೪. ಮಹಾಸುದಸ್ಸನಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ

೨೮. ಚತುತ್ಥೇ ಕುಸಾವತಿಮ್ಹಿ ನಗರೇತಿ ಕುಸಾವತೀನಾಮಕೇ ನಗರೇ, ಯಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಏತರಹಿ ಕುಸಿನಾರಾ ನಿವಿಟ್ಠಾ. ಮಹೀಪತೀತಿ ಖತ್ತಿಯೋ, ನಾಮೇನ ಮಹಾಸುದಸ್ಸನೋ ನಾಮ. ಚಕ್ಕವತ್ತೀತಿ ಚಕ್ಕರತನಂ ವತ್ತೇತಿ ಚತೂಹಿ ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿಚಕ್ಕೇಹಿ ವತ್ತತಿ, ತೇಹಿ ಚ ಪರಂ ಪವತ್ತೇತಿ, ಪರಹಿತಾಯ ಚ ಇರಿಯಾಪಥಚಕ್ಕಾನಂ ವತ್ತೋ ಏತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೀತಿಪಿ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ. ಅಥ ವಾ ಚತೂಹಿ ಅಚ್ಛರಿಯಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಙ್ಗಹವತ್ಥೂಹಿ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತೇನ, ಪರೇಹಿ ಅನಭಿಭವನೀಯಸ್ಸ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯಸ್ಸ ಆಣಾಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಚಕ್ಕಸ್ಸ ವತ್ತೋ ಏತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೀತಿಪಿ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ. ಪರಿಣಾಯಕರತನಪುಬ್ಬಙ್ಗಮೇನ ಹತ್ಥಿರತನಾದಿಪಮುಖೇನ ಮಹಾಬಲಕಾಯೇನ ಪುಞ್ಞಾನುಭಾವನಿಬ್ಬತ್ತೇನ ಕಾಯಬಲೇನ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಮಹಬ್ಬಲೋ. ಯದಾ ಆಸಿನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತತ್ರಾಯಂ ಅನುಪುಬ್ಬಿಕಥಾ –

ಅತೀತೇ ಕಿರ ಮಹಾಪುರಿಸೋ ಸುದಸ್ಸನತ್ತಭಾವತೋ ತತಿಯೇ ಅತ್ತಭಾವೇ ಗಹಪತಿಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಧರಮಾನಕಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಏಕಂ ಥೇರಂ ಅರಞ್ಞವಾಸಂ ವಸನ್ತಂ ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮೇನ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಟ್ಠೋ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸಿನ್ನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಧ ಮಯಾ ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮಂ ಪಹಾಯ ದಬ್ಬಸಮ್ಭಾರಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ನಿವಾಸಯೋಗ್ಗಂ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಕತ್ವಾ ದ್ವಾರಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಕಟ್ಠತ್ಥರಣಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಕರಿಸ್ಸತಿ ನು ಖೋ ಪರಿಭೋಗಂ, ನ ನು ಖೋ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಏಕಮನ್ತೇ ನಿಸೀದಿ. ಥೇರೋ ಅನ್ತೋಗಾಮತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಕಟ್ಠತ್ಥರಣೇ ನಿಸೀದಿ. ಮಹಾಸತ್ತೋಪಿ ನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಫಾಸುಕಾ, ಭನ್ತೇ, ಪಣ್ಣಸಾಲಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಫಾಸುಕಾ, ಭದ್ದಮುಖ, ಪಬ್ಬಜಿತಸಾರುಪ್ಪಾತಿ. ವಸಿಸ್ಸಥ, ಭನ್ತೇ, ಇಧಾತಿ? ಆಮ, ಉಪಾಸಕಾತಿ. ಸೋ ಅಧಿವಾಸನಾಕಾರೇನೇವ ‘‘ವಸಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ನಿಬದ್ಧಂ ಮಯ್ಹಂ ಘರದ್ವಾರಂ ಆಗನ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪಟಿಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ನಿಚ್ಚಂ ಅತ್ತನೋ ಘರೇಯೇವ ಭತ್ತವಿಸ್ಸಗ್ಗಂ ಕಾರಾಪೇಸಿ. ಸೋ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯಂ ಕಟಸಾರಕಂ ಪತ್ಥರಿತ್ವಾ ಮಞ್ಚಪೀಠಂ ಪಞ್ಞಪೇಸಿ, ಅಪಸ್ಸೇನಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿ, ಪಾದಕಠಲಿಕಂ ಠಪೇಸಿ, ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಖಣಿ, ಚಙ್ಕಮಂ ಕತ್ವಾ ವಾಲುಕಂ ಓಕಿರಿ, ಪರಿಸ್ಸಯವಿನೋದನತ್ಥಂ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಕಣ್ಟಕವತಿಯಾ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿ, ತಥಾ ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಚಙ್ಕಮಞ್ಚ. ತೇಸಂ ಅನ್ತೋವತಿಪರಿಯನ್ತೇ ತಾಲಪನ್ತಿಯೋ ರೋಪೇಸಿ. ಏವಮಾದಿನಾ ಆವಾಸಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ತಿಚೀವರಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಸಮಣಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಅದಾಸಿ. ಥೇರಸ್ಸ ಹಿ ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೇನ ತಿಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಪತ್ತಥಾಲಕಪರಿಸ್ಸಾವನಧಮಕರಣಪರಿಭೋಗಭಾಜನಛತ್ತುಪಾಹನಉದಕತುಮ್ಬಸೂಚಿಕತ್ತರ- ಯಟ್ಠಿಆರಕಣ್ಟಕಪಿಪ್ಫಲಿನಖಚ್ಛೇದನಪದೀಪೇಯ್ಯಾದಿ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಪರಿಭೋಗಜಾತಂ ಅದಿನ್ನಂ ನಾಮ ನಾಹೋಸಿ. ಸೋ ಪಞ್ಚ ಸೀಲಾನಿ ರಕ್ಖನ್ತೋ ಉಪೋಸಥಂ ಕರೋನ್ತೋ ಯಾವಜೀವಂ ಥೇರಂ ಉಪಟ್ಠಹಿ. ಥೇರೋ ತತ್ಥೇವ ವಸನ್ತೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿ.

೨೯. ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಪುಞ್ಞಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ಕುಸಾವತಿಯಾ ರಾಜಧಾನಿಯಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಮಹಾಸುದಸ್ಸನೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ಅಹೋಸಿ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ. ತಸ್ಸಿಸ್ಸರಿಯಾನುಭಾವೋ ‘‘ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಆನನ್ದ, ರಾಜಾ ಮಹಾಸುದಸ್ಸನೋ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ ಖತ್ತಿಯೋ ಮುದ್ಧಾವಸಿತ್ತೋ’’ತಿಆದಿನಾ (ದೀ. ನಿ. ೨.೨೪೨) ನಯೇನ ಸುತ್ತೇ ಆಗತೋ ಏವ. ತಸ್ಸ ಕಿರ ಚತುರಾಸೀತಿ ನಗರಸಹಸ್ಸಾನಿ ಕುಸಾವತೀರಾಜಧಾನಿಪ್ಪಮುಖಾನಿ, ಚತುರಾಸೀತಿ ಪಾಸಾದಸಹಸ್ಸಾನಿ ಧಮ್ಮಪಾಸಾದಪ್ಪಮುಖಾನಿ, ಚತುರಾಸೀತಿ ಕೂಟಾಗಾರಸಹಸ್ಸಾನಿ ಮಹಾಬ್ಯೂಹಕೂಟಾಗಾರಪ್ಪಮುಖಾನಿ, ತಾನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ತಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ಕತಾಯ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯ ನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಾನಿ, ಚತುರಾಸೀತಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕಸಹಸ್ಸಾನಿ ನಾಗಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ರಥಸಹಸ್ಸಾನಿ ತಸ್ಸ ದಿನ್ನಸ್ಸ ಮಞ್ಚಪೀಠಸ್ಸ, ಚತುರಾಸೀತಿ ಮಣಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ತಸ್ಸ ದಿನ್ನಸ್ಸ ಪದೀಪಸ್ಸ, ಚತುರಾಸೀತಿ ಪೋಕ್ಖರಣಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಏಕಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾ, ಚತುರಾಸೀತಿ ಇತ್ಥಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಪುತ್ತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಗಹಪತಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಚ ಪತ್ತಥಾಲಕಾದಿಪರಿಭೋಗಾರಹಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜಿತಪರಿಕ್ಖಾರದಾನಸ್ಸ, ಚತುರಾಸೀತಿ ಧೇನುಸಹಸ್ಸಾನಿ ಪಞ್ಚಗೋರಸದಾನಸ್ಸ, ಚತುರಾಸೀತಿ ವತ್ಥಕೋಟ್ಠಸಹಸ್ಸಾನಿ ನಿವಾಸನಪಾರುಪನದಾನಸ್ಸ, ಚತುರಾಸೀತಿ ಥಾಲಿಪಾಕಸಹಸ್ಸಾನಿ ಭೋಜನದಾನಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಾನಿ. ಸೋ ಸತ್ತಹಿ ರತನೇಹಿ ಚತೂಹಿ ಇದ್ಧೀಹಿ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ರಾಜಾಧಿರಾಜಾ ಹುತ್ವಾ ಸಕಲಂ ಸಾಗರಪರಿಯನ್ತಂ ಪಥವಿಮಣ್ಡಲಂ ಧಮ್ಮೇನ ಅಭಿವಿಜಿಯ ಅಜ್ಝಾವಸನ್ತೋ ಅನೇಕಸತೇಸು ಠಾನೇಸು ದಾನಸಾಲಾಯೋ ಕಾರೇತ್ವಾ ಮಹಾದಾನಂ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ. ದಿವಸಸ್ಸ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ನಗರೇ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇಸಿ ‘‘ಯೋ ಯಂ ಇಚ್ಛತಿ, ಸೋ ದಾನಸಾಲಾಸು ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಗಣ್ಹಾತೂ’’ತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ತತ್ಥಾಹಂ ದಿವಸೇ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ, ಘೋಸಾಪೇಮಿ ತಹಿಂ ತಹಿ’’ನ್ತಿಆದಿ.

ತತ್ಥ ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ನಗರೇ. ‘‘ತದಾಹ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ತಸ್ಸ ತದಾ ಅಹಂ, ಮಹಾಸುದಸ್ಸನಕಾಲೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಹಿಂ ತಹಿನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ, ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಪಾಕಾರಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಚ ಬಹಿ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕೋ ಕಿಂ ಇಚ್ಛತೀತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದೀಸು ಯೋ ಕೋಚಿ ಸತ್ತೋ ಅನ್ನಾದೀಸು ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೇಸು ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಇಚ್ಛತಿ. ಪತ್ಥೇತೀತಿ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ಕಸ್ಸ ಕಿಂ ದೀಯತು ಧನನ್ತಿ ಅನೇಕವಾರಂ ಪರಿಯಾಯನ್ತರೇಹಿ ಚ ದಾನಘೋಸನಾಯ ಪವತ್ತಿತಭಾವದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ, ಏತೇನ ದಾನಪಾರಮಿಯಾ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಪಟಿಗ್ಗಾಹಕವಿಕಪ್ಪರಹಿತಾ ಹಿ ಬೋಧಿಸತ್ತಾನಂ ದಾನಪಾರಮೀತಿ.

೩೦. ಇದಾನಿ ದಾನಘೋಸನಾಯ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅನುಚ್ಛವಿಕಪುಗ್ಗಲಪರಿಕಿತ್ತನಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಕೋ ಛಾತಕೋ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ.

ತತ್ಥ ಛಾತಕೋತಿ ಜಿಘಚ್ಛಿತೋ. ತಸಿತೋತಿ ಪಿಪಾಸಿತೋ. ಕೋ ಮಾಲಂ ಕೋ ವಿಲೇಪನನ್ತಿಪಿ ‘‘ಇಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಪದಂ ಆನೇತ್ವಾ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ನಗ್ಗೋತಿ ವತ್ಥವಿಕಲೋ, ವತ್ಥೇನ ಅತ್ಥಿಕೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಪರಿದಹಿಸ್ಸತೀತಿ ನಿವಾಸಿಸ್ಸತಿ.

೩೧. ಕೋ ಪಥೇ ಛತ್ತಮಾದೇತೀತಿ ಕೋ ಪಥಿಕೋ ಪಥೇ ಮಗ್ಗೇ ಅತ್ತನೋ ವಸ್ಸವಾತಾತಪರಕ್ಖಣತ್ಥಂ ಛತ್ತಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಛತ್ತೇನ ಅತ್ಥಿಕೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕೋಪಾಹನಾ ಮುದೂ ಸುಭಾತಿ ದಸ್ಸನೀಯತಾಯ ಸುಭಾ ಸುಖಸಮ್ಫಸ್ಸತಾಯ ಮುದೂ ಉಪಾಹನಾ ಅತ್ತನೋ ಪಾದಾನಂ ಚಕ್ಖೂನಞ್ಚ ರಕ್ಖಣತ್ಥಂ. ಕೋ ಆದೇತೀತಿ ಕೋ ತಾಹಿ ಅತ್ಥಿಕೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಸಾಯಞ್ಚ ಪಾತೋ ಚಾತಿ ಏತ್ಥ ಚ-ಸದ್ದೇನ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕೇ ಚಾತಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ‘‘ದಿವಸೇ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಘೋಸಾಪೇಮೀ’’ತಿ ಹಿ ವುತ್ತಂ.

೩೨. ನ ತಂ ದಸಸು ಠಾನೇಸೂತಿ ತಂ ದಾನಂ ನ ದಸಸು ಠಾನೇಸು ಪಟಿಯತ್ತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ನಪಿ ಠಾನಸತೇಸು ವಾ ಪಟಿಯತ್ತಂ, ಅಪಿ ಚ ಖೋ ಅನೇಕಸತೇಸು ಠಾನೇಸು ಪಟಿಯತ್ತಂ. ಯಾಚಕೇ ಧನನ್ತಿ ಯಾಚಕೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಧನಂ ಪಟಿಯತ್ತಂ ಉಪಕ್ಖಟಂ. ದ್ವಾದಸಯೋಜನಾಯಾಮೇ ಹಿ ನಗರೇ ಸತ್ತಯೋಜನವಿತ್ಥತೇ ಸತ್ತಸು ಪಾಕಾರನ್ತರೇಸು ಸತ್ತ ತಾಲಪನ್ತಿಪರಿಕ್ಖೇಪಾ, ತಾಸು ತಾಲಪನ್ತೀಸು ಚತುರಾಸೀತಿ ಪೋಕ್ಖರಣಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಪಾಟಿಯೇಕ್ಕಂ ಪೋಕ್ಖರಣಿತೀರೇ ಮಹಾದಾನಂ ಪಟ್ಠಪಿತಂ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ –

‘‘ಪಟ್ಠಪೇಸಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ರಾಜಾ ಮಹಾಸುದಸ್ಸನೋ ತಾಸಂ ಪೋಕ್ಖರಣೀನಂ ತೀರೇ ಏವರೂಪಂ ದಾನಂ ಅನ್ನಂ ಅನ್ನತ್ಥಿಕಸ್ಸ, ಪಾನಂ ಪಾನತ್ಥಿಕಸ್ಸ, ವತ್ಥಂ ವತ್ಥತ್ಥಿಕಸ್ಸ, ಯಾನಂ ಯಾನತ್ಥಿಕಸ್ಸ, ಸಯನಂ ಸಯನತ್ಥಿಕಸ್ಸ, ಇತ್ಥಿಂ ಇತ್ಥಿತ್ಥಿಕಸ್ಸ, ಹಿರಞ್ಞಂ ಹಿರಞ್ಞತ್ಥಿಕಸ್ಸ, ಸುವಣ್ಣಂ ಸುವಣ್ಣತ್ಥಿಕಸ್ಸಾ’’ತಿ (ದೀ. ನಿ. ೨.೨೫೪).

೩೩. ತತ್ಥಾಯಂ ದಾನಸ್ಸ ಪವತ್ತಿತಾಕಾರೋ – ಮಹಾಪುರಿಸೋ ಹಿ ಇತ್ಥೀನಞ್ಚ ಪುರಿಸಾನಞ್ಚ ಅನುಚ್ಛವಿಕೇ ಅಲಙ್ಕಾರೇ ಕಾರೇತ್ವಾ ಇತ್ಥಿಮತ್ತಮೇವ ತತ್ಥ ಪರಿಚಾರವಸೇನ ಸೇಸಞ್ಚ ಸಬ್ಬಂ ಪರಿಚ್ಚಾಗವಸೇನ ಠಪೇತ್ವಾ ‘‘ರಾಜಾ ಮಹಾಸುದಸ್ಸನೋ ದಾನಂ ದೇತಿ, ತಂ ಯಥಾಸುಖಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇಸಿ. ಮಹಾಜನಾ ಪೋಕ್ಖರಣಿತೀರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ನ್ಹತ್ವಾ ವತ್ಥಾದೀನಿ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಮಹಾಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಯೇಸಂ ತಾದಿಸಾನಿ ಅತ್ಥಿ, ತೇ ಪಹಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಯೇಸಂ ನತ್ಥಿ, ತೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಯೇ ಹತ್ಥಿಯಾನಾದೀಸುಪಿ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಯಥಾಸುಖಂ ವಿಚರಿತ್ವಾ ವರಸಯನೇಸುಪಿ ಸಯಿತ್ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಇತ್ಥೀಹಿಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಸತ್ತವಿಧರತನಪಸಾಧನಾನಿ ಪಸಾಧೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಿತ್ವಾ ಯಂ ಯಂ ಅತ್ಥಿಕಾ, ತಂ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಅನತ್ಥಿಕಾ ಓಹಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ತಮ್ಪಿ ದಾನಂ ಉಟ್ಠಾಯ ಸಮುಟ್ಠಾಯ ದೇವಸಿಕಂ ದೀಯತೇವ. ತದಾ ಜಮ್ಬುದೀಪವಾಸೀನಂ ಅಞ್ಞಂ ಕಮ್ಮಂ ನತ್ಥಿ, ದಾನಂ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವನ್ತಾ ವಿಚರನ್ತಿ. ನ ತಸ್ಸ ದಾನಸ್ಸ ಕಾಲಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಅಹೋಸಿ. ರತ್ತಿಞ್ಚಾಪಿ ದಿವಾಪಿ ಯದಾ ಯದಾ ಅತ್ಥಿಕಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತದಾ ತದಾ ದೀಯತೇವ. ಏವಂ ಮಹಾಪುರಿಸೋ ಯಾವಜೀವಂ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪಂ ಉನ್ನಙ್ಗಲಂ ಕತ್ವಾ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ದಿವಾ ವಾ ಯದಿ ವಾ ರತ್ತಿಂ, ಯದಿ ಏತಿ ವನಿಬ್ಬಕೋ’’ತಿಆದಿ.

ತತ್ಥ ದಿವಾ ವಾ ಯದಿ ವಾ ರತ್ತಿಂ, ಯದಿ ಏತೀತಿ ಏತೇನಸ್ಸ ಯಥಾಕಾಲಂ ದಾನಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯಾಚಕಾನಞ್ಹಿ ಲಾಭಾಸಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮನಕಾಲೋ ಏವ ಬೋಧಿಸತ್ತಾನಂ ದಾನಸ್ಸ ಕಾಲೋ ನಾಮ. ವನಿಬ್ಬಕೋತಿ ಯಾಚಕೋ. ಲದ್ಧಾ ಯದಿಚ್ಛಕಂ ಭೋಗನ್ತಿ ಏತೇನ ಯಥಾಭಿರುಚಿತಂ ದಾನಂ. ಯೋ ಯೋ ಹಿ ಯಾಚಕೋ ಯಂ ಯಂ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಂ ಇಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ತಂತದೇವ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ದೇತಿ. ನ ತಸ್ಸ ಮಹಗ್ಘದುಲ್ಲಭಾದಿಭಾವಂ ಅತ್ತನೋ ಉಪರೋಧಂ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ಪೂರಹತ್ಥೋವ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಏತೇನ ಯಾವದಿಚ್ಛಕಂ ದಾನಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ಯತ್ತಕಞ್ಹಿ ಯಾಚಕಾ ಇಚ್ಛನ್ತಿ, ತತ್ತಕಂ ಅಪರಿಹಾಪೇತ್ವಾವ ಮಹಾಸತ್ತೋ ದೇತಿ ಉಳಾರಜ್ಝಾಸಯತಾಯ ಚ ಮಹಿದ್ಧಿಕತಾಯ ಚ.

೩೪. ‘‘ಯಾವಜೀವಿಕ’’ನ್ತಿ ಏತೇನ ದಾನಸ್ಸ ಕಾಲಪರಿಯನ್ತಾಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಮಾದಾನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಹಿ ಮಹಾಸತ್ತಾ ಯಾವಪಾರಿಪೂರಿ ವೇಮಜ್ಝೇ ನ ಕಾಲಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಬೋಧಿಸಮ್ಭಾರಸಮ್ಭರಣೇ ಸಙ್ಕೋಚಾಭಾವೇನ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಅವೋಸಾನಾಪತ್ತಿತೋ ಮರಣೇನಪಿ ಅನುಪಚ್ಛೇದೋ ಏವ, ತತೋ ಪರಮ್ಪಿ ತಥೇವ ಪಟಿಪಜ್ಜನತೋ, ‘‘ಯಾವಜೀವಿಕ’’ನ್ತಿ ಪನ ಮಹಾಸುದಸ್ಸನಚರಿತಸ್ಸ ವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ನಪಾಹಂ ದೇಸ್ಸಂ ಧನಂ ದಮ್ಮೀತಿ ಇದಂ ಧನಂ ನಾಮ ಮಯ್ಹಂ ನ ದೇಸ್ಸಂ ಅಮನಾಪನ್ತಿ ಏವರೂಪಂ ಮಹಾದಾನಂ ದೇನ್ತೋ ಗೇಹತೋ ಚ ಧನಂ ನೀಹರಾಪೇಮಿ. ನಪಿ ನತ್ಥಿ ನಿಚಯೋ ಮಯೀತಿ ಮಮ ಸಮೀಪೇ ಧನನಿಚಯೋ ಧನಸಙ್ಗಹೋ ನಾಪಿ ನತ್ಥಿ, ಸಲ್ಲೇಖವುತ್ತಿಸಮಣೋ ವಿಯ ಅಸಙ್ಗಹೋಪಿ ನ ಹೋಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇದಂ ಯೇನ ಅಜ್ಝಾಸಯೇನ ತಸ್ಸಿದಂ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತಿತಂ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ.

೩೫. ಇದಾನಿ ತಂ ಉಪಮಾಯ ವಿಭಾವೇತುಂ ‘‘ಯಥಾಪಿ ಆತುರೋ ನಾಮಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥಿದಂ ಉಪಮಾಸಂಸನ್ದನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅತ್ಥದಸ್ಸನಂ – ಯಥಾ ನಾಮ ಆತುರೋ ರೋಗಾಭಿಭೂತೋ ಪುರಿಸೋ ರೋಗತೋ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಮೋಚೇತುಕಾಮೋ ಧನೇನ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣಾದಿನಾ ವೇಜ್ಜಂ ತಿಕಿಚ್ಛಕಂ ತಪ್ಪೇತ್ವಾ ಆರಾಧೇತ್ವಾ ಯಥಾವಿಧಿ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತೋ ತತೋ ರೋಗತೋ ವಿಮುಚ್ಚತಿ.

೩೬. ತಥೇವ ಏವಮೇವ ಅಹಮ್ಪಿ ಅಟ್ಟಭೂತಂ ಸಕಲಲೋಕಂ ಕಿಲೇಸರೋಗತೋ ಸಕಲಸಂಸಾರದುಕ್ಖರೋಗತೋ ಚ ಪರಿಮೋಚೇತುಕಾಮೋ ತಸ್ಸ ತತೋ ಪರಿಮೋಚನಸ್ಸ ಅಯಂ ಸಬ್ಬಸಾಪತೇಯ್ಯಪರಿಚ್ಚಾಗೋ ದಾನಪಾರಮಿಉಪಾಯೋತಿ ಜಾನಮಾನೋ ಬುಜ್ಝಮಾನೋ ಅಸೇಸತೋ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕಾನಞ್ಚ ವಸೇನ ಅನವಸೇಸತೋ ಮಹಾದಾನಸ್ಸ ವಸೇನ ಸತ್ತಾನಂ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಪರಿಪೂರೇತುಂ ಅತ್ತನೋ ಚ ನ ಮಯ್ಹಂ ದಾನಪಾರಮೀ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ, ತಸ್ಮಾ ಊನಮನನ್ತಿ ಪವತ್ತಂ ಊನಂ ಮನಂ ಪೂರಯಿತುಂ ಪವತ್ತಯಿತುಂ ವನಿಬ್ಬಕೇ ಯಾಚಕೇ ಅದಾಸಿಂ ತಂ ದಾನಂ ಏವರೂಪಂ ಮಹಾದಾನಂ ದದಾಮಿ, ತಞ್ಚ ಖೋ ತಸ್ಮಿಂ ದಾನಧಮ್ಮೇ ತಸ್ಸ ಚ ಫಲೇ ನಿರಾಲಯೋ ಅನಪೇಕ್ಖೋ ಅಪಚ್ಚಾಸೋ ಕಿಞ್ಚಿಪಿ ಅಪಚ್ಚಾಸೀಸಮಾನೋ ಕೇವಲಂ ಸಮ್ಬೋಧಿಮನುಪತ್ತಿಯಾ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಮೇವ ಅಧಿಗನ್ತುಂ ದೇಮೀತಿ.

ಏವಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಞ್ಞಾನುಭಾವನಿಬ್ಬತ್ತಂ ಧಮ್ಮಪಾಸಾದಂ ಅಭಿರುಯ್ಹ ಮಹಾಬ್ಯೂಹಕೂಟಾಗಾರದ್ವಾರೇ ಏವ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಯೋ ನಿವತ್ತೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಸೋವಣ್ಣಮಯೇ ರಾಜಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಾಯೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ತತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸೋವಣ್ಣಮಯಂ ಕೂಟಾಗಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ರಜತಮಯೇ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಚತ್ತಾರೋ ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರೇ ಭಾವೇತ್ವಾ ಚತುರಾಸೀತಿ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಝಾನಸಮಾಪತ್ತೀಹಿ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಮರಣಸಮಯೇ ದಸ್ಸನಾಯ ಉಪಗತಾನಂ ಸುಭದ್ದಾದೇವೀಪಮುಖಾನಂ ಚತುರಾಸೀತಿಯಾ ಇತ್ಥಾಗಾರಸಹಸ್ಸಾನಂ ಅಮಚ್ಚಪಾರಿಸಜ್ಜಾದೀನಞ್ಚ –

‘‘ಅನಿಚ್ಚಾ ವತ ಸಙ್ಖಾರಾ, ಉಪ್ಪಾದವಯಧಮ್ಮಿನೋ;

ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ, ತೇಸಂ ವೂಪಸಮೋ ಸುಖೋ’’ತಿ. (ದೀ. ನಿ. ೨.೨೨೧, ೨೭೨; ಸಂ. ನಿ. ೧.೧೮೬; ೨.೧೪೩) –

ಇಮಾಯ ಗಾಥಾಯ ಓವದಿತ್ವಾ ಆಯುಪರಿಯೋಸಾನೇ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಪರಾಯನೋ ಅಹೋಸಿ.

ತದಾ ಸುಭದ್ದಾದೇವೀ ರಾಹುಲಮಾತಾ ಅಹೋಸಿ, ಪರಿಣಾಯಕರತನಂ ರಾಹುಲೋ, ಸೇಸಪರಿಸಾ ಬುದ್ಧಪರಿಸಾ, ಮಹಾಸುದಸ್ಸನೋ ಪನ ಲೋಕನಾಥೋ.

ಇಧಾಪಿ ದಸ ಪಾರಮಿಯೋ ಸರೂಪತೋ ಲಬ್ಭನ್ತಿ ಏವ, ದಾನಜ್ಝಾಸಯಸ್ಸ ಪನ ಉಳಾರತಾಯ ದಾನಪಾರಮೀ ಏವ ಪಾಳಿಯಂ ಆಗತಾ. ಸೇಸಧಮ್ಮಾ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯಾ ಏವ. ತಥಾ ಉಳಾರೇ ಸತ್ತರತನಸಮುಜ್ಜಲೇ ಚತುದೀಪಿಸ್ಸರಿಯೇಪಿ ಠಿತಸ್ಸ ತಾದಿಸಂ ಭೋಗಸುಖಂ ಅನಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಯೋ ದೂರತೋ ವಿಕ್ಖಮ್ಭೇತ್ವಾ ತಥಾರೂಪೇ ಮಹಾದಾನೇ ಪವತ್ತೇನ್ತಸ್ಸೇವ ಚತುರಾಸೀತಿ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಸಮಾಪತ್ತೀಹಿ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಅನಿಚ್ಚತಾದಿಪಟಿಸಂಯುತ್ತಂ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕತ್ವಾಪಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಅನುಸ್ಸುಕ್ಕನಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅನಿಸ್ಸಙ್ಗತಾತಿ ಏವಮಾದಯೋ ಗುಣಾನುಭಾವಾ ನಿದ್ಧಾರೇತಬ್ಬಾತಿ.

ಮಹಾಸುದಸ್ಸನಚರಿಯಾವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.