೭. ಇದ್ಧಿಬಲಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೬೨೧-೬೨೪. ಇದಾನಿ ಇದ್ಧಿಬಲಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಇದ್ಧಿಪಾದಭಾವನಾನಿಸಂಸಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಅಯೋನಿಸೋ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಇದ್ಧಿಬಲೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಕಪ್ಪಂ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಮಹಾಸಂಘಿಕಾನಂ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಇದ್ಧಿಬಲೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಕಪ್ಪಂ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯಾತಿ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ. ತತ್ಥ ಕಪ್ಪೋ ನಾಮ ಮಹಾಕಪ್ಪೋ, ಕಪ್ಪೇಕದೇಸೋ, ಆಯುಕಪ್ಪೋತಿ ತಿವಿಧೋ. ‘‘ಚತ್ತಾರಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಪ್ಪಸ್ಸ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಾನೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೪.೧೫೬) ಏತ್ಥ ಹಿ ಮಹಾಕಪ್ಪೋವ ಕಪ್ಪೋತಿ ವುತ್ತೋ. ‘‘ಬ್ರಹ್ಮಕಾಯಿಕಾನಂ ದೇವಾನಂ ಕಪ್ಪೋ ಆಯುಪ್ಪಮಾಣ’’ನ್ತಿ (ಅ. ನಿ. ೪.೧೨೩) ಏತ್ಥ ಕಪ್ಪೇಕದೇಸಾ. ‘‘ಕಪ್ಪಂ ನಿರಯಮ್ಹಿ ಪಚ್ಚತಿ, ಕಪ್ಪಂ ಸಗ್ಗಮ್ಹಿ ಮೋದತೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ. ೩೫೪) ಏತ್ಥ ಆಯುಕಪ್ಪೋ. ಆಯುಕಪ್ಪನಂ ಆಯುವಿಧಾನಂ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಪಾಕವಸೇನ ವಾ ವಸ್ಸಗಣನಾಯ ವಾ ಆಯುಪರಿಚ್ಛೇದೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇಸು ಮಹಾಕಪ್ಪಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛತಿ, ಇತರೋ ಪಟಿಜಾನಾತಿ.

ಅಥ ನಂ ಸಕವಾದೀ ‘‘ಸಚೇ ತೇ ಇದ್ಧಿಬಲೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ‘ಯೋ ಚಿರಂ ಜೀವತಿ, ಸೋ ವಸ್ಸಸತಂ ಅಪ್ಪಂ ವಾ ಭಿಯ್ಯೋ’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೨.೧೪೩) ಏವಂ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾ ಆಯುಕಪ್ಪಾ ಉದ್ಧಂ ಮಹಾಕಪ್ಪಂ ವಾ ಮಹಾಕಪ್ಪೇಕದೇಸಂ ವಾ ಜೀವೇಯ್ಯ ಇದ್ಧಿಮಯಿಕೇನಸ್ಸ ಆಯುನಾ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಚೋದೇತುಂ ಇದ್ಧಿಮಯಿಕೋ ಸೋ ಆಯೂತಿಆದಿಮಾಹ. ಇತರೋ ‘‘ಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಂ ನಾಮ ಇದ್ಧಿಮಯಿಕಂ ನತ್ಥಿ, ಕಮ್ಮಸಮುಟ್ಠಾನಮೇವಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ಕೋ ಪನೇತ್ಥ ಇದ್ಧಿಮತೋ ವಿಸೇಸೋ, ನನು ಅನಿದ್ಧಿಮಾಪಿ ಆಯುಕಪ್ಪಂ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯಾತಿ? ಅಯಂ ವಿಸೇಸೋ – ಇದ್ಧಿಮಾ ಹಿ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಜೀವಿತಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ ಅನ್ತರಾಯಕರೇ ಧಮ್ಮೇ ಇದ್ಧಿಬಲೇನ ಪಟಿಬಾಹಿತ್ವಾ ಅನ್ತರಾ ಅಕಾಲಮರಣಂ ನಿವಾರೇತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಅನಿದ್ಧಿಮತೋ ಏತಂ ಬಲಂ ನತ್ಥಿ. ಅಯಮೇತೇಸಂ ವಿಸೇಸೋ.

ಅತೀತಂ ಅನಾಗತನ್ತಿ ಇದಂ ಅವಿಸೇಸೇನ ಕಪ್ಪಂ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯಾತಿ ಪಟಿಞ್ಞಾತತ್ತಾ ಚೋದೇತಿ. ದ್ವೇ ಕಪ್ಪೇತಿಆದಿ ‘‘ಯದಿ ಇದ್ಧಿಮಾ ಜೀವಿತಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ನ ಕೇವಲಂ ಏಕಂ ಅನೇಕೇಪಿ ಕಪ್ಪೇ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಚೋದನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಫಸ್ಸೋತಿಆದಿ ನ ಸಬ್ಬಂ ಇದ್ಧಿಯಾ ಲಬ್ಭತಿ, ಇದ್ಧಿಯಾ ಅವಿಸಯೋಪಿ ಅತ್ಥೀತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ಇದ್ಧಿಬಲಕಥಾವಣ್ಣನಾ.