೫. ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ

ಪಞ್ಚಮೇ ಸತ್ತರಾಜಪುರೋಹಿತೋತಿ ಸತ್ತಭೂಆದೀನಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ರಾಜೂನಂ ಸಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾನುಸಾಸಕಪುರೋಹಿತೋ. ಪೂಜಿತೋ ನರದೇವೇಹೀತಿ ತೇಹಿ ಏವ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಚ ಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಸಬ್ಬೇಹೇವ ಖತ್ತಿಯೇಹಿ ಚತುಪಚ್ಚಯಪೂಜಾಯ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನೇನ ಚ ಪೂಜಿತೋ. ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತಿ ಮಹಾನುಭಾವತಾಯ ಗೋವಿನ್ದಸ್ಸಾಭಿಸೇಕೇನ ಅಭಿಸಿತ್ತತಾಯ ಚ ‘‘ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ’’ತಿ ಸಙ್ಖಂ ಗತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ಅಭಿಸಿತ್ತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಹಿ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಅಯಂ ಸಮಞ್ಞಾ ಜಾತಾ, ನಾಮೇನ ಪನ ಜೋತಿಪಾಲೋ ನಾಮ. ತಸ್ಸ ಕಿರ ಜಾತದಿವಸೇ ಸಬ್ಬಾವುಧಾನಿ ಜೋತಿಂಸು. ರಾಜಾಪಿ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಅತ್ತನೋ ಮಙ್ಗಲಾವುಧಂ ಪಜ್ಜಲಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ಭೀತೋ ಅತ್ತನೋ ಪುರೋಹಿತಂ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಪಿತರಂ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಆಗತಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಮಾ ಭಾಯಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಯ್ಹಂ ಪುತ್ತೋ ಜಾತೋ, ತಸ್ಸಾನುಭಾವೇನ ನ ಕೇವಲಂ ರಾಜಗೇಹೇಯೇವ, ಸಕಲನಗರೇಪಿ ಆವುಧಾನಿ ಪಜ್ಜಲಿಂಸು, ನ ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ತುಯ್ಹಂ ಅನ್ತರಾಯೋ ಅತ್ಥಿ, ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಪನ ಪಞ್ಞಾಯ ತೇನ ಸಮೋ ನ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸೇತಂ ಪುಬ್ಬನಿಮಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಪುರೋಹಿತೇನ ಸಮಸ್ಸಾಸಿತೋ ತುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ ‘‘ಕುಮಾರಸ್ಸ ಖೀರಮೂಲಂ ಹೋತೂ’’ತಿ ಸಹಸ್ಸಂ ದತ್ವಾ ‘‘ವಯಪ್ಪತ್ತಕಾಲೇ ಮಯ್ಹಂ ದಸ್ಸೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ವುದ್ಧಿಪ್ಪತ್ತೋ ಅಪರಭಾಗೇ ಅಲಮತ್ಥದಸ್ಸೋ ಸತ್ತನ್ನಂ ರಾಜೂನಂ ಸಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾನುಸಾಸಕೋ ಹುತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಚ ಸತ್ತೇ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಸಮ್ಪರಾಯಿಕೇಹಿ ಅನತ್ಥೇಹಿ ಪಾಲೇತ್ವಾ ಅತ್ಥೇಹಿ ನಿಯೋಜೇಸಿ. ಇತಿ ಜೋತಿತತ್ತಾ ಪಾಲನಸಮತ್ಥತಾಯ ಚ ‘‘ಜೋತಿಪಾಲೋ’’ತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ನಾಮೇನ ಜೋತಿಪಾಲೋ ನಾಮಾ’’ತಿ (ದೀ. ನಿ. ೨.೩೦೪).

ತತ್ಥ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ದಿಸಮ್ಪತಿಸ್ಸ ನಾಮ ರಞ್ಞೋ ಪುರೋಹಿತಸ್ಸ ಗೋವಿನ್ದಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಿತು ತಸ್ಸ ಚ ರಞ್ಞೋ ಅಚ್ಚಯೇನ ತಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ರೇಣು, ಸಹಾಯಾ ಚಸ್ಸ ಸತ್ತಭೂ, ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೋ, ವೇಸ್ಸಭೂ, ಭರತೋ, ದ್ವೇ ಚ ಧತರಟ್ಠಾತಿ ಇಮೇ ಸತ್ತ ರಾಜಾನೋ ಯಥಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ನ ವಿವದನ್ತಿ. ಏವಂ ರಜ್ಜೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಅತ್ಥಧಮ್ಮೇ ಅನುಸಾಸನ್ತೋ ಜಮ್ಬುದೀಪತಲೇ ಸಬ್ಬೇಸಂ ರಾಜೂನಂ ಅಞ್ಞೇಸಞ್ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ದೇವನಾಗಗಹಪತಿಕಾನಂ ಸಕ್ಕತೋ ಗರುಕತೋ ಮಾನಿತೋ ಪೂಜಿತೋ ಅಪಚಿತೋ ಉತ್ತಮಂ ಗಾರವಟ್ಠಾನಂ ಪತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ. ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಧಮ್ಮೇಸು ಕುಸಲತಾಯ ‘‘ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ’’ತ್ವೇವ ಸಮಞ್ಞಾ ಉದಪಾದಿ. ಯಥಾಹ ‘‘ಗೋವಿನ್ದೋ ವತ, ಭೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ವತ, ಭೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’’ತಿ (ದೀ. ನಿ. ೨.೩೦೫). ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೩೭. ‘‘ಪುನಾಪರಂ ಯದಾ ಹೋಮಿ, ಸತ್ತರಾಜಪುರೋಹಿತೋ;

ಪೂಜಿತೋ ನರದೇವೇಹಿ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’’ತಿ.

ಅಥ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಾನುಭಾವಸಮುಸ್ಸಾಹಿತೇಹಿ ರಾಜೂಹಿ ತೇಸಂ ಅನುಯುತ್ತೇಹಿ ಖತ್ತಿಯೇಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕೇಹಿ ನೇಗಮಜಾನಪದೇಹಿ ಚ ಉಪರೂಪರಿ ಉಪನೀತೋ ಸಮನ್ತತೋ ಮಹೋಘೋ ವಿಯ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಮಾನೋ ಅಪರಿಮೇಯ್ಯೋ ಉಳಾರೋ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ಯಥಾ ತಂ ಅಪರಿಮಾಣಾಸು ಜಾತೀಸು ಉಪಚಿತವಿಪುಲಪುಞ್ಞಸಞ್ಚಯಸ್ಸ ಉಳಾರಾಭಿಜಾತಸ್ಸ ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲಾಚಾರಸ್ಸ ಪೇಸಲಸ್ಸ ಪರಿಯೋದಾತಸಬ್ಬಸಿಪ್ಪಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸತ್ತೇಸು ಪುತ್ತಸದಿಸಮಹಾಕರುಣಾವಿಪ್ಫಾರಸಿನಿದ್ಧಮುದುಹದಯಸ್ಸ. ಸೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಏತರಹಿ ಖೋ ಮಯ್ಹಂ ಮಹಾಲಾಭಸಕ್ಕಾರೋ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಇಮಿನಾ ಸಬ್ಬಸತ್ತೇ ಸನ್ತಪ್ಪೇತ್ವಾ ದಾನಪಾರಮಿಂ ಪರಿಪೂರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ನಗರಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ಚತೂಸು ದ್ವಾರೇಸು ಅತ್ತನೋ ನಿವೇಸನದ್ವಾರೇತಿ ಛ ದಾನಸಾಲಾಯೋ ಕಾರೇತ್ವಾ ದೇವಸಿಕಂ ಅಪರಿಮಿತಧನಪರಿಚ್ಚಾಗೇನ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇಸಿ. ಯಂ ಯಂ ಉಪಾಯನಂ ಆನೀಯತಿ, ಯಞ್ಚ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ಅಭಿಸಙ್ಖರೀಯತಿ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ದಾನಸಾಲಾಸು ಏವ ಪೇಸೇಸಿ. ಏವಂ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಮಹಾಪರಿಚ್ಚಾಗಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಚಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ತಿತ್ತಿ ವಾ ಸನ್ತೋಸೋ ವಾ ನಾಹೋಸಿ, ಕುತೋ ಪನ ಸಙ್ಕೋಚೋ. ದಾನಗ್ಗಞ್ಚಸ್ಸ ಲಾಭಾಸಾಯ ಆಗಚ್ಛನ್ತೇಹಿ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೇಹಿ ಚ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಚ ಗುಣವಿಸೇಸೇ ಕಿತ್ತಯನ್ತೇಹಿ ಮಹಾಜನಕಾಯೇಹಿ ಅನ್ತೋನಗರಂ ಬಹಿನಗರಞ್ಚ ಸಮನ್ತತೋ ಏಕೋಘಭೂತಂ ಕಪ್ಪವುಟ್ಠಾನಮಹಾವಾಯುಸಙ್ಘಟ್ಟಪರಿಬ್ಭಮಿತಂ ವಿಯ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಏಕಕೋಲಾಹಲಂ ಏಕನಿನ್ನಾದಂ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ –

೩೮. ‘‘ತದಾಹಂ ಸತ್ತರಜ್ಜೇಸು, ಯಂ ಮೇ ಆಸಿ ಉಪಾಯನಂ;

ತೇನ ದೇಮಿ ಮಹಾದಾನಂ, ಅಕ್ಖೋಭಂ ಸಾಗರೂಪಮ’’ನ್ತಿ.

ತತ್ಥ ತದಾಹನ್ತಿ ಯದಾ ಸತ್ತರಾಜಪುರೋಹಿತೋ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಹೋಮಿ, ತದಾ ಅಹಂ. ಸತ್ತರಜ್ಜೇಸೂತಿ ರೇಣುಆದೀನಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ರಾಜೂನಂ ರಜ್ಜೇಸು. ಅಕ್ಖೋಭನ್ತಿ ಅಬ್ಭನ್ತರೇಹಿ ಚ ಬಾಹಿರೇಹಿ ಚ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೇಹಿ ಅಪ್ಪಟಿಸೇಧನೀಯತಾಯ ಕೇನಚಿ ಅಕ್ಖೋಭನೀಯಂ. ‘‘ಅಚ್ಚುಬ್ಭ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಅತಿಪುಣ್ಣದಾನಜ್ಝಾಸಯಸ್ಸ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚ ಉಳಾರಭಾವೇನ ವಿಪುಲಭಾವೇನ ಚ ಅತಿವಿಯ ಪರಿಪುಣ್ಣನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಾಗರೂಪಮನ್ತಿ ಸಾಗರಸದಿಸಂ, ಯಥಾ ಸಾಗರೇ ಉದಕಂ ಸಕಲೇನಪಿ ಲೋಕೇನ ಹರನ್ತೇನ ಖೇಪೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ಏವಂ ತಸ್ಸ ದಾನಗ್ಗೇ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮನ್ತಿ.

೩೯. ಓಸಾನಗಾಥಾಯ ವರಂ ಧನನ್ತಿ ಉತ್ತಮಂ ಇಚ್ಛಿತಂ ವಾ ಧನಂ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

ಏವಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಪಠಮಕಪ್ಪಿಕಮಹಾಮೇಘೋ ವಿಯ ಮಹಾವಸ್ಸಂ ಅವಿಭಾಗೇನ ಮಹನ್ತಂ ದಾನವಸ್ಸಂ ವಸ್ಸಾಪೇನ್ತೋ ದಾನಬ್ಯಾವಟೋ ಹುತ್ವಾಪಿ ಸೇಸಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ರಾಜೂನಂ ಅತ್ಥಧಮ್ಮೇ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಅನುಸಾಸತಿ. ಸತ್ತ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲೇ ವಿಜ್ಜಾಸಿಪ್ಪಂ ಸಿಕ್ಖಾಪೇತಿ, ಸತ್ತ ಚ ನ್ಹಾತಕಸತಾನಿ ಮನ್ತೇ ವಾಚೇತಿ. ತಸ್ಸ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ಏವಂ ಕಲ್ಯಾಣೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗತೋ ‘‘ಸಕ್ಖಿ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸಕ್ಖಿ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಾಕಚ್ಛೇತಿ ಸಲ್ಲಪತಿ ಮನ್ತೇತೀ’’ತಿ (ದೀ. ನಿ. ೨.೩೧೨). ಸೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಏತರಹಿ ಖೋ ಮಯ್ಹಂ ಅಯಂ ಅಭೂತೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗತೋ ‘ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸಕ್ಖಿ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಸಾಕಚ್ಛೇತಿ ಸಲ್ಲಪತಿ ಮನ್ತೇತೀ’ತಿ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಇಮಂ ಭೂತಂ ಏವ ಕರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ‘‘ತೇ ಸತ್ತ ರಾಜಾನೋ ಸತ್ತ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲೇ ಸತ್ತ ಚ ನ್ಹಾತಕಸತಾನಿ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತದಾರಞ್ಚ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಪಣಿಧಾಯ ವಸ್ಸಿಕೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರಭಾವನಮನುಯುಞ್ಜಿ. ತಸ್ಸ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋಪರಿವಿತಕ್ಕಮಞ್ಞಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸನಙ್ಕುಮಾರೋ ಪುರತೋ ಪಾತುರಹೋಸಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಹಾಪುರಿಸೋ ಪುಚ್ಛಿ –

‘‘ವಣ್ಣವಾ ಯಸವಾ ಸಿರಿಮಾ, ಕೋ ನು ತ್ವಮಸಿ ಮಾರಿಸ;

ಅಜಾನನ್ತಾ ತಂ ಪುಚ್ಛಾಮ, ಕಥಂ ಜಾನೇಮು ತಂ ಮಯ’’ನ್ತಿ. (ದೀ. ನಿ. ೨.೩೧೮);

ತಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಅತ್ತಾನಂ ಜಾನಾಪೇನ್ತೋ –

‘‘ಮಂ ವೇ ಕುಮಾರಂ ಜಾನನ್ತಿ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಸನನ್ತನಂ;

ಸಬ್ಬೇ ಜಾನನ್ತಿ ಮಂ ದೇವಾ, ಏವಂ ಗೋವಿನ್ದ ಜಾನಾಹೀ’’ತಿ. (ದೀ. ನಿ. ೨.೩೧೮) –

ವತ್ವಾ ತೇನ –

‘‘ಆಸನಂ ಉದಕಂ ಪಜ್ಜಂ, ಮಧುಸಾಕಞ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ;

ಅಗ್ಘೇ ಭವನ್ತಂ ಪುಚ್ಛಾಮ, ಅಗ್ಘಂ ಕುರುತು ನೋ ಭವ’’ನ್ತಿ. (ದೀ. ನಿ. ೨.೩೧೮) –

ಉಪನೀತಂ ಅತಿಥಿಸಕ್ಕಾರಂ ಅನತ್ಥಿಕೋಪಿ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸಮ್ಪಹಂಸನತ್ಥಂ ವಿಸ್ಸಾಸಕರಣತ್ಥಞ್ಚ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ತೋ ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾಮ ತೇ ಅಗ್ಘಂ, ಯಂ, ತ್ವಂ ಗೋವಿನ್ದ, ಭಾಸಸೀ’’ತಿ. ವತ್ವಾ ಓಕಾಸದಾನತ್ಥಂ –

‘‘ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಹಿತತ್ಥಾಯ, ಸಮ್ಪರಾಯಸುಖಾಯ ಚ;

ಕತಾವಕಾಸೋ ಪುಚ್ಛಸ್ಸು, ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಅಭಿಪತ್ಥಿತ’’ನ್ತಿ. (ದೀ. ನಿ. ೨.೩೧೮) –

ಓಕಾಸಮಕಾಸಿ.

ಅಥ ನಂ ಮಹಾಪುರಿಸೋ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಂ ಏವ ಅತ್ಥಂ –

‘‘ಪುಚ್ಛಾಮಿ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಸನಙ್ಕುಮಾರಂ, ಕಙ್ಖೀ ಅಕಙ್ಖಿಂ ಪರವೇದಿಯೇಸು;

ಕತ್ಥಟ್ಠಿತೋ ಕಿಮ್ಹಿ ಚ ಸಿಕ್ಖಮಾನೋ, ಪಪ್ಪೋತಿ ಮಚ್ಚೋ ಅಮತಂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕ’’ನ್ತಿ. (ದೀ. ನಿ. ೨.೩೧೯) –

ಪುಚ್ಛಿ.

ತಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ –

‘‘ಹಿತ್ವಾ ಮಮತ್ತಂ ಮನುಜೇಸು ಬ್ರಹ್ಮೇ, ಏಕೋದಿಭೂತೋ ಕರುಣೇಧಿಮುತ್ತೋ;

ನಿರಾಮಗನ್ಧೋ ವಿರತೋ ಮೇಥುನಸ್ಮಾ, ಏತ್ಥಟ್ಠಿತೋ ಏತ್ಥ ಚ ಸಿಕ್ಖಮಾನೋ;

ಪಪ್ಪೋತಿ ಮಚ್ಚೋ ಅಮತಂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕ’’ನ್ತಿ. (ದೀ. ನಿ. ೨.೩೧೯) –

ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಕಥೇಸಿ.

ತತ್ಥ ಮಂ ವೇ ಕುಮಾರಂ ಜಾನನ್ತೀತಿ ವೇ ಏಕಂಸೇನ ಮಂ ‘‘ಕುಮಾರೋ’’ತಿ ಜಾನನ್ತಿ. ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇತಿ ಸೇಟ್ಠಲೋಕೇ. ಸನನ್ತನನ್ತಿ ಚಿರತನಂ ಪೋರಾಣಂ. ಏವಂ, ಗೋವಿನ್ದ, ಜಾನಾಹೀತಿ, ಗೋವಿನ್ದ, ಏವಂ ಮಂ ಧಾರೇಹಿ.

ಆಸನನ್ತಿ ಇದಂ ಭೋತೋ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ನಿಸೀದನತ್ಥಾಯ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ. ಇದಂ ಉದಕಂ ಪರಿಭೋಜನೀಯಂ ಪಾದಾನಂ ಧೋವನತ್ಥಂ ಪಾನೀಯಂ ಪಿಪಾಸಹರಣತ್ಥಾಯ. ಇದಂ ಪಜ್ಜಂ ಪರಿಸ್ಸಮವಿನೋದನತ್ಥಂ ಪಾದಬ್ಭಞ್ಜನತೇಲಂ. ಇದಂ ಮಧುಸಾಕಂ ಅತಕ್ಕಂ ಅಲೋಣಿಕಂ ಅಧೂಪನಂ ಉದಕೇನ ಸೇದಿತಂ ಸಾಕಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ತದಾ ಹಿ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ತಂ ಚತುಮಾಸಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಅಭಿಸಲ್ಲೇಖವುತ್ತಿಪರಮುಕ್ಕಟ್ಠಂ ಅಹೋಸಿ. ತಸ್ಸಿಮೇ ಸಬ್ಬೇ ಅಗ್ಘೇ ಕತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಾಮ, ತಯಿದಂ ಅಗ್ಘಂ ಕುರುತು ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತು ನೋ ಭವಂ ಇದಂ ಅಗ್ಘನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಇತಿ ಮಹಾಪುರಿಸೋ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ನೇಸಂ ಅಪರಿಭುಞ್ಜನಂ ಜಾನನ್ತೋಪಿ ವತ್ತಸೀಸೇ ಠತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಆಚಿಣ್ಣಂ ಅತಿಥಿಪೂಜನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಏವಮಾಹ. ಬ್ರಹ್ಮಾಪಿಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಜಾನನ್ತೋ ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾಮ ತೇ ಅಗ್ಘಂ, ಯಂ ತ್ವಂ, ಗೋವಿನ್ದ, ಭಾಸಸೀ’’ತಿ ಆಹ.

ತತ್ಥ ತಸ್ಸ ತೇ ಆಸನೇ ಮಯಂ ನಿಸಿನ್ನಾ ನಾಮ ಹೋಮ, ಪಾದೋದಕೇನ ಪಾದಾ ಧೋತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತು, ಪಾನೀಯಂ ಪೀತಾ ನಾಮ ಹೋಮ, ಪಾದಬ್ಭಞ್ಜನೇನ ಪಾದಾ ಮಕ್ಖಿತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತು, ಉದಕಸಾಕಮ್ಪಿ ಪರಿಭುತ್ತಂ ನಾಮ ಹೋತೂತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಕಙ್ಖೀ ಅಕಙ್ಖಿಂ ಪರವೇದಿಯೇಸೂತಿ ಅಹಂ ಸವಿಚಿಕಿಚ್ಛೋ ಪರೇನ ಸಯಂ ಅಭಿಸಙ್ಖತತ್ತಾ ಪರಸ್ಸ ಪಾಕಟೇಸು ಪರವೇದಿಯೇಸು ಪಞ್ಹೇಸು ನಿಬ್ಬಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ.

ಹಿತ್ವಾ ಮಮತ್ತನ್ತಿ ‘‘ಇದಂ ಮಮ, ಇದಂ ಮಮಾ’’ತಿ ಪವತ್ತನಕಂ ಉಪಕರಣತಣ್ಹಂ ಚಜಿತ್ವಾ. ಮನುಜೇಸೂತಿ ಸತ್ತೇಸು. ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ಬೋಧಿಸತ್ತಂ ಆಲಪತಿ. ಏಕೋದಿಭೂತೋತಿ ಏಕೋ ಉದೇತಿ ಪವತ್ತತೀತಿ ಏಕೋದಿಭೂತೋ ಏಕೀಭೂತೋ, ಏಕೇನ ಕಾಯವಿವೇಕಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಥ ವಾ ಏಕೋ ಉದೇತೀತಿ ಏಕೋದಿ, ಸಮಾಧಿ. ತಂ ಭೂತೋ ಪತ್ತೋತಿ ಏಕೋದಿಭೂತೋ, ಉಪಚಾರಪ್ಪನಾಸಮಾಧೀಹಿ ಸಮಾಹಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತಂ ಏಕೋದಿಭಾವಂ ಕರುಣಾಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರವಸೇನ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಕರುಣೇಧಿಮುತ್ತೋ’’ತಿ ಆಹ. ಕರುಣಜ್ಝಾನೇ ಅಧಿಮುತ್ತೋ, ತಂ ಝಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ನಿರಾಮಗನ್ಧೋತಿ ಕಿಲೇಸಸಙ್ಖಾತವಿಸ್ಸಗನ್ಧರಹಿತೋ. ಏತ್ಥಟ್ಠಿತೋತಿ ಏತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಠಿತೋ, ಏತೇ ಧಮ್ಮೇ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ. ಏತ್ಥ ಚ ಸಿಕ್ಖಮಾನೋತಿ ಏತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಸಿಕ್ಖಮಾನೋ, ಏತಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರಭಾವನಂ ಭಾವೇನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ, ವಿತ್ಥಾರೋ ಪನ ಪಾಳಿಯಂ (ದೀ. ನಿ. ೨.೨೯೩ ಆದಯೋ) ಆಗತೋಯೇವಾತಿ.

ಅಥ ಮಹಾಪುರಿಸೋ ತಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಆಮಗನ್ಧೇ ಜಿಗುಚ್ಛನ್ತೋ ‘‘ಇದಾನೇವಾಹಂ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಬ್ರಹ್ಮಾಪಿ ‘‘ಸಾಧು, ಮಹಾಪುರಿಸ, ಪಬ್ಬಜಸ್ಸು. ಏವಂ ಸತಿ ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ತವ ಸನ್ತಿಕೇ ಆಗಮನಂ ಸ್ವಾಗಮನಮೇವ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತ್ವಂ, ತಾತ, ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಅಗ್ಗಪುರಿಸೋ ಪಠಮವಯೇ ಠಿತೋ, ಏವಂ ಮಹನ್ತಂ ನಾಮ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಇಸ್ಸರಿಯಞ್ಚ ಪಹಾಯ ಪಬ್ಬಜನಂ ನಾಮ ಗನ್ಧಹತ್ಥಿನೋ ಅಯೋಬನ್ಧನಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ವನಗಮನಂ ವಿಯ ಅತಿಉಳಾರಂ, ಬುದ್ಧತನ್ತಿ ನಾಮೇಸಾ’’ತಿ ಮಹಾಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ದಳ್ಹೀಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಮೇವ ಗತೋ. ಮಹಾಸತ್ತೋಪಿ ‘‘ಮಮ ಇತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜನಂ ನಾಮ ನ ಯುತ್ತಂ, ಅಹಂ ರಾಜಕುಲಾನಂ ಅತ್ಥಂ ಅನುಸಾಸಾಮಿ, ತಸ್ಮಾ ತೇಸಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ಸಚೇ ತೇಪಿ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ ಸುನ್ದರಮೇವ, ನೋ ಚೇ ಪುರೋಹಿತಟ್ಠಾನಂ ನಿಯ್ಯಾತೇತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ರೇಣುಸ್ಸ ತಾವ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ತೇನ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಕಾಮೇಹಿ ನಿಮನ್ತಿಯಮಾನೋ ಅತ್ತನೋ ಸಂವೇಗಹೇತುಂ ಏಕನ್ತೇನ ಪಬ್ಬಜಿತುಕಾಮತಞ್ಚಸ್ಸ ನಿವೇದೇತ್ವಾ ತೇನ ‘‘ಯದಿ ಏವಂ ಅಹಮ್ಪಿ ಪಬ್ಬಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಏತೇನೇವ ನಯೇನ ಸತ್ತಭೂಆದಯೋ ಛ ಖತ್ತಿಯೇ, ಸತ್ತ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಹಾಸಾಲೇ, ಸತ್ತ ಚ ನ್ಹಾತಕಸತಾನಿ, ಅತ್ತನೋ ಭರಿಯಾಯೋ ಚ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಮತ್ತಮೇವ ತೇಸಂ ಚಿತ್ತಾನುರಕ್ಖಣತ್ಥಂ ಠತ್ವಾ ಮಹಾಭಿನಿಕ್ಖಮನಸದಿಸಂ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿ.

ತಸ್ಸ ತೇ ಸತ್ತರಾಜಾನೋ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇವ ಅನುಪಬ್ಬಜಿಂಸು. ಸಾ ಅಹೋಸಿ ಮಹತೀ ಪರಿಸಾ. ಅನೇಕಯೋಜನವಿತ್ಥಾರಾಯ ಪರಿಸಾಯ ಪರಿವುತೋ ಮಹಾಪುರಿಸೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಗಾಮನಿಗಮಜನಪದರಾಜಧಾನೀಸು ಚಾರಿಕಂ ಚರತಿ, ಮಹಾಜನಂ ಪುಞ್ಞೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಿ. ಗತಗತಟ್ಠಾನೇ ಬುದ್ಧಕೋಲಾಹಲಂ ವಿಯ ಹೋತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಗೋವಿನ್ದಪಣ್ಡಿತೋ ಕಿರ ಆಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಪುರೇತರಮೇವ ಮಣ್ಡಪಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ತಂ ಅಲಙ್ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಮಣ್ಡಪಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ನಾನಗ್ಗರಸಭೋಜನೇನ ಪತಿಮಾನೇನ್ತಿ. ಮಹಾಲಾಭಸಕ್ಕಾರೋ ಮಹೋಘೋ ವಿಯ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರನ್ತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ. ಮಹಾಪುರಿಸೋ ಮಹಾಜನಂ ಪುಞ್ಞೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ ಸೀಲಸಮ್ಪದಾಯ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೇ ಭೋಜನೇ ಮತ್ತಞ್ಞುತಾಯ ಜಾಗರಿಯಾನುಯೋಗೇ ಕಸಿಣಪರಿಕಮ್ಮೇ ಝಾನೇಸು ಅಭಿಞ್ಞಾಸು ಅಟ್ಠಸಮಾಪತ್ತೀಸು ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರೇಸೂತಿ. ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದಕಾಲೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ.

ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಪಾರಮಿಯೋ ಪೂರೇನ್ತೋ ಸಮಾಪತ್ತಿಸುಖೇನ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಆಯುಪರಿಯೋಸಾನೇ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಸ್ಸ ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಇದ್ಧಞ್ಚೇವ ಫೀತಞ್ಚ ವಿತ್ಥಾರಿಕಂ ಬಾಹುಜಞ್ಞಂ ಪುಥುಭೂತಂ ಯಾವ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಸುಪ್ಪಕಾಸಿತಂ ಚಿರಂ ದೀಘಮದ್ಧಾನಂ ಪವತ್ತಿತ್ಥ. ತಸ್ಸ ಯೇ ಸಾಸನಂ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಆಜಾನಿಂಸು, ತೇ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಂಸು. ಯೇ ನ ಆಜಾನಿಂಸು, ತೇ ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ಪರನಿಮ್ಮಿತವಸವತ್ತೀನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಂಸು. ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ನಿಮ್ಮಾನರತೀನಂ…ಪೇ… ತುಸಿತಾನಂ ಯಾಮಾನಂ ತಾವತಿಂಸಾನಂ ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಂಸು. ಯೇ ಸಬ್ಬನಿಹೀನಾ, ತೇ ಗನ್ಧಬ್ಬಕಾಯಂ ಪರಿಪೂರೇಸುಂ. ಇತಿ ಮಹಾಜನೋ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೂಪಗೋ ಸಗ್ಗೂಪಗೋ ಚ ಅಹೋಸಿ. ತಸ್ಮಾ ದೇವಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ ಪರಿಪೂರಿಂಸು. ಚತ್ತಾರೋ ಅಪಾಯಾ ಸುಞ್ಞಾ ವಿಯ ಅಹೇಸುಂ.

ಇಧಾಪಿ ಅಕಿತ್ತಿಜಾತಕೇ (ಜಾ. ೧.೧೩.೮೩ ಆದಯೋ) ವಿಯ ಬೋಧಿಸಮ್ಭಾರನಿದ್ಧಾರಣಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ – ತದಾ ಸತ್ತ ರಾಜಾನೋ ಮಹಾಥೇರಾ ಅಹೇಸುಂ, ಸೇಸಪರಿಸಾ ಬುದ್ಧಪರಿಸಾ, ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಲೋಕನಾಥೋ. ತಥಾ ರೇಣುಆದೀನಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ರಾಜೂನಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಾವಿರೋಧೇನ ಯಥಾ ಸಕರಜ್ಜೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪನಂ, ತಥಾ ಮಹತಿ ಸತ್ತವಿಧೇ ರಜ್ಜೇ ತೇಸಂ ಅತ್ಥಧಮ್ಮಾನುಸಾಸನೇ ಅಪ್ಪಮಾದೋ, ‘‘ಬ್ರಹ್ಮುನಾಪಿ ಸಾಕಚ್ಛಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಪವತ್ತಸಮ್ಭಾವನಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಕಾತುಂ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ಪರಮುಕ್ಕಂಸಗತೋ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸೋ. ತೇನ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಅತ್ತನಿ ಸಮಾಪಜ್ಜನಂ, ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಓವಾದೇ ಠತ್ವಾ ಸತ್ತಹಿ ರಾಜೂಹಿ ಸಕಲೇನ ಚ ಲೋಕೇನ ಉಪನೀತಂ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಂ ಖೇಳಪಿಣ್ಡಂ ವಿಯ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಅಪರಿಮಾಣಾಯ ಖತ್ತಿಯಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿಪರಿಸಾಯ ಅನುಪಬ್ಬಜ್ಜಾನಿಮಿತ್ತಾಯ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಅನುಟ್ಠಾನಂ, ಬುದ್ಧಾನಂ ಸಾಸನಸ್ಸ ವಿಯ ಅತ್ತನೋ ಸಾಸನಸ್ಸ ಚಿರಕಾಲಾನುಪ್ಪಬನ್ಧೋತಿ ಏವಮಾದಯೋ ಗುಣಾನುಭಾವಾ ವಿಭಾವೇತಬ್ಬಾತಿ.

ಮಹಾಗೋವಿನ್ದಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.