ಮಘಮಾಣವವತ್ಥು

೩೫೫. ದೀಘರತ್ತಂ ವಿಸುದ್ಧೋ ಖೋ ಅಯಂ ಯಕ್ಖೋತಿ ಚಿರಕಾಲತೋ ಪಭುತಿ ವಿಸುದ್ಧೋ. ಕೀವ ಚಿರಕಾಲತೋ? ಅನುಪ್ಪನ್ನೇ ಬುದ್ಧೇ ಮಗಧರಟ್ಠೇ ಮಚಲಗಾಮಕೇ ಮಘಮಾಣವಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ. ತದಾ ಕಿರೇಸ ಏಕದಿವಸಂ ಕಾಲಸ್ಸೇವ ವುಟ್ಠಾಯ ಗಾಮಮಜ್ಝೇ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಗಾಮಕಮ್ಮಕರಣಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಠಿತಟ್ಠಾನಂ ಪಾದನ್ತೇನೇವ ಪಂಸುಕಚವರಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ರಮಣೀಯಮಕಾಸಿ, ಅಞ್ಞೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತತ್ಥ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸೋ ತಾವತಕೇನೇವ ಸತಿಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ಗಾಮಸ್ಸ ಖಲಮಣ್ಡಲಮತ್ತಂ ಠಾನಂ ಸೋಧೇತ್ವಾ ವಾಲುಕಂ ಓಕಿರಿತ್ವಾ ದಾರೂನಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸೀತಕಾಲೇ ಅಗ್ಗಿಂ ಕರೋತಿ, ದಹರಾ ಚ ಮಹಲ್ಲಕಾ ಚ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತತ್ಥ ನಿಸೀದನ್ತಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಏಕದಿವಸಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಮಯಂ ನಗರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರಾಜರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾದಯೋ ಪಸ್ಸಾಮ, ಇಮೇಸುಪಿ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯೇಸು ‘ಚನ್ದೋ ನಾಮ ದೇವಪುತ್ತೋ, ಸೂರಿಯೋ ನಾಮ ದೇವಪುತ್ತೋ’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕತ್ವಾ ಏತೇ ಏತಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ಅಧಿಗತಾ’’ತಿ? ತತೋ ‘‘ನಾಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ, ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಮೇವ ಕತ್ವಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಮಯಾಪಿ ಏವಂವಿಧಸಮ್ಪತ್ತಿದಾಯಕಂ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಮೇವ ಕತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ.

ಸೋ ಕಾಲಸ್ಸೇವ ವುಟ್ಠಾಯ ಯಾಗುಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ವಾಸಿಫರಸುಕುದಾಲಮುಸಲಹತ್ಥೋ ಚತುಮಹಾಪಥಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮುಸಲೇನ ಪಾಸಾಣೇ ಉಚ್ಚಾಲೇತ್ವಾ ಪವಟ್ಟೇತಿ, ಯಾನಾನಂ ಅಕ್ಖಪಟಿಘಾತರುಕ್ಖೇ ಹರತಿ, ವಿಸಮಂ ಸಮಂ ಕರೋತಿ, ಚತುಮಹಾಪಥೇ ಸಾಲಂ ಕರೋತಿ, ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಖಣತಿ, ಸೇತುಂ ಬನ್ಧತಿ, ಏವಂ ದಿವಸಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಅತ್ಥಙ್ಗತೇ ಸೂರಿಯೇ ಘರಂ ಏತಿ. ತಂ ಅಞ್ಞೋ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಭೋ, ಮಘ, ತ್ವಂ ಪಾತೋವ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸಾಯಂ ಅರಞ್ಞತೋ ಏಸಿ, ಕಿಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋಸೀ’’ತಿ? ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಂ ಕರೋಮಿ. ಸಗ್ಗಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಸೋಧೇಮೀತಿ. ಕಿಮಿದಂ, ಭೋ, ಪುಞ್ಞಂ ನಾಮಾತಿ? ತ್ವಂ ನ ಜಾನಾಸೀತಿ? ಆಮ, ನ ಜಾನಾಮೀತಿ. ನಗರಂ ಗತಕಾಲೇ ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬಾ ತೇ ರಾಜರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾದಯೋತಿ? ಆಮ, ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬಾತಿ. ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತೇಹಿ ತಂ ಠಾನಂ ಲದ್ಧಂ, ಅಹಮ್ಪಿ ಏವಂವಿಧಸಮ್ಪತ್ತಿದಾಯಕಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋಮಿ. ‘‘ಚನ್ದೋ ನಾಮ ದೇವಪುತ್ತೋ, ಸೂರಿಯೋ ನಾಮ ದೇವಪುತ್ತೋ’’ತಿ ಸುತಪುಬ್ಬಂ ತಯಾತಿ? ಆಮ ಸುತಪುಬ್ಬನ್ತಿ. ಏತಸ್ಸ ಸಗ್ಗಸ್ಸ ಗಮನಮಗ್ಗಂ ಅಹಂ ಸೋಧೇಮೀತಿ. ಇದಂ ಪನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಂ ಕಿಂ ತವೇವ ವಟ್ಟತಿ, ಅಞ್ಞಸ್ಸ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ? ನ ಕಸ್ಸಚೇತಂ ವಾರಿತನ್ತಿ. ಯದಿ ಏವಂ ಸ್ವೇ ಅರಞ್ಞಂ ಗಮನಕಾಲೇ ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ಸದ್ದಂ ದೇಹೀತಿ. ಪುನದಿವಸೇ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗತೋ, ಏವಂ ತಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ತೇತ್ತಿಂಸ ಮನುಸ್ಸಾ ತರುಣವಯಾ ಸಬ್ಬೇ ತಸ್ಸೇವ ಅನುವತ್ತಕಾ ಅಹೇಸುಂ. ತೇ ಏಕಚ್ಛನ್ದಾ ಹುತ್ವಾ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಾನಿ ಕರೋನ್ತಾ ವಿಚರನ್ತಿ. ಯಂ ದಿಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಮಗ್ಗಂ ಸಮಂ ಕರೋನ್ತಾ ಏಕದಿವಸೇನೇವ ಕರೋನ್ತಿ, ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಖಣನ್ತಾ, ಸಾಲಂ ಕರೋನ್ತಾ, ಸೇತುಂ ಬನ್ಧನ್ತಾ ಏಕದಿವಸೇನೇವ ನಿಟ್ಠಾಪೇನ್ತಿ.

ಅಥ ನೇಸಂ ಗಾಮಭೋಜಕೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಹಂ ಪುಬ್ಬೇ ಏತೇಸು ಸುರಂ ಪಿವನ್ತೇಸು ಪಾಣಘಾತಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತೇಸು ಚ ಕಹಾಪಣಾದಿವಸೇನ ಚೇವ ದಣ್ಡಬಲಿವಸೇನ ಚ ಧನಂ ಲಭಾಮಿ. ಇದಾನಿ ಏತೇಸಂ ಪುಞ್ಞಕರಣಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಏತ್ತಕೋ ಆಯೋ ನತ್ಥಿ, ಹನ್ದ ನೇ ರಾಜಕುಲೇ ಪರಿಭಿನ್ದಾಮೀ’’ತಿ ರಾಜಾನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಚೋರೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಪಸ್ಸಾಮೀತಿ. ಕುಹಿಂ, ತಾತಾತಿ? ಮಯ್ಹಂ ಗಾಮೇತಿ. ಕಿಂ ಚೋರಾ ನಾಮ, ತಾತಾತಿ? ರಾಜಾಪರಾಧಿಕಾ ದೇವಾತಿ. ಕಿಂ ಜಾತಿಕಾತಿ? ಗಹಪತಿಜಾತಿಕಾ ದೇವಾತಿ. ಗಹಪತಿಕಾ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತಯಾ ಜಾನಮಾನೇನ ಕಸ್ಮಾ ಮಯ್ಹಂ ನ ಕಥಿತನ್ತಿ? ಭಯೇನ, ಮಹಾರಾಜ, ನ ಕಥೇಮಿ, ಇದಾನಿ ಮಾ ಮಯ್ಹಂ ದೋಸಂ ಕರೇಯ್ಯಾಥಾತಿ. ಅಥ ರಾಜಾ ‘‘ಅಯಂ ಮಯ್ಹಂ ಮಹಾರವಂ ರವತೀ’’ತಿ ಸದ್ದಹಿತ್ವಾ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಗಚ್ಛ, ತ್ವಮೇವ ನೇ ಆನೇಹೀ’’ತಿ ಬಲಂ ದತ್ವಾ ಪೇಸೇಸಿ. ಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ ದಿವಸಂ ಅರಞ್ಞೇ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಸಾಯಮಾಸಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಗಾಮಮಜ್ಝೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ‘‘ಸ್ವೇ ಕಿಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ಕಿಂ ಮಗ್ಗಂ ಸಮಂ ಕರೋಮ, ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಖಣಾಮ, ಸೇತುಂ ಬನ್ಧಾಮಾ’’ತಿ ಮನ್ತಯಮಾನೇಯೇವ ತೇ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ‘‘ಮಾ ಫನ್ದಿತ್ಥ, ರಞ್ಞೋ ಆಣಾ’’ತಿ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಪಾಯಾಸಿ. ಅಥ ಖೋ ನೇಸಂ ಇತ್ಥಿಯೋ ‘‘ಸಾಮಿಕಾ ಕಿರ ವೋ ‘ರಾಜಾಪರಾಧಿಕಾ ಚೋರಾ’ತಿ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ನಿಯ್ಯನ್ತೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಅತಿಚಿರೇನ ಕೂಟಾ ಏತೇ ‘ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಂ ಕರೋಮಾ’ತಿ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಅರಞ್ಞೇವ ಅಚ್ಛನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಕಮ್ಮನ್ತಾ ಪರಿಹೀನಾ, ಗೇಹೇ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ವಡ್ಢತಿ, ಸುಟ್ಠು ಬದ್ಧಾ ಸುಟ್ಠು ಗಹಿತಾ’’ತಿ ವದಿಂಸು.

ಗಾಮಭೋಜಕೋಪಿ ತೇ ನೇತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ದಸ್ಸೇಸಿ. ರಾಜಾ ಅನುಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾಯೇವ ‘‘ಹತ್ಥಿನಾ ಮದ್ದಾಪೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತೇಸು ನೀಯಮಾನೇಸು ಮಘೋ ಇತರೇ ಆಹ – ‘‘ಭೋ, ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಥ ಮಮ ವಚನಂ ಕಾತು’’ನ್ತಿ? ತವ ವಚನಂ ಕರೋನ್ತಾಯೇವಮ್ಹ ಇಮಂ ಭಯಂ ಪತ್ತಾ, ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ತವ ವಚನಂ ಕರೋಮ, ಭಣ ಭೋ, ಕಿಂ ಕರೋಮಾತಿ? ಏತ್ಥ ಭೋ ವಟ್ಟೇ ಚರನ್ತಾನಂ ನಾಮ ನಿಬದ್ಧಂ ಏತಂ, ಕಿಂ ಪನ ತುಮ್ಹೇ ಚೋರಾತಿ? ನ ಚೋರಮ್ಹಾತಿ. ಇಮಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಾ ನಾಮ ಅವಸ್ಸಯೋ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ‘‘ಯದಿ ಅಮ್ಹೇ ಚೋರಾ, ಹತ್ಥೀ ಮದ್ದತು, ಅಥ ನ ಚೋರಾ, ಮಾ ಮದ್ದತೂ’’ತಿ ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಂ ಕರೋಥಾತಿ. ತೇ ತಥಾ ಅಕಂಸು. ಹತ್ಥೀ ಉಪಗನ್ತುಮ್ಪಿ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ವಿರವನ್ತೋ ಪಲಾಯತಿ, ಹತ್ಥಿಂ ತುತ್ತತೋಮರಙ್ಕುಸೇಹಿ ಕೋಟ್ಟೇನ್ತಾಪಿ ಉಪನೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ. ‘‘ಹತ್ಥಿಂ ಉಪನೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮಾ’’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸುಂ. ತೇನ ಹಿ ಉಪರಿ ಕಟೇನ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಮದ್ದಾಪೇಥಾತಿ. ಉಪರಿ ಕಟೇ ದಿನ್ನೇ ದಿಗುಣರವಂ ವಿರವನ್ತೋ ಪಲಾಯತಿ.

ರಾಜಾ ಸುತ್ವಾ ಪೇಸುಞ್ಞಕಾರಕಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ತಾತ, ಹತ್ಥೀ ಮದ್ದಿತುಂ ನ ಇಚ್ಛತೀ’’ತಿ? ಆಮ, ದೇವ, ಜೇಟ್ಠಕಮಾಣವೋ ಮನ್ತಂ ಜಾನಾತಿ, ಮನ್ತಸ್ಸೇವ ಅಯಮಾನುಭಾವೋತಿ. ರಾಜಾ ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಮನ್ತೋ ಕಿರ ತೇ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ? ನತ್ಥಿ, ದೇವ, ಮಯ್ಹಂ ಮನ್ತೋ, ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಂ ಪನ ಮಯಂ ಕರಿಮ್ಹ – ‘‘ಯದಿ ಅಮ್ಹೇ ರಞ್ಞೋ ಚೋರಾ, ಮದ್ದತು, ಅಥ ನ ಚೋರಾ, ಮಾ ಮದ್ದತೂ’’ತಿ, ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಾಯ ನೋ ಏಸ ಆನುಭಾವೋತಿ. ಕಿಂ ಪನ, ತಾತ, ತುಮ್ಹೇ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋಥಾತಿ? ಅಮ್ಹೇ, ದೇವ, ಮಗ್ಗಂ ಸಮಂ ಕರೋಮ, ಚತುಮಹಾಪಥೇ ಸಾಲಂ ಕರೋಮ, ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಖಣಾಮ, ಸೇತುಂ ಬನ್ಧಾಮ, ಏವರೂಪಾನಿ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಾನಿ ಕರೋನ್ತಾ ವಿಚರಿಮ್ಹಾತಿ.

ಅಯಂ ತುಮ್ಹೇ ಕಿಮತ್ಥಂ ಪಿಸುಣೇಸೀತಿ? ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪಮತ್ತಕಾಲೇ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಲಭತಿ, ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಾಲೇ ತಂ ನತ್ಥಿ, ಏತೇನ ಕಾರಣೇನಾತಿ. ತಾತ, ಅಯಂ ಹತ್ಥೀ ನಾಮ ತಿರಚ್ಛಾನೋ, ಸೋಪಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಗುಣೇ ಜಾನಾತಿ. ಅಹಂ ಮನುಸ್ಸೋ ಹುತ್ವಾಪಿ ನ ಜಾನಾಮಿ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ವಸನಗಾಮಂ ತುಮ್ಹಾಕಂಯೇವ ಪುನ ಅಹರಣೀಯಂ ಕತ್ವಾ ದೇಮಿ, ಅಯಮ್ಪಿ ಹತ್ಥೀ ತುಮ್ಹಾಕಂಯೇವ ಹೋತು, ಪೇಸುಞ್ಞಕಾರಕೋಪಿ ತುಮ್ಹಾಕಂಯೇವ ದಾಸೋ ಹೋತು. ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಂ ಕರೋಥಾತಿ ಧನಂ ದತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ತೇ ಧನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಾರೇನ ವಾರೇನ ಹತ್ಥಿಂ ಆರುಯ್ಹ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಮನ್ತಯನ್ತಿ ‘‘ಭೋ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ಅನಾಗತಭವತ್ಥಾಯ ಕರಿಯತಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪನ ಅನ್ತೋಉದಕೇ ಪುಪ್ಫಿತಂ ನೀಲುಪ್ಪಲಂ ವಿಯ ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಞೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ ವಿಪಾಕಂ ದೇತಿ. ಇದಾನಿ ಅತಿರೇಕಂ ಪುಞ್ಞಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ, ಕಿಂ ಕರೋಮಾತಿ? ಚತುಮಹಾಪಥೇ ಥಾವರಂ ಕತ್ವಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ವಿಸ್ಸಮನಸಾಲಂ ಕರೋಮ, ಇತ್ಥೀಹಿ ಪನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಪತ್ತಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ಅಮ್ಹೇಸು ಹಿ ‘‘ಚೋರಾ’’ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ನೀಯಮಾನೇಸು ಇತ್ಥೀನಂ ಏಕಾಪಿ ಚಿನ್ತಾಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ಅಕತ್ವಾ ‘‘ಸುಬದ್ಧಾ ಸುಗಹಿತಾ’’ತಿ ಉಟ್ಠಹಿಂಸು, ತಸ್ಮಾ ತಾಸಂ ಪತ್ತಿಂ ನ ದಸ್ಸಾಮಾತಿ. ತೇ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹಾನಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಹತ್ಥಿನೋ ತೇತ್ತಿಂಸಪಿಣ್ಡಂ ದೇನ್ತಿ, ತೇತ್ತಿಂಸ ತಿಣಮುಟ್ಠಿಯೋ ಆಹರನ್ತಿ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಹತ್ಥಿಸ್ಸ ಕುಚ್ಛಿಪೂರಂ ಜಾತಂ. ತೇ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ರುಕ್ಖೇ ಛಿನ್ದನ್ತಿ, ಛಿನ್ನಂ ಛಿನ್ನಂ ಹತ್ಥೀ ಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಸಕಟಪಥೇ ಠಪೇಸಿ. ತೇ ರುಕ್ಖೇ ತಚ್ಛೇತ್ವಾ ಸಾಲಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಆರಭಿಂಸು.

ಮಘಸ್ಸ ಗೇಹೇ ಸುಜಾತಾ, ಸುಧಮ್ಮಾ, ಚಿತ್ತಾ, ನನ್ದಾತಿ ಚತಸ್ಸೋ ಭರಿಯಾಯೋ ಅಹೇಸುಂ. ಸುಧಮ್ಮಾ ವಡ್ಢಕಿಂ ಪುಚ್ಛತಿ – ‘‘ತಾತ, ಇಮೇ ಸಹಾಯಾ ಕಾಲಸ್ಸೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಾಯಂ ಏನ್ತಿ, ಕಿಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಾಲಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ. ‘‘ತಾತ, ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ಸಾಲಾಯ ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ದೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಇತ್ಥೀಹಿ ಅಪತ್ತಿಕಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ಏತೇ ವದನ್ತೀತಿ. ಸಾ ವಡ್ಢಕಿಸ್ಸ ಅಟ್ಠ ಕಹಾಪಣೇ ದತ್ವಾ ‘‘ತಾತ, ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಉಪಾಯೇನ ಮಯ್ಹಂ ಪತ್ತಿಕಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧು ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪುರೇತರಂ ವಾಸಿಫರಸುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಾಮಮಜ್ಝೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಭೋ ಅಜ್ಜ ಇಮಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಕಾಲೇ ನ ನಿಕ್ಖಮಥಾ’’ತಿ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಮಗ್ಗಂ ಆರುಳ್ಹಾ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛಥ ತಾವ ತುಮ್ಹೇ, ಮಯ್ಹಂ ಪಪಞ್ಚೋ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ತೇ ಪುರತೋ ಕತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಮಗ್ಗಂ ಆರುಯ್ಹ ಕಣ್ಣಿಕೂಪಗಂ ರುಕ್ಖಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ತಚ್ಛೇತ್ವಾ ಮಟ್ಠಂ ಕತ್ವಾ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸುಧಮ್ಮಾಯ ಗೇಹೇ ಠಪೇಸಿ – ‘‘ಮಯಾ ದೇಹೀತಿ ವುತ್ತದಿವಸೇ ನೀಹರಿತ್ವಾ ದದೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ.

ಅಥ ನಿಟ್ಠಿತೇ ದಬ್ಬಸಮ್ಭಾರಕಮ್ಮೇ ಭೂಮಿಕಮ್ಮತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಚಯಬನ್ಧನಥಮ್ಭುಸ್ಸಾಪನ ಸಙ್ಘಾಟಯೋಜನ ಕಣ್ಣಿಕಮಞ್ಚಬನ್ಧನೇಸು ಕತೇಸು ಸೋ ವಡ್ಢಕೀ ಕಣ್ಣಿಕಮಞ್ಚೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಚತೂಹಿ ದಿಸಾಹಿ ಗೋಪಾನಸಿಯೋ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ‘‘ಭೋ ಏಕಂ ಪಮುಟ್ಠಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಆಹ. ಕಿಂ ಭೋ ಪಮುಟ್ಠಂ, ಸಬ್ಬಮೇವ ತ್ವಂ ಪಮುಸ್ಸಸೀತಿ. ಇಮಾ ಭೋ ಗೋಪಾನಸಿಯೋ ಕತ್ಥ ಪತಿಟ್ಠಹಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ? ಕಣ್ಣಿಕಾ ನಾಮ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ. ಕುಹಿಂ ಭೋ ಇದಾನಿ ಸಕ್ಕಾ ಲದ್ಧುನ್ತಿ? ಕುಲಾನಂ ಗೇಹೇ ಸಕ್ಕಾ ಲದ್ಧುನ್ತಿ. ಆಹಿಣ್ಡನ್ತಾ ಪುಚ್ಛಥಾತಿ. ತೇ ಅನ್ತೋಗಾಮಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಸುಧಮ್ಮಾಯ ಘರದ್ವಾರೇ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಘರೇ ಕಣ್ಣಿಕಾ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಸಾ ‘‘ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಆಹ. ಹನ್ದ ಮೂಲಂ ಗಣ್ಹಾಹೀತಿ. ಮೂಲಂ ನ ಗಣ್ಹಾಮಿ, ಸಚೇ ಮಮ ಪತ್ತಿಂ ಕರೋಥ, ದಸ್ಸಾಮೀತಿ. ಏಥ ಭೋ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಪತ್ತಿಂ ನ ಕರೋಮ, ಅರಞ್ಞಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರುಕ್ಖಂ ಛಿನ್ದಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು.

ತತೋ ವಡ್ಢಕೀ ‘‘ಕಿಂ ನ ಲದ್ಧಾ, ತಾತ, ಕಣ್ಣಿಕಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ತೇ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚಯಿಂಸು. ವಡ್ಢಕೀ ಕಣ್ಣಿಕಮಞ್ಚೇ ನಿಸಿನ್ನೋವ ಆಕಾಸಂ ಉಲ್ಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ಭೋ ಅಜ್ಜ ನಕ್ಖತ್ತಂ ಸುನ್ದರಂ, ಇದಂ ಅಞ್ಞಂ ಸಂವಚ್ಛರಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಕ್ಕಾ ಲದ್ಧುಂ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಚ ದುಕ್ಖೇನ ಆಭತಾ ದಬ್ಬಸಮ್ಭಾರಾ, ತೇ ಸಕಲಸಂವಚ್ಛರೇನ ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಞೇವ ಠಾನೇ ಪೂತಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ. ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಕಾಲೇ ತಸ್ಸಾಪಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕೋಣೇ ಸಾಲಾ ಹೋತು, ಆಹರಥ ನ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಸಾಪಿ ಯಾವ ತೇ ನ ಪುನ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತಾವ ಕಣ್ಣಿಕಾಯ ಹೇಟ್ಠಿಮತಲೇ ‘‘ಅಯಂ ಸಾಲಾ ಸುಧಮ್ಮಾ ನಾಮಾ’’ತಿ ಅಕ್ಖರಾನಿ ಛಿನ್ದಾಪೇತ್ವಾ ಅಹತೇನ ವತ್ಥೇನ ವೇಠೇತ್ವಾ ಠಪೇಸಿ. ಕಮ್ಮಿಕಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ – ‘‘ಆಹರ, ರೇ ಕಣ್ಣಿಕಂ, ಯಂ ಹೋತು ತಂ ಹೋತು. ತುಯ್ಹಮ್ಪಿ ಪತ್ತಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಸಾ ನೀಹರಿತ್ವಾ ‘‘ತಾತಾ, ಯಾವ ಅಟ್ಠ ವಾ ಸೋಳಸ ವಾ ಗೋಪಾನಸಿಯೋ ನ ಆರೋಹನ್ತಿ, ತಾವ ಇಮಂ ವತ್ಥಂ ಮಾ ನಿಬ್ಬೇಠಯಿತ್ಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ತೇ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಗೋಪಾನಸಿಯೋ ಆರೋಪೇತ್ವಾವ ವತ್ಥಂ ನಿಬ್ಬೇಠೇಸುಂ.

ಏಕೋ ಮಹಾಗಾಮಿಕಮನುಸ್ಸೋ ಉದ್ಧಂ ಉಲ್ಲೋಕೇನ್ತೋ ಅಕ್ಖರಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ, ಭೋ, ಇದ’’ನ್ತಿ ಅಕ್ಖರಞ್ಞುಂ ಮನುಸ್ಸಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಸೋ ‘‘ಸುಧಮ್ಮಾ ನಾಮ ಅಯಂ ಸಾಲಾ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಹರಥ, ಭೋ, ಮಯಂ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಾಲಂ ಕತ್ವಾ ನಾಮಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಲಭಾಮ, ಏಸಾ ರತನಮತ್ತೇನ ಕಣ್ಣಿಕರುಕ್ಖೇನ ಸಾಲಂ ಅತ್ತನೋ ನಾಮೇನ ಕಾರೇತೀ’’ತಿ ವಿರವನ್ತಿ. ವಡ್ಢಕೀ ತೇಸಂ ವಿರವನ್ತಾನಂಯೇವ ಗೋಪಾನಸಿಯೋ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಆಣಿಂ ದತ್ವಾ ಸಾಲಾಕಮ್ಮಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ.

ಸಾಲಂ ತಿಧಾ ವಿಭಜಿಂಸು, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಇಸ್ಸರಾನಂ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಅಕಂಸು, ಏಕಸ್ಮಿಂ ದುಗ್ಗತಾನಂ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಗಿಲಾನಾನಂ. ತೇತ್ತಿಂಸ ಜನಾ ತೇತ್ತಿಂಸ ಫಲಕಾನಿ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ಹತ್ಥಿಸ್ಸ ಸಞ್ಞಂ ಅದಂಸು – ‘‘ಆಗನ್ತುಕೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಯಸ್ಸ ಅತ್ಥತೇ ಫಲಕೇ ನಿಸೀದತಿ, ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಫಲಕಸಾಮಿಕಸ್ಸೇವ ಗೇಹೇ ಪತಿಟ್ಠಪೇಹಿ. ತಸ್ಸ ಪಾದಪರಿಕಮ್ಮಪಿಟ್ಠಿಪರಿಕಮ್ಮಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಸಯನಾನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ಫಲಕಸಾಮಿಕಸ್ಸೇವ ಭಾರೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಹತ್ಥೀ ಆಗತಾಗತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಫಲಕಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಗೇಹಂ ನೇತಿ, ಸೋ ತಸ್ಸ ತಂ ದಿವಸಂ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕರೋತಿ.

ಮಘಮಾಣವೋ ಸಾಲತೋ ಅವಿದೂರೇ ಠಾನೇ ಕೋವಿಳಾರರುಕ್ಖಂ ರೋಪಾಪೇಸಿ, ಮೂಲೇ ಚಸ್ಸ ಪಾಸಾಣಫಲಕಂ ಅತ್ಥರಿ. ನನ್ದಾ ನಾಮಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಅವಿದೂರೇ ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಖಣಾಪೇಸಿ, ಚಿತ್ತಾ ಮಾಲಾವಚ್ಛೇ ರೋಪಾಪೇಸಿ, ಸಬ್ಬಜೇಟ್ಠಿಕಾ ಪನ ಆದಾಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ತಭಾವಂ ಮಣ್ಡಯಮಾನಾವ ವಿಚರತಿ. ಮಘೋ ತಂ ಆಹ – ‘‘ಭದ್ದೇ, ಸುಧಮ್ಮಾ, ಸಾಲಾಯ ಪತ್ತಿಕಾ ಜಾತಾ, ನನ್ದಾ ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಖಣಾಪೇಸಿ, ಚಿತ್ತಾ ಮಾಲಾವಚ್ಛೇ ರೋಪಾಪೇಸಿ. ತವ ಪನ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಏಕಂ ಪುಞ್ಞಂ ಕರೋಹಿ, ಭದ್ದೇ’’ತಿ ಸಾ ‘‘ತ್ವಂ ಕಸ್ಸ ಕಾರಣಾ ಕರೋಸಿ, ನನು ತಯಾ ಕತಂ ಮಯ್ಹಮೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತ್ತಭಾವಮಣ್ಡನಮೇವ ಅನುಯುಞ್ಜತಿ.

ಮಘೋ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ಸಕ್ಕೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತೇಪಿ ತೇತ್ತಿಂಸ ಗಾಮಿಕಮನುಸ್ಸಾ ಕಾಲಙ್ಕತ್ವಾ ತೇತ್ತಿಂಸ ದೇವಪುತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ತಸ್ಸೇವ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ. ಸಕ್ಕಸ್ಸ ವೇಜಯನ್ತೋ ನಾಮ ಪಾಸಾದೋ ಸತ್ತ ಯೋಜನಸತಾನಿ ಉಗ್ಗಚ್ಛಿ, ಧಜೋ ತೀಣಿ ಯೋಜನಸತಾನಿ ಉಗ್ಗಚ್ಛಿ, ಕೋವಿಳಾರರುಕ್ಖಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ಸಮನ್ತಾ ತಿಯೋಜನಸತಪರಿಮಣ್ಡಲೋ ಪಞ್ಚದಸಯೋಜನಪರಿಣಾಹಕ್ಖನ್ಧೋ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಪಾಸಾಣಫಲಕಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕಮೂಲೇ ಸಟ್ಠಿಯೋಜನಿಕಾ ಪಣ್ಡುಕಮ್ಬಲಸಿಲಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಸುಧಮ್ಮಾಯ ಕಣ್ಣಿಕರುಕ್ಖಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ತಿಯೋಜನಸತಿಕಾ ಸುಧಮ್ಮಾ ದೇವಸಭಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ನನ್ದಾಯ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾ ನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ಪಞ್ಞಾಸಯೋಜನಾ ನನ್ದಾ ನಾಮ ಪೋಕ್ಖರಣೀ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಚಿತ್ತಾಯ ಮಾಲಾವಚ್ಛವತ್ಥುನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ಸಟ್ಠಿಯೋಜನಿಕಂ ಚಿತ್ತಲತಾವನಂ ನಾಮ ಉಯ್ಯಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ.

ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ಸುಧಮ್ಮಾಯ ದೇವಸಭಾಯ ಯೋಜನಿಕೇ ಸುವಣ್ಣಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ತಿಯೋಜನಿಕೇ ಸೇತಚ್ಛತ್ತೇ ಧಾರಿಯಮಾನೇ ತೇಹಿ ದೇವಪುತ್ತೇಹಿ ತಾಹಿ ದೇವಕಞ್ಞಾಹಿ ಅಡ್ಢತಿಯಾಹಿ ನಾಟಕಕೋಟೀಹಿ ದ್ವೀಸು ದೇವಲೋಕೇಸು ದೇವತಾಹಿ ಚ ಪರಿವಾರಿತೋ ಮಹಾಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತಾ ತಿಸ್ಸೋ ಇತ್ಥಿಯೋ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮಾ ತಾವ ಪಞ್ಞಾಯನ್ತಿ, ಸುಜಾತಾ ಕುಹಿ’’ನ್ತಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ‘‘ಅಯಂ ಮಮ ವಚನಂ ಅಕತ್ವಾ ಗಿರಿಕನ್ದರಾಯ ಬಕಸಕುಣಿಕಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ’’ತಿ ದಿಸ್ವಾ ದೇವಲೋಕತೋ ಓತರಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಸನ್ತಿಕಂ ಗತೋ. ಸಾ ದಿಸ್ವಾವ ಸಞ್ಜಾನಿತ್ವಾ ಅಧೋಮುಖಾ ಜಾತಾ. ‘‘ಬಾಲೇ, ಇದಾನಿ ಕಿಂ ಸೀಸಂ ನ ಉಕ್ಖಿಪಸಿ? ತ್ವಂ ಮಮ ವಚನಂ ಅಕತ್ವಾ ಅತ್ತಭಾವಮೇವ ಮಣ್ಡಯಮಾನಾ ವೀತಿನಾಮೇಸಿ. ಸುಧಮ್ಮಾಯ ಚ ನನ್ದಾಯ ಚ ಚಿತ್ತಾಯ ಚ ಮಹಾಸಮ್ಪತ್ತಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ, ಏಹಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಸ್ಸಾ’’ತಿ ದೇವಲೋಕಂ ನೇತ್ವಾ ನನ್ದಾಯ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯಾ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ನಿಸೀದಿ.

ನಾಟಕಿತ್ಥಿಯೋ ‘‘ಕುಹಿಂ ಗತತ್ಥ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಸೋ ಅನಾರೋಚೇತುಕಾಮೋಪಿ ತಾಹಿ ನಿಪ್ಪೀಳಿಯಮಾನೋ ‘‘ಸುಜಾತಾಯ ಸನ್ತಿಕ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಕುಹಿಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ? ಕನ್ದರಪಾದೇತಿ. ಇದಾನಿ ಕುಹಿನ್ತಿ? ನನ್ದಾಪೋಕ್ಖರಣಿಯಂ ಮೇ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಾತಿ. ಏಥ, ಭೋ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಯ್ಯಂ ಪಸ್ಸಾಮಾತಿ ಸಬ್ಬಾ ತತ್ಥ ಅಗಮಂಸು. ಸಾ ಪುಬ್ಬೇ ಸಬ್ಬಜೇಟ್ಠಿಕಾ ಹುತ್ವಾ ತಾ ಅವಮಞ್ಞಿತ್ಥ. ಇದಾನಿ ತಾಪಿ ತಂ ದಿಸ್ವಾ – ‘‘ಪಸ್ಸಥ, ಭೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಯ್ಯಾಯ ಮುಖಂ ಕಕ್ಕಟಕವಿಜ್ಝನಸೂಲಸದಿಸ’’ನ್ತಿಆದೀನಿ ವದನ್ತಿಯೋ ಕೇಳಿಂ ಅಕಂಸು. ಸಾ ಅತಿವಿಯ ಅಟ್ಟಿಯಮಾನಾ ಸಕ್ಕಂ ದೇವರಾಜಾನಂ ಆಹ – ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಇಮಾನಿ ಸುವಣ್ಣರಜತಮಣಿವಿಮಾನಾನಿ ವಾ ನನ್ದಾಪೋಕ್ಖರಣೀ ವಾ ಮಯ್ಹಂ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಜಾತಿಭೂಮಿಯೇವ ಮಹಾರಾಜ ಸತ್ತಾನಂ ಸುಖಾ, ಮಂ ತತ್ಥೇವ ಕನ್ದರಪಾದೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಹೀ’’ತಿ. ಸಕ್ಕೋ ತಂ ತತ್ಥ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ‘‘ಮಮ ವಚನಂ ಕರಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಮಹಾರಾಜಾತಿ. ಪಞ್ಚ ಸೀಲಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಖಣ್ಡಾನಿ ಕತ್ವಾ ರಕ್ಖ, ಕತಿಪಾಹೇನ ತಂ ಏತಾಸಂ ಜೇಟ್ಠಿಕಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ. ಸಾ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ.

ಸಕ್ಕೋ ಕತಿಪಾಹಸ್ಸ ಅಚ್ಚಯೇನ ‘‘ಸಕ್ಕಾ ನು ಖೋ ಸೀಲಂ ರಕ್ಖಿತು’’ನ್ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಚ್ಛರೂಪೇನ ಉತ್ತಾನಕೋ ಹುತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಪುರತೋ ಉದಕಪಿಟ್ಠೇ ಓಸರತಿ, ಸಾ ‘‘ಮತಮಚ್ಛಕೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಸೀಸೇ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಮಚ್ಛೋ ನಙ್ಗುಟ್ಠಂ ಚಾಲೇಸಿ. ಸಾ ‘‘ಜೀವತಿ ಮಞ್ಞೇ’’ತಿ ಉದಕೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ಸಕ್ಕೋ ಆಕಾಸೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ಸಾಧು, ಸಾಧು, ರಕ್ಖಸಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ, ಏವಂ ತಂ ರಕ್ಖಮಾನಂ ಕತಿಪಾಹೇನೇವ ನಾಟಕಾನಂ ಜೇಟ್ಠಿಕಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಸ್ಸಾಪಿ ಪಞ್ಚ ವಸ್ಸಸತಾನಿ ಆಯು ಅಹೋಸಿ. ಏಕದಿವಸಮ್ಪಿ ಉದರಪೂರಂ ನಾಲತ್ಥಂ, ಸುಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪರಿಸುಕ್ಖಿತ್ವಾ ಮಿಲಾಯಮಾನಾಪಿ ಸೀಲಂ ಅಖಣ್ಡೇತ್ವಾ ಕಾಲಙ್ಕತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಕುಮ್ಭಕಾರಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ.

ಸಕ್ಕೋ ‘‘ಕುಹಿಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ’’ತಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ತತೋ ಇಧ ಆನೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ಜೀವಿತವುತ್ತಿಮಸ್ಸಾ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸುವಣ್ಣಏಳಾಲುಕಾನಂ ಯಾನಕಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ಗಾಮಸ್ಸ ಮಹಲ್ಲಕವೇಸೇನ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ‘‘ಏಳಾಲುಕಾನಿ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಉಕ್ಕುಟ್ಠಿಮಕಾಸಿ. ಸಮನ್ತಾ ಗಾಮವಾಸಿಕಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ದೇಹಿ, ತಾತಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಅಹಂ ಸೀಲರಕ್ಖಕಾನಂ ದೇಮಿ, ತುಮ್ಹೇ ಸೀಲಂ ರಕ್ಖಥಾತಿ. ತಾತ ಮಯಂ ಸೀಲಂ ನಾಮ ಕೀದಿಸನ್ತಿಪಿ ನ ಜಾನಾಮ, ಮೂಲೇನ ದೇಹೀತಿ. ‘‘ಸೀಲರಕ್ಖಕಾನಂಯೇವ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಏಥ, ರೇ ಕೋಸಿ ಅಯಂ ಏಳಾಲುಕಮಹಲ್ಲಕೋ’’ತಿ ಸಬ್ಬೇ ನಿವತ್ತಿಂಸು.

ಸಾ ದಾರಿಕಾ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಅಮ್ಮ, ತುಮ್ಹೇ ಏಳಾಲುಕತ್ಥಾಯ ಗತಾ ತುಚ್ಛಹತ್ಥಾವ ಆಗತಾ’’ತಿ. ಕೋಸಿ, ಅಮ್ಮ, ಏಳಾಲುಕಮಹಲ್ಲಕೋ ‘‘ಅಹಂ ಸೀಲರಕ್ಖಕಾನಂ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವದತಿ, ನೂನಿಮಸ್ಸ ದಾರಿಕಾ ಸೀಲಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ವತ್ತನ್ತಿ, ಮಯಂ ಸೀಲಮೇವ ನ ಜಾನಾಮಾತಿ. ಸಾ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಆನೀತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಏಳಾಲುಕಂ, ತಾತ, ದೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ತ್ವಂ ಸೀಲಾನಿ ರಕ್ಖಸಿ ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ತಾತ ರಕ್ಖಾಮೀ’’ತಿ. ಇದಂ ಮಯಾ ತುಯ್ಹಮೇವ ಆಭತನ್ತಿ ಗೇಹದ್ವಾರೇ ಯಾನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಸಾಪಿ ಯಾವಜೀವಂ ಸೀಲಂ ರಕ್ಖಿತ್ವಾ ಚವಿತ್ವಾ ವೇಪಚಿತ್ತಿಅಸುರಸ್ಸ ಧೀತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಸೀಲನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ಪಾಸಾದಿಕಾ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ‘‘ಧೀತುವಿವಾಹಮಙ್ಗಲಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಸುರೇ ಸನ್ನಿಪಾತೇಸಿ.

ಸಕ್ಕೋ ‘‘ಕುಹಿಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ’’ತಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ‘‘ಅಸುರಭವನೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ, ಅಜ್ಜಸ್ಸಾ ವಿವಾಹಮಙ್ಗಲಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇದಾನಿ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಕತ್ವಾ ಆನೇತಬ್ಬಾ ಮಯಾ’’ತಿ ಅಸುರವಣ್ಣಂ ನಿಮ್ಮಿನಿತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಸುರಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ‘‘ತವ ಸಾಮಿಕಂ ವದೇಹೀ’’ತಿ ತಸ್ಸಾ ಹತ್ಥೇ ಪಿತಾ ಪುಪ್ಫದಾಮಂ ಅದಾಸಿ ‘‘ಯಂ ಇಚ್ಛಸಿ, ತಸ್ಸೂಪರಿ ಖಿಪಾಹೀ’’ತಿ. ಸಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ಸಕ್ಕಂ ದಿಸ್ವಾ ಪುಬ್ಬಸನ್ನಿವಾಸೇನ ಸಞ್ಜಾತಸಿನೇಹಾ ‘‘ಅಯಂ ಮೇ ಸಾಮಿಕೋ’’ತಿ ತಸ್ಸೂಪರಿ ದಾಮಂ ಖಿಪಿ. ಸೋ ತಂ ಬಾಹಾಯ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಉಪ್ಪತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಅಸುರಾ ಸಞ್ಜಾನಿಂಸು. ತೇ ‘‘ಗಣ್ಹಥ, ಗಣ್ಹಥ, ಜರಸಕ್ಕಂ, ವೇರಿಕೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ, ನ ಮಯಂ ಏತಸ್ಸ ದಾರಿಕಂ ದಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಅನುಬನ್ಧಿಂಸು. ವೇಪಚಿತ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಕೇನಾಹಟಾ’’ತಿ? ‘‘ಜರಸಕ್ಕೇನ ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ. ‘‘ಅವಸೇಸೇಸು ಅಯಮೇವ ಸೇಟ್ಠೋ, ಅಪೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸಕ್ಕೋ ನಂ ನೇತ್ವಾ ಅಡ್ಢತಿಯಕೋಟಿನಾಟಕಾನಂ ಜೇಟ್ಠಿಕಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ. ಸಾ ಸಕ್ಕಂ ವರಂ ಯಾಚಿ – ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಮಯ್ಹಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ದೇವಲೋಕೇ ಮಾತಾ ವಾ ಪಿತಾ ವಾ ಭಾತಾ ವಾ ಭಗಿನೀ ವಾ ನತ್ಥಿ, ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ಗಚ್ಛಸಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಮಂ ಗಹೇತ್ವಾವ ಗಚ್ಛ ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ. ಸಕ್ಕೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಅದಾಸಿ.

ಏವಂ ಮಚಲಗಾಮಕೇ ಮಘಮಾಣವಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ವಿಸುದ್ಧಭಾವಮಸ್ಸ ಸಮ್ಪಸ್ಸನ್ತೋ ಭಗವಾ ‘‘ದೀಘರತ್ತಂ ವಿಸುದ್ಧೋ ಖೋ ಅಯಂ ಯಕ್ಖೋ’’ತಿ ಆಹ. ಅತ್ಥಸಞ್ಹಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥನಿಸ್ಸಿತಂ ಕಾರಣನಿಸ್ಸಿತಂ.