೯. ಅಲೀನಸತ್ತುಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ

೭೪. ನವಮೇ ಪಞ್ಚಾಲರಟ್ಠೇತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ಜನಪದೇ. ನಗರವರೇ, ಕಪಿಲಾಯನ್ತಿ ‘‘ಕಪಿಲಾ’’ತಿ ಏವಂಲದ್ಧನಾಮೇ ಉತ್ತಮನಗರೇ. ‘‘ನಗರವರೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪುನ ‘‘ಪುರುತ್ತಮೇ’’ತಿ ವಚನಂ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಸಬ್ಬನಗರಾನಂ ತಸ್ಸ ನಗರಸ್ಸ ಅಗ್ಗನಗರಭಾವದಸ್ಸನತ್ಥಂ. ಜಯದ್ದಿಸೋ ನಾಮಾತಿ ರಞ್ಞಾ ಅತ್ತನೋ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೇ ಜಿತೇ ಜಾತೋ, ಅತ್ತನೋ ವಾ ಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತಭೂತಂ ಯಕ್ಖಿನೀಸಙ್ಖಾತಂ ಜಯದ್ದಿಸಂ ಜಿತೋತಿ ಏವಂಲದ್ಧನಾಮೋ. ಸೀಲಗುಣಮುಪಾಗತೋತಿ ಆಚಾರಸೀಲಞ್ಚೇವ ಉಸ್ಸಾಹಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾದಿರಾಜಗುಣಞ್ಚ ಉಪಾಗತೋ, ತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

೭೫. ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋತಿ ಜಯದ್ದಿಸರಾಜಸ್ಸ, ಅಹಂ ಪುತ್ತೋ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ ವಚನಸೇಸೋ. ಸುತಧಮ್ಮೋತಿ ಯಾವತಾ ರಾಜಪುತ್ತೇನ ಸೋತಬ್ಬಧಮ್ಮೋ ನಾಮ, ತಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸ್ಸ ಸುತತ್ತಾ ಸುತಧಮ್ಮೋ, ಬಹುಸ್ಸುತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ವಾ ಸುತಧಮ್ಮೋತಿ ವಿಸ್ಸುತಧಮ್ಮೋ, ಧಮ್ಮಚರಿಯಾಯ ಸಮಚರಿಯಾಯ ಪಕಾಸೋ ಪಞ್ಞಾತೋ, ಲೋಕೇ ಪತ್ಥಟಕಿತ್ತಿಧಮ್ಮೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಲೀನಸತ್ತೋತಿ ಏವಂನಾಮೋ. ಗುಣವಾತಿ ಉಳಾರೇಹಿ ಮಹಾಪುರಿಸಗುಣೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಅನುರಕ್ಖಪರಿಜನೋ ಸದಾತಿ ಸದ್ಧಾದಿಗುಣವಿಸೇಸಯೋಗತೋ ಚತೂಹಿ ಸಙ್ಗಹವತ್ಥೂಹಿ ಸಮ್ಮದೇವ ಸಙ್ಗಹಣತೋ ಚ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಸಮ್ಭತ್ತಪರಿವಾರಜನೋ.

೭೬. ಪಿತಾ ಮೇ ಮಿಗವಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ಪೋರಿಸಾದಂ ಉಪಾಗಮೀತಿ ಮಯ್ಹಂ ಪಿತಾ ಜಯದ್ದಿಸರಾಜಾ ಮಿಗವಂ ಚರನ್ತೋ ಅರಞ್ಞಮಜ್ಝಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪೋರಿಸಾದಂ ಮನುಸ್ಸಖಾದಕಂ ಯಕ್ಖಿನಿಪುತ್ತಂ ಉಪಗಞ್ಛಿ, ತೇನ ಸಮಾಗಮಿ.

ಜಯದ್ದಿಸರಾಜಾ ಕಿರ ಏಕದಿವಸಂ ‘‘ಮಿಗವಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತದನುರೂಪೇನ ಮಹತಾ ಪರಿವಾರೇನ ಕಪಿಲನಗರತೋ ನಿಕ್ಖಮಿ. ತಂ ನಿಕ್ಖನ್ತಮತ್ತಮೇವ ತಕ್ಕಸಿಲಾವಾಸೀ ನನ್ದೋ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಚತಸ್ಸೋ ಸತಾರಹಾ ಗಾಥಾ ನಾಮ ಕಥೇತುಂ ಆದಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಆಗಮನಕಾರಣಂ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸಿ. ರಾಜಾ ‘‘ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಸುಣಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ವಸನಗೇಹಂ ಪರಿಬ್ಬಯಞ್ಚ ದಾಪೇತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಟ್ಠೋ ‘‘ಯಸ್ಸ ಪಸ್ಸೇನ ಮಿಗೋ ಪಲಾಯತಿ, ತಸ್ಸೇವ ಸೋ ಗೀವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಮಿಗೇ ಪರಿಯೇಸನ್ತೋ ವಿಚರತಿ. ಅಥೇಕೋ ಪಸದಮಿಗೋ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಪದಸದ್ದೇನ ಆಸಯತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಅಭಿಮುಖೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಲಾಯಿ. ಅಮಚ್ಚಾ ಪರಿಹಾಸಂ ಕರಿಂಸು. ರಾಜಾ ತಂ ಅನುಬನ್ಧಿತ್ವಾ ತಿಯೋಜನಮತ್ಥಕೇ ತಂ ಪರಿಕ್ಖೀಣಜವಂ ಠಿತಂ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪಾತೇಸಿ. ಪತಿತಂ ಖಗ್ಗೇನ ದ್ವಿಧಾ ಕತ್ವಾ ಅನತ್ಥಿಕೋಪಿ ‘‘ಮಂಸೇನ ಮಿಗಂ ಗಹೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖೀ’’ತಿ ವಚನಮೋಚನತ್ಥಂ ಕಾಜೇ ಕತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ಏಕಸ್ಸ ನಿಗ್ರೋಧಸ್ಸ ಮೂಲೇ ದಬ್ಬತಿಣೇಸು ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಥೋಕಂ ವಿಸ್ಸಮಿತ್ವಾ ಗನ್ತುಂ ಆರಭಿ.

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ತಸ್ಸೇವ ರಞ್ಞೋ ಜೇಟ್ಠಭಾತಾ ಜಾತದಿವಸೇ ಏವ ಏಕಾಯ ಯಕ್ಖಿನಿಯಾ ಖಾದಿತುಂ ಗಹಿತೋ ಆರಕ್ಖಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಅನುಬದ್ಧಾಯ ತಾಯ ನಿದ್ಧಮನಮಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ಉರೇ ಠಪಿತೋ ಮಾತುಸಞ್ಞಾಯ ಮುಖೇನ ಥನಗ್ಗಹಣೇನ ಪುತ್ತಸಿನೇಹಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಸಂವಡ್ಢಿಯಮಾನೋ ತದಾಹಾರೋಪಯೋಗಿತಾಯ ಮನುಸ್ಸಮಂಸಂ ಖಾದನ್ತೋ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ವುದ್ಧಿಪ್ಪತ್ತೋ ಅತ್ತಾನಂ ಅನ್ತರಧಾಪನತ್ಥಂ ಯಕ್ಖಿನಿಯಾ ದಿನ್ನಓಸಧಮೂಲಾನುಭಾವೇನ ಅನ್ತರಹಿತೋ ಹುತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಮಂಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಜೀವನ್ತೋ ತಾಯ ಯಕ್ಖಿನಿಯಾ ಮತಾಯ ತಂ ಓಸಧಮೂಲಂ ಅತ್ತನೋ ಪಮಾದೇನ ನಾಸೇತ್ವಾ ದಿಸ್ಸಮಾನರೂಪೋವ ಮನುಸ್ಸಮಂಸಂ ಖಾದನ್ತೋ ನಗ್ಗೋ ಉಬ್ಬಿಗ್ಗವಿರೂಪದಸ್ಸನೋ ರಾಜಪುರಿಸೇಹಿ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಅನುಬದ್ಧೋ ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ನಿಗ್ರೋಧಸ್ಸ ಮೂಲೇ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತೋ ರಾಜಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಭಕ್ಖೋಸಿ ಮೇ’’ತಿ ಹತ್ಥೇ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸೋ ಮೇ ಪಿತುಮಗ್ಗಹೇಸಿ, ಭಕ್ಖೋಸಿ ಮಮ ಮಾ ಚಲೀ’’ತಿಆದಿ.

ತತ್ಥ ಸೋ ಮೇ ಪಿತುಮಗ್ಗಹೇಸೀತಿ ಸೋ ಪೋರಿಸಾದೋ ಮಮ ಪಿತರಂ ಜಯದ್ದಿಸರಾಜಾನಂ ಅತ್ತನೋ ನಿಸಿನ್ನರುಕ್ಖಸಮೀಪಮಾಗತಂ ‘‘ಮಮ ಭಕ್ಖೋ ತ್ವಂ ಆಗತೋಸಿ, ಹತ್ಥಪರಿಪ್ಫನ್ದನಾದಿವಸೇನ ಮಾ ಚಲಿ, ಚಲನ್ತಮ್ಪಿ ಅಹಂ ತಂ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಹತ್ಥೇ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ.

೭೭. ತಸ್ಸಾತಿ ತಸ್ಸ ಯಕ್ಖಿನಿಪುತ್ತಸ್ಸ. ತಸಿತವೇಧಿತೋತಿ ಚಿತ್ತುತ್ರಾಸೇನ ತಸಿತೋ ಸರೀರಪರಿಕಮ್ಪೇನ ವೇಧಿತೋ. ಊರುಕ್ಖಮ್ಭೋತಿ ಉಭಿನ್ನಂ ಊರೂನಂ ಥದ್ಧಭಾವೋ, ಯೇನ ಸೋ ತತೋ ಪಲಾಯಿತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ.

ಮಿಗವಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮುಞ್ಚಸ್ಸೂತಿ ಏತ್ಥ ಮಿಗವನ್ತಿ ಮಿಗವವಸೇನ ಲದ್ಧತ್ತಾ ತಂ ಮಿಗಮಂಸಂ ‘‘ಮಿಗವ’’ನ್ತಿ ಆಹ, ಇಮಂ ಮಿಗಮಂಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಂ ಮುಞ್ಚಸ್ಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೋ ಹಿ ರಾಜಾ ನಂ ಯಕ್ಖಿನಿಪುತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಭೀತೋ ಊರುಕ್ಖಮ್ಭಂ ಪತ್ವಾ ಖಾಣುಕೋ ವಿಯ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸೋ ವೇಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಹತ್ಥೇ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಭಕ್ಖೋಸಿ ಮೇ ಆಗತೋಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ರಾಜಾ ಸತಿಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ‘‘ಸಚೇ ಆಹಾರತ್ಥಿಕೋ, ಇಮಂ ತೇ ಮಂಸಂ ದದಾಮಿ, ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಖಾದ, ಮಂ ಮುಞ್ಚಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಪೋರಿಸಾದೋ ‘‘ಕಿಮಿದಂ ಮಯ್ಹಮೇವ ಸನ್ತಕಂ ದತ್ವಾ ಮಯಾ ವೋಹಾರಂ ಕರೋಸಿ, ನನು ಇಮಂ ಮಂಸಞ್ಚ ತ್ವಞ್ಚ ಮಮ ಹತ್ಥಗತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಯ್ಹಮೇವ ಸನ್ತಕಂ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಪಠಮಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಮಂಸಂ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ.

ಅಥ ರಾಜಾ ‘‘ಮಂಸನಿಕ್ಕಯೇನಾಯಂ ನ ಮಂ ಮುಞ್ಚತಿ, ಮಯಾ ಚ ಮಿಗವಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೇನ ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ‘ಆಗನ್ತ್ವಾ ತೇ ಧನಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಾ ಕತಾ. ಸಚಾಯಂ ಯಕ್ಖೋ ಅನುಜಾನಿಸ್ಸತಿ, ಸಚ್ಚಂ ಅನುರಕ್ಖನ್ತೋ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಪುನ ಇಮಸ್ಸ ಯಕ್ಖಸ್ಸ ಭತ್ತತ್ಥಂ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಪೋರಿಸಾದೋ ‘‘ಸಚೇ ತ್ವಂ ಸಚ್ಚಂ ಅನುರಕ್ಖನ್ತೋ ಗನ್ತುಕಾಮೋಸಿ, ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬಂ ಧನಂ ದತ್ವಾ ಸಚ್ಚಂ ಅನುರಕ್ಖನ್ತೋ ಸೀಘಂ ಪುನ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ಸೋ ತೇನ ವಿಸ್ಸಟ್ಠೋ ‘‘ತ್ವಂ ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿ, ಅಹಂ ಪಾತೋವ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಮಗ್ಗನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಬಲಕಾಯಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ತೇನ ಪರಿವುತೋ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ನನ್ದಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಮಹಾರಹೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ತಾ ಗಾಥಾ ಸುತ್ವಾ ಚತ್ತಾರಿ ಸಹಸ್ಸಾನಿ ದತ್ವಾ ಯಾನಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ತಕ್ಕಸಿಲಮೇವ ನೇಥಾ’’ತಿ ಮನುಸ್ಸೇ ದತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ದುತಿಯದಿವಸೇ ಪೋರಿಸಾದಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಪುತ್ತಂ ರಜ್ಜೇ ಪತಿಟ್ಠಪೇತುಂ ಅನುಸಾಸನಿಞ್ಚ ದೇನ್ತೋ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೭೮. ‘‘ಮಿಗವಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮುಞ್ಚಸ್ಸು, ಕತ್ವಾ ಆಗಮನಂ ಪುನ;

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಧನಂ ದತ್ವಾ, ಪಿತಾ ಆಮನ್ತಯೀ ಮಮಂ.

೭೯. ‘‘ರಜ್ಜಂ ಪುತ್ತ ಪಟಿಪಜ್ಜ, ಮಾ ಪಮಜ್ಜಿ ಪುರಂ ಇದಂ;

ಕತಂ ಮೇ ಪೋರಿಸಾದೇನ, ಮಮ ಆಗಮನಂ ಪುನಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಆಗಮನಂ ಪುನಾತಿ ಪುನ ಆಗಮನಂ ಪಟಿಞ್ಞಾತಸ್ಸ ಪೋರಿಸಾದಸ್ಸ ಸಙ್ಗರಂ ಕತ್ವಾ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಧನಂ ದತ್ವಾತಿ ತಕ್ಕಸಿಲತೋ ಆಗತಸ್ಸ ನನ್ದನಾಮಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ತಾ ಗಾಥಾ ಸುತ್ವಾ ಚತುಸಹಸ್ಸಪರಿಮಾಣಂ ಧನಂ ದತ್ವಾ. ಪಿತಾ ಆಮನ್ತಯೀ ಮಮನ್ತಿ ಮಮ ಪಿತಾ ಜಯದ್ದಿಸರಾಜಾ ಮಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ.

ಕಥಂ ಆಮನ್ತೇಸೀತಿ ಚೇ? ಆಹ ‘‘ರಜ್ಜ’’ನ್ತಿಆದಿ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಪುತ್ತ, ತ್ವಂ ಇಮಂ ಕುಲಸನ್ತಕಂ ರಜ್ಜಂ ಪಟಿಪಜ್ಜ, ಯಥಾಹಂ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಮಿ, ಏವಂ ತ್ವಮ್ಪಿ ಛತ್ತಂ ಉಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಹಿ. ತ್ವಂ ಇದಂ ಪುರಂ ರಕ್ಖನ್ತೋ ರಜ್ಜಞ್ಚ ಕಾರೇನ್ತೋ ಮಾ ಪಮಾದಮಾಪಜ್ಜಿ, ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖಮೂಲೇ ಪೋರಿಸಾದೇನ ಯಕ್ಖೇನ ಕತಮೇತಂ ಮಯಾ ಸಙ್ಗರಂ ಮಮ ಪುನ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗಮನಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ, ಕೇವಲಂ ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಧನದಾನತ್ಥಂ ಇಧಾಗತೋ ಸಚ್ಚಂ ಅನುರಕ್ಖನ್ತೋ, ತಸ್ಮಾ ತತ್ಥಾಹಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ಮಾ ಖೋ ತ್ವಂ, ಮಹಾರಾಜ, ತತ್ಥ ಅಗಮಾಸಿ, ಅಹಂ ತತ್ಥ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ. ಸಚೇ ಪನ ತ್ವಂ, ತಾತ, ಗಮಿಸ್ಸಸಿಯೇವ, ಅಹಮ್ಪಿ ತಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿಯೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಮಯಂ ಉಭೋಪಿ ನ ಭವಿಸ್ಸಾಮ, ತಸ್ಮಾ ಅಹಮೇವ ತತ್ಥ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ನಾನಪ್ಪಕಾರೇನ ವಾರೇನ್ತಂ ರಾಜಾನಂ ಸಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಿತು ಅತ್ಥಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಚ್ಚಜಿತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿಭಾವಾಯ ಪಿತರಿ ಸಾಸಿತವಾದಂ ಪಯುಞ್ಜಮಾನೇ ಮಾತುಭಗಿನಿಭರಿಯಾಸು ಚ ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಂ ಕರೋನ್ತೀಸು ಆವುಧಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಗರತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಸ್ಸುಪುಣ್ಣಮುಖಂ ಮಹಾಜನಂ ಅನುಬನ್ಧನ್ತಂ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಪಿತರಾ ಅಕ್ಖಾತನಯೇನ ಯಕ್ಖವಾಸಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ. ಯಕ್ಖಿನಿಪುತ್ತೋಪಿ ‘‘ಖತ್ತಿಯಾ ನಾಮ ಬಹುಮಾಯಾ, ಕೋ ಜಾನಾತಿ ಕಿಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ರುಕ್ಖಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಆಗಮನಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ಕುಮಾರಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಪಿತರಂ ನಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಪುತ್ತೋ ಆಗತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ನತ್ಥಿ ಮೇ ಭಯ’’ನ್ತಿ ಓತರಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪಿಟ್ಠಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾವ ನಿಸೀದಿ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪುರತೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೮೦. ‘‘ಮಾತಾಪಿತೂ ಚ ವನ್ದಿತ್ವಾ, ನಿಮ್ಮಿನಿತ್ವಾನ ಅತ್ತನಾ;

ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಧನುಂ ಖಗ್ಗಂ, ಪೋರಿಸಾದಂ ಉಪಾಗಮಿ’’ನ್ತಿ.

೮೧. ಸಸತ್ಥಹತ್ಥೂಪಗತನ್ತಿ ಸಸತ್ಥಹತ್ಥಂ ಉಪಗತಂ ಆವುಧಪಾಣಿಂ ಮಂ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಉಪಗತಂ ದಿಸ್ವಾ. ಕದಾಚಿ ಸೋ ತಸಿಸ್ಸತೀತಿ ಸೋ ಯಕ್ಖೋ ಅಪಿ ತಸೇಯ್ಯ. ತೇನ ಭಿಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ ಸೀಲನ್ತಿ ತೇನ ತಸ್ಸ ತಾಸುಪ್ಪಾದನೇನ ಮಯ್ಹಂ ಸೀಲಂ ವಿನಸ್ಸತಿ ಸಂಕಿಲಿಸ್ಸತಿ. ಪರಿತಾಸಂ ಕತೇ ಮಯೀತಿ ಮಯಿ ತಸ್ಸ ಪರಿತಾಸಂ ಕತೇ ಸತಿ.

೮೨. ಸೀಲಖಣ್ಡಭಯಾ ಮಯ್ಹಂ, ತಸ್ಸ ದೇಸ್ಸಂ ನ ಬ್ಯಾಹರಿನ್ತಿ ಯಥಾ ಚ ಸೀಲಭೇದಭಯೇನ ನಿಹಿತಸತ್ಥೋ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ, ಏವಂ ಮಯ್ಹಂ ಸೀಲಖಣ್ಡಭಯಾ ಏವ ತಸ್ಸ ಪೋರಿಸಾದಸ್ಸ ದೇಸ್ಸಂ ಅನಿಟ್ಠಮ್ಪಿ ನ ಬ್ಯಾಹರಿಂ, ಕೇವಲಂ ಪನ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತೇನ ಹಿತವಾದೀ ಇದಂ ಇದಾನಿ ವಕ್ಖಮಾನಂ ವಚನಂ ಅಭಾಸಿಂ.

ಮಹಾಸತ್ತೋ ಚ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುರತೋ ಠಿತೋ. ಯಕ್ಖಿನಿಪುತ್ತೋ ತಂ ವೀಮಂಸಿತುಕಾಮೋ ‘‘ಕೋಸಿ ತ್ವಂ, ಕುತೋ ಆಗತೋ, ಕಿಂ ಮಂ ನ ಜಾನಾಸಿ ‘ಲುದ್ದೋ ಮನುಸ್ಸಮಂಸಖಾದಕೋ’ತಿ, ಕಸ್ಮಾ ಚ ಇಧಾಗತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಕುಮಾರೋ ‘‘ಅಹಂ ಜಯದ್ದಿಸರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತೋ, ತ್ವಂ ಪೋರಿಸಾದಕೋತಿ ಜಾನಾಮಿ, ಪಿತು ಜೀವಿತಂ ರಕ್ಖಿತುಂ ಇಧಾಗತೋ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಮುಞ್ಚ, ಮಂ ಖಾದಾ’’ತಿ ಆಹ. ಪುನ ಯಕ್ಖಿನಿಪುತ್ತೋ ಮುಖಾಕಾರೇನೇವ ‘‘ತಂ ತಸ್ಸ ಪುತ್ತೋತಿ ಅಹಂ ಜಾನಾಮಿ, ದುಕ್ಕರಂ ಪನ ತಯಾ ಕತಂ ಏವಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೇನಾ’’ತಿ ಆಹ. ಕುಮಾರೋ ‘‘ನ ಇದಂ ದುಕ್ಕರಂ, ಯಂ ಪಿತು ಅತ್ಥೇ ಜೀವಿತಪರಿಚ್ಚಜನಂ, ಮಾತಾಪಿತುಹೇತು ಹಿ ಏವರೂಪಂ ಪುಞ್ಞಂ ಕತ್ವಾ ಏಕನ್ತೇನೇವ ಸಗ್ಗೇ ಪಮೋದತಿ, ಅಹಞ್ಚ ‘ಅಮರಣಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ಕೋಚಿ ಸತ್ತೋ ನತ್ಥೀ’ತಿ ಜಾನಾಮಿ, ಅತ್ತನಾ ಚ ಕಿಞ್ಚಿ ಕತಂ ಪಾಪಂ ನಾಮ ನ ಸರಾಮಿ, ತಸ್ಮಾ ಮರಣತೋಪಿ ಮೇ ಭಯಂ ನತ್ಥಿ, ಇದಂ ಸರೀರಂ ಮಯಾ ತೇ ನಿಸ್ಸಟ್ಠಂ, ಅಗ್ಗಿಂ ಜಾಲೇತ್ವಾ ಖಾದಾ’’ತಿ ಆಹ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೮೩. ‘‘ಉಜ್ಜಾಲೇಹಿ ಮಹಾಅಗ್ಗಿಂ, ಪಪತಿಸ್ಸಾಮಿ ರುಕ್ಖತೋ;

ತ್ವಂ ಪಕ್ಕಕಾಲಮಞ್ಞಾಯ, ಭಕ್ಖಯ ಮಂ ಪಿತಾಮಹಾ’’ತಿ.

ತಂ ಸುತ್ವಾ ಯಕ್ಖಿನಿಪುತ್ತೋ ‘‘ನ ಸಕ್ಕಾ ಇಮಸ್ಸ ಮಂಸಂ ಖಾದಿತುಂ, ಉಪಾಯೇನ ಇಮಂ ಪಲಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಾರದಾರೂನಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ನಿದ್ಧೂಮೇ ಅಙ್ಗಾರೇ ಕರೋಹಿ, ತತ್ಥ ತೇ ಮಂಸಂ ಪಚಿತ್ವಾ ಖಾದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ತಥಾ ಕತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸೋ ತಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ‘‘ಅಯಂ ಪುರಿಸಸೀಹೋ ಮರಣತೋಪಿ ಭಯಂ ನತ್ಥಿ, ಏವಂ ನಿಬ್ಭಯೋ ನಾಮ ನ ಮಯಾ ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬೋ’’ತಿ ಲೋಮಹಂಸಜಾತೋ ಕುಮಾರಂ ಓಲೋಕೇಸಿ. ಕುಮಾರೋ ಕಿಸ್ಸ ಮಂ ಓಲೋಕೇಸಿ, ನ ಯಥಾವುತ್ತಂ ಕರೋಸೀತಿ. ಯಕ್ಖಿನಿಪುತ್ತೋ ಮಹಾಸತ್ತಂ ‘‘ಸತ್ತಧಾ ತಸ್ಸ ಮುದ್ಧಾ ಫಲೇಯ್ಯ, ಯೋ ತಂ ಖಾದೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಸಚೇ ಮಂ ನ ಖಾದಿತುಕಾಮೋಸಿ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಅಗ್ಗಿಂ ಕಾರೇಸೀ’’ತಿ? ‘‘ತವ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನತ್ಥ’’ನ್ತಿ. ‘‘ತ್ವಂ ಇದಾನಿ ಮಂ ಕಥಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಸಿ, ಸ್ವಾಹಂ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೋಪಿ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ದೇವರಞ್ಞೋ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿತುಂ ನ ಅದಾಸಿ’’ನ್ತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ –

‘‘ಇದಞ್ಹಿ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಮಞ್ಞಮಾನೋ, ಸಸೋ ಅವಾಸೇಸಿ ಸಕೇ ಸರೀರೇ;

ತೇನೇವ ಸೋ ಚನ್ದಿಮಾ ದೇವಪುತ್ತೋ, ಸಸತ್ಥುತೋ ಕಾಮದುಹಜ್ಜ ಯಕ್ಖಾ’’ತಿ.(ಜಾ. ೧.೧೬.೯೩) –

ಗಾಥಮಾಹ.

ತತ್ಥ ಸಸೋ ಅವಾಸೇಸಿ ಸಕೇ ಸರೀರೇತಿ ಅತ್ತನೋ ಸರೀರಹೇತು ಇಮಂ ಸರೀರಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಇಧ ವಸಾತಿ ಏವಂ ಸಕೇ ಸರೀರೇ ಅತ್ತನೋ ಸರೀರಂ ದೇನ್ತೋ ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂಪಂ ಸಕ್ಕಂ ತತ್ಥ ವಾಸೇಸಿ. ಸಸತ್ಥುತೋತಿ ‘‘ಸಸೀ’’ತಿ ಏವಂ ಸಸಸದ್ದೇನ ಥುತೋ. ಕಾಮದುಹೋತಿ ಕಾಮವಡ್ಢನೋ. ಯಕ್ಖಾತಿ ದೇವ.

ಏವಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಚನ್ದೇ ಸಸಲಕ್ಖಣಂ ಕಪ್ಪಟ್ಠಿಯಂ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ಸಕ್ಖಿಂ ಕತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸಕ್ಕೇನಪಿ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತಂ ಅಭಾಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಪೋರಿಸಾದೋ ಅಚ್ಛರಿಯಬ್ಭುತಚಿತ್ತಜಾತೋ –

‘‘ಚನ್ದೋ ಯಥಾ ರಾಹುಮುಖಾ ಪಮುತ್ತೋ, ವಿರೋಚತೇ ಪನ್ನರಸೇವ ಭಾಣುಮಾ;

ಏವಂ ತುವಂ ಪೋರಿಸಾದಾ ಪಮುತ್ತೋ, ವಿರೋಚ ಕಪಿಲೇ ಮಹಾನುಭಾವ;

ಆಮೋದಯಂ ಪಿತರಂ ಮಾತರಞ್ಚ, ಸಬ್ಬೋ ಚ ತೇ ನನ್ದತು ಞಾತಿಪಕ್ಖೋ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೧೬.೯೪) –

ಗಾಥಂ ವತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛ ಮಹಾವೀರಾ’’ತಿ ಕುಮಾರಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ಸೋಪಿ ತಂ ನಿಬ್ಬಿಸೇವನಂ ಕತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ಸೀಲಾನಿ ದತ್ವಾ ‘‘ಯಕ್ಖೋ ನು ಖೋ ಏಸ, ನೋ’’ತಿ ವೀಮಂಸನ್ತೋ ‘‘ಯಕ್ಖಾನಂ ಅಕ್ಖೀನಿ ರತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಅನಿಮಿಸಾನಿ ಚ, ಛಾಯಾ ಚ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಅಸಮ್ಭೀತೋ ಹೋತಿ, ನ ಇಮಸ್ಸ ತಥಾ. ತಸ್ಮಾ ನಾಯಂ ಯಕ್ಖೋ ಮನುಸ್ಸೋ ಏಸೋ, ಮಯ್ಹಂ ಕಿರ ಪಿತು ತಯೋ ಭಾತರೋ ಯಕ್ಖಿನಿಯಾ ಗಹಿತಾ, ತೇಸು ತಾಯ ದ್ವೇ ಖಾದಿತಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಏಕೋ ಪುತ್ತಸಿನೇಹೇನ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಇಮಿನಾ ತೇನ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ನಯಗ್ಗಾಹೇನ ಅನುಮಾನೇನ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣೇನ ವಿಯ ಅವಿಪರೀತತೋ ನಿಟ್ಠಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಪಿತು ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ರಜ್ಜೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ನ ತ್ವಂ ಯಕ್ಖೋ, ಪಿತು ಮೇ ಜೇಟ್ಠಭಾತಿಕೋಸಿ, ಏಹಿ ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕುಲಸನ್ತಕಂ ರಜ್ಜಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ತ್ವಂ ಪಿತಾಮಹಾ’’ತಿ, ತ್ವಂ ಮಮ ಮಹಾಪಿತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇತರೇನ ‘‘ನಾಹಂ ಮನುಸ್ಸೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ತೇನ ಸದ್ಧಾತಬ್ಬಸ್ಸ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಕತಾಪಸಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ನೇಸಿ. ತಾಪಸೇನ ‘‘ಕಿಂ ಕರೋನ್ತಾ ಪಿತಾ ಪುತ್ತಾ ಅರಞ್ಞೇ ವಿಚರಥಾ’’ತಿ ಪಿತುಭಾವೇ ಕಥಿತೇ ಪೋರಿಸಾದೋ ಸದ್ದಹಿತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛ, ತಾತ, ತ್ವಂ, ನ ಮೇ ರಜ್ಜೇನ ಅತ್ಥೋ, ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮಹ’’ನ್ತಿ ತಾಪಸಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೮೪. ‘‘ಇತಿ ಸೀಲವತಂ ಹೇತು, ನಾರಕ್ಖಿಂ ಮಮ ಜೀವಿತಂ;

ಪಬ್ಬಾಜೇಸಿಂ ಚಹಂ ತಸ್ಸ, ಸದಾ ಪಾಣಾತಿಪಾತಿಕ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ಸೀಲವತಂ ಹೇತೂತಿ ಸೀಲವನ್ತಾನಂ ಮಮ ಪಿತೂನಂ ಹೇತು. ಅಥ ವಾ ಸೀಲವತಂ ಹೇತೂತಿ ಸೀಲವತಹೇತು, ಮಯ್ಹಂ ಸೀಲವತಸಮಾದಾನನಿಮಿತ್ತಂ ತಸ್ಸ ಅಭಿಜ್ಜನತ್ಥಂ. ತಸ್ಸಾತಿ ತಂ ಪೋರಿಸಾದಂ.

ಅಥ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಮಹಾಪಿತರಂ ಪಬ್ಬಜಿತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಗರಸ್ಸ ಸಮೀಪಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕುಮಾರೋ ಕಿರ ಆಗತೋ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠೇನ ರಞ್ಞಾ ನಾಗರೇಹಿ ನೇಗಮಜಾನಪದೇಹಿ ಚ ಪಚ್ಚುಗ್ಗತೋ ರಾಜಾನಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಏಹಿ, ಭಾತಿಕ, ರಜ್ಜಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಅಲಂ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಮಯ್ಹಂ ಉಯ್ಯಾನೇ ವಸಾ’’ತಿ. ‘‘ನ ಆಗಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ. ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ಅಸ್ಸಮಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಗಾಮಂ ನಿವೇಸೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಂ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ. ಸೋ ಚೂಳಕಮ್ಮಾಸದಮ್ಮನಿಗಮೋ ನಾಮ ಜಾತೋ.

ತದಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಮಹಾರಾಜಕುಲಾನಿ ಅಹೇಸುಂ, ತಾಪಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ಪೋರಿಸಾದೋ ಅಙ್ಗುಲಿಮಾಲೋ, ಕನಿಟ್ಠಾ ಉಪ್ಪಲವಣ್ಣಾ, ಅಗ್ಗಮಹೇಸೀ ರಾಹುಲಮಾತಾ, ಅಲೀನಸತ್ತುಕುಮಾರೋ ಲೋಕನಾಥೋ.

ತಸ್ಸ ಇಧಾಪಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಯಥಾರಹಂ ಸೇಸಪಾರಮಿಯೋ ನಿದ್ಧಾರೇತಬ್ಬಾ. ತಥಾ ಪಿತರಾ ನಿವಾರಿಯಮಾನೋ ಅತ್ತನೋ ಜೀವಿತಂ ಪರಿಚ್ಚಜಿತ್ವಾ ಪಿತು ಜೀವಿತರಕ್ಖಣತ್ಥಂ ‘‘ಪೋರಿಸಾದಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ನಿಚ್ಛಯೋ, ತಸ್ಸ ಚ ಸನ್ತಾಸಪರಿಹರಣತ್ಥಂ ನಿಹಿತಸತ್ಥಸ್ಸ ಗಮನಂ, ‘‘ಅತ್ತನೋ ಸೀಲಖಣ್ಡನಂ ಮಾ ಹೋತೂ’’ತಿ ತೇನ ಪಿಯವಾಚಾಯ ಸಮುದಾಚಾರೋ, ತೇನ ಚ ನಾನಾನಯೇಹಿ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿಯಮಾನಸ್ಸ ಮರಣಸನ್ತಾಸಾಭಾವೋ, ಪಿತು ಅತ್ಥೇ ಮಯ್ಹಂ ಸರೀರಂ ಸಫಲಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠಭಾವೋ, ಸಕ್ಕೇನಾಪಿ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯಸ್ಸ ಸಸಜಾತಿಯಮ್ಪಿ ಪರಿಚ್ಚಾಗತ್ಥಂ ಅತ್ತನೋ ಜೀವಿತನಿರಪೇಕ್ಖಭಾವಸ್ಸ ಜಾನನಂ, ತೇನ ಸಮಾಗಮೇಪಿ ಓಸ್ಸಟ್ಠೇಪಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಕಾರಾಭಾವೋ, ತಸ್ಸ ಚ ಮನುಸ್ಸಭಾವಮಹಾಪಿತುಭಾವಾನಂ ಅವಿಪರೀತತೋ ಜಾನನಂ, ಞಾತಮತ್ತೇ ಚ ತಂ ಕುಲಸನ್ತಕೇ ರಜ್ಜೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತುಕಾಮತಾ, ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯ ಸಂವೇಜೇತ್ವಾ ಸೀಲೇಸು ಪತಿಟ್ಠಾಪನನ್ತಿ. ಏವಮಾದಯೋ ಇಧ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಗುಣಾನುಭಾವಾ ವಿಭಾವೇತಬ್ಬಾತಿ.

ಅಲೀನಸತ್ತುಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.