ ಮೇತ್ತಾಪಾರಮಿತಾಯಾನುಭಾವೇನ ಉಪತ್ಥಮ್ಭಿತೋ ತಸ್ಮಿಂ ಪವನೇ ಮಹಾಅರಞ್ಞೇ ತದಾ ರಮಾಮಿ ಅಭಿರಮಾಮೀತಿ. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.

ಏವಂ ಪನ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಸಬ್ಬಸತ್ತೇ ಮೇತ್ತಾಯನ್ತೋ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಚ ಸಾಧುಕಂ ಪಟಿಜಗ್ಗನ್ತೋ ಏಕದಿವಸಂ ಅರಞ್ಞತೋ ಮಧುರಫಲಾಫಲಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅಸ್ಸಮೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಪಾನೀಯಂ ಆದಾಯ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮಿಗಗಣಪರಿವುತೋ ದ್ವೇ ಮಿಗೇ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ತೇಸಂ ಪಿಟ್ಠಿಯಂ ಪಾನೀಯಘಟಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಹತ್ಥೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ನದೀತಿತ್ಥಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಪೀಳಿಯಕ್ಖೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ. ಸೋ ಮಿಗಮಂಸಲೋಭೇನ ಮಾತರಂ ರಜ್ಜಂ ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇತ್ವಾ ಸನ್ನದ್ಧಪಞ್ಚಾವುಧೋ ಹಿಮವನ್ತಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಮಿಗೇ ವಧಿತ್ವಾ ಮಂಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಚರನ್ತೋ ಮಿಗಸಮ್ಮತಂ ನದಿಂ ಪತ್ವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಸಾಮಸ್ಸ ಪಾನೀಯಗಹಣತಿತ್ಥಂ ಪತ್ತೋ. ಮಿಗಪದವಲಞ್ಜಂ ದಿಸ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ತಂ ತಥಾ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಯಾ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಏವಂ ವಿಚರನ್ತೋ ಮನುಸ್ಸೋ ನ ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬೋ, ದೇವೋ ನು ಖೋ ಏಸ ನಾಗೋ ನು ಖೋ, ಸಚಾಹಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸಹಸಾ ಪಕ್ಕಮೇಯ್ಯಾತಿ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಏತಂ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ದುಬ್ಬಲಂ ಕತ್ವಾ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತಂ ನ್ಹತ್ವಾ ವಾಕಚೀರಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಅಜಿನಚಮ್ಮಂ ಏಕಂಸಂ ಕರಿತ್ವಾ ಪಾನೀಯಘಟಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಾಮಂಸಕೂಟೇ ಠಪನಕಾಲೇ ‘‘ಇದಾನಿ ತಂ ವಿಜ್ಝಿತುಂ ಸಮಯೋ’’ತಿ ವಿಸಪೀತೇನ ಸರೇನ ದಕ್ಖಿಣಪಸ್ಸೇ ವಿಜ್ಝಿ. ಸರೋ ವಾಮಪಸ್ಸೇನ ನಿಕ್ಖಮಿ. ತಸ್ಸ ವಿದ್ಧಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಮಿಗಗಣೋ ಭೀತೋ ಪಲಾಯಿ.

ಸಾಮಪಣ್ಡಿತೋ ಪನ ವಿದ್ಧೋಪಿ ಪಾನೀಯಘಟಂ ಯಥಾ ವಾ ತಥಾ ವಾ ಅನವಸುಮ್ಭೇತ್ವಾ ಸತಿಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಸಣಿಕಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ವಾಲುಕಂ ಬ್ಯೂಹಿತ್ವಾ ಠಪೇತ್ವಾ ದಿಸಂ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ವಸನಟ್ಠಾನದಿಸಾಭಾಗೇನ ಸೀಸಂ ಕತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಮುಖೇನ ಲೋಹಿತಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ‘‘ಮಮ ಕೋಚಿ ವೇರೀ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಮಮಪಿ ಕತ್ಥಚಿ ವೇರಂ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

‘‘ಕೋ ನು ಮಂ ಉಸುನಾ ವಿಜ್ಝಿ, ಪಮತ್ತಂ ಉದಹಾರಕಂ;

ಖತ್ತಿಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವೇಸ್ಸೋ, ಕೋ ಮಂ ವಿದ್ಧಾ ನಿಲೀಯತೀ’’ತಿ. (ಜಾ. ೨.೨೨.೨೯೬);

ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ‘‘ಅಯಂ ಮಯಾ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪಥವಿಯಂ ಪಾತಿತೋಪಿ ನೇವ ಮಂ ಅಕ್ಕೋಸತಿ ನ ಪರಿಭಾಸತಿ, ಮಮ ಹದಯಮಂಸಂ ಸಮ್ಬಾಹನ್ತೋ ವಿಯ ಪಿಯವಚನೇನ ಸಮುದಾಚರತಿ, ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ಅತ್ತನಾ ಚ ವಿದ್ಧಭಾವಂ ಆವಿಕತ್ವಾ ‘‘ಕೋ ವಾ ತ್ವಂ ಕಸ್ಸ ವಾ ಪುತ್ತೋ’’ತಿ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಪುಚ್ಛಿ.

ಸೋ ‘‘ಸಾಮೋ ನಾಮಾಹಂ ದುಕೂಲಪಣ್ಡಿತಸ್ಸ ನಾಮ ನೇಸಾದಇಸಿನೋ ಪುತ್ತೋ, ಕಿಸ್ಸ ಪನ ಮಂ ವಿಜ್ಝೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ಪಠಮಂ ‘‘ಮಿಗಸಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ ಮುಸಾವಾದಂ ವತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಇಮಂ ನಿರಪರಾಧಂ ಅಕಾರಣೇನ ವಿಜ್ಝಿ’’ನ್ತಿ ಅನುಸೋಚಿತ್ವಾ ಯಥಾಭೂತಂ ಆವಿಕತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇಸಂ ಅತ್ತಾನಂ ಆವಿಕತ್ವಾ ತೇಹಿ ಕತಪಟಿಸನ್ಥಾರೋ ‘‘ಸಾಮೋ ಮಯಾ ವಿದ್ಧೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇ ಪರಿದೇವನ್ತೇ ಸೋಕಸಮಾಪನ್ನೇ ‘‘ಯಂ ಸಾಮೇನ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಪರಿಚಾರಿಕಕಮ್ಮಂ, ತಂ ಕತ್ವಾ ಅಹಂ ವೋ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಮಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ಸಾಮಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಆನೇಸಿ. ತೇ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ಪರಿದೇವಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಉರೇ ಹತ್ಥಂ ಠಪೇತ್ವಾ ‘‘ಪುತ್ತಸ್ಸ ಮೇ ಸರೀರೇ ಉಸುಮಾ ವತ್ತತೇವ, ವಿಸವೇಗೇನ ವಿಸಞ್ಞಿತಂ ಆಪನ್ನೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ನಿಬ್ಬಿಸಭಾವತ್ಥಾಯ ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ –

‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಥಿ ಕತಂ ಪುಞ್ಞಂ, ಮಯ್ಹಞ್ಚೇವ ಪಿತುಚ್ಚ ತೇ;

ಸಬ್ಬೇನ ತೇನ ಕುಸಲೇನ, ವಿಸಂ ಸಾಮಸ್ಸ ಹಞ್ಞತೂ’’ತಿ. (ಜಾ. ೨.೨೨.೩೮೮) –

ಮಾತರಾ,

‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಥಿ ಕತಂ ಪುಞ್ಞಂ, ಮಯ್ಹಞ್ಚೇವ ಮಾತುಚ್ಚ ತೇ;

ಸಬ್ಬೇನ ತೇನ ಕುಸಲೇನ, ವಿಸಂ ಸಾಮಸ್ಸ ಹಞ್ಞತೂ’’ತಿ. (ಜಾ. ೨.೨೨.೩೯೬) –

ಪಿತರಾ,

‘‘ಪಬ್ಬತ್ಯಾಹಂ ಗನ್ಧಮಾದನೇ, ಚಿರರತ್ತನಿವಾಸಿನೀ;

ನ ಮೇ ಪಿಯತರೋ ಕೋಚಿ, ಅಞ್ಞೋ ಸಾಮೇನ ವಿಜ್ಜತಿ;

ಏತೇನ ಸಚ್ಚವಜ್ಜೇನ, ವಿಸಂ ಸಾಮಸ್ಸ ಹಞ್ಞತೂ’’ತಿ. (ಜಾ. ೨.೨೨.೩೯೮) –

ದೇವತಾಯ ಚ ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಾಯ ಕತಾಯ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಖಿಪ್ಪಂ ವುಟ್ಠಾಸಿ. ಪದುಮಪತ್ತಪಲಾಸೇ ಉದಕಬಿನ್ದು ವಿಯ ವಿನಿವಟ್ಟೇತ್ವಾ ಆಬಾಧೋ ವಿಗತೋ. ವಿದ್ಧಟ್ಠಾನಂ ಅರೋಗಂ ಪಾಕತಿಕಮೇವ ಅಹೋಸಿ. ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಚಕ್ಖೂನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಂಸು. ಇತಿ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಅರೋಗತಾ, ಮಾತಾಪಿತೂನಞ್ಚ ಚಕ್ಖುಪಟಿಲಾಭೋ, ಅರುಣುಗ್ಗಮನಂ, ತೇಸಂ ಚತುನ್ನಮ್ಪಿ ಅಸ್ಸಮೇಯೇವ ಅವಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಸಬ್ಬಂ ಏಕಕ್ಖಣೇಯೇವ ಅಹೋಸಿ.

ಅಥ ಮಹಾಸತ್ತೋ ರಞ್ಞಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಧಮ್ಮಂ ಚರ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿಆದಿನಾ (ಜಾ. ೨.೨೨.೪೧೧-೪೧೨) ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಉತ್ತರಿಮ್ಪಿ ಓವದಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ಸೀಲಾನಿ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ತಸ್ಸ ಓವಾದಂ ಸಿರಸಾ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಸಗ್ಗಪರಾಯನೋ ಅಹೋಸಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಅಭಿಞ್ಞಾಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಆಯುಪರಿಯೋಸಾನೇ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೂಪಗೋ ಅಹೋಸಿ.

ತದಾ ರಾಜಾ ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ ಅಹೋಸಿ, ದೇವಧೀತಾ ಉಪ್ಪಲವಣ್ಣಾ, ಸಕ್ಕೋ ಅನುರುದ್ಧೋ, ಪಿತಾ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರೋ, ಮಾತಾ ಭದ್ದಕಾಪಿಲಾನೀ, ಸಾಮಪಣ್ಡಿತೋ ಲೋಕನಾಥೋ.

ತಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸೇಸಪಾರಮಿಯೋ ನಿದ್ಧಾರೇತಬ್ಬಾ. ತಥಾ ವಿಸಪೀತೇನ ಸಲ್ಲೇನ ದಕ್ಖಿಣಪಸ್ಸೇನ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ವಾಮಪಸ್ಸತೋ ವಿನಿವಿಜ್ಝನವಸೇನ ವಿದ್ಧೋಪಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಾಯವಿಕಾರಂ ಅಕತ್ವಾ ಉದಕಘಟಸ್ಸ ಭೂಮಿಯಂ ನಿಕ್ಖಿಪನಂ, ವಧಕೇ ಅಞ್ಞಾತೇಪಿ ಞಾತೇ ವಿಯ ಚಿತ್ತವಿಕಾರಾಭಾವೋ, ಪಿಯವಚನೇನ ಸಮುದಾಚಾರೋ, ಮಾತಾಪಿತುಉಪಟ್ಠಾನಪುಞ್ಞತೋ ಮಯ್ಹಂ ಪರಿಹಾನೀತಿ ಅನುಸೋಚನಮತ್ತಂ, ಅರೋಗೇ ಜಾತೇ ರಞ್ಞೋ ಕಾರುಞ್ಞಂ ಮೇತ್ತಞ್ಚ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ, ಓವಾದದಾನನ್ತಿ ಏವಮಾದಯೋ ಗುಣಾನುಭಾವಾ ವಿಭಾವೇತಬ್ಬಾತಿ.

ಸುವಣ್ಣಸಾಮಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.