೨. ದುತಿಯನಯೋ ಸಙ್ಗಹಿತೇನಅಸಙ್ಗಹಿತಪದವಣ್ಣನಾ

೧೭೧. ಇದಾನಿ ಸಙ್ಗಹಿತೇನ ಅಸಙ್ಗಹಿತಪದಂ ಭಾಜೇತುಂ ಚಕ್ಖಾಯತನೇನಾತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ತತ್ರಿದಂ ಲಕ್ಖಣಂ – ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ವಾರೇ ಯಂ ಖನ್ಧಪದೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಂ ಹುತ್ವಾ ಆಯತನಧಾತುಪದೇಹಿ ಅಸಙ್ಗಹಿತಂ, ಖನ್ಧಾಯತನಪದೇಹಿ ವಾ ಸಙ್ಗಹಿತಂ ಹುತ್ವಾ ಧಾತುಪದೇನ ಅಸಙ್ಗಹಿತಂ, ತಸ್ಸ ಖನ್ಧಾದೀಹಿ ಅಸಙ್ಗಹಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಕತಂ. ತಂ ಪನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಾದೀಸು ನ ಯುಜ್ಜತಿ. ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೇನ ಹಿ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋವ ಸಙ್ಗಹಿತೋ. ಸೋ ಚ ಅಡ್ಢೇಕಾದಸಹಿ ಆಯತನಧಾತೂಹಿ ಅಸಙ್ಗಹಿತೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೇನ ಚ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋವ ಸಙ್ಗಹಿತೋ. ಸೋಪಿ ಧಮ್ಮಾಯತನಧಮ್ಮಧಾತೂಹಿ ಅಸಙ್ಗಹಿತೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಏವಂ ಅಸಙ್ಗಹಿತತಾಯ ಅಭಾವತೋ ಏತಾನಿ ಅಞ್ಞಾನಿ ಚ ಏವರೂಪಾನಿ ಮನಾಯತನಧಮ್ಮಾಯತನಾದೀನಿ ಪದಾನಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಾರೇ ನ ಗಹಿತಾನಿ. ಯಾನಿ ಪನ ಪದಾನಿ ರೂಪೇಕದೇಸಂ ಅರೂಪೇನ ಅಸಮ್ಮಿಸ್ಸಂ, ವಿಞ್ಞಾಣೇಕದೇಸಞ್ಚ ಅಞ್ಞೇನ ಅಸಮ್ಮಿಸ್ಸಂ ದೀಪೇನ್ತಿ, ತಾನಿ ಇಧ ಗಹಿತಾನಿ. ಪರಿಯೋಸಾನೇ ಚ –

‘‘ದಸಾಯತನಾ ಸತ್ತರಸ ಧಾತುಯೋ,

ಸತ್ತಿನ್ದ್ರಿಯಾ ಅಸಞ್ಞಾಭವೋ ಏಕವೋಕಾರಭವೋ;

ಪರಿದೇವೋ ಸನಿದಸ್ಸನಸಪ್ಪಟಿಘಂ,

ಅನಿದಸ್ಸನಂ ಪುನದೇವ ಸಪ್ಪಟಿಘಂ ಉಪಾದಾ’’ತಿ.

ಏವಂ ಉದ್ದಾನಗಾಥಾಯ ದಸ್ಸಿತಾನೇವ. ತಸ್ಮಾ ತೇಸಂ ವಸೇನೇವ ಸಙ್ಗಹಾಸಙ್ಗಹೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಪಞ್ಹವಸೇನ ಹಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಾರೇ ಆಯತನಧಾತುವಸೇನೇವ ಸದಿಸವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇ ವೀಸತಿ ಧಮ್ಮೇ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ಏಕೋ ಪಞ್ಹೋ ಕತೋ, ಸತ್ತ ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಯೋ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ಏಕೋ, ಸತ್ತಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ಏಕೋ, ದ್ವೇ ಭವೇ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ಏಕೋ, ಪರಿದೇವೇನ ಚ ಸನಿದಸ್ಸನಸಪ್ಪಟಿಘೇಹಿ ಚ ಏಕೋ, ಅನಿದಸ್ಸನಸಪ್ಪಟಿಘೇಹಿ ಏಕೋ, ಸನಿದಸ್ಸನೇಹಿ ಏಕೋ, ಸಪ್ಪಟಿಘೇಹಿ ಚ ಉಪಾದಾಧಮ್ಮೇಹಿ ಚ ಏಕೋತಿ ಅಟ್ಠ ಪಞ್ಹಾ ಕತಾ. ತೇಸು ಖನ್ಧಾದಿವಿಭಾಗೋ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋ ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಪಠಮಪಞ್ಹೇ ತಾವ ಚತೂಹಿ ಖನ್ಧೇಹೀತಿ ಅರೂಪಕ್ಖನ್ಧೇಹಿ, ದ್ವೀಹಾಯತನೇಹೀತಿ ಚಕ್ಖಾಯತನಾದೀಸು ಏಕೇಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮನಾಯತನೇನ, ಅಟ್ಠಹಿ ಧಾತೂಹೀತಿ ಚಕ್ಖುಧಾತುಆದೀಸು ಏಕೇಕಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸತ್ತಹಿ ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತೂಹಿ.

ತತ್ರಾಯಂ ನಯೋ – ಚಕ್ಖಾಯತನೇನ ಹಿ ಖನ್ಧಸಙ್ಗಹೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ ಸಙ್ಗಹಿತೋ. ತಸ್ಮಿಂ ಸಙ್ಗಹಿತೇ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೇ ಆಯತನಸಙ್ಗಹೇನ ಚಕ್ಖಾಯತನಮೇವೇಕಂ ಸಙ್ಗಹಿತಂ. ಸೇಸಾನಿ ದಸ ಆಯತನಾನಿ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ. ಧಾತುಸಙ್ಗಹೇನಪಿ ತೇನ ಚಕ್ಖುಧಾತುಯೇವೇಕಾ ಸಙ್ಗಹಿತಾ. ಸೇಸಾ ದಸ ಧಾತುಯೋ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾ. ಇತಿ ಯಾನಿ ತೇನ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ ದಸಾಯತನಾನಿ, ತಾನಿ ಚಕ್ಖಾಯತನಮನಾಯತನೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ. ಯಾಪಿ ತೇನ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾ ದಸ ಧಾತುಯೋ, ತಾ ಚಕ್ಖುಧಾತುಯಾ ಚೇವ ಸತ್ತಹಿ ಚ ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತೂಹಿ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾತಿ. ರೂಪಾಯತನಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

೧೭೨. ದುತಿಯಪಞ್ಹೇ – ಯಸ್ಮಾ ಯಾಯ ಕಾಯಚಿ ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಯಾ ಸಙ್ಗಹಿತೋ ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೋ ಮನಾಯತನೇನ ಅಸಙ್ಗಹಿತೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಆಯತನಸಙ್ಗಹೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾತಿ ವುತ್ತಂ. ಏತ್ಥ ಪನ ಚತೂಹಿ ಖನ್ಧೇಹೀತಿ ರೂಪಾದೀಹಿ ಚತೂಹಿ. ಏಕಾದಸಹಾಯತನೇಹೀತಿ ಮನಾಯತನವಜ್ಜೇಹಿ. ದ್ವಾದಸಹಿ ಧಾತೂಹೀತಿ ಯಥಾನುರೂಪಾ ಛ ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಯೋ ಅಪನೇತ್ವಾ ಸೇಸಾಹಿ ದ್ವಾದಸಹಿ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಯಾ ಹಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಯೇವ ಸಙ್ಗಹಿತಾ, ಇತರಾ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾ. ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಆದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

೧೭೩. ತತಿಯಪಞ್ಹೇ – ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಾದೀನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಚಕ್ಖಾಯತನಾದಿಸದಿಸಮೇವ. ಇತ್ಥಿನ್ದ್ರಿಯಪುರಿಸಿನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಪನ ಧಮ್ಮಾಯತನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ದ್ವೇ ಆಯತನಾನಿ, ಧಮ್ಮಧಾತುಯಾ ಚ ಸದ್ಧಿಂ ಅಟ್ಠ ಧಾತುಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೧೭೪. ಚತುತ್ಥಪಞ್ಹೇ – ತೀಹಾಯತನೇಹೀತಿ ರೂಪಾಯತನಧಮ್ಮಾಯತನಮನಾಯತನೇಹಿ. ತೇಸು ಹಿ ಭವೇಸು ರೂಪಾಯತನಧಮ್ಮಾಯತನವಸೇನ ದ್ವೇವ ಆಯತನಾನಿ ತೇಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ. ಸೇಸಾನಿ ನವ ರೂಪಾಯತನಾನಿ ತೇಹೇವ ಚ ದ್ವೀಹಿ, ಮನಾಯತನೇನ ಚಾತಿ ತೀಹಿ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ನವಹಿ ಧಾತೂಹೀತಿ ರೂಪಧಾತುಧಮ್ಮಧಾತೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸತ್ತಹಿ ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತೂಹಿ.

೧೭೫. ಪಞ್ಚಮಪಞ್ಹೇ – ದ್ವೀಹಾಯತನೇಹೀತಿ ಪಠಮಪದಂ ಸನ್ಧಾಯ ಸದ್ದಾಯತನಮನಾಯತನೇಹಿ. ದುತಿಯಪದಂ ಸನ್ಧಾಯ ರೂಪಾಯತನಮನಾಯತನೇಹಿ. ಧಾತುಯೋಪಿ ತೇಸಂಯೇವ ಏಕೇಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸತ್ತ ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೧೭೬. ಛಟ್ಠಪಞ್ಹೇ – ದಸಹಾಯತನೇಹೀತಿ ರೂಪಾಯತನಧಮ್ಮಾಯತನವಜ್ಜೇಹಿ. ಸೋಳಸಹಿ ಧಾತೂಹೀತಿ ರೂಪಧಾತುಧಮ್ಮಧಾತುವಜ್ಜೇಹೇವ. ಕಥಂ? ಅನಿದಸ್ಸನಸಪ್ಪಟಿಘಾ ಹಿ ಧಮ್ಮಾ ನಾಮ ನವ ಓಳಾರಿಕಾಯತನಾನಿ. ತೇಹಿ ಖನ್ಧಸಙ್ಗಹೇನ ಸಙ್ಗಹಿತೇ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೇ, ಆಯತನಸಙ್ಗಹೇನ ತಾನೇವ ನವಾಯತನಾನಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ. ರೂಪಾಯತನಧಮ್ಮಾಯತನಾನಿ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ. ಧಾತುಸಙ್ಗಹೇನಪಿ ತಾ ಏವ ನವ ಧಾತುಯೋ ಸಙ್ಗಹಿತಾ. ರೂಪಧಾತುಧಮ್ಮಧಾತುಯೋ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾ. ಇತಿ ಯಾನಿ ತೇಹಿ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ ದ್ವೇ ಆಯತನಾನಿ, ತಾನಿ ರೂಪಾಯತನವಜ್ಜೇಹಿ ನವಹಿ ಓಳಾರಿಕಾಯತನೇಹಿ, ಮನಾಯತನೇನ ಚಾತಿ ದಸಹಿ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ. ಯಾಪಿ ತೇಹಿ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾ ದ್ವೇ ಧಾತುಯೋ, ತಾ ರೂಪಧಾತುವಜ್ಜಾಹಿ ನವಹಿ ಓಳಾರಿಕಧಾತೂಹಿ, ಸತ್ತಹಿ ಚ ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತೂಹೀತಿ ಸೋಳಸಹಿ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೧೭೭. ಸತ್ತಮಪಞ್ಹೇ – ದ್ವೀಹಾಯತನೇಹೀತಿ ರೂಪಾಯತನಮನಾಯತನೇಹಿ. ಅಟ್ಠಹಿ ಧಾತೂಹೀತಿ ರೂಪಧಾತುಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸತ್ತಹಿ ವಿಞ್ಞಾಣಧಾತೂಹಿ.

೧೭೮. ಅಟ್ಠಮಪಞ್ಹೇ – ಏಕಾದಸಹಾಯತನೇಹೀತಿ ಸಪ್ಪಟಿಘಧಮ್ಮೇ ಸನ್ಧಾಯ ಧಮ್ಮಾಯತನವಜ್ಜೇಹಿ, ಉಪಾದಾಧಮ್ಮೇ ಸನ್ಧಾಯ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾಯತನವಜ್ಜೇಹಿ. ಧಾತೂಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅತ್ಥಯೋಜನಾ ಪನೇತ್ಥ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾತಿ.

ಸಙ್ಗಹಿತೇನಅಸಙ್ಗಹಿತಪದವಣ್ಣನಾ.