೪. ಅಧಿಗಯ್ಹಮನಸಿಕಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೭೪೯-೭೫೩. ಇದಾನಿ ಅಧಿಗಯ್ಹ ಮನಸಿಕಾರಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ದುವಿಧೋ ಮನಸಿಕಾರೋ ನಯತೋ ಚ ಆರಮ್ಮಣತೋ ಚ. ತತ್ಥ ಏಕಸಙ್ಖಾರಸ್ಸಾಪಿ ಅನಿಚ್ಚತಾಯ ದಿಟ್ಠಾಯ ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾತಿ ಅವಸೇಸೇಸು ನಯತೋ ಮನಸಿಕಾರೋ ಹೋತಿ. ಅತೀತೇ ಪನ ಸಙ್ಖಾರೇ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ನ ಅನಾಗತೇ ಮನಸಿಕಾತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಅತೀತಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಂ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಆರಮ್ಮಣತೋ ಮನಸಿಕಾರೋ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ ತೇ ಮನಸಿಕರೋತಿ, ತಂ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಕ್ಖಣೇ ಮನಸಿಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ತತ್ಥ ಯೇಸಂ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ’’ತಿಆದಿವಚನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ‘‘ಮನಸಿಕರೋನ್ತೋ ನಾಮ ಅಧಿಗಯ್ಹ ಅಧಿಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಸಙ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರೇ ಏಕತೋ ಮನಸಿಕರೋತೀ’’ತಿ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪುಬ್ಬಸೇಲಿಯಾಪರಸೇಲಿಯಾನಂ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ.
ಅಥ ನಂ ಯಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇ ಏಕತೋ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೇನ ಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ ತೇ ಮನಸಿಕರೋತಿ, ತಮ್ಪಿ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ತಂಚಿತ್ತತಾಯ ಚೋದೇತುಂ ತೇನ ಚಿತ್ತೇನಾತಿ ಆಹ. ಇತರೋ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಜಾನಿತುನ್ತಿ ಸನ್ಧಾಯ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ಏವಂಲಕ್ಖಣಂ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಞಾತತ್ತಾ ಪನ ತಮ್ಪಿ ಚಿತ್ತಂ ಞಾತಮೇವ ಹೋತೀತಿ ಸನ್ಧಾಯ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ಅಥ ವಾ ತಞ್ಞೇವ ತಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣಂ ನ ಹೋತೀತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ, ಯದಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸತೀ’’ತಿಆದೀನಿ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಲದ್ಧಿವಸೇನ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ಸೇಸಪಞ್ಹದ್ವಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ತೇನ ಫಸ್ಸೇನಾತಿಆದೀಸು ಪನ ತಥಾರೂಪಂ ಸುತ್ತಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೇವ. ಅತೀತಾದಿಪಞ್ಹೇಸು ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಪಟಿಕ್ಖೇಪಪಟಿಞ್ಞಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸೇಸಂ ಯಥಾಪಾಳಿಮೇವ ನಿಯ್ಯಾತೀತಿ. ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖಾರಾತಿಆದಿವಚನಂ ನಯತೋ ದಸ್ಸನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ನ ಏಕಕ್ಖಣೇ ಆರಮ್ಮಣತೋ, ತಸ್ಮಾ ಅಸಾಧಕನ್ತಿ.
ಅಧಿಗಯ್ಹಮನಸಿಕಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ.