ಪಚ್ಚಯಪಚ್ಚನೀಯಾನುಲೋಮವಣ್ಣನಾ

೧೯೦. ಇದಾನಿ ಪಚ್ಚನೀಯಾನುಲೋಮೇ ಗಣನಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ನಹೇತುಪಚ್ಚಯಾ ಆರಮ್ಮಣೇ ದ್ವೇತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ತತ್ಥ ಹೇತುಮ್ಹಿ ಪಚ್ಚನೀಕತೋ ಠಿತೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಧಿಪತಿಂ ಅವಸೇಸಾ ಅನುಲೋಮತೋ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ಪಚ್ಛಾಜಾತೋ ಪನ ಅನುಲೋಮತೋ ಸಬ್ಬತ್ಥೇವ ನ ಲಬ್ಭತಿ, ಯೇ ನವ ಪಚ್ಚಯಾ ‘‘ಅರೂಪಾನಞ್ಞೇವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ, ತೇಸು ಪುರೇಜಾತಞ್ಚ ಆಸೇವನಞ್ಚ ಠಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸೇಸು ಸತ್ತಸು ಪಚ್ಚನೀಕತೋ ಠಿತೇಸು ಸೇಸಾ ಅರೂಪಟ್ಠಾನಿಕಾ ಅನುಲೋಮತೋ ನ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ಯೋ ಹಿ ಆರಮ್ಮಣಾದೀಹಿ ನುಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನ ಸೋ ಅನನ್ತರಾದಯೋ ಲಭತಿ. ಪಟಿಸನ್ಧಿವಿಪಾಕೋ ಪನ ಪುರೇಜಾತತೋ, ಸಬ್ಬವಿಪಾಕೋ ಚ ಸದ್ಧಿಂ ಕಿರಿಯಮನೋಧಾತುಯಾ ಆಸೇವನತೋ ಅನುಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೋಪಿ ಅನನ್ತರಾದಯೋ ಲಭತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಪುರೇಜಾತಞ್ಚ ಆಸೇವನಞ್ಚ ಠಪೇತ್ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಪುರೇಜಾತಪಚ್ಛಾಜಾತಆಸೇವನವಿಪಾಕವಿಪ್ಪಯುತ್ತೇಸು ಪಚ್ಚನೀಕತೋ ಠಿತೇಸು ಏಕಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸಾ ಅನುಲೋಮತೋ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ಕಮ್ಮಪಚ್ಚಯೇ ಪಚ್ಚನೀಕತೋ ಠಿತೇ ಠಪೇತ್ವಾ ವಿಪಾಕಪಚ್ಚಯಂ ಅವಸೇಸಾ ಅನುಲೋಮತೋ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ಆಹಾರಿನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಪಚ್ಚನೀಕತೋ ಠಿತೇಸು ಠಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಟ್ಠಾನಿಕೇ ಚೇವ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಕಮ್ಮಾಹಾರಿನ್ದ್ರಿಯಪಚ್ಚಯೇ ಚ ಅವಸೇಸಾ ಅನುಲೋಮತೋ ನ ಲಬ್ಭನ್ತಿ, ಇತರೇ ಯುಜ್ಜಮಾನಕವಸೇನ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ಝಾನಪಚ್ಚಯೇ ಪಚ್ಚನೀಕತೋ ಠಿತೇ. ಹೇತಾಧಿಪತಿಆಸೇವನಮಗ್ಗಪಚ್ಚಯಾ ಅನುಲೋಮತೋ ನ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ಮಗ್ಗಪಚ್ಚಯೇ ಪಚ್ಚನೀಕತೋ ಠಿತೇ ಹೇತಾಧಿಪತಿಪಚ್ಚಯಾ ಅನುಲೋಮತೋ ನ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ವಿಪ್ಪಯುತ್ತಪಚ್ಚಯೇ ಪಚ್ಚನೀಕತೋ ಠಿತೇ ಪುರೇಜಾತಪಚ್ಚಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸಾ ಅನುಲೋಮತೋ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ಏವಂ ತೇಸು ತೇಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ಪಚ್ಚನೀಕತೋ ಠಿತೇಸು ಯೇ ಯೇ ಅನುಲೋಮತೋ ನ ಲಬ್ಭನ್ತಿ, ತೇ ತೇ ಞತ್ವಾ ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ಸಂಸನ್ದನೇ ಊನತರಗಣನಾನಂ ವಸೇನ ಗಣನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೧೯೧-೧೯೫. ದುಮೂಲಕಾದೀಸು ಚ ನಯೇಸು ಯಂ ಯಂ ಪಚ್ಚಯಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಯೇ ಯೇ ದುಕಾದಯೋ ದಸ್ಸಿತಾ, ತೇ ತೇ ಲಬ್ಭಮಾನಾಲಬ್ಭಮಾನಪಚ್ಚಯವಸೇನ ಯಥಾ ಯಥಾ ದಸ್ಸಿತಾ, ತಥಾ ತಥಾ ಸಾಧುಕಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತಬ್ಬಾ. ತತ್ಥ ಯಂ ನಹೇತುವಸೇನ ದುಮೂಲಕಾದಯೋ ನಯೇ ದಸ್ಸೇನ್ತೇನ ನಹೇತುಪಚ್ಚಯಾ ನಾರಮ್ಮಣಪಚ್ಚಯಾ…ಪೇ… ನಾಸೇವನಪಚ್ಚಯಾತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಯಾವ ಆಸೇವನಾ ಸಬ್ಬಂ ಸದಿಸ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಸ, ‘‘ನಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಸಹಜಾತೇ ಏಕ’’ನ್ತಿಆದೀಹಿ ಸದಿಸತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಯಂ ಪನ ‘‘ನಕಮ್ಮೇ ಗಣಿತೇ ಪಞ್ಚ ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ ಸೀಹಳಭಾಸಾಯ ಲಿಖಿತಂ, ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ನಹೇತುಪಚ್ಚಯಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ನಕಮ್ಮಪಚ್ಚಯಾತಿ ಏವಂ ನಕಮ್ಮಪಚ್ಚಯೇನ ಘಟಿತೇ ಸಹಜಾತೇ ಏಕನ್ತಿ ಏವಂ ದಸ್ಸಿತಾ ಪಞ್ಚೇವ ಪಚ್ಚಯಾ ಅನುಲೋಮತೋ ಲಬ್ಭನ್ತಿ, ನ ಅಞ್ಞೇತಿ. ಏವಂ ಅಞ್ಞೇಸುಪಿ ಏವರೂಪೇಸು ಠಾನೇಸು ಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ಅಧಿಪ್ಪೇತತ್ಥೋಯೇವ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಏವರೂಪಞ್ಹಿ ಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಅತ್ತನೋ ಸಞ್ಞಾನಿಬನ್ಧನತ್ಥಂ ಪೋರಾಣೇಹಿ ಸಕಸಕಭಾಸಾಯ ಲಿಖಿತಂ.

ಅಪಿಚ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಚ್ಚನೀಯಾನುಲೋಮೇ ಪಚ್ಚಯುಪ್ಪನ್ನಧಮ್ಮೇಸುಪಿ ಅತ್ಥಿ ಧಮ್ಮೋ ಕಮ್ಮಪಚ್ಚಯಂ ಲಭತಿ, ನ ಇನ್ದ್ರಿಯಪಚ್ಚಯಂ. ಸೋ ಅಸಞ್ಞೇಸು ಚೇವ ಪಞ್ಚವೋಕಾರೇ ಪವತ್ತೇ ಚ ರೂಪಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅತ್ಥಿ ಧಮ್ಮೋ ಮಗ್ಗಪಚ್ಚಯಂ ಲಭತಿ, ನಹೇತುಪಚ್ಚಯಂ. ಸೋ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛುದ್ಧಚ್ಚಸಹಜಾತಮೋಹವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅತ್ಥಿ ಧಮ್ಮೋ ಝಾನಪಚ್ಚಯಂ ಲಭತಿ, ನಮಗ್ಗಪಚ್ಚಯಂ. ಸೋ ಮನೋಧಾತುಅಹೇತುಕಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಯತ್ಥ ಕಟತ್ತಾರೂಪಾನಿ ನಾನಾಕ್ಖಣಿಕಕಮ್ಮವಸೇನೇವ ಕಮ್ಮಪಚ್ಚಯಂ ಲಭನ್ತಿ, ತತ್ಥ ರೂಪಧಮ್ಮಾ ಹೇತಾಧಿಪತಿವಿಪಾಕಿನ್ದ್ರಿಯಝಾನಮಗ್ಗಪಚ್ಚಯೇ ನ ಲಭನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಟ್ಠಾನಿಕಾ ಪಚ್ಚನೀಯಾ ನ ಹೋನ್ತಿ. ಅಹೇತುಕೇ ಅಧಿಪತಿಪಚ್ಚಯೋ ನತ್ಥೀತಿ ಇಮೇಸಮ್ಪಿ ಪಕಿಣ್ಣಕಾನಂ ವಸೇನೇತ್ಥ ಗಣನವಾರೋ ಅಸಮ್ಮೋಹತೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ತತ್ರಾಯಂ ನಯೋ – ನಹೇತುಪಚ್ಚಯಾ ಆರಮ್ಮಣೇ ದ್ವೇತಿ ಏತ್ಥ ತಾವ ಅಹೇತುಕಮೋಹೋ ಚೇವ ಅಹೇತುಕವಿಪಾಕಕಿರಿಯಾ ಚ ಪಚ್ಚಯುಪ್ಪನ್ನಂ, ತಸ್ಮಾ ಅಕುಸಲೇನಾಕುಸಲಂ, ಅಬ್ಯಾಕತೇನ ಅಬ್ಯಾಕತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತ್ಥ ದ್ವೇತಿ ವುತ್ತಂ. ಸೇಸೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಆಸೇವನೇ ಪನ ವಿಪಾಕಂ ನ ಲಬ್ಭತಿ, ತಥಾ ಕಿರಿಯಮನೋಧಾತು. ತಸ್ಮಾ ಕಿರಿಯಾಹೇತುಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುವಸೇನೇತ್ಥ ಅಬ್ಯಾಕತೇನ ಅಬ್ಯಾಕತಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ವಿಪಾಕೇ ಏಕನ್ತಿ ಅಬ್ಯಾಕತೇನ ಅಬ್ಯಾಕತಮೇವ. ಮಗ್ಗೇ ಏಕನ್ತಿ ಅಕುಸಲೇನ ಅಕುಸಲಮೇವ.

೧೯೬-೧೯೭. ನಾರಮ್ಮಣಮೂಲಕೇ ಹೇತುಯಾ ಪಞ್ಚಾತಿ ರೂಪಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ತಞ್ಹಿ ಕುಸಲಂ ಅಕುಸಲಂ ಅಬ್ಯಾಕತಂ ಕುಸಲಾಬ್ಯಾಕತಂ ಅಕುಸಲಾಬ್ಯಾಕತಞ್ಚಾತಿ ಪಞ್ಚ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಸಬ್ಬಪಞ್ಚಕೇಸು ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅಞ್ಞಮಞ್ಞೇ ಏಕನ್ತಿ ಭೂತರೂಪಾನಿ ಚೇವ ವತ್ಥುಞ್ಚ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ತಾನಿ ಹಿ ನಾರಮ್ಮಣಪಚ್ಚಯಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ತಿಮೂಲಕೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

೧೯೮-೨೦೨. ನಾಧಿಪತಿಮೂಲಕೇ ಹೇತುಯಾ ನವಾತಿ ಅನುಲೋಮೇ ಹೇತುಮ್ಹಿ ವುತ್ತಾನೇವ. ತೀಣೀತಿಆದೀನಿಪಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಅನುಲೋಮೇ ವುತ್ತಸದಿಸಾನೇವ. ತಿಮೂಲಕೇ ದ್ವೇತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ನಹೇತುಪಚ್ಚಯಾ ಆರಮ್ಮಣೇ ವುತ್ತಸದಿಸಾನೇವ.

೨೦೩-೨೩೩. ನಪುರೇಜಾತಮೂಲಕೇ ಹೇತುಯಾ ಸತ್ತಾತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ‘‘ಆರುಪ್ಪೇ ಕುಸಲಂ ಏಕಂ ಖನ್ಧಂ ಪಟಿಚ್ಚಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪುರೇಜಾತೇ ದಸ್ಸಿತಾನೇವ. ಸಬ್ಬಸತ್ತಕೇಸು ಏಸೇವ ನಯೋ. ನಕಮ್ಮಮೂಲಕೇ ಹೇತುಯಾ ತೀಣೀತಿಆದೀಸು ಚೇತನಾವ ಪಚ್ಚಯುಪ್ಪನ್ನಾ. ತಸ್ಮಾ ಕುಸಲಂ ಅಕುಸಲಂ ಅಬ್ಯಾಕತಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ತೀಣೀತಿ ವುತ್ತಂ. ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ‘‘ಏಕಂ ದ್ವೇ ತೀಣಿ ಪಞ್ಚ ಸತ್ತ ನವಾ’’ತಿ ಆಗತಟ್ಠಾನೇಸು ಗಣನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ‘‘ಚತ್ತಾರಿ ಛ ಅಟ್ಠಾ’’ತಿ ಇಮಾ ಪನ ತಿಸ್ಸೋ ಗಣನಾ ನತ್ಥೇವಾತಿ.

ಪಚ್ಚಯಪಚ್ಚನೀಯಾನುಲೋಮವಣ್ಣನಾ.

ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚ ಪಟಿಚ್ಚವಾರಸ್ಸ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾ.