೪. ಪಚ್ಚನೀಯಾನುಲೋಮವಣ್ಣನಾ

೪೯-೫೨. ಇದಾನಿ ಪಚ್ಚನೀಯಾನುಲೋಮಂ ಹೋತಿ. ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಸಿಯಾ ಕುಸಲಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಕುಸಲೋ ಧಮ್ಮೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ನಹೇತುಪಚ್ಚಯಾ ಆರಮ್ಮಣಪಚ್ಚಯಾತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ತತ್ಥ ಅನುಲೋಮಪಚ್ಚನೀಯಪುಚ್ಛಾಹಿ ಸಮಪ್ಪಮಾಣೋ ಏವ ಪುಚ್ಛಾಪರಿಚ್ಛೇದೋ. ಏಕಮೂಲಕಾದೀಸು ಚೇತ್ಥ ಯಾ ಪುಚ್ಛಾ ಪಾಳಿಯಂ ಆಗತಾ, ಯಾ ಚ ನ ಆಗತಾ, ತಾ ಸಬ್ಬಾ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯಾನುಸಾರೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ತಿಕಞ್ಚ ಪಟ್ಠಾನವರಂ…ಪೇ… ಛ ಪಚ್ಚನೀಯಾನುಲೋಮಮ್ಹಿ ನಯಾ ಸುಗಮ್ಭೀರಾತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ದ್ವೇ ಪಚ್ಚಯಾನುಲೋಮಾನಿ – ಧಮ್ಮಪಚ್ಚನೀಯಾನುಲೋಮಂ ಪಚ್ಚಯಪಚ್ಚನೀಯಾನುಲೋಮಞ್ಚ. ತತ್ಥ ‘‘ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ’’ತಿ ಏವಂ ಅಭಿಧಮ್ಮಮಾತಿಕಾಪದೇಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ‘‘ನಕುಸಲಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಕುಸಲೋ ಧಮ್ಮೋ’’ತಿ ಪಚ್ಚನೀಯಾನುಲೋಮದೇಸನಾವಸೇನ ಪವತ್ತಂ ಧಮ್ಮಪಚ್ಚನೀಯಾನುಲೋಮಂ ನಾಮ. ‘‘ನಹೇತುಪಚ್ಚಯಾ ಆರಮ್ಮಣಪಚ್ಚಯಾ’’ತಿ ಏವಂ ಚತುವೀಸತಿಯಾ ಪಚ್ಚಯೇಸು ಲಬ್ಭಮಾನಪದಾನಂ ಪಚ್ಚಯಪಚ್ಚನೀಯಾನುಲೋಮದೇಸನಾವಸೇನ ಪವತ್ತಂ ಪಚ್ಚಯಪಚ್ಚನೀಯಾನುಲೋಮಂ ನಾಮ. ತತ್ಥ ಹೇಟ್ಠಾ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ತಿಕಞ್ಚ ಪಟ್ಠಾನವರಂ…ಪೇ… ಛ ಪಚ್ಚನೀಯಾನುಲೋಮಮ್ಹಿ ನಯಾ ಸುಗಮ್ಭೀರಾ’’ತಿ ಅಯಂ ಗಾಥಾ ಧಮ್ಮಪಚ್ಚನೀಯಾನುಲೋಮಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಾ. ಇಧ ಪನ ಅಯಂ ಗಾಥಾ ಧಮ್ಮಾನುಲೋಮೇಯೇವ ಪಚ್ಚಯಪಚ್ಚನೀಯಾನುಲೋಮಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಾ. ತಸ್ಮಾ ‘‘ಛ ಪಚ್ಚನೀಯಾನುಲೋಮಮ್ಹಿ ನಯಾ ಸುಗಮ್ಭೀರಾ’’ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ಧಮ್ಮಪಚ್ಚನೀಯಾನುಲೋಮೇ ತಿಕಪಟ್ಠಾನಾದಯೋ ಛ ನಯಾ ಸುಗಮ್ಭೀರಾತಿ ಏವಮತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನೋಕಾಸೇ ನಹೇತುಪಚ್ಚಯಾ ಆರಮ್ಮಣಪಚ್ಚಯಾತಿ ಏವಂ ಪವತ್ತೇ ಪಚ್ಚಯಪಚ್ಚನೀಯಾನುಲೋಮೇ ಏತೇ ಧಮ್ಮಾನುಲೋಮೇಯೇವ ತಿಕಪಟ್ಠಾನಾದಯೋ ಛ ನಯಾ ಸುಗಮ್ಭೀರಾತಿ ಏವಮತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ತೇಸು ಅನುಲೋಮತಿಕಪಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಕುಸಲತ್ತಿಕಮತ್ತಸ್ಸಪಿ ವಸೇನ ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಚ್ಚವಾರಸ್ಸ ಪಣ್ಣತ್ತಿವಾರೇ ಸಙ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಾಪಭೇದೋ ದಸ್ಸಿತೋ. ಸೇಸೇಸು ಪನ ತಿಕೇಸು ಸೇಸಪಟ್ಠಾನೇಸು ಚ ಏಕಾಪಿ ಪುಚ್ಛಾ ನ ದಸ್ಸಿತಾ. ತತೋ ಪರೇಸು ಪನ ಸಹಜಾತವಾರಾದೀಸು ಕುಸಲತ್ತಿಕಸ್ಸಪಿ ವಸೇನ ಪುಚ್ಛಂ ಅನುದ್ಧರಿತ್ವಾ ಲಬ್ಭಮಾನಕವಸೇನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಮೇವ ದಸ್ಸಿತಂ. ‘‘ಛ ಪಚ್ಚನೀಯಾನುಲೋಮಮ್ಹಿ ನಯಾ ಸುಗಮ್ಭೀರಾ’’ತಿ ವಚನತೋ ಪನ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಚ್ಚಯಪಚ್ಚನೀಯಾನುಲೋಮೇ ಛಪಿ ಏತೇ ಪಟ್ಠಾನನಯಾ ಪುಚ್ಛಾವಸೇನ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತಬ್ಬಾ. ಪಟ್ಠಾನಂ ವಣ್ಣಯನ್ತಾನಞ್ಹಿ ಆಚರಿಯಾನಂ ಭಾರೋ ಏಸೋತಿ.

ಪುಚ್ಛಾವಾರವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.