೬. ಛಟ್ಠನಯೋ ಸಮ್ಪಯೋಗವಿಪ್ಪಯೋಗಪದವಣ್ಣನಾ

೨೨೮. ಇದಾನಿ ಸಮ್ಪಯೋಗವಿಪ್ಪಯೋಗಪದಂ ಭಾಜೇತುಂ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ತತ್ಥ ಯಂ ಲಬ್ಭತಿ ಯಞ್ಚ ನ ಲಬ್ಭತಿ ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಪುಚ್ಛಾಯ ಗಹಿತಂ. ವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇ ಪನ ಯಂ ನ ಲಬ್ಭತಿ, ತಂ ನತ್ಥೀತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ. ಚತೂಹಿ ಸಮ್ಪಯೋಗೋ, ಚತೂಹಿ ವಿಪ್ಪಯೋಗೋ; ಸಭಾಗೋ ವಿಸಭಾಗೋತಿ ಹಿ ವಚನತೋ ಚತೂಹಿ ಅರೂಪಕ್ಖನ್ಧೇಹೇವ ಸಭಾಗಾನಂ ಏಕಸನ್ತಾನಸ್ಮಿಂ ಏಕಕ್ಖಣೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಅರೂಪಕ್ಖನ್ಧಾನಂಯೇವ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಮ್ಪಯೋಗೋ ಲಬ್ಭತಿ. ರೂಪಧಮ್ಮಾನಂ ಪನ ರೂಪೇನ ನಿಬ್ಬಾನೇನ ವಾ, ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಚ ರೂಪೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಪಯೋಗೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ತಥಾ ರೂಪನಿಬ್ಬಾನಾನಂ ಅರೂಪಕ್ಖನ್ಧೇಹಿ, ವಿಸಭಾಗಾ ಹಿ ತೇ ತೇಸಂ. ಯಥಾ ಚ ಅರೂಪಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ರೂಪನಿಬ್ಬಾನೇಹಿ, ಏವಂ ಭಿನ್ನಸನ್ತಾನೇಹಿ ನಾನಾಕ್ಖಣಿಕೇಹಿ ಅರೂಪಧಮ್ಮೇಹಿಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ನತ್ಥಿಯೇವ. ತೇಪಿ ಹಿ ತೇಸಂ ಸನ್ತಾನಕ್ಖಣವಿಸಭಾಗತಾಯ ವಿಸಭಾಗಾಯೇವ. ಅಯಂ ಪನ ವಿಸಭಾಗತಾ ಸಙ್ಗಹಟ್ಠೇನ ವಿರುಜ್ಝನತೋ ಸಙ್ಗಹನಯೇ ನತ್ಥಿ. ಗಣನೂಪಗಮತ್ತಞ್ಹಿ ಸಙ್ಗಹಟ್ಠೋ. ಸಮ್ಪಯೋಗನಯೇ ಪನ ಅತ್ಥಿ, ಏಕುಪ್ಪಾದತಾದಿಲಕ್ಖಣಞ್ಹಿ ಸಮ್ಪಯೋಗಟ್ಠೋತಿ. ಏವಮೇತ್ಥ ಯಸ್ಸ ಏಕಧಮ್ಮೇನಪಿ ಸಮ್ಪಯೋಗಲಕ್ಖಣಂ ನ ಯುಜ್ಝತಿ, ತಸ್ಸ ಪುಚ್ಛಾಯ ಸಙ್ಗಹಂ ಕತ್ವಾಪಿ ನತ್ಥೀತಿ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ಕತೋ. ಯಸ್ಸ ವಿಪ್ಪಯೋಗಲಕ್ಖಣಂ ಯುಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಸ ವಿಪ್ಪಯೋಗೋ ದಸ್ಸಿತೋ. ಯಾನಿ ಪನ ಪದಾನಿ ಸತ್ತಸು ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತೂಸು ಏಕಾಯಪಿ ಅವಿಪ್ಪಯುತ್ತೇ ರೂಪೇನ ನಿಬ್ಬಾನೇನ ವಾ ಮಿಸ್ಸಕಧಮ್ಮೇ ದೀಪೇನ್ತಿ, ತಾನಿ ಸಬ್ಬಥಾಪಿ ಇಧ ನ ಯುಜ್ಜನ್ತೀತಿ ನ ಗಹಿತಾನಿ. ತೇಸಂ ಇದಮುದ್ದಾನಂ –

‘‘ಧಮ್ಮಾಯತನಂ ಧಮ್ಮಧಾತು, ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಞ್ಚ ಜೀವಿತಂ;

ಸಳಾಯತನಂ ನಾಮರೂಪಂ, ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಮಹಾಭವಾ.

‘‘ಜಾತಿಜರಾ ಚ ಮರಣಂ, ತಿಕೇಸ್ವೇಕೂನವೀಸತಿ;

ಗೋಚ್ಛಕೇಸು ಚ ಪಞ್ಞಾಸ, ಅಟ್ಠ ಚೂಳನ್ತರೇ ಪದಾ.

‘‘ಮಹನ್ತರೇ ಪನ್ನರಸ, ಅಟ್ಠಾರಸ ತತೋ ಪರೇ;

ತೇವೀಸ ಪದಸತಂ ಏತಂ, ಸಮ್ಪಯೋಗೇ ನ ಲಬ್ಭತೀ’’ತಿ.

ಧಮ್ಮಾಯತನಞ್ಹಿ ರೂಪನಿಬ್ಬಾನಮಿಸ್ಸಕತ್ತಾ ತಸ್ಮಿಂ ಅಪರಿಯಾಪನ್ನೇನ ವಿಞ್ಞಾಣೇನಪಿ ನ ಸಕ್ಕಾ ಸಮ್ಪಯುತ್ತನ್ತಿ ವತ್ತುಂ. ಯಸ್ಮಾ ಪನೇತ್ಥ ವೇದನಾದಯೋ ವಿಞ್ಞಾಣೇನ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ತಸ್ಮಾ ವಿಪ್ಪಯುತ್ತನ್ತಿಪಿ ನ ಸಕ್ಕಾ ವತ್ತುಂ. ಸೇಸೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥಾಪಿ ಏತಾನಿ ನ ಯುಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಇಧ ನ ಗಹಿತಾನಿ. ಸೇಸಾನಿ ಖನ್ಧಾದೀನಿ ಯುಜ್ಜನ್ತೀತಿ ತಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕೇಕವಸೇನ ಚ ಸಮೋಧಾನೇನ ಚ ಪಞ್ಹವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಕತಂ. ತೇಸು ಪಞ್ಹೇಸು, ಪಠಮೇ – ಏಕೇನಾಯತನೇನಾತಿ ಮನಾಯತನೇನ. ಕೇಹಿಚೀತಿ ಧಮ್ಮಾಯತನಧಮ್ಮಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೇಹಿ ವೇದನಾಸಞ್ಞಾಸಙ್ಖಾರೇಹಿ.

೨೨೯. ದುತಿಯೇ – ತೀಹೀತಿ ಪುಚ್ಛಿತಂ ಪುಚ್ಛಿತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸೇಹಿ. ಕೇಹಿಚಿ ಸಮ್ಪಯುತ್ತೋತಿ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ ಸಞ್ಞಾಸಙ್ಖಾರೇಹಿ. ಇತರೇಪಿ ಅತ್ತಾನಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಇತರೇಹಿ. ಕೇಹಿಚಿ ವಿಪ್ಪಯುತ್ತೋತಿ ರೂಪನಿಬ್ಬಾನೇಹಿ. ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ರೂಪಸ್ಸ ವಿಪ್ಪಯೋಗೇ ಧಮ್ಮಾಯತನಧಮ್ಮಧಾತೂಸು ಅರೂಪಂ, ಅರೂಪಸ್ಸ ವಿಪ್ಪಯೋಗೇ ರೂಪಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ತತಿಯಪಞ್ಹೋ ಉತ್ತಾನತ್ಥೋವ.

೨೩೧. ಚತುತ್ಥೇ – ‘ಕತಿಹಿ ಖನ್ಧೇಹೀ’ತಿಆದಿಂ ಅವತ್ವಾ ಸಮ್ಪಯುತ್ತನ್ತಿ ನತ್ಥೀತಿ ವುತ್ತಂ. ತಂ ಪನ ಖನ್ಧಾದೀನಂಯೇವ ವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಪರತೋಪಿ ಏವರೂಪೇಸು ಪಞ್ಹೇಸು ಏಸೇವ ನಯೋ. ಆದಿಪಞ್ಹಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಸರೂಪತೋ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪರತೋ ಪಾಳಿ ಸಂಖಿತ್ತಾ. ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅತ್ಥಯೋಜನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಯತ್ಥ ಪನ ನಾತಿಪಾಕಟಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತತ್ಥ ನಂ ಪಾಕಟಂ ಕತ್ವಾವ ಗಮಿಸ್ಸಾಮ.

೨೩೪. ಸೋಳಸಹಿ ಧಾತೂಹೀತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು ತಾವ ಅತ್ತಾನಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಛಹಿ ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತೂಹಿ, ದಸಹಿ ಚ ರೂಪಧಾತೂಹಿ. ಸೇಸಾಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

೨೩೫. ತೀಹಿ ಖನ್ಧೇಹೀತಿ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸೇಹಿ. ಏಕಾಯ ಧಾತುಯಾತಿ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಯಾ. ಸಮುದಯಮಗ್ಗಾನಞ್ಹಿ ಅಞ್ಞಾಯ ಧಾತುಯಾ ಸಮ್ಪಯೋಗೋ ನತ್ಥಿ. ಏಕೇನ ಖನ್ಧೇನಾತಿ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೇನ. ಏಕೇನಾಯತನೇನಾತಿ ಧಮ್ಮಾಯತನೇನ. ಏಕಾಯ ಧಾತುಯಾತಿ ಧಮ್ಮಧಾತುಯಾ. ಏತೇಸು ಹಿ ತಂ ಸಚ್ಚದ್ವಯಂ ಕೇಹಿಚಿ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ.

೨೩೮. ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಾದಿಪಞ್ಹೇ – ತೀಹೀತಿ ಸಞ್ಞಾಸಙ್ಖಾರವಿಞ್ಞಾಣೇಹಿ. ಏಕಾಯ ಧಾತುಯಾತಿ ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಯಾ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಯಾ ಚ. ಛಹಿ ಧಾತೂಹೀತಿ ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುವಜ್ಜಾಹಿ.

೨೪೫. ರೂಪಭವಪಞ್ಹೇ – ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಅರೂಪಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ಅರೂಪಾಯತನಾನಞ್ಚ ಅತ್ಥಿತಾಯ ನ ಕೇಹಿಚೀತಿ ವುತ್ತಂ. ಘಾನಜಿವ್ಹಾಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಧಾತೂನಂ ಪನ ನತ್ಥಿತಾಯ ತೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ವಿಪ್ಪಯುತ್ತೋತಿ ವುತ್ತಂ.

೨೫೬. ಅಧಿಮೋಕ್ಖಪಞ್ಹೇ – ದ್ವೀಹಿ ಧಾತೂಹೀತಿ ಮನೋಧಾತುಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತೂಹಿ. ಪನ್ನರಸಹೀತಿ ಸೇಸಾಹಿ ದಸಹಿ ರೂಪಧಾತೂಹಿ, ಪಞ್ಚಹಿ ಚ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಾದೀಹಿ.

೨೫೭. ಕುಸಲಪಞ್ಹೇ – ಕುಸಲೇಹಿ ಚತುನ್ನಮ್ಪಿ ಖನ್ಧಾನಂ ಗಹಿತತ್ತಾ ಸಮ್ಪಯೋಗೋ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೋ.

೨೫೮. ವೇದನಾತ್ತಿಕಪಞ್ಹೇ – ಏಕೇನ ಖನ್ಧೇನಾತಿ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೇನೇವ. ಪನ್ನರಸಹೀತಿ ಚಕ್ಖುಸೋತಘಾನಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಮನೋಧಾತೂಹಿ ಚೇವ ರೂಪಧಾತೂಹಿ ಚ. ಏಕಾದಸಹೀತಿ ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ರೂಪಧಾತೂಹಿ.

೨೬೨. ನೇವವಿಪಾಕನವಿಪಾಕಧಮ್ಮಧಮ್ಮಪಞ್ಹೇ – ಪಞ್ಚಹೀತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಾದೀಹಿ. ಅನುಪಾದಿನ್ನಅನುಪಾದಾನಿಯಪಞ್ಹೇ – ಛಹೀತಿ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುವಜ್ಜಾಹಿ. ಸವಿತಕ್ಕಸವಿಚಾರಪಞ್ಹೇ – ಪನ್ನರಸಹೀತಿ ಪಞ್ಚಹಿ ವಿಞ್ಞಾಣೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ರೂಪಧಾತೂಹಿ. ಅವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಮತ್ತಪಞ್ಹೇ – ಏಕೇನ ಖನ್ಧೇನಾತಿಆದಿ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧವಸೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ದುತಿಯಜ್ಝಾನವಿಚಾರಞ್ಹಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಾ ಅವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಮತ್ತಾ ನಾಮ. ಪೀತಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಾ ಪೀತಿಸಹಗತಾ. ತತ್ಥ ವಿಚಾರೋ ವಿಚಾರೇನ, ಪೀತಿ ಚ ಪೀತಿಯಾ ನ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾತಿ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧಧಮ್ಮಾಯತನಧಮ್ಮಧಾತೂಸು ಕೇಹಿಚಿ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ನಾಮ. ಸೋಳಸಹೀತಿ ಧಮ್ಮಧಾತುಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುವಜ್ಜಾಹೇವ. ಅವಿತಕ್ಕಅವಿಚಾರಪಞ್ಹೇ – ಏಕಾಯ ಧಾತುಯಾತಿ ಮನೋಧಾತುಯಾ. ಸುಖಸಹಗತಾ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತಾ ಚ ವೇದನಾತ್ತಿಕೇ ವುತ್ತಾವ. ದಸ್ಸನೇನಪಹಾತಬ್ಬಾದಯೋ ಕುಸಲಸದಿಸಾವ.

೨೭೧. ಪರಿತ್ತಾರಮ್ಮಣಂ ವಿಪಾಕಧಮ್ಮಸದಿಸಂ. ಏಕಾಯ ಧಾತುಯಾತಿ ಧಮ್ಮಧಾತುಯಾ. ಕೇಹಿಚೀತಿ ಯೇ ತತ್ಥ ಪರಿತ್ತಾರಮ್ಮಣಾ ನ ಹೋನ್ತಿ, ತೇಹಿ. ಧಮ್ಮಧಾತು ಪನ ಪರಿತ್ತಾರಮ್ಮಣಾನಂ ಛನ್ನಂ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಾನಂ ವಸೇನ ಚತೂಹಿ ಖನ್ಧೇಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತತ್ತಾ ಪಠಮಪಟಿಕ್ಖೇಪಮೇವ ಭಜತಿ. ಮಹಗ್ಗತಾರಮ್ಮಣಾದಯೋ ಕುಸಲಸದಿಸಾವ.

೨೭೩. ಅನುಪ್ಪನ್ನೇಸು – ಪಞ್ಚಹಿ ಧಾತೂಹೀತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಾದೀಹಿ. ತಾನಿ ಹಿ ಏಕನ್ತೇನ ಉಪ್ಪಾದಿಧಮ್ಮಭೂತಾನೇವ, ಉಪ್ಪನ್ನಕೋಟ್ಠಾಸಮ್ಪಿ ಪನ ಭಜನ್ತಿ. ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಾರಮ್ಮಣಾದಯೋ ಪರಿತ್ತಾರಮ್ಮಣಸದಿಸಾವ. ಹೇತುಆದಯೋ ಸಮುದಯಸದಿಸಾವ. ಸಹೇತುಕಾ ಚೇವ ನ ಚ ಹೇತೂಪಿ ಪೀತಿಸಹಗತಸದಿಸಾವ. ತಥಾ ಪರಾಮಾಸಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ. ಅನುಪಾದಿನ್ನಾ ಅನುಪ್ಪನ್ನಸದಿಸಾವ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ಸಮ್ಪಯೋಗವಿಪ್ಪಯೋಗಪದವಣ್ಣನಾ.