(೨.) ಸಙ್ಖ್ಯಾವಾರೋ

೭೩. ಇದಾನಿ ಯೇ ಏತ್ಥ ಹೇತುಪಚ್ಚಯಾದೀಸು ಏಕೇಕಸ್ಮಿಂ ಪಚ್ಚಯೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನವಾರಾ ಲದ್ಧಾ, ತೇ ಗಣನವಸೇನ ದಸ್ಸೇತುಂ ಹೇತುಯಾ ನವಾತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ತತ್ಥ ಹೇತುಯಾ ನವಾತಿ ಹೇತುಪಚ್ಚಯೇ ನವ ಪುಚ್ಛಾವಿಸ್ಸಜ್ಜನವಾರಾ ಹೋನ್ತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಕುಸಲೇನ ಕುಸಲಂ, ಕುಸಲೇನ ಅಬ್ಯಾಕತಂ, ಕುಸಲೇನ ಕುಸಲಾಬ್ಯಾಕತಂ; ಅಕುಸಲೇನ ಅಕುಸಲಂ, ಅಕುಸಲೇನ ಅಬ್ಯಾಕತಂ, ಅಕುಸಲೇನ ಅಕುಸಲಾಬ್ಯಾಕತಂ, ಅಬ್ಯಾಕತೇನ ಅಬ್ಯಾಕತಂ, ಕುಸಲಾಬ್ಯಾಕತೇನ ಅಬ್ಯಾಕತಂ, ಅಕುಸಲಾಬ್ಯಾಕತೇನ ಅಬ್ಯಾಕತನ್ತಿ.

ಆರಮ್ಮಣೇ ತೀಣೀತಿ ಕುಸಲೇನ ಕುಸಲಂ, ಅಕುಸಲೇನ ಅಕುಸಲಂ, ಅಬ್ಯಾಕತೇನ ಅಬ್ಯಾಕತಂ. ಅಧಿಪತಿಯಾ ನವಾತಿ ಹೇತುಯಾ ವುತ್ತಸದಿಸಾವ. ದ್ವಾದಸಸು ಹಿ ಪಚ್ಚಯೇಸು ನವ ನವಾತಿ ವುತ್ತಂ. ಸಬ್ಬೇಸುಪಿ ಪುಚ್ಛಾವಿಸ್ಸಜ್ಜನಾನಿ ಹೇತುಪಚ್ಚಯಸದಿಸಾನೇವ. ವಿಭಙ್ಗೇ ಪನ ಅತ್ಥಿ ವಿಸೇಸೋ. ದಸಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ತೀಣಿ ತೀಣೀತಿ ವುತ್ತಂ. ಸಬ್ಬೇಸುಪಿ ಪುಚ್ಛಾವಿಸ್ಸಜ್ಜನಾನಿ ಆರಮ್ಮಣಸದಿಸಾನೇವ. ವಿಭಙ್ಗೇ ಪನ ಅತ್ಥಿ ವಿಸೇಸೋ. ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಅಬ್ಯಾಕತಪದಸ್ಸ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇ ರೂಪಮ್ಪಿ ಲಬ್ಭತಿ, ತಥಾ ಪುರೇಜಾತಪಚ್ಚಯೇ. ಆಸೇವನಪಚ್ಚಯೇ ವಿಪಾಕಾನಿ ಚೇವ ವೀಥಿಚಿತ್ತಾನಿ ಚ ನ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ವಿಪಾಕೇ ಏಕನ್ತಿ ಅಬ್ಯಾಕತಮೇವ. ಏವಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪತೋ ನವ ತೀಣಿ ಏಕನ್ತಿ, ತಿವಿಧೋವ ವಾರಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ವಿತ್ಥಾರತೋ ದ್ವಾದಸ ನವಕಾ, ದಸ ತಿಕಾ, ಏಕಂ ಏಕಕನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇಸುಪಿ ತೇವೀಸತಿಯಾ ಪಚ್ಚಯೇಸು ಏಕೂನಚತ್ತಾಲೀಸಾಧಿಕಂ ವಾರಸತಂ ಹೋತಿ, ಏಕೂನಚತ್ತಾಲೀಸಾಧಿಕಞ್ಚ ಪುಚ್ಛಾಸತಂ. ಏಕೂನಚತ್ತಾಲೀಸಾಧಿಕಂ ಪುಚ್ಛಾವಿಸ್ಸಜ್ಜನಸತನ್ತಿಪಿ ತಸ್ಸೇವ ನಾಮಂ.

೭೪. ಏವಂ ಹೇತುಪಚ್ಚಯಾದಿಕೇ ಏಕಮೂಲಕೇ ಗಣನಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇತೋ ಪರೇಸು ದುಮೂಲಕಾದೀಸು ವಿತ್ಥಾರದೇಸನಂ ಸಙ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಏಕಮೂಲಕೇ ದಸ್ಸಿತಾಯ ದೇಸನಾಯ ಲಬ್ಭಮಾನಗಣನಞ್ಞೇವ ಆದಾಯ ವಾರಪರಿಚ್ಛೇದಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ದುಮೂಲಕೇ ತಾವ ಹೇತುಪಚ್ಚಯಾ ಆರಮ್ಮಣೇ ತೀಣೀತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ರಿದಂ ಲಕ್ಖಣಂ – ಬಹುಗಣನೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ಅಬಹುಗಣನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಯುತ್ತೋ ತೇನ ಸಮಾನಗಣನೋವ ಹೋತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಹೇತುಪಚ್ಚಯಾ ಆರಮ್ಮಣೇ ತೀಣೀ’’ತಿ. ಹೇತುಆರಮ್ಮಣದುಕೇ ಆರಮ್ಮಣೇ ವುತ್ತಾನಿ ತೀಣೇವ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಾನಿ ಲಬ್ಭನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಮಾನಗಣನೋ ಪನ ಸಮಾನಗಣನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಯುತ್ತೋ ಅಪರಿಹೀನಗಣನೋವ ಹೋತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಹೇತುಪಚ್ಚಯಾ ಅಧಿಪತಿಯಾ ನವಾ’’ತಿ. ಹೇತಾಧಿಪತಿದುಕೇ ನವೇವ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಾನಿ ಲಬ್ಭನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿಪಾಕೇ ಏಕನ್ತಿ ಹೇತುವಿಪಾಕದುಕೇ ವಿಪಾಕೇ ವುತ್ತಂ ಏಕಮೇವ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಲಬ್ಭತೀತಿ ಏವಂ ತಾವ ದುಮೂಲಕೇ ವಾರಪರಿಚ್ಛೇದೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೭೫. ತಿಮೂಲಕಾದೀಸುಪಿ ಇದಮೇವ ಲಕ್ಖಣಂ. ತೇನೇವಾಹ – ಹೇತುಪಚ್ಚಯಾ ಆರಮ್ಮಣಪಚ್ಚಯಾ ಅಧಿಪತಿಯಾ ತೀಣೀತಿ. ಹೇತಾರಮ್ಮಣಾಧಿಪತಿ ತಿಕೇ ಆರಮ್ಮಣೇ ವುತ್ತಾನಿ ತೀಣೇವ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಾನಿ ಲಬ್ಭನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ನಯೋ ನೇತಬ್ಬೋ.

೭೬-೭೯. ದ್ವಾದಸಮೂಲಕೇ ಪನ ವಿಪಾಕಪಚ್ಚಯೋ ನ ಲಬ್ಭತಿ, ತಸ್ಮಾ ಆಸೇವನಪಚ್ಚಯಾ ಕಮ್ಮೇ ತೀಣೀತಿ ವತ್ವಾ ವಿಪಾಕಂ ಅಪರಾಮಸಿತ್ವಾ ಆಹಾರೇ ತೀಣೀತಿ ವುತ್ತಂ. ತೇರಸಮೂಲಕಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ತೇ ಪನ ಸಙ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತೇವೀಸತಿಮೂಲಕೋವೇತ್ಥ ದಸ್ಸಿತೋ. ಸೋ ದುವಿಧೋ ಹೋತಿ – ಸಾಸೇವನೋ ವಾ ಸವಿಪಾಕೋ ವಾ. ತತ್ಥ ಪಠಮಂ ಸಾಸೇವನೋ ದಸ್ಸಿತೋ, ಸೋ ತೀಣೇವ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಾನಿ ಲಭತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಆಸೇವನಪಚ್ಚಯಾ ಅವಿಗತೇ ತೀಣೀ’’ತಿ. ಸವಿಪಾಕೋ ಪನ ಆಸೇವನಂ ನ ಲಭತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಪಹಾಯ ವಿಪಾಕವಸೇನ ಗಣನಾಯ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಅನನ್ತರಾಯೇವ ‘‘ಹೇತುಪಚ್ಚಯಾ…ಪೇ… ವಿಪಾಕಪಚ್ಚಯಾ ಆಹಾರೇ ಏಕ’’ನ್ತಿ ಏಕಂ ನಯಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ತೇವೀಸತಿಮೂಲಕೋವ ದಸ್ಸಿತೋ. ಏತೇಸು ಪನ ದ್ವೀಸು ತೇವೀಸತಿಮೂಲಕೇಸು ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ವಿಪಾಕಪಚ್ಚಯೋ ನತ್ಥಿ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಆಸೇವನಪಚ್ಚಯೋ, ಪಚ್ಛಾಜಾತಪಚ್ಚಯೋ ಪನ ಉಭಯತ್ಥಾಪಿ. ರುಳ್ಹೀಸದ್ದೇನ ಪನೇತೇ ತೇವೀಸತಿಮೂಲಕಾತ್ವೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ತೇಸು ಸಾಸೇವನೇ ಆಸೇವನಸ್ಸ ವಸೇನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ತೀಣೇವ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಾನಿ, ಸವಿಪಾಕೇ ವಿಪಾಕಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ವಸೇನ ಏಕಮೇವಾತಿ ಅಯಂ ಹೇತುಪಚ್ಚಯಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಏಕಮೂಲಕಾದೀಸು ಗಣನಾ.

ಯಂ ಪನೇತಂ ಹೇತುಮೂಲಕಾನನ್ತರಂ ‘‘ಆರಮ್ಮಣೇ ಠಿತೇನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ತೀಣೇವ ಪಞ್ಹಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಆರಮ್ಮಣಪಚ್ಚಯಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಏಕಮೂಲಕೇಪಿ ದುಮೂಲಕಾದೀಸುಪಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಆರಮ್ಮಣಪದೇ ಚೇವ ಆರಮ್ಮಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸೇಸಪಚ್ಚಯಯೋಜನಾಸು ಚ ಯತ್ಥ ನವಹಿ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ತತ್ಥ ತಯೋವ ಪಞ್ಹಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ವಿಪಾಕಪದೇ ಪನ ವಿಪಾಕಪದೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸೇಸಪಚ್ಚಯಯೋಜನಾಸು ಚ ಏಕೋವ ಪಞ್ಹೋ ಹೋತೀತಿ. ಇತಿ ಯಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಅವೋಚುಮ್ಹ ‘‘ಬಹುಗಣನೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ಅಬಹುಗಣನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಯುತ್ತೋ ತೇನ ಸಮಾನಗಣನೋ ಹೋತೀ’’ತಿ, ತಂ ಸುವುತ್ತಮೇವ.

೮೦-೮೫. ಇದಾನಿ ಯೇ ಆರಮ್ಮಣಾದೀನಂ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ವಸೇನ ಏಕಮೂಲಕಾದಯೋ ದಸ್ಸೇತಬ್ಬಾ, ತೇಸು ಏಕಮೂಲಕೋ ತಾವ ಹೇತುಏಕಮೂಲಕೇನೇವ ಸದಿಸೋತಿ ಏಕಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಪಚ್ಚಯೇ ನ ದಸ್ಸಿತೋ. ಆರಮ್ಮಣಪಚ್ಚಯವಸೇನ ಪನ ದುಮೂಲಕೇ ಗಣನಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಆರಮ್ಮಣಪಚ್ಚಯಾ ಹೇತುಯಾ ತೀಣಿ, ಅಧಿಪತಿಯಾ ತೀಣಿ…ಪೇ… ಅವಿಗತೇ ತೀಣೀತಿ ವುತ್ತಂ. ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಆರಮ್ಮಣಪಚ್ಚಯಾ ಅಧಿಪತಿಯಾ ತೀಣಿ…ಪೇ… ಅವಿಗತೇ ತೀಣೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಯೇ ಹೇತುಪಚ್ಚಯಾದಯೋ ಪಚ್ಚಯಾ ಬಹುಗಣನಾ, ತೇಸಂ ಊನತರಗಣನೇಹಿ ಚ ಸಮಾನಗಣನೇಹಿ ಚ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸನ್ದನೇ ಯಾ ಗಣನಾ ಲಬ್ಭತಿ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಆರಮ್ಮಣಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಪುರಿಮಭಾಗೇ ಠಿತಮ್ಪಿ ಹೇತುಪಚ್ಚಯಂ ಪಚ್ಛಿಮಭಾಗೇವ ಠಪೇತ್ವಾ ‘‘ಆರಮ್ಮಣಪಚ್ಚಯಾ ಹೇತುಯಾ ತೀಣೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತೇನೇತಂ ಆವಿ ಕರೋತಿ – ಆರಮ್ಮಣಪಚ್ಚಯೋ ಯೇನ ಯೇನ ಬಹುತರಗಣನೇನ ವಾ ಸಮಾನಗಣನೇನ ವಾ ಪಚ್ಚಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ದುಕತಿಕಾದಿಭೇದಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಸಬ್ಬತ್ಥ ತೀಣೇವ ಪಞ್ಹಾವಿಸ್ಸಜ್ಜನಾನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ವಿಪಾಕಪಚ್ಚಯೇನ ಪನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸನ್ದನೇ ಏಕಮೇವ ಲಬ್ಭತಿ, ತಂ ವಿಪಾಕಪಚ್ಚಯಾದಿಕಾಯ ಗಣನಾಯ ಆವಿ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಇಧ ನ ದಸ್ಸಿತಂ. ಯಾ ಚೇಸಾ ದುಮೂಲಕೇ ಗಣನಾ ದಸ್ಸಿತಾ, ತಿಮೂಲಕಾದೀಸುಪಿ ಏಸಾವ ಗಣನಾತಿ ಆರಮ್ಮಣಪಚ್ಚಯವಸೇನ ತಿಮೂಲಕಾದಯೋ ನ ವಿತ್ಥಾರಿತಾ.

ಇದಾನಿ ಅಧಿಪತಿಪಚ್ಚಯಾದಿವಸೇನ ದುಮೂಲಕಾದೀಸು ಗಣನಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಅಧಿಪತಿಪಚ್ಚಯಾ ಹೇತುಯಾ ನವಾತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥಾಪಿ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಪಚ್ಚಯಸನ್ನಿವೇಸೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಯಥಾ ಚ ಅಧಿಪತಿಪಚ್ಚಯಾ ಹೇತುಯಾ ನವ, ಏವಂ ಸೇಸೇಸುಪಿ ಹೇತುನಾ ಸಮಾನಗಣನಾಸು ನವೇವ. ಇತಿ ಯೋ ಯೋ ಪಚ್ಚಯೋ ಆದಿಮ್ಹಿ ತಿಟ್ಠತಿ, ತೇನ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮಾನಗಣನಾನಂ ಸಂಸನ್ದನೇ ಆದಿಮ್ಹಿ ಠಿತಸ್ಸ ವಸೇನ ಗಣನಾ ಹೋತಿ. ತೇನ ಪನ ಸದ್ಧಿಂ ಊನತರಗಣನಾನಂ ಸಂಸನ್ದನೇ ಊನತರಗಣನಾನಂಯೇವ ವಸೇನ ಗಣನಾ ಹೋತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಯಥಾ ಚ ಆರಮ್ಮಣಪಚ್ಚಯವಸೇನ ಏವಂ ಅಧಿಪತಿಪಚ್ಚಯವಸೇನಾಪಿ ತತೋ ಪರೇಸಂ ಅನನ್ತರಾದೀನಂ ವಸೇನಾಪಿ ತಿಮೂಲಕಾದಯೋ ನ ವಿತ್ಥಾರಿತಾ. ತಸ್ಮಾ ದುಮೂಲಕೇ ದಸ್ಸಿತಗಣನಾವಸೇನೇವ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸಾಧೇತಬ್ಬಾ. ತೇನೇವ ವುತ್ತಂ ‘‘ಏಕೇಕಂ ಪಚ್ಚಯಂ ಮೂಲಕಂ ಕಾತುನ ಸಜ್ಝಾಯಮಗ್ಗೇನ ಗಣೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ.

ಪಚ್ಚಯಾನುಲೋಮವಣ್ಣನಾ.