೫. ಮಹಿಂಸರಾಜಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ

೩೭. ಪಞ್ಚಮೇ ಮಹಿಂಸೋ ಪವನಚಾರಕೋತಿ ಮಹಾವನಚಾರೀ ವನಮಹಿಂಸೋ ಯದಾ ಹೋಮೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಪವಡ್ಢಕಾಯೋತಿ ವಯಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಾನಞ್ಚ ಥೂಲಭಾವೇನ ಅಭಿವಡ್ಢಕಾಯೋ. ಬಲವಾತಿ ಮಹಾಬಲೋ ಥಾಮಸಮ್ಪನ್ನೋ. ಮಹನ್ತೋತಿ ವಿಪುಲಸರೀರೋ. ಹತ್ಥಿಕಲಭಪ್ಪಮಾಣೋ ಕಿರ ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಕಾಯೋ ಹೋತಿ. ಭೀಮದಸ್ಸನೋತಿ ಮಹಾಸರೀರತಾಯ ವನಮಹಿಂಸಜಾತಿತಾಯ ಚ ಸೀಲಂ ಅಜಾನನ್ತಾನಂ ಭಯಂ ಜನನತೋ ಭಯಾನಕದಸ್ಸನೋ.

೩೮. ಪಬ್ಭಾರೇತಿ ಓಲಮ್ಬಕಸಿಲಾಕುಚ್ಛಿಯಂ. ದಕಾಸಯೇತಿ ಜಲಾಸಯಸಮೀಪೇ. ಹೋತೇತ್ಥ ಠಾನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಮಹಾವನೇ ಯೋ ಕೋಚಿ ಪದೇಸೋ ವನಮಹಿಂಸಾನಂ ತಿಟ್ಠನಟ್ಠಾನಂ ಹೋತಿ. ತಹಿಂ ತಹಿನ್ತಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ.

೩೯. ವಿಚರನ್ತೋತಿ ವಿಹಾರಫಾಸುಕಂ ವೀಮಂಸಿತುಂ ವಿಚರನ್ತೋ. ಠಾನಂ ಅದ್ದಸ ಭದ್ದಕನ್ತಿ ಏವಂ ವಿಚರನ್ತೋ ತಸ್ಮಿಂ ಮಹಾರಞ್ಞೇ ಭದ್ದಕಂ ಮಯ್ಹಂ ಫಾಸುಕಂ ರುಕ್ಖಮೂಲಟ್ಠಾನಂ ಅದ್ದಕ್ಖಿಂ. ದಿಸ್ವಾ ಚ ತಂ ಠಾನಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾನ, ತಿಟ್ಠಾಮಿ ಚ ಸಯಾಮಿ ಚ ಗೋಚರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಿವಾ ತಂ ರುಕ್ಖಮೂಲಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಠಾನಸಯನೇಹಿ ವೀತಿನಾಮೇಮೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

೪೦. ತದಾ ಕಿರ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಹಿಮವನ್ತಪ್ಪದೇಸೇ ಮಹಿಂಸಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಥಾಮಸಮ್ಪನ್ನೋ ಮಹಾಸರೀರೋ ಹತ್ಥಿಕಲಭಪ್ಪಮಾಣೋ ಪಬ್ಬತಪಾದಪಬ್ಭಾರಗಿರಿದುಗ್ಗವನಘಟಾದೀಸು ವಿಚರನ್ತೋ ಏಕಂ ಫಾಸುಕಂ ಮಹಾರುಕ್ಖಮೂಲಂ ದಿಸ್ವಾ ಗೋಚರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಿವಾ ತತ್ಥ ವಸತಿ. ಅಥೇಕೋ ಲೋಲಮಕ್ಕಟೋ ರುಕ್ಖಾ ಓತರಿತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಪಿಟ್ಠಿಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಉಚ್ಚಾರಪಸ್ಸಾವಂ ಕತ್ವಾ ಸಿಙ್ಗೇಸು ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಓಲಮ್ಬನ್ತೋ ನಙ್ಗುಟ್ಠೇ ಗಹೇತ್ವಾ ದೋಲಾಯನ್ತೋ ಕೀಳಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಖನ್ತಿಮೇತ್ತಾನುದ್ದಯಸಮ್ಪದಾಯ ತಂ ತಸ್ಸ ಅನಾಚಾರಂ ನ ಮನಸಾಕಾಸಿ. ಮಕ್ಕಟೋ ಪುನಪ್ಪುನಂ ತಥೇವ ಕರೋತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಥೇತ್ಥ ಕಪಿ ಮಾಗನ್ತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ.

ತತ್ಥ ಕಪಿ ಮಾಗನ್ತ್ವಾತಿ ಕಪಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ, ಮ-ಕಾರೋ ಪದಸನ್ಧಿಕರೋ. ಪಾಪೋತಿ ಲಾಮಕೋ. ಅನರಿಯೋತಿ ಅನಯೇ ಇರಿಯನೇನ ಅಯೇ ಚ ನ ಇರಿಯನೇನ ಅನರಿಯೋ, ನಿಹೀನಾಚಾರೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಲಹೂತಿ ಲೋಲೋ. ಖನ್ಧೇತಿ ಖನ್ಧಪ್ಪದೇಸೇ. ಮುತ್ತೇತೀತಿ ಪಸ್ಸಾವಂ ಕರೋತಿ. ಓಹದೇತೀತಿ ಕರೀಸಂ ಓಸ್ಸಜ್ಜತಿ. ತನ್ತಿ ತಂ ಮಂ, ತದಾ ಮಹಿಂಸಭೂತಂ ಮಂ.

೪೧. ಸಕಿಮ್ಪಿ ದಿವಸನ್ತಿ ಏಕದಿವಸಮ್ಪಿ ದೂಸೇತಿ ಮಂ ಸಬ್ಬಕಾಲಮ್ಪಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ದೂಸೇತಿ ಮಂ ಸಬ್ಬಕಾಲ’’ನ್ತಿ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ದುತಿಯತತಿಯಚತುತ್ಥದಿವಸಮತ್ತಂ, ಅಥ ಖೋ ಸಬ್ಬಕಾಲಮ್ಪಿ ಮಂ ಪಸ್ಸಾವಾದೀಹಿ ದೂಸೇತಿ. ಯದಾ ಯದಾ ಮುತ್ತಾದೀನಿ ಕಾತುಕಾಮೋ, ತದಾ ತದಾ ಮಯ್ಹಮೇವ ಉಪರಿ ಕರೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಉಪದ್ದುತೋತಿ ಬಾಧಿತೋ, ತೇನ ಸಿಙ್ಗೇಸು ಓಲಮ್ಬನಾದಿನಾ ಮುತ್ತಾದಿಅಸುಚಿಮಕ್ಖಣೇನ ತಸ್ಸ ಚ ಅಪಹರಣತ್ಥಂ ಅನೇಕವಾರಂ ಸಿಙ್ಗಕೋಟೀಹಿ ವಾಲಗ್ಗೇನ ಚ ಅನೇಕವಾರಂ ಕದ್ದಮಪಂಸುಮಿಸ್ಸಕಂ ಉದಕಂ ಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ಧೋವನೇನ ಚ ನಿಪ್ಪೀಳಿತೋ ಹೋಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೪೨. ಯಕ್ಖೋತಿ ತಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖೇ ಅಧಿವತ್ಥಾ ದೇವತಾ. ಮಂ ಇದಮಬ್ರವೀತಿ ರುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ಮಹಿಂಸರಾಜ, ಕಸ್ಮಾ ಇಮಸ್ಸ ದುಟ್ಠಮಕ್ಕಟಸ್ಸ ಅವಮಾನಂ ಸಹಸೀ’’ತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ನಾಸೇಹೇತಂ ಛವಂ ಪಾಪಂ , ಸಿಙ್ಗೇಹಿ ಚ ಖುರೇಹಿ ಚಾತಿ ಇದಂ ವಚನಂ ಮಂ ಅಭಾಸಿ.

೪೩. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ತದಾ ಯಕ್ಖೇತಿ ತದಾ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ತಸ್ಮಿಂ ಯಕ್ಖೇ ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಸತಿ. ಅಹಂ ತಂ ಇದಮಬ್ರವಿನ್ತಿ ಅಹಂ ತಂ ಯಕ್ಖಂ ಇದಂ ಇದಾನಿ ವಕ್ಖಮಾನಂ ಅಬ್ರವಿಂ ಅಭಾಸಿಂ. ಕುಣಪೇನಾತಿ ಕಿಲೇಸಾಸುಚಿಪಗ್ಘರಣೇನ ಸುಚಿಜಾತಿಕಾನಂ ಸಾಧೂನಂ ಪರಮಜಿಗುಚ್ಛನೀಯತಾಯ ಅತಿದುಗ್ಗನ್ಧವಾಯನೇನ ಚ ಕುಣಪಸದಿಸತಾಯ ಕುಣಪೇನ. ಪಾಪೇನಾತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಪಾಪೇನ. ಅನರಿಯೇನಾತಿ ಅನರಿಯಾನಂ ಅಸಾಧೂನಂ ಮಾಗವಿಕನೇಸಾದಾದೀನಂ ಹೀನಪುರಿಸಾನಂ ಧಮ್ಮತ್ತಾ ಅನರಿಯೇನ, ಕಿಂ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ, ತ್ವಂ ದೇವತೇ ಮಂ ಮಕ್ಖೇಸಿ, ಅಯುತ್ತಂ ತಯಾ ವುತ್ತಂ ಮಂ ಪಾಪೇ ನಿಯೋಜೇನ್ತಿಯಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

೪೪. ಇದಾನಿ ತಸ್ಮಿಂ ಪಾಪಧಮ್ಮೇ ಆದೀನವಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ‘‘ಯದಿಹ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಭದ್ದೇ ದೇವತೇ, ಅಹಂ ತಸ್ಸ ಯದಿ ಕುಜ್ಝೇಯ್ಯಂ, ತತೋಪಿ ಲಾಮಕತರೋ ಭವೇಯ್ಯಂ. ಯೇನ ಹಿ ಅಧಮ್ಮಚರಣೇನ ಸೋ ಬಾಲಮಕ್ಕಟೋ ನಿಹೀನೋ ನಾಮ ಜಾತೋ, ಸಚೇ ಪನಾಹಂ ತತೋಪಿ ಬಲವತರಂ ಪಾಪಧಮ್ಮಂ ಚರೇಯ್ಯಂ, ನನು ತೇನ ತತೋ ಪಾಪತರೋ ಭವೇಯ್ಯಂ, ಅಟ್ಠಾನಞ್ಚೇತಂ ಯದಿಹಂ ಇಧಲೋಕಪರಲೋಕಂ ತದುತ್ತರಿ ಚ ಜಾನಿತ್ವಾ ಠಿತೋ ಏಕನ್ತೇನೇವ ಪರಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಏವರೂಪಂ ಪಾಪಧಮ್ಮಂ ಚರೇಯ್ಯನ್ತಿ. ಕಿಞ್ಚ ಭಿಯ್ಯೋ – ಸೀಲಞ್ಚ ಮೇ ಪಭಿಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ಅಹಞ್ಚೇವ ಖೋ ಪನ ಏವರೂಪಂ ಪಾಪಂ ಕರೇಯ್ಯಂ, ಮಯ್ಹಂ ಸೀಲಪಾರಮೀ ಖಣ್ಡಿತಾ ಸಿಯಾ. ವಿಞ್ಞೂ ಚ ಗರಹೇಯ್ಯು ಮನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾ ಚ ದೇವಮನುಸ್ಸಾ ಮಂ ಗರಹೇಯ್ಯುಂ ‘‘ಪಸ್ಸಥ, ಭೋ, ಅಯಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಬೋಧಿಪರಿಯೇಸನಂ ಚರಮಾನೋ ಏವರೂಪಂ ಪಾಪಂ ಅಕಾಸೀ’’ತಿ.

೪೫. ಹೀಳಿತಾ ಜೀವಿತಾ ವಾಪೀತಿ ವಾ-ಸದ್ದೋ ಅವಧಾರಣೇ. ಏವಂ ವಿಞ್ಞೂಹಿ ಹೀಳಿತಾ ಗರಹಿತಾ ಜೀವಿತಾಪಿ ಪರಿಸುದ್ಧೇನ ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲೇನ ಹುತ್ವಾ ಮತಂ ವಾ ಮರಣಮೇವ ವರಂ ಉತ್ತಮಂ ಸೇಯ್ಯೋ. ಕ್ಯಾಹಂ ಜೀವಿತಹೇತುಪಿ, ಕಾಹಾಮಿ ಪರಹೇಠನನ್ತಿ ಏವಂ ಜಾನನ್ತೋ ಚ ಅಹಂ ಮಯ್ಹಂ ಜೀವಿತನಿಮಿತ್ತಮ್ಪಿ ಪರಸತ್ತವಿಹಿಂಸನಂ ಕಿಂ ಕಾಹಾಮಿ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಏತಸ್ಸ ಕರಣೇ ಕಾರಣಂ ನತ್ಥೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅಯಂ ಪನ ಅಞ್ಞೇಪಿ ಮಂ ವಿಯ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಏವಂ ಅನಾಚಾರಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ತತೋ ಯೇಸಂ ಚಣ್ಡಮಹಿಂಸಾನಂ ಏವಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ತೇ ಏವ ಏತಂ ವಧಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸಾ ಏತಸ್ಸ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಮಾರಣಾ ಮಯ್ಹಂ ದುಕ್ಖತೋ ಚ ಪಾಣಾತಿಪಾತತೋ ಚ ಮುತ್ತಿ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಆಹ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೪೬. ‘‘ಮಮೇವಾಯಂ ಮಞ್ಞಮಾನೋ, ಅಞ್ಞೇಪೇವಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ;

ತೇವ ತಸ್ಸ ವಧಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸಾ ಮೇ ಮುತ್ತಿ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಮಮೇವಾಯನ್ತಿ ಮಂ ವಿಯ ಅಯಂ. ಅಞ್ಞೇಪೀತಿ ಅಞ್ಞೇಸಮ್ಪಿ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತತ್ಥಮೇವ.

೪೭. ಹೀನಮಜ್ಝಿಮಉಕ್ಕಟ್ಠೇತಿ ಹೀನೇ ಚ ಮಜ್ಝಿಮೇ ಚ ಉಕ್ಕಟ್ಠೇ ಚ ನಿಮಿತ್ತಭೂತೇ. ಸಹನ್ತೋ ಅವಮಾನಿತನ್ತಿ ವಿಭಾಗಂ ಅಕತ್ವಾ ತೇಹಿ ಪವತ್ತಿತಂ ಅವಮಾನಂ ಪರಿಭವಂ ಸಹನ್ತೋ ಖಮನ್ತೋ. ಏವಂ ಲಭತಿ ಸಪ್ಪಞ್ಞೋತಿ ಏವಂ ಹೀನಾದೀಸು ವಿಭಾಗಂ ಅಕತ್ವಾ ಖನ್ತಿಮೇತ್ತಾನುದ್ದಯಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ತದಪರಾಧಂ ಸಹನ್ತೋ ಸೀಲಾದಿಪಾರಮಿಯೋ ಬ್ರೂಹೇತ್ವಾ ಮನಸಾ ಯಥಾಪತ್ಥಿತಂ ಯಥಿಚ್ಛಿತಂ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಂ ಲಭತಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ, ತಸ್ಸ ತಂ ನ ದೂರೇತಿ.

ಏವಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ದೇವತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಸೋ ಕತಿಪಾಹಚ್ಚಯೇನ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗತೋ. ಅಞ್ಞೋ ಚಣ್ಡಮಹಿಂಸೋ ನಿವಾಸಫಾಸುತಾಯ ತಂ ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ದುಟ್ಠಮಕ್ಕಟೋ ‘‘ಸೋ ಏವ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ತಸ್ಸ ಪಿಟ್ಠಿಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ತಥೇವ ಅನಾಚಾರಂ ಅಕಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಸೋ ವಿಧುನನ್ತೋ ಭೂಮಿಯಂ ಪಾತೇತ್ವಾ ಸಿಙ್ಗೇನ ಹದಯೇ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪಾದೇಹಿ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ಸಞ್ಚುಣ್ಣೇಸಿ.

ತದಾ ಸೀಲವಾ ಮಹಿಂಸರಾಜಾ ಲೋಕನಾಥೋ.

ತಸ್ಸ ಇಧಾಪಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಯಥಾರಹಂ ಸೇಸಪಾರಮಿಯೋ ನಿದ್ಧಾರೇತಬ್ಬಾ. ತಥಾ ಹತ್ಥಿನಾಗ- (ಚರಿಯಾ. ೨.೧ ಆದಯೋ) ಭೂರಿದತ್ತ- (ಚರಿಯಾ. ೨.೧೧ ಆದಯೋ) ಚಮ್ಪೇಯ್ಯನಾಗರಾಜ- (ಚರಿಯಾ. ೨.೨೦ ಆದಯೋ) ಚರಿಯಾಸು ವಿಯ ಇಧ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಗುಣಾನುಭಾವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಮಹಿಂಸರಾಜಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.