೨. ಭೂರಿದತ್ತಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ

೧೧. ದುತಿಯೇ ಭೂರಿದತ್ತೋತಿ ಭೂರಿಸಮದತ್ತೋ. ದತ್ತೋತಿ ಹಿ ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಕತಂ ನಾಮಂ. ಯಸ್ಮಾ ಪನೇಸೋ ನಾಗಭವನೇ ವಿರೂಪಕ್ಖಮಹಾರಾಜಭವನೇ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ಚ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಪಞ್ಹೇ ಸಮ್ಮದೇವ ವಿನಿಚ್ಛಿನಾತಿ, ಏಕದಿವಸಞ್ಚ ವಿರೂಪಕ್ಖಮಹಾರಾಜೇ ನಾಗಪರಿಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ತಿದಸಪುರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಕ್ಕಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೇ ದೇವಾನಮನ್ತರೇ ಪಞ್ಹೋ ಸಮುಟ್ಠಾಸಿ. ತಂ ಕೋಚಿ ಕಥೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ಸಕ್ಕೇನ ಪನ ಅನುಞ್ಞಾತೋ ಪಲ್ಲಙ್ಕವರಗತೋ ಹುತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತೋವ ಕಥೇಸಿ. ಅಥ ನಂ ದೇವರಾಜಾ ದಿಬ್ಬಗನ್ಧಪುಪ್ಫೇಹಿ ಪೂಜೇತ್ವಾ ‘‘ದತ್ತ, ತ್ವಂ ಪಥವಿಸಮಾಯ ವಿಪುಲಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭೂರಿದತ್ತೋ ನಾಮಾ’’ತಿ ಆಹ. ಭೂರೀತಿ ಹಿ ಪಥವಿಯಾ ನಾಮಂ, ತಸ್ಮಾ ಭೂರಿಸಮತಾಯ ಭೂತೇ ಅತ್ಥೇ ರಮತೀತಿ ಚ ಭೂರಿಸಙ್ಖಾತಾಯ ಮಹತಿಯಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ಭೂರಿದತ್ತೋ’’ತಿ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ. ಮಹತಿಯಾ ಪನ ನಾಗಿದ್ಧಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಚಾತಿ.

ಅತೀತೇ ಹಿ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಕಪ್ಪೇ ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತೋ ಪಿತರಾ ರಟ್ಠತೋ ಪಬ್ಬಾಜಿತೋ ವನೇ ವಸನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಾಯ ನಾಗಮಾಣವಿಕಾಯ ಸಂವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ತೇಸಂ ಸಂವಾಸಮನ್ವಾಯ ದ್ವೇ ದಾರಕಾ ಜಾಯಿಂಸು – ಪುತ್ತೋ ಚ ಧೀತಾ ಚ. ಪುತ್ತಸ್ಸ ‘‘ಸಾಗರಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೋ’’ತಿ ನಾಮಂ ಕರಿಂಸು ಧೀತಾಯ ‘‘ಸಮುದ್ದಜಾ’’ತಿ. ಸೋ ಅಪರಭಾಗೇ ಪಿತು ಅಚ್ಚಯೇನ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ. ಅಥ ಧತರಟ್ಠೋ ನಾಮ ನಾಗರಾಜಾ ಪಞ್ಚಯೋಜನಸತಿಕೇ ನಾಗಭವನೇ ನಾಗರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೋ ತಂ ಅಭೂತವಾದಿಕೇನ ಚಿತ್ತಚೂಳೇನ ನಾಮ ಕಚ್ಛಪೇನ ‘‘ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಅತ್ತನೋ ಧೀತರಂ ತುಯ್ಹಂ ದಾತುಕಾಮೋ, ಸಾ ಖೋ ಪನ ರಾಜಧೀತಾ ಸಮುದ್ದಜಾ ನಾಮ ಅಭಿರೂಪಾ ದಸ್ಸನೀಯಾ ಪಾಸಾದಿಕಾ ಚಾ’’ತಿ ಕಥಿತಂ ಸುತ್ವಾ ಧತರಟ್ಠೋ ಚತ್ತಾರೋ ನಾಗಮಾಣವಕೇ ಪೇಸೇತ್ವಾ ತಂ ದಾತುಂ ಅನಿಚ್ಛನ್ತಂ ನಾಗವಿಭಿಂಸಿಕಾಯ ಭಿಂಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಮಹನ್ತಂ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಮಹತಿಯಾ ನಾಗಿದ್ಧಿಯಾ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ತಸ್ಸ ಧೀತರಂ ನಾಗಭವನಂ ನೇತ್ವಾ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ.

ಸಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಧತರಟ್ಠಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಸುದಸ್ಸನೋ, ದತ್ತೋ, ಸುಭೋಗೋ, ಅರಿಟ್ಠೋತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಪುತ್ತೇ ಪಟಿಲಭಿ. ತೇಸು ದತ್ತೋ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ, ಸೋ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸಕ್ಕೇನ ತುಟ್ಠಚಿತ್ತೇನ ‘‘ಭೂರಿದತ್ತೋ’’ತಿ ಗಹಿತನಾಮತ್ತಾ ‘‘ಭೂರಿದತ್ತೋ’’ತ್ವೇವ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ. ಅಥ ನೇಸಂ ಪಿತಾ ಯೋಜನಸತಿಕಂ ಯೋಜನಸತಿಕಂ ರಜ್ಜಂ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ಮಹನ್ತೋ ಯಸೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೋಳಸಸೋಳಸನಾಗಕಞ್ಞಾಸಹಸ್ಸಾನಿ ಪರಿವಾರಯಿಂಸು. ಪಿತುಪಿ ಏಕಯೋಜನಸತಮೇವ ರಜ್ಜಂ ಅಹೋಸಿ. ತಯೋ ಪುತ್ತಾ ಮಾಸೇ ಮಾಸೇ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಪಸ್ಸಿತುಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಪನ ಅನ್ವದ್ಧಮಾಸಂ ಆಗಚ್ಛತಿ.

ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ವಿರೂಪಕ್ಖಮಹಾರಾಜೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಗತೋ ವೇಜಯನ್ತಪಾಸಾದಂ ಸುಧಮ್ಮದೇವಸಭಂ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕಕೋವಿಳಾರಂ ಪಣ್ಡುಕಮ್ಬಲಸಿಲಾಸನಂ ದೇವಚ್ಛರಾಪರಿವಾರಂ ಅತಿಮನೋಹರಂ ಸಕ್ಕಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಏತ್ತಕಮತ್ತಮ್ಪಿ ನಾಗತ್ತಭಾವೇ ಠಿತಸ್ಸ ದುಲ್ಲಭಂ, ಕುತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧೀ’’ತಿ ನಾಗತ್ತಭಾವಂ ಜಿಗುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ನಾಗಭವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಪೋಸಥವಾಸಂ ವಸಿತ್ವಾ ಸೀಲಮೇವ ಪಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಿ, ತಂ ಬೋಧಿಪರಿಪಾಚನಂ ಹೋತಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ದೇವಲೋಕೇ ಉಪ್ಪತ್ತಿಕಾರಣಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ನಾಗಭವನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಆಹ – ‘‘ಅಮ್ಮತಾತಾ, ಅಹಂ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತೇಹಿ ‘‘ಇಧೇವ ಉಪೋಸಥಂ ಉಪವಸಾಹಿ, ಬಹಿಗತಾನಂ ನಾಗಾನಂ ಮಹನ್ತಂ ಭಯ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಏಕವಾರಂ ತಥಾ ಕತ್ವಾ ನಾಗಕಞ್ಞಾಹಿ ಉಪದ್ದುತೋ ಪುನವಾರೇ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಅನಾರೋಚೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಭರಿಯಂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಭದ್ದೇ, ಅಹಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಯಮುನಾತೀರೇ ಮಹಾನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖೋ ಅತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ವಮ್ಮಿಕಮತ್ಥಕೇ ಭೋಗೇ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ಚತುರಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತಂ ಉಪೋಸಥಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ‘‘ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ನಾಗಭವನತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತಥಾ ಕರೋತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ವಿರೂಪಕ್ಖೇನ ಮಹಾರಞ್ಞಾ, ದೇವಲೋಕಮಗಞ್ಛಹ’’ನ್ತಿಆದಿ.

ತತ್ಥ ವಿರೂಪಕ್ಖೇನ ಮಹಾರಞ್ಞಾತಿ ವಿರೂಪಕ್ಖೇನ ನಾಮ ನಾಗಾಧಿಪತಿಮಹಾರಾಜೇನ. ದೇವಲೋಕನ್ತಿ ತಾವತಿಂಸದೇವಲೋಕಂ. ಅಗಞ್ಛಹನ್ತಿ ಅಗಞ್ಛಿಂ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿಂ ಅಹಂ.

೧೨. ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ದೇವಲೋಕೇ. ಪಸ್ಸಿಂ ತ್ವಾಹನ್ತಿ ಅದ್ದಕ್ಖಿಂ ಅಹಂ ತು-ಸದ್ದೋ ನಿಪಾತಮತ್ತೋ. ಏಕನ್ತಂ ಸುಖಸಮಪ್ಪಿತೇತಿ ಏಕನ್ತಂ ಅಚ್ಚನ್ತಮೇವ ಸುಖೇನ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತೇ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಸನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛ ಫಸ್ಸಾಯತನಿಕಾ ನಾಮ ಸಗ್ಗಾ. ಯಾವಞ್ಚಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನ ಸುಕರಂ ಅಕ್ಖಾನೇನ ಪಾಪುಣಿತುಂ ಯಾವ ಸುಖಾ ಸಗ್ಗಾ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೩.೨೫೫) ಚ. ತಂಸಗ್ಗಗಮನತ್ಥಾಯಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸಗ್ಗಸ್ಮಿಂ ಉಪ್ಪತ್ತಿವಸೇನ ಗಮನತ್ಥಾಯ. ಸೀಲಬ್ಬತನ್ತಿ ಸೀಲಸಙ್ಖಾತಂ ವತಂ. ಅಥ ವಾ ಸೀಲಬ್ಬತನ್ತಿ ಉಪೋಸಥಸೀಲಞ್ಚೇವ ‘‘ಮಮ ಚಮ್ಮಂ ಚಮ್ಮತ್ಥಿಕಾ ಹರನ್ತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಅತ್ತನೋ ಸರೀರಾವಯವಪರಿಚ್ಚಾಗಸಮಾದಿಯನಸಙ್ಖಾತಂ ವತಞ್ಚ.

೧೩. ಸರೀರಕಿಚ್ಚನ್ತಿ ಮುಖಧೋವನಾದಿಸರೀರಪಟಿಜಗ್ಗನಂ. ಭುತ್ವಾ ಯಾಪನಮತ್ತಕನ್ತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ನಿಬ್ಬಿಸೇವನಾನಿ ಕಾತುಂ ಸರೀರಟ್ಠಿತಿಮತ್ತಕಂ ಆಹಾರಂ ಆಹರಿತ್ವಾ. ಚತುರೋ ಅಙ್ಗೇತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ. ಅಧಿಟ್ಠಾಯಾತಿ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ. ಸೇಮೀತಿ ಸಯಾಮಿ.

೧೪. ಛವಿಯಾತಿಆದಿ ತೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ ಅಙ್ಗಾನಂ ದಸ್ಸನಂ. ತತ್ಥ ಚ ಛವಿಚಮ್ಮಾನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ, ಸೇಸಾನಿ ಏಕೇಕಮೇವ, ಮಂಸಗ್ಗಹಣೇನೇವ ಚೇತ್ಥ ರುಧಿರಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗಹಿತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಏತೇನಾತಿ ಏತೇಹಿ. ಹರಾತು ಸೋತಿ ಯಸ್ಸ ಏತೇಹಿ ಛವಿಆದೀಹಿ ಕರಣೀಯಂ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಸ ಮಯಾ ದಿನ್ನಮೇವೇತಂ. ಸಬ್ಬಂ ಸೋ ಹರತೂತಿ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತಭಾವೇ ಅನಪೇಕ್ಖಪವಾರಣಂ ಪವಾರೇತಿ.

ಏವಂ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಇಮಿನಾ ನಿಯಾಮೇನೇವ ಅನ್ವದ್ಧಮಾಸಂ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ದೀಘೋ ಅದ್ಧಾ ವೀತಿವತ್ತೋ. ಏವಂ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಕಾಲೇ ಏಕದಿವಸಂ ಅಞ್ಞತರೋ ನೇಸಾದಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸೋಮದತ್ತೇನ ನಾಮ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತೇನ ಸಹ ತಂ ಠಾನಂ ಪತ್ವಾ ಅರುಣುಗ್ಗಮನಸಮಯೇ ನಾಗಕಞ್ಞಾಹಿ ಪರಿವಾರಿಯಮಾನಂ ಮಹಾಸತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತಾವದೇವ ನಾಗಕಞ್ಞಾಯೋ ಪಥವಿಯಂ ನಿಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಾಗಭವನಮೇವ ಗತಾ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ ತ್ವಂ, ಮಾರಿಸ, ದೇವೋ ವಾ ಯಕ್ಖೋ ವಾ ನಾಗೋ ವಾ’’ತಿ? ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಯಥಾಭೂತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಆವಿ ಕತ್ವಾ ಸಚಾಯಂ ಇತೋ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಇಧ ಮೇ ವಾಸಂ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಪಾಕಟಂ ಕರೇಯ್ಯ, ತೇನ ಮೇ ಉಪೋಸಥವಾಸಸ್ಸ ಅನ್ತರಾಯೋಪಿ ಸಿಯಾ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಇತೋ ಇಮಂ ನಾಗಭವನಂ ನೇತ್ವಾ ಮಹತಿಯಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಯೋಜೇಯ್ಯಂ. ಏವಾಯಂ ತತ್ಥೇವ ಅಭಿರಮಿಸ್ಸತಿ, ತೇನ ಮೇ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಅದ್ಧನಿಯಂ ಸಿಯಾತಿ. ಅಥ ನಂ ಆಹ – ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮಹನ್ತಂ ತೇ ಯಸಂ ದಸ್ಸಾಮಿ, ರಮಣೀಯಂ ನಾಗಭವನಂ, ಏಹಿ ತತ್ಥ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ. ಸಾಮಿ, ಪುತ್ತೋ ಮೇ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೇ ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ. ಗಚ್ಛ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪುತ್ತಂ ಆನೇಹೀತಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುತ್ತಸ್ಸ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ತಂ ಆನೇಸಿ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ತೇ ಉಭೋಪಿ ಆದಾಯ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನ ನಾಗಭವನಂ ಆನೇಸಿ. ತೇಸಂ ತತ್ಥ ದಿಬ್ಬೋ ಅತ್ತಭಾವೋ ಪಾತುಭವಿ. ಅಥ ತೇಸಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ದಿಬ್ಬಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದತ್ವಾ ಚತ್ತಾರಿ ಚತ್ತಾರಿ ನಾಗಕಞ್ಞಾಸತಾನಿ ಅದಾಸಿ. ತೇ ಮಹತಿಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಿಂಸು.

ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ. ಅನ್ವದ್ಧಮಾಸಂ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥೇತ್ವಾ ತತೋ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆರೋಗ್ಯಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಯೇನ ತೇ ಅತ್ಥೋ, ತಂ ವದೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಅನುಕ್ಕಣ್ಠಮಾನೋ ಅಭಿರಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸೋಮದತ್ತೇನಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಿವೇಸನಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಂವಚ್ಛರಂ ತತ್ಥ ವಸಿತ್ವಾ ಮನ್ದಪುಞ್ಞತಾಯ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತ್ವಾ ಅನಿಚ್ಛಮಾನಮ್ಪಿ ಪುತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತೇನ ದೀಯಮಾನಂ ಬಹುಂ ಧನಂ ಸಬ್ಬಕಾಮದದಂ ಮಣಿರತನಮ್ಪಿ ಅಲಕ್ಖಿಕತಾಯ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ನಾಗಮಾಣವಕೇ ಆಣಾಪೇತ್ವಾ ತಂ ಸಪುತ್ತಕಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಪಾಪೇಸಿ. ತೇ ಉಭೋಪಿ ದಿಬ್ಬಾಭರಣಾನಿ ದಿಬ್ಬವತ್ಥಾನಿ ಚ ಓಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ನ್ಹಾಯಿತುಂ ಏಕಂ ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಓತರಿಂಸು, ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ತಾನಿ ಅನ್ತರಧಾಯಿತ್ವಾ ನಾಗಭವನಮೇವ ಅಗಮಂಸು. ಅಥ ಪಠಮನಿವತ್ಥಕಾಸಾವಪಿಲೋತಿಕಾವ ಸರೀರೇ ಪಟಿಮುಞ್ಚಿ, ಧನುಸರಸತ್ತಿಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಿಗೇ ವಧಿತ್ವಾ ಪುರಿಮನಿಯಾಮೇನೇವ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇಸುಂ.

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಅಞ್ಞತರೋ ತಾಪಸೋ ಸುಪಣ್ಣರಾಜತೋ ಲದ್ಧಂ ಅಲಮ್ಪಾಯನಮನ್ತಂ ತಸ್ಸ ಅನುಚ್ಛವಿಕಾನಿ ಓಸಧಾನಿ ಮನ್ತೂಪಚಾರಞ್ಚ ಅತ್ತಾನಂ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ‘‘ಲದ್ಧೋ ಮೇ ಜೀವಿಕೂಪಾಯೋ’’ತಿ ಕತಿಪಾಹಂ ವಸಿತ್ವಾ ತಾಪಸಂ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮನ್ತೋ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಯಮುನಾತೀರಂ ಪತ್ವಾ ತಂ ಮನ್ತಂ ಸಜ್ಝಾಯನ್ತೋ ಮಹಾಮಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛತಿ. ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಭವನತೋ ತಸ್ಸ ಪರಿಚಾರಿಕಾ ನಾಗಮಾಣವಿಕಾ ತಂ ಸಬ್ಬಕಾಮದದಂ ಮಣಿರತನಂ ಆದಾಯ ಯಮುನಾತೀರೇ ವಾಲುಕಾರಾಸಿಮತ್ಥಕೇ ಠಪೇತ್ವಾ ತಸ್ಸೋಭಾಸೇನ ರತ್ತಿಯಂ ಕೀಳಿತ್ವಾ ಅರುಣುಗ್ಗಮನೇ ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಮನ್ತಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಸುಪಣ್ಣೋ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಭಯತಜ್ಜಿತಾ ಮಣಿರತನಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪಥವಿಯಂ ನಿಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಾಗಭವನಂ ಅಗಮಂಸು.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತಂ ಮಣಿರತನಂ ಆದಾಯ ಪಾಯಾಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸೋ ನೇಸಾದಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪುತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮಿಗವಧಾಯ ಅರಞ್ಞಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ತಂ ಮಣಿರತನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ಭೂರಿದತ್ತಸ್ಸ ಸಬ್ಬಕಾಮದದಂ ಮಣಿರತನ’’ನ್ತಿ ಸಞ್ಜಾನಿತ್ವಾ ತಂ ಗಣ್ಹಿತುಕಾಮೋ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಲ್ಲಾಪಸಲ್ಲಾಪಂ ಕತ್ವಾ ಮನ್ತವಾದಿಭಾವಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಸಚೇ ಮೇ ತ್ವಂ ಇಮಂ ಮಣಿರತನಂ ದಸ್ಸಸಿ, ಏವಾಹಂ ತೇ ಮಹಾನುಭಾವಂ ನಾಗಂ ದಸ್ಸೇಸ್ಸಾಮಿ, ಯಂ ತ್ವಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಾಮನಿಗಮರಾಜಧಾನಿಯೋ ಚರನ್ತೋ ಬಹುಧನಂ ಲಚ್ಛಸೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ತಂ ಆದಾಯ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಉಪೋಸಥಕರಣಟ್ಠಾನೇ ವಮ್ಮಿಕಮತ್ಥಕೇ ಭೋಗೇ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ನಿಪನ್ನಂ ಅವಿದೂರೇ ಠಿತೋ ಹತ್ಥಂ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇಸಿ.

ಮಹಾಸತ್ತೋ ತಂ ನೇಸಾದಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಉಪೋಸಥಸ್ಸ ಮೇ ಅನ್ತರಾಯಂ ಕರೇಯ್ಯಾತಿ ನಾಗಭವನಂ ನೇತ್ವಾ ಮಹಾಸಮ್ಪತ್ತಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪಿತೋಪಿ ನ ಇಚ್ಛಿ. ತತೋ ಅಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಯಂ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಮಯಾ ದೀಯಮಾನಮ್ಪಿ ಮಣಿರತನಂ ಗಣ್ಹಿತುಂ ನ ಇಚ್ಛಿ. ಇದಾನಿ ಪನ ಅಹಿಗುಣ್ಡಿಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛತಿ. ಸಚಾಹಂ ಇಮಸ್ಸ ಮಿತ್ತದುಬ್ಭಿನೋ ಕುಜ್ಝೇಯ್ಯಂ, ಸೀಲಂ ಮೇ ಖಣ್ಡಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಮಯಾ ಖೋ ಪನ ಪಠಮಂಯೇವ ಚತುರಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತೋ ಉಪೋಸಥೋ ಅಧಿಟ್ಠಿತೋ, ಸೋ ಯಥಾಧಿಟ್ಠಿತೋವ ಹೋತು. ಅಲಮ್ಪಾಯನೋ ಮಂ ಛಿನ್ದತು ವಾ ಮಾ ವಾ, ನೇವಸ್ಸ ಕುಜ್ಝಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಅಕ್ಖೀನಿ ನಿಮ್ಮೀಲೇತ್ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾನಪಾರಮಿಂ ಪುರೇಚಾರಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಭೋಗನ್ತರೇ ಸೀಸಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ನಿಚ್ಚಲೋವ ಹುತ್ವಾ ನಿಪಜ್ಜಿ. ನೇಸಾದಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಪಿ ‘‘ಭೋ ಅಲಮ್ಪಾಯನ, ಇಮಂ ನಾಗಂ ಗಣ್ಹ, ಮಣಿಂ ಮೇ ದೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಲಮ್ಪಾಯನೋ ನಾಗಂ ದಿಸ್ವಾ ತುಟ್ಠೋ ಮಣಿಂ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಅಗಣೇತ್ವಾ ‘‘ಗಣ್ಹ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ’’ತಿ ಹತ್ಥೇ ಖಿಪಿ. ಸೋ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥತೋ ಭಸ್ಸಿತ್ವಾ ಪಥವಿಯಂ ಪತಿತಮತ್ತೋವ ಪಥವಿಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ನಾಗಭವನಮೇವ ಗತೋ. ನೇಸಾದಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಣಿರತನತೋ ಭೂರಿದತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮಿತ್ತಭಾವತೋ ಚ ಪರಿಹಾಯಿತ್ವಾ ನಿಪ್ಪಚ್ಚಯೋವ ಪಕ್ಕನ್ತೋ.

೧೫. ಅಲಮ್ಪಾಯನೋಪಿ ಮಹಾನುಭಾವೇಹಿ ಓಸಧೇಹಿ ಅತ್ತನೋ ಸರೀರಂ ಮಕ್ಖೇತ್ವಾ ಥೋಕಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಖೇಳಂ ಅತ್ತನೋ ಕಾಯಸ್ಮಿಂ ಪರಿಭಾವೇತ್ವಾ ದಿಬ್ಬಮನ್ತಂ ಜಪ್ಪನ್ತೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಙ್ಗುಟ್ಠೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಸೀಸೇ ದಳ್ಹಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಮುಖಮಸ್ಸ ವಿವರಿತ್ವಾ ಓಸಧಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಮುಖೇ ಸಹಖೇಳಂ ಓಸಿಞ್ಚಿ. ಸುಚಿಜಾತಿಕೋ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಸೀಲಭೇದಭಯೇನ ಅಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಅಕ್ಖೀನಿ ನ ಉಮ್ಮೀಲೇಸಿ. ಅಥ ನಂ ಓಸಧಮನ್ತಬಲೇನ ನಙ್ಗುಟ್ಠೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಾ ಸೀಸಂ ಕತ್ವಾ ಸಞ್ಚಾಲೇತ್ವಾ ಗಹಿತಗೋಚರಂ ಛಡ್ಡಾಪೇತ್ವಾ ಭೂಮಿಯಂ ದೀಘಸೋ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಮಸೂರಕಂ ಮದ್ದನ್ತೋ ವಿಯ ಹತ್ಥೇಹಿ ಪರಿಮದ್ದಿ. ಅಟ್ಠೀನಿ ಚುಣ್ಣಿಯಮಾನಾನಿ ವಿಯ ಅಹೇಸುಂ.

ಪುನ ನಙ್ಗುಟ್ಠೇ ಗಹೇತ್ವಾ ದುಸ್ಸಂ ಪೋಥೇನ್ತೋ ವಿಯ ಪೋಥೇಸಿ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ಏವರೂಪಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನುಭೋನ್ತೋಪಿ ನೇವ ಕುಜ್ಝಿತ್ಥ. ಅಞ್ಞದತ್ಥು ಅತ್ತನೋ ಸೀಲಮೇವ ಆವಜ್ಜೇಸಿ. ಇತಿ ಸೋ ಮಹಾಸತ್ತಂ ದುಬ್ಬಲಂ ಕತ್ವಾ ವಲ್ಲೀಹಿ ಪೇಳಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತಂ ತತ್ಥ ಪಕ್ಖಿಪಿ. ಸರೀರಂ ಪನಸ್ಸ ಮಹನ್ತಂ ತತ್ಥ ನ ಪವಿಸತಿ. ಅಥ ನಂ ಪಣ್ಹಿಯಾ ಕೋಟ್ಟೇನ್ತೋ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಪೇಳಂ ಆದಾಯ ಏಕಂ ಗಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಗಾಮಮಜ್ಝೇ ಓತಾರೇತ್ವಾ ‘‘ನಾಗಸ್ಸ ನಚ್ಚಂ ದಟ್ಠುಕಾಮಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತೂ’’ತಿ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ. ಸಕಲಗಾಮವಾಸಿನೋ ಸನ್ನಿಪತಿಂಸು. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಅಲಮ್ಪಾಯನೋ ‘‘ನಿಕ್ಖಮ ಮಹಾನಾಗಾ’’ತಿ ಆಹ. ಮಹಾಸತ್ತೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಜ್ಜ ಮಯಾ ಪರಿಸಂ ತೋಸೇನ್ತೇನ ಕೀಳಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಏವಂ ಅಲಮ್ಪಾಯನೋ ಬಹುಧನಂ ಲಭಿತ್ವಾ ತುಟ್ಠೋ ಮಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸ್ಸತಿ, ಯಂ ಯಂ ಏಸ ಮಂ ಕಾರೇತಿ, ತಂ ತಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.

ಅಥ ನಂ ಸೋ ಪೇಳತೋ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಂ ‘‘ಮಹಾ ಹೋಹೀ’’ತಿ ಆಹ, ಸೋ ಮಹಾ ಅಹೋಸಿ. ‘‘ಖುದ್ದಕೋ ವಟ್ಟೋ ವಿಫಣೋ ಏಕಫಣೋ ದ್ವಿಫಣೋ ಯಾವ ಸಹಸ್ಸಫಣೋ ಉಚ್ಚೋ ನೀಚೋ ದಿಸ್ಸಮಾನಕಾಯೋ ಅದಿಸ್ಸಮಾನಕಾಯೋ ದಿಸ್ಸಮಾನಉಪಡ್ಢಕಾಯೋ ನೀಲೋ ಪೀತೋ ಲೋಹಿತೋ ಓದಾತೋ ಮಞ್ಜಿಟ್ಠೋ ಹೋಹಿ, ಧೂಮಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಹಿ, ಜಾಲಸಿಖಂ ಉದಕಞ್ಚ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ತೇನ ವುತ್ತಂ ತಂ ತಂ ಆಕಾರಂ ನಿಮ್ಮಿನಿತ್ವಾ ನಚ್ಚಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಅಚ್ಛರಿಯಬ್ಭುತಚಿತ್ತಜಾತಾ ಬಹುಂ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣವತ್ಥಾಲಙ್ಕಾರಾದಿಂ ಅದಂಸು. ಇತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ಸತಸಹಸ್ಸಮತ್ತಂ ಲಭಿ. ಸೋ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ‘‘ಸಹಸ್ಸಂ ಲಭಿತ್ವಾ ತಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಂ ಪನ ಧನಂ ಲಭಿತ್ವಾ ‘‘ಗಾಮಕೇಪಿ ತಾವ ಮಯಾ ಏತ್ತಕಂ ಧನಂ ಲದ್ಧಂ, ನಗರೇ ಕಿರ ಬಹುಧನಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಧನಲೋಭೇನ ನ ಮುಞ್ಚಿ.

ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ಕುಟುಮ್ಬಂ ಸಣ್ಠಪೇತ್ವಾ ರತನಮಯಂ ಪೇಳಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಮಹಾಸತ್ತಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಸುಖಯಾನಕಂ ಆರುಯ್ಹ ಮಹನ್ತೇನ ಪರಿವಾರೇನ ಗಾಮನಿಗಮರಾಜಧಾನೀಸು ತಂ ಕೀಳಾಪೇತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಪಾಪುಣಿ, ನಾಗರಾಜಸ್ಸ ಮಧುಲಾಜಂ ದೇತಿ, ಅಬದ್ಧಸತ್ತುಞ್ಚ ದೇತಿ. ಸೋ ಗೋಚರಂ ನ ಗಣ್ಹಿ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜನಭಯೇನ. ಗೋಚರಂ ಅಗಣ್ಹನ್ತಮ್ಪಿ ಚ ನಂ ಚತ್ತಾರೋ ನಗರದ್ವಾರೇ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಮಾಸಮತ್ತಂ ಕೀಳಾಪೇಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಂಸಿತೋ ಅಕತಞ್ಞುನಾ’’ತಿಆದಿ.

ತತ್ಥ ಸಂಸಿತೋತಿ ಏಸೋ ನಾಗೋ ಅಮುಕಸ್ಸ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮೀಪೇ ವಮ್ಮಿಕಮತ್ಥಕೇ ಸಯಿತೋತಿ ಏವಂ ಠಾನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಕಥಿತೋ. ಅಕತಞ್ಞುನಾತಿ ಅತ್ತನಾ ಕತಂ ಉಪಕಾರಂ ಅಜಾನನ್ತೇನ ಮಿತ್ತದುಬ್ಭಿನಾ ನೇಸಾದಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಅಲಮ್ಪಾಯನೋತಿ ಅಲಮ್ಪಾಯನವಿಜ್ಜಾಪರಿಜಪ್ಪನೇನ ‘‘ಅಲಮ್ಪಾಯನೋ’’ತಿ ಏವಂ ಲದ್ಧನಾಮೋ ಅಹಿತುಣ್ಡಿಕಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ. ಮಮಗ್ಗಹೀತಿ ಮಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಕೀಳೇತಿ ಮಂ ತಹಿಂ ತಹಿನ್ತಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಗಾಮನಿಗಮರಾಜಧಾನೀಸು ಅತ್ತನೋ ಜೀವಿಕತ್ಥಂ ಮಂ ಕೀಳಾಪೇತಿ.

೧೭. ತಿಣತೋಪಿ ಲಹುಕೋ ಮಮಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಜೀವಿತಪರಿಚ್ಚಾಗೋ ತಿಣಸಲಾಕಪರಿಚ್ಚಾಗತೋಪಿ ಲಹುಕೋ ಹುತ್ವಾ ಮಮ ಉಪಟ್ಠಾತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಥವೀಉಪ್ಪತನಂ ವಿಯಾತಿ ಸೀಲವೀತಿಕ್ಕಮೋ ಪನ ಚತುನಹುತಾಧಿಕದ್ವಿಯೋಜನಸತಸಹಸ್ಸಬಹಲಾಯ ಮಹಾಪಥವಿಯಾ ಪರಿವತ್ತನಂ ವಿಯ ತತೋಪಿ ತಂ ಭಾರಿಯತರಂ ಹುತ್ವಾ ಮಯ್ಹಂ ಉಪಟ್ಠಾತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

೧೮. ನಿರನ್ತರಂ ಜಾತಿಸತನ್ತಿ ಮಮ ಜಾತೀನಂ ಅನೇಕಸತಮ್ಪಿ ಅನೇಕಸತಾಸುಪಿ ಜಾತೀಸು ನಿರನ್ತರಮೇವ ಸೀಲಸ್ಸ ಅವೀತಿಕ್ಕಮನಹೇತು. ಮಮ ಜೀವಿತಂ ಚಜೇಯ್ಯಂ ಚಜಿತುಂ ಸಕ್ಕೋಮಿ. ನೇವ ಸೀಲಂ ಪಭಿನ್ದೇಯ್ಯನ್ತಿ ಸೀಲಂ ಪನ ಸಮಾದಿನ್ನಂ ಏಕಮ್ಪಿ ನೇವ ಭಿನ್ದೇಯ್ಯಂ ನ ವಿನಾಸೇಯ್ಯಂ. ಚತುದ್ದೀಪಾನ ಹೇತೂತಿ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಜ್ಜಸಿರಿಯಾಪಿ ಕಾರಣಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

೧೯. ಇದಾನಿ ಯದತ್ಥಂ ಅತ್ತನೋ ಜೀವಿತಮ್ಪಿ ಪರಿಚ್ಚಜಿತ್ವಾ ತದಾ ಸೀಲಮೇವ ರಕ್ಖಿತಂ, ತಾಯ ಚ ಸೀಲರಕ್ಖಾಯ ತಥಾ ಅನತ್ಥಕಾರಕೇಸು ನೇಸಾದಅಲಮ್ಪಾಯನಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ನ ಕತಂ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅಪಿ ಚಾ’’ತಿ ಓಸಾನಗಾಥಮಾಹ. ತಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತತ್ಥಮೇವ.

ಏವಂ ಪನ ಮಹಾಸತ್ತೇ ಅಹಿತುಣ್ಡಿಕಹತ್ಥಗತೇ ತಸ್ಸ ಮಾತಾ ದುಸ್ಸುಪಿನಂ ದಿಸ್ವಾ ಪುತ್ತಞ್ಚ ತತ್ಥ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ ಸೋಕಾಭಿಭೂತಾ ಅಹೋಸಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ಜೇಟ್ಠಪುತ್ತೋ ಸುದಸ್ಸನೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ಸುಭೋಗಂ ‘‘ಹಿಮವನ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಞ್ಚಸು ಮಹಾನದೀಸು ಸತ್ತಸು ಮಹಾಸರೇಸು ಭೂರಿದತ್ತಂ ಉಪಧಾರೇತ್ವಾ ಏಹೀ’’ತಿ ಪಹಿಣಿ. ಕಾಣಾರಿಟ್ಠಂ ‘‘ದೇವಲೋಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಚೇ ದೇವತಾಹಿ ಧಮ್ಮಂ ಸೋತುಕಾಮಾಹಿ ಭೂರಿದತ್ತೋ ತತ್ಥ ನೀತೋ, ತತೋ ನಂ ಆನೇಹೀ’’ತಿ ಪಹಿಣಿ. ಸಯಂ ಪನ ‘‘ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಗವೇಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಾಪಸವೇಸೇನ ನಾಗಭವನತೋ ನಿಕ್ಖಮಿ. ಅಚ್ಚಿಮುಖೀ ನಾಮಸ್ಸ ವೇಮಾತಿಕಾ ಭಗಿನೀ ಬೋಧಿಸತ್ತೇ ಅಧಿಮತ್ತಸಿನೇಹಾ ತಂ ಅನುಬನ್ಧಿ. ತಂ ಮಣ್ಡೂಕಚ್ಛಾಪಿಂ ಕತ್ವಾ ಜಟನ್ತರೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಉಪೋಸಥಕರಣಟ್ಠಾನಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಗವೇಸನ್ತೋ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಪತ್ವಾ ರಾಜದ್ವಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತದಾ ಅಲಮ್ಪಾಯನೋ ರಾಜಙ್ಗಣೇ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ರಞ್ಞೋ ಭೂರಿದತ್ತಸ್ಸ ಕೀಳಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಪೇಳಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ‘‘ಏಹಿ ಮಹಾನಾಗಾ’’ತಿ ಸಞ್ಞಮದಾಸಿ.

ಮಹಾಸತ್ತೋ ಸೀಸಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಜೇಟ್ಠಭಾತಿಕಂ ದಿಸ್ವಾ ಪೇಳತೋ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ ತದಭಿಮುಖೋ ಪಾಯಾಸಿ. ಮಹಾಜನೋ ಭೀತೋ ಪಟಿಕ್ಕಮಿ. ಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಪೇಳಮೇವ ಪಾವಿಸಿ. ಅಲಮ್ಪಾಯನೋ ‘‘ಇಮಿನಾ ಅಯಂ ತಾಪಸೋ ದಟ್ಠೋ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ‘‘ಮಾ ಭಾಯಿ, ಮಾ ಭಾಯೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸುದಸ್ಸನೋ ‘‘ಅಯಂ ನಾಗೋ ಮಯ್ಹಂ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಮಯಾ ಸದಿಸೋ ಅಹಿತುಣ್ಡಿಕೋ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ತೇನ ವಾದಪ್ಪಟಿವಾದಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ ಇಮಂ ನಾಗಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಜ್ಜಸಿ, ಅಹಂ ತಂ ಇಮಾಯ ಮಣ್ಡೂಕಚ್ಛಾಪಿಯಾ ಇಚ್ಛನ್ತೋ ನಾಸಯಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಭಗಿನಿಂ ಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ಹತ್ಥಂ ಪಸಾರೇಸಿ. ಸಾ ತಸ್ಸ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಜಟನ್ತರೇ ನಿಪನ್ನಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಮಣ್ಡೂಕವಸ್ಸಿತಂ ವಸ್ಸಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಂಸಕೂಟೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥತಲೇ ತೀಣಿ ವಿಸಬಿನ್ದೂನಿ ಪಾತೇತ್ವಾ ಪುನ ತಸ್ಸ ಜಟನ್ತರಮೇವ ಪಾವಿಸಿ.

ಸುದಸ್ಸನೋ ವಿಸಬಿನ್ದುಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ಬಿನ್ದುಂ ಸಚೇ ಪಥವಿಯಂ ಪಾತೇಸ್ಸತಿ, ಓಸಧಿತಿಣವನಪ್ಪತಯೋ ಸಬ್ಬೇ ನಸ್ಸಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಸಚೇ ಆಕಾಸೇ ಖಿಪಿಸ್ಸತಿ, ಸತ್ತವಸ್ಸಾನಿ ದೇವೋ ನ ವಸ್ಸಿಸ್ಸತಿ. ಸಚೇ ಉದಕೇ ಪಾತೇಸ್ಸತಿ, ಯಾವತಾ ತತ್ಥ ಉದಕಜಾತಾ ಪಾಣಾ ಸಬ್ಬೇ ಮರೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಸದ್ದಹಾಪೇತುಂ ತಯೋ ಆವಾಟೇ ಖಣಾಪೇತ್ವಾ ಏಕಂ ನಾನಾಭೇಸಜ್ಜಾನಂ ಪೂರೇಸಿ, ದುತಿಯಂ ಗೋಮಯಸ್ಸ, ತತಿಯಂ ದಿಬ್ಬೋಸಧಾನಞ್ಚೇವ ಪೂರೇತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ಆವಾಟೇ ವಿಸಬಿನ್ದುಂ ಪಕ್ಖಿಪಿ. ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ ಧೂಮಾಯಿತ್ವಾ ಜಾಲಾ ಉಟ್ಠಹಿ. ಸಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಗೋಮಯಾವಾಟಂ ಗಣ್ಹಿ. ತತೋಪಿ ಜಾಲಾ ಉಟ್ಠಾಯ ದಿಬ್ಬೋಸಧಪುಣ್ಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಿಬ್ಬೋಸಧಾನಿ ಝಾಪೇತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಾಯಿ. ಅಲಮ್ಪಾಯನಂ ತತ್ಥ ಆವಾಟಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಠಿತಂ ಉಸುಮಾ ಫರಿತ್ವಾ ಸರೀರಚ್ಛವಿಂ ಉಪ್ಪಾಟೇತ್ವಾ ಗತಾ. ಸೇತಕುಟ್ಠೀ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಭಯತಜ್ಜಿತೋ ‘‘ನಾಗರಾಜಾನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಮೀ’’ತಿ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವಾಚಂ ನಿಚ್ಛಾರೇಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ರತನಪೇಳಾಯ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರಪಟಿಮಣ್ಡಿತಂ ಅತ್ತಭಾವಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ದೇವಲೀಳಾಯ ಠಿತೋ. ಸುದಸ್ಸನೋ ಚ ಅಚ್ಚಿಮುಖೀ ಚ ತಥೇವ ಅಟ್ಠಂಸು.

ತತೋ ಸುದಸ್ಸನೋ ಅತ್ತನೋ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯಭಾವಂ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ತೇ ಆಲಿಙ್ಗಿತ್ವಾ ಸೀಸೇ ಚುಮ್ಬಿತ್ವಾ ಅನ್ತೇಪುರಂ ನೇತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಂ ಕತ್ವಾ ಭೂರಿದತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕರೋನ್ತೋ ‘‘ತಾತ, ಏವಂ ಮಹಾನುಭಾವಂ ತಂ ಅಲಮ್ಪಾಯನೋ ಕಥಂ ಗಣ್ಹೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋ ಸಬ್ಬಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಕಥೇತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ರಞ್ಞಾ ನಾಮ ಇಮಿನಾ ನಿಯಾಮೇನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಮಾತುಲಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಅಥ ಸುದಸ್ಸನೋ ‘‘ಮಾತುಲ, ಮಮ ಮಾತಾ ಭೂರಿದತ್ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ ಕಿಲಮತಿ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಇಧ ಪಪಞ್ಚಂ ಕಾತು’’ನ್ತಿ ಮಾತುಲಂ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಭೂರಿದತ್ತಅಚ್ಚಿಮುಖೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನಾಗಭವನಮೇವ ಗತೋ.

ಅಥ ತತ್ಥ ಮಹಾಪುರಿಸೋ ಗಿಲಾನಸೇಯ್ಯಾಯ ನಿಪನ್ನೋ ಗಿಲಾನಪುಚ್ಛನತ್ಥಂ ಆಗತಾಯ ಮಹತಿಯಾ ನಾಗಪರಿಸಾಯ ವೇದೇ ಚ ಯಞ್ಞೇ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಚ ಸಮ್ಭಾವೇತ್ವಾ ಕಾಣಾರಿಟ್ಠೇ ಕಥೇನ್ತೇ ತಂ ವಾದಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ನಾನಾನಯೇಹಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಸೀಲಸಮ್ಪದಾಯ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪದಾಯ ಚ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಸೀಲಾನಿ ರಕ್ಖಿತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಆಯುಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸಗ್ಗಪುರಂ ಪೂರೇಸಿ.

ತದಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಮಹಾರಾಜಕುಲಾನಿ ಅಹೇಸುಂ. ನೇಸಾದಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ದೇವದತ್ತೋ, ಸೋಮದತ್ತೋ ಆನನ್ದೋ, ಅಚ್ಚಿಮುಖೀ ಉಪ್ಪಲವಣ್ಣಾ, ಸುದಸ್ಸನೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ, ಸುಭೋಗೋ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ, ಕಾಣಾರಿಟ್ಠೋ ಸುನಕ್ಖತ್ತೋ, ಭೂರಿದತ್ತೋ ಲೋಕನಾಥೋ.

ತಸ್ಸ ಇಧಾಪಿ ಸೇಸಪಾರಮಿಯೋ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ನಿದ್ಧಾರೇತಬ್ಬಾ. ಇಧಾಪಿ ಯೋಜನಸತಿಕೇ ಅತ್ತನೋ ನಾಗಭವನಟ್ಠಾನೇ ಸೋಳಸಹಿ ನಾಗಕಞ್ಞಾಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಚಿತ್ತರೂಪಂ ವಿಯ ಪರಿಚಾರಿಯಮಾನೋ ದೇವಲೋಕಸಮ್ಪತ್ತಿಸದಿಸೇ ನಾಗಲೋಕಿಸ್ಸರಿಯೇ ಠಿತೋಪಿ ಇಸ್ಸರಿಯಮದಂ ಅಕತ್ವಾ ಅನ್ವದ್ಧಮಾಸಂ ಮಾತಾಪಿತುಉಪಟ್ಠಾನಂ, ಕುಲೇ ಜೇಟ್ಠಾಪಚಾಯನಂ, ಸಕಲಾಯ ನಾಗಪರಿಸಾಯ ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕಪರಿಸಾಯ ತಾವತಿಂಸಪರಿಸಾಯ ಚ ಸಮುಟ್ಠಿತಪಞ್ಹಾನಂ ತಂತಂಪರಿಸಮಜ್ಝೇ ಕುಮುದನಾಲಕಲಾಪಂ ವಿಯ ಸುನಿಸಿತಸತ್ಥೇನ ಅತ್ತನೋ ಪಞ್ಞಾಸತ್ಥೇನ ತಾವದೇವ ಪಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ಚಿತ್ತಾನುಕೂಲಧಮ್ಮದೇಸನಾ, ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ಭೋಗಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಹಾಯ ಅತ್ತನೋ ಸರೀರಜೀವಿತನಿರಪೇಕ್ಖಂ ಚತುರಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತಂ ಉಪೋಸಥಾಧಿಟ್ಠಾನಂ, ತತ್ಥ ಚ ಪಟಿಞ್ಞಾಯ ವಿಸಂವಾದನಭಯೇನ ಅಹಿತುಣ್ಡಿಕಹತ್ಥಗಮನಂ, ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಮುಖೇ ವಿಸಮಿಸ್ಸಖೇಳಪಾತನಂ ನಙ್ಗುಟ್ಠೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಆವಿಞ್ಛನಂ ಕಡ್ಢನಂ ಭೂಮಿಯಂ ಘಂಸನಂ ಮದ್ದನಂ ಪೋಥನನ್ತಿ ಏವಮಾದಿಂ ನಾನಪ್ಪಕಾರವಿಪ್ಪಕಾರಂ ಕರೋನ್ತೇಪಿ ಏವರೂಪಂ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವತೋಪಿ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಓಲೋಕನಮತ್ತೇನ ತಂ ಛಾರಿಕಂ ಕಾತುಂ ಸಮತ್ಥಸ್ಸಾಪಿ ಸೀಲಪಾರಮಿಂ ಆವಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸೀಲಖಣ್ಡನಭಯೇನ ಈಸಕಮ್ಪಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಕಾರಾಭಾವೋ, ಧನಂ ಲಭಾಪೇಮೀತಿ ವಾ ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಾನುವತ್ತನಂ, ಸುಭೋಗೇನ ಪುನಾನೀತಸ್ಸ ಅಕತಞ್ಞುನೋ ಮಿತ್ತದುಬ್ಭಿಸ್ಸ ನೇಸಾದಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಸೀಲಂ ಅನಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾಪಿ ಅಕುಜ್ಝನಂ, ಕಾಣಾರಿಟ್ಠೇನ ಕಥಿತಂ ಮಿಚ್ಛಾವಾದಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮಂ ಭಾಸಿತ್ವಾ ನಾಗಪರಿಸಾಯ ಸೀಲೇಸು ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಞ್ಚ ಪತಿಟ್ಠಾಪನನ್ತಿ ಏವಮಾದಯೋ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಗುಣಾನುಭಾವಾ ವಿಭಾವೇತಬ್ಬಾ. ತೇನೇತಂ ವುಚ್ಚತಿ – ‘‘ಏವಂ ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಹೇತೇ…ಪೇ… ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅನುಧಮ್ಮತೋ’’ತಿ.

ಭೂರಿದತ್ತಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.